Ֆիզիկակական կուլտուրայի և սպորտի զարգացման սոցիալ-տնտեսական հիմնախնդիրները մարդկային կապիտալի տեսության համատեքստում

Лингвистика

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է հունաբան դպրոցի ազդեցությունը դասական հայերենի ձևավորման և զարգացման վրա՝ ընդգծելով նրա դերը հայերեն գիտական, թարգմանական և գրական լեզվի կատարելագործման գործընթացում։ Նշվում է, որ հունաբան դպրոցը միջնադարյան հայ մշակույթի կարևոր ուղղություններից մեկն էր, որի ներկայացուցիչները նպատակ ունեին հունարեն գիտական և փիլիսոփայական ժառանգությունը փոխանցել հայերենին՝ հնարավորինս ճշգրիտ և համակարգված լեզվական միջոցներով։ Վերլուծվում է, որ այս շարժման արդյունքում դասական հայերենում ձևավորվեցին նոր շարահյուսական կառուցվածքներ, բարդ նախադասական մոդելներ և վերացական հասկացությունների արտահայտման ճկուն համակարգ, որոնք նպաստեցին գրաբարի գիտական լեզվի զարգացմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հունական շարահյուսության ազդեցությանը, փոխառական թարգմանական կալկերին և նոր բառակազմական մոդելների ձևավորմանը, որոնք ընդլայնեցին հայերենի արտահայտչական հնարավորությունները։ Նշվում է նաև, որ հունաբան դպրոցի գործունեությունը ոչ միայն լեզվական, այլև մշակութային նշանակություն ուներ՝ ապահովելով հայ միջնադարյան մտավորականության կապը հելլենիստական գիտական ավանդույթի հետ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ հունաբան դպրոցը կարևոր դեր է խաղացել դասական հայերենի զարգացման մեջ՝ նպաստելով նրա գիտականացմանը, կառուցվածքային հարստացմանը և միջազգային մշակութային ինտեգրմանը։

Сельское хозяйство

Աշխատությունը նվիրված է հանքային և օրգանական պարարտանյութերի կիրառման տնտեսա-էկոլոգիական արդյունավետության ուսումնասիրմանը գարնանացան գարու ցանքերում՝ Ապարանի տարածաշրջանի բնական և կլիմայական պայմաններում։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է գնահատել տարբեր տեսակի և կիրառման եղանակների պարարտանյութերի ազդեցությունը գարու աճի, զարգացման, բերքատվության և արտադրանքի որակի վրա՝ միաժամանակ հաշվի առնելով դրանց օգտագործման տնտեսական շահավետությունն ու շրջակա միջավայրի պահպանության պահանջները։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել հողի ագրոքիմիական հատկությունները, սննդատարրերի ապահովվածությունը, գարնանացան գարու կենսաբանական առանձնահատկությունները և տվյալ տարածաշրջանի հողակլիմայական պայմանները, որոնք էական նշանակություն ունեն պարարտացման համակարգի արդյունավետության համար։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հանքային և օրգանական պարարտանյութերի տարբեր չափաքանակների և համակցությունների ազդեցությանը բույսերի սնուցման, վեգետացիոն գործընթացների, հասկերի ձևավորման, հատիկի քանակի և զանգվածի, ինչպես նաև ընդհանուր բերքատվության վրա։ Կարևոր բաղադրիչ է նաև ստացված արդյունքների տնտեսական գնահատումը՝ հաշվի առնելով պարարտանյութերի ձեռքբերման և կիրառման ծախսերը, լրացուցիչ ստացված բերքը, արտադրանքի ինքնարժեքը, շահույթը և ներդրված միջոցների արդյունավետությունը։ Միաժամանակ աշխատանքը դիտարկում է պարարտանյութերի օգտագործման բնապահպանական կողմը, քանի որ սննդատարրերի ոչ ճիշտ չափաքանակով կամ անհավասարակշռված կիրառումը կարող է հանգեցնել հողի բերրիության փոփոխության, սննդատարրերի կորստի, ջրային և հողային ռեսուրսների աղտոտման և ագրոէկոհամակարգերի կայունության նվազման։ Օրգանական պարարտանյութերի կիրառման ուսումնասիրությունը հատկապես կարևոր է հողի օրգանական նյութի պահպանման և վերականգնման, հողի կառուցվածքի բարելավման ու երկարաժամկետ բերրիության ապահովման տեսանկյունից, մինչդեռ հանքային պարարտանյութերի արդյունավետ օգտագործումը հնարավորություն է տալիս բույսերին ավելի արագ ապահովել անհրաժեշտ սննդատարրերով։ Աշխատության կարևոր եզրահանգումներից մեկը կարող է լինել այն, որ տնտեսական բարձր արդյունքը և բնապահպանական անվտանգությունը պետք է դիտարկվեն միասնական համակարգում՝ ընտրելով այնպիսի պարարտացման տեխնոլոգիա, որը կապահովի բավարար և կայուն բերքատվություն՝ նվազագույն անհարկի ծախսերով և շրջակա միջավայրի վրա հնարավորինս փոքր բացասական ազդեցությամբ։ Ուսումնասիրությունը կարող է գործնական նշանակություն ունենալ Ապարանի տարածաշրջանի և նմանատիպ հողակլիմայական պայմաններ ունեցող տարածքների ֆերմերների, գյուղատնտեսական մասնագետների, ագրոնոմների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ նպաստելով գարու արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը և ռեսուրսների ավելի рационալ օգտագործմանը։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բարձրագույն մասնագիտական կրթության կառավարման ժամանակակից տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ կրթական համակարգը դիտարկելով որպես երկրի մարդկային կապիտալի, աշխատուժի որակի և երկարաժամկետ տնտեսական զարգացման կարևոր բաղադրիչ։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են բարձրագույն կրթության կառավարման տնտեսական մեխանիզմները, ֆինանսավորման սկզբունքները, ռեսուրսների բաշխման արդյունավետությունը և կրթական հաստատությունների գործունեության տնտեսական արդյունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել բուհերի ֆինանսավորման աղբյուրներին, պետական և ոչ պետական միջոցների հարաբերակցությանը, կրթության արժեքին, ուսանողների ֆինանսական մասնակցությանը և կրթական ծառայությունների մատուցման արդյունավետությանը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև բարձրագույն մասնագիտական կրթության և աշխատաշուկայի փոխկապակցվածությանը՝ ուսումնասիրելով մասնագետների պատրաստման համապատասխանությունը տնտեսության պահանջներին, շրջանավարտների զբաղվածությունը և կրթության արդյունքում ձևավորվող մարդկային կապիտալի տնտեսական արժեքը։ Կարևոր ուղղություն է բուհերի կառավարման արդյունավետության բարձրացումը՝ ներքին ռեսուրսների նպատակային օգտագործման, կառավարման ժամանակակից մեխանիզմների ներդրման, կրթական ծրագրերի արդյունավետության գնահատման և հաստատությունների մրցունակության բարձրացման միջոցով։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են քննարկվել նաև բարձրագույն կրթության որակի ապահովման տնտեսական գործիքները, կրթական համակարգի զարգացման պետական քաղաքականությունը և միջազգային կրթական գործընթացներին ինտեգրման հետ կապված խնդիրները։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն տնտեսական գործոնները, որոնք ազդում են բարձրագույն կրթության հասանելիության, որակի և արդյունավետության վրա, ինչպես նաև մշակելու դրանց բարելավման հնարավոր ուղղություններ։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ կրթության ֆինանսավորման և կառավարման քաղաքականության մշակման, բուհերի ռազմավարական պլանավորման և կրթական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել կրթության տնտեսագիտության և կառավարման մասնագետների, բուհերի ղեկավարների, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, տնտեսագետների, հետազոտողների և բարձրագույն կրթության ոլորտի ուսանողների համար։

Химия

Հրատարակությունը հանձնարարական-մատենագիտական բնույթի ձեռնարկ է, որը համակարգված ձևով ներկայացնում է Հայաստանում քիմիական գիտության, քիմիական արդյունաբերության և դրանց հետ կապված արտադրական ու գիտատեխնիկական ուղղությունների վերաբերյալ ընտրված գրականությունը։ Այն նախատեսված է ընթերցողների լայն շրջանակի, գրադարանավարների, ուսանողների, մասնագետների և ոլորտի պատմությամբ հետաքրքրվողների համար՝ հնարավորություն տալով կողմնորոշվել համապատասխան գրքային, հոդվածային և այլ տեղեկատվական նյութերի մեջ։ Մատենագիտական ցանկի առանցքում կարող են ընդգրկվել քիմիական գիտության տարբեր ճյուղերի զարգացումը, գիտահետազոտական հաստատությունների գործունեությունը, արդյունաբերական ձեռնարկությունների ձևավորումը, հանքային և այլ բնական հումքի օգտագործումը, նոր նյութերի ստեղծումը, արտադրական տեխնոլոգիաների կատարելագործումը և քիմիական արտադրության տնտեսական նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրականության թեմատիկ դասակարգմանը, որի շնորհիվ ընթերցողը կարող է անհրաժեշտ նյութերը գտնել ըստ առանձին գիտական կամ արտադրական ուղղությունների։ Հանձնարարական բնույթը ենթադրում է ոչ միայն հրատարակությունների գրանցում, այլև ընթերցանության համար առավել նպատակահարմար նյութերի ընտրություն՝ համապատասխան տեղեկատվական և կրթական խնդիրներին։ Նման ցանկերը կարևոր դեր են կատարում գրադարանային տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկման մեջ՝ օգնելով կազմակերպել թեմատիկ գրքային ցուցահանդեսներ, գրականության դիտումներ, զեկուցումներ և ճանաչողական միջոցառումներ։ Միաժամանակ հրատարակությունը կարող է դիտարկվել որպես տվյալ ժամանակաշրջանի գիտատեխնիկական և արդյունաբերական զարգացման պատկերացումները արտացոլող աղբյուր։ Դրանում ներկայացված գրականության կազմի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալ, թե քիմիական գիտության և արդյունաբերության որ ուղղություններն են առավել ընդգծվել տվյալ ժամանակաշրջանի մասնագիտական ու հանրամատչելի հրատարակություններում։ Կարևոր է նաև գիտության և արտադրության փոխադարձ կապի ներկայացումը, քանի որ քիմիական հետազոտությունների արդյունքները կապված են եղել արդյունաբերական տեխնոլոգիաների, նյութագիտության, գյուղատնտեսության և տնտեսության այլ ոլորտների զարգացման հետ։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համադրում է հանձնարարական մատենագիտության, գիտատեխնիկական տեղեկատվության և գրադարանային սպասարկման գործառույթները՝ ծառայելով որպես Հայաստանում քիմիայի ու քիմիական արդյունաբերության վերաբերյալ գրականության որոնման, ընտրության և թեմատիկ ուսումնասիրության օժանդակ միջոց։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է կոմբինատորային վերլուծությունների միջինացման (ուսումնասիրման և գնահատման) մեթոդների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրանց տեսական հիմքերը և կիրառական նշանակությունը դիսկրետ մաթեմատիկայի ու հավանականությունների տեսության խնդիրներում։ Վերլուծվում են կոմբինատորային կառուցվածքների տարրալուծման տարբեր մոտեցումները, միջինացման մեթոդները և դրանց ազդեցությունը բարդ համակարգերի ասիմպտոտիկ վարքագծի, բաշխումների և վիճակագրական բնութագրերի գնահատման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միջինացման միջոցով ստացվող գնահատականների ճշգրտությանը, դրանց կայունությանը և մեծ չափերի կոմբինատորային համակարգերի ուսումնասիրության ընթացքում առաջացող տեսական խնդիրներին։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է ստացված արդյունքների կիրառելիությունը պատահական գործընթացների, ալգորիթմների վերլուծության, օպտիմալացման և վիճակագրական ֆիզիկայի մաթեմատիկական մոդելներում։ Աշխատությունը ներկայացնում է նոր տեսական արդյունքներ և ընդհանրացումներ, որոնք նպաստում են կոմբինատորիկայի, հավանականությունների տեսության և կիրառական մաթեմատիկայի հետագա զարգացմանը։

География

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Հայաստանի տարածքի բյուրեղային հիմքի երկրաբանական կառուցվածքին, կազմին և ձևավորման պատմական փուլերին՝ ընդգծելով տարածաշրջանի լիթոսֆերային զարգացման և տեկտոնական էվոլյուցիայի առանձնահատկությունները։ Նյութում վերլուծվում են բյուրեղային հիմքը կազմող հիմնական մետամորֆ և ինտրուզիվ ապարների համալիրները, դրանց միներալոգիական կազմը և ձևավորման պայմանները տարբեր երկրաբանական դարաշրջաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանի տեկտոնական կառուցվածքի ձևավորմանը՝ կապված Կովկասյան լեռնային համակարգի զարգացման, միկրոկոնտինենտային բլոկների շարժումների և օվկիանոսային հնագույն կառույցների փակման գործընթացների հետ։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է խորքային երկրաբանական հետազոտությունների, գեոֆիզիկական մեթոդների և սեյսմիկ տվյալների դերը բյուրեղային հիմքի կառուցվածքի բացահայտման գործում։ Միաժամանակ դիտարկվում են այդ կառուցվածքների նշանակությունը օգտակար հանածոների տեղաբաշխման, երկրաբանական ռիսկերի գնահատման և տարածաշրջանի ընդհանուր գեոդինամիկ զարգացման ուսումնասիրության համար։