Աճառյան Հր. - Լիակատար քերականություն հայոց լեզվի

Лингвистика

Сборник диктантов по русскому языку աշխատությունը ռուսաց լեզվի ուսուցման գործնական ձեռնարկ է, որը նախատեսված է ուղղագրական և կետադրական հմտությունների զարգացման համար, այն ներառում է տարբեր բարդության մակարդակների դիկտանտներ՝ ուղղված բառերի ճիշտ գրությանը, քերականական կանոնների կիրառմանը և լեզվական նորմերի ամրապնդմանը, գիրքը ներկայացնում է նաև տեքստեր տարբեր թեմաներով՝ գրական, գիտական և առօրյա, ինչը հնարավորություն է տալիս սովորողներին զարգացնել լսողական ընկալումը և գրավոր խոսքի ճշգրտությունը, միաժամանակ ընդգրկելով ինքնաստուգման և սխալների վերլուծության առաջադրանքներ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր դպրոցականների, ուսանողների և ռուսերեն լեզու սովորողների համար։

Другие предметы

Այս աշխատությունը նվիրված է գործարար հարաբերությունների և բանակցությունների էությանը, կառուցվածքին և կիրառական առանձնահատկություններին ժամանակակից բիզնես միջավայրում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչպես են ձևավորվում գործարար հարաբերությունները՝ որպես կազմակերպությունների, գործընկերների և հաճախորդների միջև երկարաժամկետ համագործակցության համակարգ, որը հիմնված է վստահության, փոխշահավետության և արդյունավետ հաղորդակցության վրա։ Հեղինակը անդրադառնում է բանակցությունների հիմնական փուլերին՝ նախապատրաստում, դիրքորոշումների ձևավորում, առաջարկների փոխանակում, համաձայնության հասնել և պայմանագրի ամրագրման գործընթաց։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանակցային ռազմավարություններին և մարտավարություններին՝ մրցակցային և համագործակցային մոտեցումներ, շահերի վրա հիմնված բանակցություններ, ինչպես նաև կոնֆլիկտների կառավարում։ Գրքում քննարկվում են նաև մշակութային և հոգեբանական գործոնները, որոնք ազդում են բանակցային գործընթացների վրա միջազգային և տեղական մակարդակներում։ Վերլուծվում է արդյունավետ բանակցությունների դերը գործարար հարաբերությունների կայունացման, գործարքների հաջողության և կազմակերպության մրցունակության բարձրացման գործում։ Աշխատությունը համադրում է տեսական հիմքերը և գործնական օրինակները՝ օգտակար լինելով ձեռնարկատերերի, մենեջերների, մարքեթինգի մասնագետների և ուսանողների համար։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է անլար ցանցերում օպտիմիզացման խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ կապի ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, ցանցի արտադրողականության բարձրացման և տվյալների փոխանցման հուսալիության ապահովման նպատակով։ Անլար ցանցերի առանձնահատկություններից են սահմանափակ թողունակությունը, ռադիոալիքային միջամտությունները, կապի ալիքի փոփոխական որակը, օգտվողների շարժունակությունը, էներգետիկ ռեսուրսների սահմանափակությունը և ցանցային հանգույցների միջև ռեսուրսների մրցակցությունը։ Այս պայմաններում օպտիմալ որոշումների ընդունումը դառնում է ցանցի արդյունավետ շահագործման կարևոր նախապայման։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է ձևակերպել և լուծել այնպիսի մաթեմատիկական խնդիրներ, որոնց միջոցով հնարավոր է առավել արդյունավետ բաշխել ցանցային ռեսուրսները և բարելավել համակարգի ընդհանուր կատարողականությունը։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել կապուղիների, հաճախականությունների, փոխանցման հզորության, ժամանակային ռեսուրսների և տվյալների հոսքերի օպտիմալ բաշխման խնդիրներ։ Այս խնդիրների լուծման ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել միաժամանակ մի քանի սահմանափակումներ, քանի որ մեկ պարամետրի բարելավումը կարող է բացասաբար անդրադառնալ մյուսի վրա։ Օրինակ՝ փոխանցման հզորության ավելացումը կարող է բարձրացնել ազդանշանի որակը, սակայն միաժամանակ մեծացնել էներգիայի սպառումը և միջամտությունների մակարդակը։ Այդ պատճառով օպտիմիզացման խնդիրը սովորաբար պահանջում է փոխկապակցված չափանիշների հավասարակշռում։ Կարևոր ուղղություն է անլար ցանցերի մաթեմատիկական մոդելավորումը։ Ցանցը կարող է ներկայացվել գրաֆի միջոցով, որտեղ գագաթները համապատասխանեցնում են ցանցային հանգույցներին կամ օգտվողներին, իսկ կողերը՝ նրանց միջև առկա հնարավոր կապերին։ Այս ներկայացումը հնարավորություն է տալիս կիրառել գրաֆների տեսության և կոմբինատոր օպտիմիզացիայի մեթոդները՝ երթուղիների ընտրության, կապերի կազմակերպման և ռեսուրսների բաշխման խնդիրները լուծելու համար։ Օպտիմիզացման կարևոր խնդիրներից է տվյալների փոխանցման երթուղիների ընտրությունը։ Բազմահանգույց անլար ցանցերում տվյալների միևնույն նպատակակետին հասնելու համար կարող են գոյություն ունենալ բազմաթիվ հնարավոր ուղիներ։ Օպտիմալ երթուղու ընտրության ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել փոխանցման արագությունը, ուշացումը, կապի որակը, էներգիայի ծախսը և ցանցի ծանրաբեռնվածությունը։ Արդյունքում հնարավոր է ձևակերպել բազմաչափ օպտիմիզացման խնդիր, որի նպատակն է ընտրել առավել արդյունավետ երթուղին՝ միաժամանակ բավարարելով ցանցի տեխնիկական սահմանափակումները։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել էներգիայի սպառման օպտիմիզացումը։ Սա հատկապես նշանակալի է մարտկոցով աշխատող շարժական և սենսորային ցանցերի համար, որտեղ հանգույցների էներգետիկ ռեսուրսը սահմանափակ է։ Էներգիայի արդյունավետ կառավարման միջոցով հնարավոր է երկարացնել ցանցի աշխատանքի տևողությունը, նվազեցնել հանգույցների վաղաժամ անջատման հավանականությունը և պահպանել ցանցի ընդհանուր կապակցվածությունը։ Այդ նպատակով կարող են ուսումնասիրվել փոխանցման հզորության կարգավորման, հանգույցների ակտիվության կառավարման և էներգաարդյունավետ երթուղավորման մեթոդներ։ Հաճախականությունների և կապուղիների բաշխումը ևս կարևոր օպտիմիզացիոն խնդիր է։ Երբ բազմաթիվ սարքեր միաժամանակ օգտագործում են ընդհանուր ռադիոհաճախականային տիրույթը, առաջանում են փոխադարձ միջամտություններ, որոնք կարող են նվազեցնել կապի որակը։ Հաճախականությունների կամ կապուղիների արդյունավետ բաշխումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել միջամտությունը և բարձրացնել ցանցի ընդհանուր թողունակությունը։ Այս խնդիրը կարող է ներկայացվել որպես կոմբինատոր կամ ամբողջ թվային օպտիմիզացման խնդիր, որի լուծման համար կիրառվում են ինչպես ճշգրիտ, այնպես էլ մոտավոր ալգորիթմներ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև QoS-ի՝ ծառայության որակի ապահովման խնդիրները։ Տարբեր օգտվողների և ծառայությունների համար կարող են պահանջվել տարբեր մակարդակի թողունակություն, ուշացում, հուսալիություն և փաթեթների կորստի թույլատրելի մակարդակ։ Օպտիմիզացիայի միջոցով հնարավոր է սահմանափակ ռեսուրսները բաշխել այնպես, որ հնարավորինս մեծ թվով օգտվողների համար ապահովվի պահանջվող ծառայության որակը։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է բազմաչափ օպտիմիզացման կիրառումը։ Անլար ցանցերում հաճախ անհրաժեշտ է միաժամանակ նվազեցնել ուշացումը և էներգիայի ծախսը, բարձրացնել թողունակությունը և կապի հուսալիությունը, ինչպես նաև նվազեցնել միջամտությունը։ Նման խնդիրներում մեկ օպտիմալ լուծման փոխարեն կարող են գոյություն ունենալ մի շարք փոխզիջումային լուծումներ, որոնցից յուրաքանչյուրն առավելություն ունի որևէ չափանիշի նկատմամբ։ Այս դեպքում կարևոր է ուսումնասիրել օպտիմալ լուծումների բազմությունը և ընտրել տվյալ կիրառության համար առավել նպատակահարմար տարբերակը։ Մաթեմատիկական մեթոդների տեսանկյունից կարող են կիրառվել գծային և ոչ գծային ծրագրավորում, ամբողջ թվային օպտիմիզացում, դինամիկ ծրագրավորում, ցանցային հոսքերի մոդելներ, հավանականային մեթոդներ և հեվրիստիկ ալգորիթմներ։ Բարդ խնդիրների դեպքում հնարավոր է օգտագործել նաև գենետիկական ալգորիթմներ, մասնիկների բազմության օպտիմիզացում, տեղային որոնման մեթոդներ և այլ մոտավոր մոտեցումներ։ Դրանց կիրառումը հատկապես օգտակար է մեծ չափի ցանցերում, որտեղ ճշգրիտ լուծման հաշվարկային բարդությունը կարող է չափազանց մեծ լինել։ Հետազոտության գործնական մասը կարող է ներառել տարբեր օպտիմիզացիոն մոդելների համակարգչային մոդելավորում և դրանց արդյունքների համեմատական գնահատում։ Կարող են ուսումնասիրվել ցանցի թողունակությունը, փաթեթների փոխանցման ուշացումը, էներգիայի սպառումը, կապի կայունությունը, հանգույցների ծանրաբեռնվածությունը և ցանցի ընդհանուր արդյունավետությունը։ Տարբեր ալգորիթմների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել դրանց առավելություններն ու սահմանափակումները և ընտրել համապատասխան մեթոդ՝ կախված ցանցի կառուցվածքից և կիրառական նպատակներից։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ շարժական ցանցերի, անլար սենսորային համակարգերի, իրերի ինտերնետի, բաշխված ցանցերի և այլ անլար ենթակառուցվածքների նախագծման ու կառավարման համար։ Օպտիմիզացիոն մեթոդների կիրառումը կարող է նպաստել ցանցային ռեսուրսների ավելի արդյունավետ օգտագործմանը, էներգիայի ծախսի նվազեցմանը, փոխանցման որակի բարձրացմանը և ցանցի հուսալիության մեծացմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը անլար ցանցերում օպտիմիզացման խնդիրները դիտարկում է որպես մաթեմատիկական մոդելավորման, գրաֆների տեսության և ցանցային տեխնոլոգիաների փոխկապակցված ոլորտ։ Տարբեր օպտիմիզացիոն չափանիշների և սահմանափակումների համատեղ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս մշակել ցանցային ռեսուրսների կառավարման ավելի արդյունավետ մեխանիզմներ և ձևավորել այնպիսի լուծումներ, որոնք կարող են ապահովել բարձր արտադրողականություն, էներգաարդյունավետություն, հուսալիություն և ծառայության համապատասխան որակ՝ փոփոխական և սահմանափակ ռեսուրսներով անլար միջավայրերում։

История

Գիրքը նվիրված է Հայոց ցեղասպանությունից և Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիների բռնություններից փրկված հայ փախստականների պատմությանը Անդրկովկասում 1914-1922 թվականներին։ Ուսումնասիրության առանցքում գտնվում են հայ փախստականների տեղաշարժերը, նրանց թվաքանակի փոփոխությունները, բնակության վայրերը, սոցիալ-տնտեսական և կենցաղային պայմանները, ինչպես նաև Անդրկովկասում նրանց տեղավորման և գոյատևման հետ կապված խնդիրները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու այն հսկայական մարդկային տեղաշարժերի մասին, որոնք տեղի ունեցան պատերազմի, զանգվածային բռնությունների, տեղահանությունների և ցեղասպանության հետևանքով, երբ հազարավոր հայեր ստիպված էին լքել իրենց բնակավայրերը և ապաստան փնտրել Անդրկովկասի տարբեր շրջաններում։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում փախստականների շարժի ուղղություններին և փուլերին՝ փորձելով վերականգնել նրանց տեղաշարժերի ընդհանուր պատկերը և պարզել, թե ինչպես էին քաղաքական ու ռազմական իրադարձությունները ազդում բնակչության վերաբաշխման վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև փախստականների թվակազմի հարցը, որի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս գնահատել տեղի ունեցած ժողովրդագրական փոփոխությունների մասշտաբները և տարբեր ժամանակներում փախստականների թվի աճի կամ նվազման պատճառները։ Աշխատության մյուս կարևոր ուղղությունը նրանց կացության ուսումնասիրությունն է․ անդրադարձ է կատարվում բնակարանային պայմաններին, սննդի և հագուստի ապահովմանը, առողջապահական խնդիրներին, աշխատանքի հնարավորություններին, որբերի և անապաստան մարդկանց վիճակին, ինչպես նաև տեղական իշխանությունների, հասարակական կազմակերպությունների և բարեգործական կառույցների կողմից ցուցաբերված օգնությանը։ Ուսումնասիրությունը նաև ցույց է տալիս, որ փախստականների հիմնախնդիրը միայն մարդասիրական խնդիր չէր, այլ ուներ լուրջ քաղաքական, տնտեսական և ժողովրդագրական նշանակություն՝ կապված Անդրկովկասի տարածաշրջանի ընդհանուր անկայունության, պետական իշխանությունների փոփոխությունների և հետպատերազմյան իրադրության հետ։ 1914-1922 թվականների ժամանակահատվածի ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս հետևելու գործընթացի զարգացմանը պատերազմի սկզբից մինչև հետպատերազմյան տարիները՝ ներառյալ Հայաստանի Առաջին Հանրապետության ձևավորման և տարածաշրջանում տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխությունների շրջանը։ Գիրքը կարևոր սկզբնաղբյուրային և գիտական նշանակություն ունի Հայոց ցեղասպանությունից փրկվածների, փախստականության պատմության, հայ ժողովրդի ժողովրդագրական տեղաշարժերի և XX դարի սկզբի Անդրկովկասի սոցիալ-քաղաքական իրականության ուսումնասիրության համար։ Այն հատկապես արժեքավոր է նրանով, որ մարդկային ողբերգությունը դիտարկում է նաև փաստական և ժողովրդագրական տեսանկյունից՝ ներկայացնելով փախստականների շարժի, թվաքանակի և կացության վերաբերյալ տվյալներ ու դրանց հիման վրա վերականգնելով պատմական ժամանակաշրջանի կարևորագույն գործընթացներից մեկը։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է դասական մաթեմատիկական տարածությունների երկրաչափական հատկությունների և դրանց հետ կապված տեսական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են տարածությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, երկրաչափական օբյեկտների փոխհարաբերությունները և դրանց նկարագրման մաթեմատիկական մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դասական տարածություններում սահմանվող երկրաչափական կառուցվածքներին, դրանց հիմնական բնութագրերին և տարբեր պայմաններում դրսևորվող օրինաչափություններին։ Ուսումնասիրվում են երկրաչափական ձևափոխությունների, տարածությունների համարժեքության, ինվարիանտների և երկրաչափական հատկությունների պահպանման հետ կապված հարցերը։ Դիտարկվում են երկրաչափական խնդիրների լուծման վերլուծական և հանրահաշվական մոտեցումները, ինչպես նաև դրանց փոխկապակցվածությունը ժամանակակից երկրաչափության այլ ուղղությունների հետ։ Կարևորվում են մաթեմատիկական սահմանումների ճշգրտությունը, թեորեմների ապացուցման մեթոդները և երկրաչափական կառուցվածքների միջև գոյություն ունեցող կապերի բացահայտումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տարբեր չափողականության տարածություններ, դրանցում սահմանվող երկրաչափական օբյեկտները և համապատասխան ձևափոխությունների հատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում տարածությունների տեղային և գլոբալ բնութագրերի ուսումնասիրությանը, երկրաչափական հարաբերությունների ընդհանրացման հնարավորություններին և մաթեմատիկական մոդելների կառուցման տեսական հիմքերին։ Առանձնացվում են երկրաչափական խնդիրների լուծելիության պայմանների, հատուկ դեպքերի և ստացված արդյունքների ընդհանրացման հետ կապված հարցերը։ Կարևորվում են նաև դասական երկրաչափական գաղափարների և ժամանակակից մաթեմատիկական մեթոդների համադրումը, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու բարդ տարածական կառուցվածքներ և դրանց օրինաչափությունները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել երկրաչափության տեսական հիմքերի զարգացմանը, տարածությունների կառուցվածքային հատկությունների վերաբերյալ գիտելիքների խորացմանը և նոր մաթեմատիկական մոտեցումների մշակմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկոսների, երկրաչափության մասնագետների, տեսական հետազոտողների և բարձրագույն մաթեմատիկա ուսումնասիրող ուսանողների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է մարդկային կապիտալի դերին տնտեսական անվտանգության և տնտեսական մրցունակության ապահովման համակարգում։ Գրքում ներկայացվում է մարդկային կապիտալի տեսական հիմքը՝ որպես գիտելիքների, հմտությունների, առողջության և փորձի համակցություն, որը ձևավորում է աշխատանքի արտադրողականությունը և տնտեսական աճի որակը։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես է կրթության մակարդակը, մասնագիտական պատրաստվածությունը և նորարարական կարողությունները ազդում երկրի մրցունակության վրա ինչպես ներքին, այնպես էլ գլոբալ շուկաներում։ Աշխատության մեջ քննարկվում է տնտեսական անվտանգության հասկացությունը՝ ներառյալ զբաղվածության կայունությունը, եկամուտների բաշխումը, տեխնոլոգիական ինքնաբավությունը և արտաքին տնտեսական ցնցումների նկատմամբ դիմադրողականությունը։ Ներկայացվում են նաև մարդկային կապիտալի ձևավորման և զարգացման պետական քաղաքականության հիմնական ուղղությունները՝ կրթական համակարգի բարեփոխումներ, առողջապահական ներդրումներ, աշխատաշուկայի կարգավորում և միգրացիոն գործընթացների կառավարում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միջազգային փորձի համեմատական վերլուծությանը և ՀՀ պայմաններում մարդկային կապիտալի արդյունավետ օգտագործման խնդիրներին։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, պետական քաղաքականություն մշակողների, հետազոտողների, ուսանողների և տնտեսական զարգացման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։