Ա. Ս. Պուշկինի բանաստեղծությունների հայերեն թարգմանությունների լեզուն

Другие предметы

Աշխատանքը նվիրված է Հովհաննես Սարկավագի գիտական, գրական և մշակութային գործունեության ուսումնասիրությանը և նրա օրացուցային-բանասիրական երկի քննությանը։ Հեղինակը միջնադարյան Հայաստանի մտավոր կյանքի կարևոր ներկայացուցիչներից է, որի գործունեությունը կապված է XI-XII դարերի գիտության, կրթության, փիլիսոփայության, աստղագիտության, ժամանակագրության և գրական մշակույթի զարգացման հետ։ Ուսումնասիրության առանցքում նրա աշխատությունն է, որը վերաբերում է հայկական տոմարագիտությանը և ժամանակի հաշվարկման համակարգին։ Այն կարևոր աղբյուր է միջնադարյան հայերի օրացուցային պատկերացումների, ժամանակի չափման եղանակների, տոմարական հաշվարկների և այդ գիտելիքների տեսական հիմքերի ուսումնասիրության համար։ Աշխատանքում կարող է մանրամասն քննության առնվել հայկական տոմարի կառուցվածքը, դրա կիրառման սկզբունքները և տարբեր ժամանակային միավորների հաշվարկման մեթոդները։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել արեգակնային և լուսնային ժամանակաշրջանների հարաբերակցությանը, տարվա կառուցվածքին, ամսանուններին, նահանջ տարվա հաշվարկին և օրացուցային ցիկլերի որոշմանը։ Նման խնդիրների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչ մակարդակի էին հասել միջնադարյան Հայաստանում աստղագիտական և մաթեմատիկական գիտելիքները։ Աշխատությունը կարևոր է նաև Հովհաննես Սարկավագի՝ որպես գիտնականի և ուսուցչի գործունեությունը գնահատելու տեսանկյունից։ Նրա գիտական հետաքրքրությունները չեն սահմանափակվել միայն տոմարագիտությամբ․ նա զբաղվել է փիլիսոփայությամբ, աստղագիտությամբ, մաթեմատիկայով, քերականությամբ և այլ գիտակարգերով։ Այս բազմակողմանիությունը բնորոշ է միջնադարյան հայ գիտական մտքի այն ավանդույթին, որտեղ տարբեր գիտությունների միջև սահմանները համեմատաբար փոխկապակցված էին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է երկի աղբյուրների և գիտական ազդեցությունների բացահայտումը։ Միջնադարյան հայկական տոմարագիտական գիտելիքը ձևավորվել է տեղական ավանդույթների և հին ու միջնադարյան այլ մշակույթներից փոխանցված գիտական պատկերացումների փոխազդեցության պայմաններում։ Այդ պատճառով աշխատության քննությունը կարող է բացահայտել հայ գիտնականի կողմից նախորդ գիտական ժառանգության յուրացման, համակարգման և վերաիմաստավորման եղանակները։ Հատուկ հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել տեքստում կիրառվող տերմինաբանությունը։ Տոմարագիտական և աստղագիտական հասկացությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացնելու միջնադարյան հայ գիտական լեզվի զարգացումը, մասնագիտական բառապաշարի ձևավորումը և գիտելիքի փոխանցման առանձնահատկությունները։ Բանասիրական տեսանկյունից կարևոր է նաև երկի ձեռագրական ավանդույթի ուսումնասիրությունը։ Ձեռագրերի համեմատությունը կարող է օգնել պարզելու տեքստի պահպանված տարբերակների փոխհարաբերությունները, ընդօրինակման ընթացքում կատարված փոփոխությունները և հնարավոր խմբագրական միջամտությունները։ Այդպիսի ուսումնասիրությունը կարևոր է բնագրի առավել հավաստի ընթերցումը վերականգնելու և երկի պատմական տեղը հայ մատենագրության մեջ ճշգրտելու համար։ Աշխատանքում կարող է անդրադարձ կատարվել նաև միջնադարյան հայկական կրթական միջավայրին։ Հովհաննես Սարկավագի գործունեությունը կապված էր գիտելիքի ուսուցման և տարածման հետ, ուստի նրա տոմարագիտական աշխատությունը կարելի է դիտարկել ոչ միայն որպես տեսական գիտական երկ, այլև որպես կրթական նշանակություն ունեցող նյութ։ Այն կարող էր ծառայել ժամանակի հաշվարկի, եկեղեցական տոների որոշման, աստղագիտական երևույթների և օրացուցային համակարգերի վերաբերյալ գիտելիքների փոխանցմանը։ Երկի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Հայ եկեղեցու տոնացույցի և ծիսական կյանքի հետ կապված խնդիրների տեսանկյունից։ Հայկական եկեղեցական օրացույցում տոների ճիշտ ժամանակագրական որոշումը պահանջում էր բարդ տոմարական հաշվարկներ, իսկ այդ համակարգի գիտական հիմնավորումը կապված էր աստղագիտական և մաթեմատիկական գիտելիքների հետ։ Հետևաբար աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու գիտության և եկեղեցական մշակույթի փոխկապակցվածությունը միջնադարյան Հայաստանում։ Ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել նաև հեղինակի պատկերացումները տիեզերքի, ժամանակի և բնության օրինաչափությունների վերաբերյալ։ Այդ նյութը կարևոր է միջնադարյան հայկական բնափիլիսոփայական և գիտական մտածողության առանձնահատկությունները բացահայտելու համար։ Տոմարագիտությունը այդ ժամանակաշրջանում միայն օրերի հաշվարկի տեխնիկական համակարգ չէր․ այն կապված էր տիեզերական ժամանակի ընկալման, աստղագիտական դիտարկումների և աշխարհի կառուցվածքի մասին պատկերացումների հետ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը Հովհաննես Սարկավագի գործունեությունն ու նրա տոմարագիտական երկը ներկայացնում է որպես միջնադարյան հայ գիտական մտքի կարևոր դրսևորում։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու հայկական օրացույցի և ժամանակագրության տեսական հիմքերը, միջնադարյան աստղագիտական ու մաթեմատիկական գիտելիքները, հայ գիտական լեզվի զարգացումը, ձեռագրական ավանդույթը և գիտելիքի փոխանցման ձևերը։ Երկը արժեքավոր աղբյուր է հայագիտության, միջնադարյան գիտության պատմության, բանասիրության, տոմարագիտության և հայկական մտավոր մշակույթի զարգացման ուսումնասիրության համար։

Право

Աշխատությունը նվիրված է մարդու իրավունքների գաղափարի տեսական հիմքերի, բովանդակային կառուցվածքի և իրավական ու քաղաքական նշանակության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում մարդու իրավունքների՝ որպես անձի արժանապատվության, ազատության և հասարակական հարաբերություններում նրա ինքնուրույնության ապահովման հիմնարար սկզբունքների համակարգի ընկալումն է։ Քննվում են մարդու իրավունքների ձևավորման պատմափիլիսոփայական նախադրյալները, բնական իրավունքի, ազատության, հավասարության և արդարության գաղափարների ազդեցությունը դրանց զարգացման վրա, ինչպես նաև այն գործընթացները, որոնց արդյունքում մարդու իրավունքները աստիճանաբար ամրագրվել են իրավական համակարգերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում իրավունքների և ազատությունների էության, դրանց փոխկապակցվածության ու դասակարգման խնդիրներին՝ դիտարկելով քաղաքացիական, քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և մշակութային իրավունքների ընդհանուր բնութագրերը։ Վերլուծվում է մարդու, հասարակության և պետության փոխհարաբերությունը՝ պարզաբանելով պետության դերը իրավունքների ճանաչման, պաշտպանության և դրանց իրականացման համար անհրաժեշտ իրավական մեխանիզմների ձևավորման գործում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մարդու իրավունքների սահմանադրական ամրագրման, իրավական երաշխիքների, դատական պաշտպանության և իրավական պատասխանատվության ընդհանուր նշանակության ուսումնասիրությունը։ Իրավաքաղաքական տեսանկյունից քննարկվում է մարդու իրավունքների ազդեցությունը պետական իշխանության կազմակերպման, իրավական պետության, ժողովրդավարական հաստատությունների և քաղաքացիական հասարակության զարգացման վրա։ Անդրադարձ է կատարվում նաև անհատի իրավունքների և հանրային շահերի հարաբերակցության խնդրին, քանի որ իրավունքների իրականացումը հասարակական կյանքում կարող է առնչվել այլ անձանց իրավունքների պաշտպանության և իրավաչափ հանրային նպատակների ապահովման անհրաժեշտությանը։ Միջազգային իրավական հարթության դիտարկումը հնարավորություն է տալիս ներկայացնելու մարդու իրավունքների պաշտպանության համընդհանուր և տարածաշրջանային սկզբունքների ձևավորման նշանակությունը և դրանց փոխազդեցությունը ներպետական իրավակարգավորումների հետ։ Հետազոտությունը կարևորում է նաև իրավունքների իրավական ամրագրման և դրանց գործնական իրականացման միջև տարբերությունը՝ ընդգծելով արդյունավետ պաշտպանության ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների նշանակությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է իրավունքի տեսության, սահմանադրական իրավունքի, քաղաքական գիտության և իրավունքի փիլիսոփայության մոտեցումները՝ մարդու իրավունքները ներկայացնելով որպես ժամանակակից իրավական ու քաղաքական համակարգերի հիմնարար արժեքային և նորմատիվ հիմքեր։

Литература

Այս աշխատությունը ներկայացնում է Յակոբ Օշականի անտիպ գրական և հրապարակախոսական նյութերի հավաքածուն՝ բացահայտելով հեղինակի ստեղծագործական մտածողության նոր շերտեր, որոնք նախկինում լայն ընթերցողին հասանելի չեն եղել։ Գրքում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի տեքստեր՝ ներառյալ գրական-քննական դիտարկումներ, հասարակական և մշակութային հարցերի վերաբերյալ մտորումներ, ինչպես նաև անձնական բնույթի գրառումներ, որոնք լրացնում են Օշականի ստեղծագործական դիմանկարը։ Աշխատությունը կարևոր է նրա գաղափարական և գեղարվեստական աշխարհը ավելի ամբողջական ընկալելու համար՝ ցույց տալով նրա վերաբերմունքը լեզվի, գրականության, ազգային ինքնության և ժամանակի հասարակական գործընթացների նկատմամբ։ Անտիպ նյութերի հրապարակումը հնարավորություն է տալիս նորովի դիտարկել Օշականի մտավոր ժառանգությունը՝ ընդգծելով նրա ազդեցությունը արևմտահայ գրականության զարգացման և գրական քննադատության ձևավորման վրա։

Экономика

Տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հարկային քաղաքականության ազդեցության ուսումնասիրությանը գործարարության ձևավորման, զարգացման և տնտեսական ակտիվության խթանման գործընթացներում՝ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության համապատասխան ժամանակաշրջանի տնտեսական նյութերի հիման վրա։ Քննության են առնվում հարկային համակարգի կառուցվածքը, հարկման հիմնական սկզբունքները, հարկային բեռի ձևավորման առանձնահատկությունները և դրանց նշանակությունը ձեռնարկատիրական գործունեության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային դրույքաչափերի, արտոնությունների, վարչարարության և հարկային պարտավորությունների կատարման մեխանիզմների ազդեցությանը փոքր ու միջին ձեռնարկությունների գործունեության, ներդրումային նախաձեռնությունների և գործարար միջավայրի զարգացման վրա։ Վերլուծվում են հարկային քաղաքականության և տնտեսական աճի փոխկապակցվածությունները, ձեռնարկությունների ֆինանսական կայունության, շահութաբերության և մրցունակության վրա հարկային կարգավորումների հնարավոր ազդեցությունները։ Քննարկվում են նաև պետական բյուջեի եկամուտների ապահովման և գործարարության խթանման նպատակների համադրման, հարկային վարչարարության պարզեցման ու տնտեսական գործունեության համար բարենպաստ պայմանների ստեղծման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են հարկային քաղաքականության կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանի տնտեսական կառուցվածքը, գործարարության զարգացման պայմանները և պետական տնտեսական կարգավորման առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հարկային քաղաքականության, հանրային ֆինանսների, ձեռնարկատիրության տնտեսագիտության և տարածաշրջանային տնտեսական զարգացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Технология

Աշխատանքը նվիրված է երկրատեղեկատվական համակարգերի կիրառմամբ ջրատնտեսական համալիրների շահագործման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունների և մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ցույց տալ, թե ինչպես կարող են տարածական տվյալների հավաքագրումը, թվային քարտեզագրումը, տվյալների բազաների կառավարումը և աշխարհագրական տեղեկատվության վերլուծությունը նպաստել ջրային ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործմանը, ջրատնտեսական ենթակառուցվածքների կառավարման կատարելագործմանը և շահագործման ծախսերի նվազեցմանը։ Ուսումնասիրության հիմքում այն մոտեցումն է, որ ջրատնտեսական համալիրների արդյունավետ կառավարումը պահանջում է մեծածավալ և տարաբնույթ տեղեկատվության համադրում։ Ջրամբարների, ջրանցքների, ջրատարների, պոմպակայանների, ոռոգման ցանցերի և այլ հիդրոտեխնիկական կառույցների տարածական դիրքը, տեխնիկական վիճակը, ջրային ռեսուրսների ծավալները, հոսքերի բնութագրերը և շահագործման ռեժիմները փոխկապակցված տվյալներ են, որոնց միասնական վերլուծությունը կարող է բարձրացնել կառավարման որոշումների հիմնավորվածությունը։ Երկրատեղեկատվական համակարգերի կիրառումը հնարավորություն է տալիս այդ տվյալները կապել կոնկրետ տարածքային օբյեկտների հետ և ստեղծել ջրատնտեսական համալիրների թվային տեղեկատվական մոդելներ։ Աշխատանքում կարող է ուսումնասիրվել տարածական տվյալների բազաների ձևավորման գործընթացը, որտեղ ներառվում են ջրային օբյեկտների, հիդրոտեխնիկական կառույցների, բնակավայրերի, գյուղատնտեսական հողերի, ճանապարհների և այլ ենթակառուցվածքների վերաբերյալ տվյալներ։ Դրանց համադրումը հնարավորություն է տալիս ստանալ ջրատնտեսական համակարգի ամբողջական տարածական պատկերը և արագ հայտնաբերել փոխկապակցված խնդիրները։ Կարևոր ուղղություն է ջրային ռեսուրսների բաշխման և օգտագործման օպտիմալացումը։ Համակարգերի միջոցով հնարավոր է վերլուծել տարբեր տարածքների ջրի պահանջարկը, ջրային ռեսուրսների հասանելիությունը և ջրամատակարարման ցանցերի հնարավորությունները։ Այս տվյալների հիման վրա կարելի է գնահատել ջրի կորուստները, բացահայտել առավել խնդրահարույց հատվածները և մշակել ջրաբաշխման արդյունավետ տարբերակներ։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել ոռոգման համակարգերին։ Գյուղատնտեսական հողերի տարածական տվյալների, մշակաբույսերի կառուցվածքի, հողի հատկությունների և ջրի պահանջարկի վերաբերյալ տեղեկատվության համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ որոշել ոռոգման անհրաժեշտ ծավալները և ժամկետները։ Այդպիսի մոտեցումը կարող է նպաստել ջրի խնայողությանը, բերքատվության բարձրացմանը և ոռոգման ցանցերի շահագործման արդյունավետության բարելավմանը։ Երկրատեղեկատվական համակարգերը կարող են կիրառվել նաև ջրատնտեսական ենթակառուցվածքների տեխնիկական վիճակի մոնիթորինգի համար։ Յուրաքանչյուր կառույցի վերաբերյալ տվյալների պարբերական թարմացումը հնարավորություն է տալիս ստեղծել դրա շահագործման պատմությունը, արձանագրել վնասվածքները, վթարային իրավիճակները, վերանորոգումները և տեխնիկական ցուցանիշների փոփոխությունները։ Տարածական վերլուծության միջոցով հնարավոր է առանձնացնել այն հատվածները, որտեղ անհրաժեշտ է առաջնահերթ վերականգնում կամ տեխնիկական սպասարկում։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է նաև ջրային կորուստների գնահատումը։ Ջրանցքների և խողովակաշարերի տեխնիկական վիճակի, դրանց երկարության, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և սպասարկման տվյալների համադրումը կարող է օգնել բացահայտելու այն հատվածները, որտեղ ջրի կորուստներն առավել մեծ են։ Այդ տեղեկատվությունը կարող է օգտագործվել ներդրումային ծրագրերի առաջնահերթությունները որոշելու և վերականգնման աշխատանքների տնտեսական արդյունավետությունը գնահատելու համար։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև հեռահար զոնդավորման և այլ տարածական տվյալների օգտագործմանը։ Արբանյակային պատկերների միջոցով հնարավոր է հետևել հողերի օգտագործմանը, բուսականության վիճակին, ջրային մակերեսների փոփոխություններին և որոշակի բնապահպանական գործընթացների տարածական դրսևորումներին։ Այդ տվյալների ինտեգրումը երկրատեղեկատվական համակարգերին ընդլայնում է ջրային ռեսուրսների կառավարման համար հասանելի տեղեկատվական բազան։ Կարևոր ուղղություն է բնական և տեխնածին ռիսկերի տարածական գնահատումը։ Ջրհեղեղները, սողանքները, երաշտները և այլ վտանգավոր գործընթացներ կարող են վնասել ջրատնտեսական կառույցները կամ խաթարել ջրամատակարարումը։ Տարածական մոդելավորման միջոցով հնարավոր է առանձնացնել ռիսկային գոտիները, գնահատել դրանց ազդեցությունը ենթակառուցվածքների վրա և մշակել կանխարգելիչ միջոցառումների առաջնահերթություններ։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են կիրառվել թվային բարձրության մոդելներ, թեմատիկ քարտեզներ, տարածական վիճակագրություն և մոդելավորման տարբեր գործիքներ։ Դրանց օգնությամբ հնարավոր է ուսումնասիրել ջրահավաք ավազանների կառուցվածքը, ջրային հոսքերի տարածական բաշխումը, ջրատնտեսական օբյեկտների փոխկապակցվածությունը և տարբեր շահագործման սցենարների հնարավոր արդյունքները։ Հետազոտության կարևոր արդյունք կարող է լինել որոշումների աջակցման համակարգի ձևավորումը, որը պատասխանատու մասնագետներին հնարավորություն կտա արագ ստանալ անհրաժեշտ տեղեկատվություն և համեմատել կառավարման տարբեր տարբերակներ։ Նման համակարգը կարող է միավորել քարտեզային, տեխնիկական, հիդրոլոգիական և տնտեսական տվյալները և ապահովել դրանց համատեղ վերլուծությունը։ Տեղեկատվության թվայնացումը կարող է նաև նվազեցնել տվյալների մասնատվածությունը և հեշտացնել տարբեր կառույցների միջև տեղեկատվության փոխանակումը։ Աշխատանքում կարող է գնահատվել նաև առաջարկվող տեխնոլոգիական մոտեցումների տնտեսական արդյունավետությունը։ Ջրի կորուստների նվազեցումը, վթարների կանխարգելումը, սպասարկման աշխատանքների ճիշտ պլանավորումը և ռեսուրսների օպտիմալ բաշխումը կարող են հանգեցնել շահագործման ծախսերի կրճատման և ջրատնտեսական համակարգերի արտադրողականության բարձրացման։ Միաժամանակ նման համակարգերի արդյունավետ կիրառումը պահանջում է տվյալների մշտական թարմացում, մասնագետների համապատասխան պատրաստվածություն և տեխնիկական ենթակառուցվածքների ապահովում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է երկրատեղեկատվական տեխնոլոգիաները, հիդրոլոգիան, ջրային ռեսուրսների կառավարումը և հիդրոտեխնիկական համակարգերի շահագործման խնդիրները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել տարածական տվյալների վրա հիմնված կառավարման ավելի արդյունավետ մեխանիզմներ։ Թեման ունի կարևոր գիտագործնական նշանակություն, քանի որ թվային և տարածական տեխնոլոգիաների կիրառումը կարող է նպաստել ջրային ռեսուրսների խնայող օգտագործմանը, ենթակառուցվածքների տեխնիկական վիճակի վերահսկմանը, ջրային կորուստների նվազեցմանը և ջրատնտեսական համալիրների երկարաժամկետ ու կայուն շահագործմանը։

Химия

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ֆոսֆոբետաինների ստացման մեթոդների ուսումնասիրությանը էթօքսի-, ֆենօքսի-, ֆենիլացետիլենային և մեթօքսիալլենային միացություններից, ինչպես նաև ստացված միացությունների կայունացման ուղիների բացահայտմանը։ Գրքում ներկայացվում են օրգանական քիմիայի և ֆոսֆորօրգանական միացությունների քիմիայի տեսական հիմքերը, ռեակցիոն մեխանիզմները և միջանկյալ արտադրանքների ձևավորման առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է տարբեր սինթետիկ ուղիներ՝ ընդգծելով ռեակցիոն պայմանների ազդեցությունը ելքային նյութերի փոխակերպման արդյունավետության և վերջնական ֆոսֆոբետաինների կառուցվածքային առանձնահատկությունների վրա։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև ստացված միացությունների ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, դրանց քայքայման մեխանիզմները և կայունացման հնարավոր ռազմավարությունները՝ ներառյալ լուծիչների ընտրությունը, ջերմաստիճանային ռեժիմները և մոլեկուլային մոդիֆիկացիաները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր սինթետիկ մոտեցումների մշակմանը և ֆոսֆոբետաինների կիրառական նշանակությանը օրգանական սինթեզում և նյութագիտության մեջ։ Գիրքը նախատեսված է քիմիկոսների, օրգանական քիմիայի մասնագետների, նյութագետների և հետազոտողների համար՝ առաջարկելով ինչպես տեսական հիմքեր, այնպես էլ փորձարարական մոտեցումներ ֆոսֆորօրգանական միացությունների ստացման ոլորտում։