A question of genocide

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է աշխարհաբար հայերենի քերականական կառուցվածքի ուսումնասիրությանն ու ներկայացմանը։ Այն կարևոր տեղ ունի հայերենի նոր գրական լեզվի ձևավորման և կանոնակարգման պատմության մեջ, քանի որ աշխարհաբարը դարձավ հայ հասարակական, կրթական և գրավոր հաղորդակցության հիմնական միջոցներից մեկը։ Քերականական ձեռնարկի նշանակությունը կապված է լեզվի կառուցվածքային օրինաչափությունների բացատրության, խոսքի մասերի, բառերի ձևափոխության, նախադասության կազմության և լեզվական կանոնների համակարգման հետ։ Նման աշխատությունները նպաստել են աշխարհաբարի ուսուցման, գրավոր խոսքի մշակույթի զարգացման և լեզվական միասնականության ամրապնդման գործընթացներին։ Դրանք կարևոր դեր են ունեցել նաև կրթական միջավայրում՝ սովորողներին հնարավորություն տալով ճանաչելու հայերենի քերականական առանձնահատկությունները և կիրառելու դրանք բանավոր ու գրավոր խոսքում։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ լեզվաբանության պատմության, 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարասկզբի լեզվական մտքի, ինչպես նաև հայերեն քերականական ձեռնարկների զարգացման ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն արժեքավոր նյութ է աշխարհաբարի պատմական նորմերի, քերականական տերմինաբանության և հայերենի դասավանդման ավանդույթների հետազոտողների համար։

Religion

Հրատարակությունը ներկայացնում է Երուսաղեմի Հովհաննես եպիսկոպոսի՝ Աղվանից կաթողիկոս Աբասին ուղղված նամակը, որը կարևոր է միջնադարյան եկեղեցական գրագրության և տարածաշրջանի քրիստոնեական հոգևոր կենտրոնների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Նամակագրական բնույթի այս վավերագիրը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու Երուսաղեմի և Աղվանից եկեղեցական իշխանությունների միջև հաղորդակցության ավանդույթներին, հոգևոր առաջնորդների հարաբերություններին և եկեղեցական կառավարման պատմական միջավայրին։ Նման գրավոր աղբյուրները կարևոր տեղեկություններ կարող են պահպանել եկեղեցական կազմակերպության, հոգևոր հեղինակության, դավանաբանական պատկերացումների և քրիստոնեական համայնքների միջև կապերի վերաբերյալ։ Նամակի բովանդակության ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել միջնադարյան Հայաստանի և հարակից տարածքների եկեղեցական պատմության, ինչպես նաև տարածաշրջանի քրիստոնեական հաստատությունների փոխազդեցության վերաբերյալ պատկերացումների ամբողջացմանը։ Հրատարակությունը արժեքավոր է նաև որպես պատմական սկզբնաղբյուր, քանի որ եկեղեցական նամակագրությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ժամանակաշրջանի լեզվական, գրավոր և հաղորդակցական մշակույթը։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ եկեղեցու պատմությամբ, միջնադարյան պատմությամբ, աղբյուրագիտությամբ, ձեռագրագիտությամբ և հայ-աղվանական եկեղեցական հարաբերություններով զբաղվող հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Medicine

Այս բժշկագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է օնկոգինեկոլոգիական հիվանդների շրջանում հիվանդության փուլերի փոփոխության կամ «փուլերի միգրացիայի ֆենոմենի» առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը։ Հետազոտության կենտրոնում գինեկոլոգիական չարորակ նորագոյացություններով հիվանդների հիվանդության տարածվածության և փուլավորման գնահատման փոփոխություններն են, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնց հետևանքով հիվանդության փուլը կարող է ախտորոշման կամ հետագա հետազոտության ընթացքում վերագնահատվել։ Ուռուցքաբանական փուլավորումը կարևոր նշանակություն ունի հիվանդության կանխատեսման, բուժման մարտավարության ընտրության և տարբեր հիվանդների խմբերի արդյունքների համեմատության համար։ Գինեկոլոգիական ուռուցքաբանության մեջ փուլավորումը սովորաբար հիմնվում է ուռուցքի տեղային տարածվածության, տարածաշրջանային ավշային հանգույցների ախտահարման և հեռավոր մետաստազների առկայության վերաբերյալ տվյալների վրա։ Այս պատճառով հիվանդության իրական տարածվածության ավելի ճշգրիտ հայտնաբերումը կարող է հանգեցնել նախնական և վերջնական փուլերի տարբերության։ «Փուլերի միգրացիայի» գաղափարը հատկապես կարևոր է այն իրավիճակներում, երբ ախտորոշման մեթոդների կատարելագործումը հնարավորություն է տալիս հայտնաբերել նախկինում չճանաչված ավշահանգույցային կամ հեռավոր ախտահարումներ։ Այդ դեպքում հիվանդի հիվանդության փուլը կարող է փոխվել ոչ թե այն պատճառով, որ ուռուցքը կարճ ժամանակում կենսաբանորեն առաջադիմել է, այլ այն պատճառով, որ ավելի մանրամասն հետազոտությունը բացահայտել է արդեն առկա տարածվածության լրացուցիչ նշաններ։ Այս երևույթը կարևոր է տարբերակել իրական հիվանդության առաջընթացից, քանի որ երկու իրավիճակներն ունեն տարբեր կլինիկական և վիճակագրական նշանակություն։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը փուլավորման տարբեր մեթոդների համեմատությունն է։ Կլինիկական զննությունը, ուլտրաձայնային հետազոտությունը, համակարգչային և մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիան, պոզիտրոնային էմիսիոն տոմոգրաֆիան, էնդոսկոպիկ մեթոդները և վիրաբուժական կամ հյուսվածաբանական հետազոտությունը կարող են տալ հիվանդության տարածվածության վերաբերյալ տարբեր ծավալի տեղեկատվություն։ Վերջնական փուլավորման համար հատկապես կարևոր են վիրաբուժական և պաթոմորֆոլոգիական տվյալները, քանի որ դրանք կարող են բացահայտել այնպիսի միկրոսկոպիկ ախտահարումներ, որոնք նախավիրահատական պատկերային հետազոտություններով հնարավոր չէր հայտնաբերել։ Հետազոտության շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել այն հիվանդների բաժինը, որոնց նախնական փուլը հետագայում փոփոխվել է ավելի մանրամասն հետազոտությունից հետո։ Կարևոր է պարզել, թե որ փուլերում է նման փոփոխությունն առավել հաճախ հանդիպում և ինչպիսի կլինիկական կամ պաթոմորֆոլոգիական գործոններ են դրա հետ կապված։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել ավշային հանգույցների ախտահարմանը։ Որոշ գինեկոլոգիական չարորակ նորագոյացությունների դեպքում ավշահանգույցների վիճակը էական նշանակություն ունի հիվանդության փուլավորման և կանխատեսման համար։ Նախավիրահատական հետազոտությունները կարող են չհայտնաբերել փոքրածավալ կամ միկրոմետաստատիկ ախտահարումներ, որոնք հետագայում հայտնաբերվում են վիրահատական կամ հյուսվածաբանական քննության ընթացքում։ Այդպիսի դեպքերը կարող են հանգեցնել հիվանդության փուլի վերադասակարգման։ Փուլերի միգրացիայի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հիվանդների կանխատեսման գնահատման համար։ Եթե նույն փուլում ընդգրկված հիվանդների մի մասը ավելի մանրամասն հետազոտության արդյունքում տեղափոխվում է հաջորդ փուլ, ապա նախնական փուլերի գոյատևման ցուցանիշները կարող են թվալ ավելի բարձր կամ ցածր՝ կախված փուլավորման մեթոդից և հետազոտության խորությունից։ Հետևաբար փուլերի փոփոխության երևույթը կարող է ազդել ոչ միայն անհատական բուժման որոշումների, այլև ուռուցքաբանական վիճակագրության և կլինիկական հետազոտությունների արդյունքների մեկնաբանության վրա։ Թեմայի կարևոր բաղադրիչ է նաև ախտորոշման ժամանակի գործոնը։ Հիվանդության փուլը կարող է փոխվել տարբեր ժամանակներում կատարված հետազոտությունների արդյունքում, և անհրաժեշտ է տարբերակել ախտորոշման պահին արդեն առկա հիվանդության տարածվածությունը հետագայում զարգացած իրական պրոգրեսիայից։ Այդ տարբերակումը պահանջում է հիվանդի բժշկական տվյալների, պատկերային հետազոտությունների, վիրահատական արդյունքների և հյուսվածաբանական եզրակացությունների ժամանակագրական համադրում։ Հետազոտության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև բուժման ռազմավարության վրա փուլավորման փոփոխության ազդեցությունը։ Հիվանդության ավելի բարձր փուլը հաճախ ենթադրում է բուժման այլ մոտեցում՝ վիրահատության ծավալի, ճառագայթային կամ համակարգային բուժման անհրաժեշտության և հետագա հսկողության պլանի փոփոխությամբ։ Ուստի փուլերի ավելի ճշգրիտ որոշումը կարող է նպաստել բուժման անհատականացմանը և հիվանդության իրական ռիսկի գնահատմանը։

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է սոցիոլոգիական հետազոտությունների կազմակերպման, տվյալների հավաքագրման, մշակման և վերլուծության գործընթացների ավտոմատացման համար նախատեսված տեղեկատվական համակարգի մշակմանը։ Հետազոտության շրջանակում սոցիոլոգիական ուսումնասիրությունը դիտարկվում է որպես բազմափուլ գործընթաց, որը ներառում է հետազոտական խնդրի ձևակերպումը, հարցաթերթերի և այլ գործիքների ստեղծումը, ընտրանքի կազմակերպումը, սկզբնական տվյալների հավաքագրումը, դրանց ստուգումը, դասակարգումը, վիճակագրական մշակումը և վերջնական արդյունքների ներկայացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն գործողությունների ավտոմատացմանը, որոնք ձեռքով իրականացման դեպքում պահանջում են զգալի ժամանակ և կարող են մեծացնել տվյալների մուտքագրման կամ մշակման սխալների հավանականությունը։ Քննվում են համակարգի ֆունկցիոնալ կառուցվածքը, տվյալների պահպանման և կառավարման սկզբունքները, օգտագործողների աշխատանքի կազմակերպումը և սոցիոլոգիական տեղեկատվության միասնական շտեմարանի ձևավորման հնարավորությունները։ Կարևորվում է էլեկտրոնային հարցաթերթերի ստեղծման, հարցերի տարբեր տեսակների սահմանման, պատասխանների կոդավորման և ստացված տեղեկատվության համակարգված գրանցման գործառույթների մշակումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տվյալների ավտոմատ ստուգումը, որը հնարավորություն է տալիս հայտնաբերել բացակայող, անհամապատասխան կամ տրամաբանորեն հակասական պատասխանները և բարձրացնել հետագա վերլուծության համար օգտագործվող տեղեկատվության որակը։ Դիտարկվում են նաև ընտրանքի վերաբերյալ տվյալների կառավարման, հարցվողների տարբեր խմբերի դասակարգման և սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշների հիման վրա արդյունքների համեմատության հնարավորությունները։ Վերլուծական բաղադրիչի շրջանակում կարող են նախատեսվել հաճախականությունների հաշվարկման, խմբավորման, խաչաձև աղյուսակների կազմման, տարբեր ցուցանիշների համեմատության և վիճակագրական տվյալների ամփոփման գործիքներ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում արդյունքների տեսողական ներկայացմանը՝ աղյուսակների, գրաֆիկական պատկերների և հաշվետվությունների ձևավորման միջոցով, ինչը հեշտացնում է մեծածավալ տվյալների մեկնաբանումը և հետազոտական եզրակացությունների ներկայացումը։ Կարևորվում են նաև տեղեկատվության պահպանման հուսալիությունը, տվյալների հասանելիության կառավարումը և համակարգի տարբեր օգտագործողների իրավասությունների սահմանումը։ Ծրագրային համակարգի նախագծման ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել տվյալների բազայի կառուցվածքի, օգտագործողի միջերեսի, ծրագրային մոդուլների փոխգործակցության և համակարգի ընդլայնելիության խնդիրները։ Ավտոմատացված մոտեցումը հնարավորություն է տալիս սոցիոլոգիական հետազոտության տարբեր փուլերը միավորել միասնական տեղեկատվական միջավայրում՝ նվազեցնելով կրկնվող աշխատանքների ծավալը և արագացնելով տվյալների մշակումն ու արդյունքների ստացումը։ Նման համակարգը կարող է կիրառվել հասարակական կարծիքի, սոցիալական գործընթացների, կազմակերպությունների գործունեության և բնակչության տարբեր խմբերի ուսումնասիրության ժամանակ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել սոցիոլոգիայի, տեղեկատվական համակարգերի, տվյալների մշակման, ծրագրային ապահովման և սոցիալական հետազոտությունների մեթոդաբանության ոլորտներում աշխատող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Literature

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է XVI-XVIII դարերի հայկական ձեռագիր մատյաններում պահպանված բանահյուսական նյութերի բացահայտմանը, հավաքագրմանը և գիտական քննությանը։ Աշխատանքի կարևորությունն այն է, որ ձեռագիր մատյանները, բացի կրոնական, պատմական կամ գրական բնույթի հիմնական բովանդակությունից, հաճախ պահպանել են ժողովրդական բանավոր մշակույթի տարբեր դրսևորումներ, որոնք արժեքավոր տեղեկություններ են հաղորդում տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակության աշխարհընկալման, կենցաղի, հավատալիքների և մշակութային հիշողության մասին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ձեռագրերում հանդիպող ժողովրդական երգերը, ավանդությունները, զրույցները, հեքիաթային պատումները, առածներն ու ասացվածքները, հանելուկները, ժողովրդական հավատալիքները, ծեսերի և սովորույթների վերաբերյալ հիշատակությունները, ինչպես նաև բանավոր ավանդությունից գրավոր միջավայր անցած այլ նյութեր։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ նման նյութերը հաճախ ներկայացված են ոչ թե որպես ինքնուրույն ստեղծագործություններ, այլ ձեռագրերի լուսանցքներում, հիշատակարաններում, հավելումներում կամ այլ հատվածներում, ինչի պատճառով դրանց հայտնաբերումն ու մեկնաբանությունը պահանջում են մանրակրկիտ ձեռագրագիտական և բանագիտական աշխատանք։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գրավոր և բանավոր մշակույթների փոխազդեցությունը և հասկանալու, թե ինչպես են ժողովրդական պատկերացումները, պատմությունները և լեզվական ձևերը պահպանվել գրավոր մշակույթի միջավայրում։ Ձեռագրերում պահպանված բանահյուսական նյութերը կարող են նաև կարևոր աղբյուր լինել լեզվի պատմության, բարբառագիտության, ազգագրության և սոցիալական պատմության համար, քանի որ դրանք հաճախ արտացոլում են առօրյա կյանքի մանրամասներ, տեղական սովորույթներ, հասարակական հարաբերություններ և ժողովրդական մտածողության առանձնահատկություններ։ Ժամանակաշրջանի պատմական իրադարձությունների վերաբերյալ բանավոր հիշողությունների գրավոր արձանագրումները ևս կարող են արժեքավոր լինել՝ լրացնելով պաշտոնական կամ գրական աղբյուրներից ստացվող պատկերացումները։ Աշխատանքի կարևոր խնդիրներից մեկը կարող է լինել այդ նյութերի բնագրագիտական ճշգրտումը, տարբեր ձեռագրերի համեմատությունը և դրանց ծագման ու տարածման հնարավոր ուղիների բացահայտումը։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է տարբերակել զուտ գրական ծագում ունեցող հատվածները ժողովրդական բանավոր ավանդության հետ կապված նյութերից, ինչը պահանջում է համատեքստային և լեզվաոճական վերլուծություն։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ XVI-XVIII դարերի հայկական ձեռագրական ժառանգությունը կարևոր շտեմարան է ոչ միայն գրավոր գրականության և պատմության, այլև ժողովրդական բանավոր մշակույթի պահպանված հետքերի համար՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել այդ դարաշրջանի հայ ժողովրդի մշակութային հիշողության, աշխարհայացքի և հոգևոր-կենցաղային կյանքի մասին։

Mathematics

Փորձարարական բարձր էներգիաների ֆիզիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պրոտոն-պրոտոնային բախումներում առաջացող հադրոնային շիթերի էներգիայի ճշգրտման և չափաբերման մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում մասնիկների տրոհման արդյունքում առաջացած քվարկային զույգերից ձևավորվող շիթերի վերականգնումն ու դրանց էներգետիկ բնութագրերի գնահատումն է։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դետեկտորում գրանցված ազդանշանների և մասնիկների իրական էներգիայի միջև համապատասխանության որոշմանը, քանի որ չափման անճշտությունները կարող են էական ազդեցություն ունենալ ֆիզիկական գործընթացների հետագա վերլուծության վրա։ Քննարկվում են փորձարարական տվյալների ընտրության, իրադարձությունների վերականգնման, հադրոնային շիթերի նույնականացման և դրանց էներգիայի ուղղման մեթոդները։ Վերլուծվում են նաև վիճակագրական և համակարգային անորոշությունները, դետեկտորի արձագանքի առանձնահատկությունները և չափաբերման արդյունքների ստուգման հնարավորությունները։ Տվյալների համեմատումը մոդելավորված իրադարձությունների հետ հնարավորություն է տալիս գնահատելու կիրառվող մեթոդների ճշգրտությունը և կատարելագործելու չափումների հուսալիությունը։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր նշանակություն ունեն տարրական մասնիկների փոխազդեցությունների ճշգրիտ հետազոտման և բախումների արդյունքում առաջացող ֆիզիկական երևույթների վերակառուցման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բարձր էներգիաների ֆիզիկայի մասնագետների, փորձարարական ֆիզիկոսների, մասնիկների դետեկտորների և տվյալների վերլուծության ոլորտի հետազոտողների ու համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։