Աղքատության հիմնախնդիրը և դրա հաղթահարման ռազմավարությունը ՀՀ-ում

История

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հորդանանի և Իսրայելի միջև հարաբերությունների զարգացման ուսումնասիրությանը 20-րդ դարի վերջին և 21-րդ դարի սկզբին՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով առճակատումից դեպի համագործակցություն անցման գործընթացին։ Հետազոտությունը ներկայացնում է երկու երկրների հարաբերությունների քաղաքական, դիվանագիտական, անվտանգային և տնտեսական փոփոխությունները՝ դրանք դիտարկելով Մերձավոր Արևելքի ընդհանուր աշխարհաքաղաքական զարգացումների համատեքստում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է այն պատմական և քաղաքական նախադրյալների վերլուծությունը, որոնք երկար ժամանակ պայմանավորել են երկու պետությունների միջև լարվածությունը, փոխադարձ անվստահությունը և տարածաշրջանային հակամարտությունների ազդեցությունը երկկողմ հարաբերությունների վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է այն գործոնները, որոնք աստիճանաբար նպաստեցին երկխոսության հաստատմանը և հարաբերությունների կարգավորմանը՝ ներառյալ տարածաշրջանային քաղաքական փոփոխությունները, խաղաղության գործընթացը, արտաքին դերակատարների միջնորդական ազդեցությունը և երկու երկրների անվտանգության շահերի վերաիմաստավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման գործընթացին և դրա հետագա զարգացմանը, ինչպես նաև քաղաքական երկխոսության ինստիտուցիոնալացմանը։ Աշխատությունը դիտարկում է նաև տնտեսական համագործակցության զարգացումը, առևտրային կապերը, ջրային ռեսուրսների կառավարման խնդիրները և այն ոլորտները, որտեղ փոխադարձ շահերը հնարավորություն են տվել ձևավորել համագործակցության մեխանիզմներ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում անվտանգային համագործակցությանը, սահմանային կայունությանը և տարածաշրջանային սպառնալիքների նկատմամբ երկու երկրների մոտեցումներին, քանի որ այս գործոնները զգալի ազդեցություն են ունեցել հարաբերությունների խորացման կամ սահմանափակման վրա։ Միաժամանակ գիրքը ցույց է տալիս, որ համագործակցության հաստատումը չի վերացրել բոլոր հակասությունները․ պաղեստինյան հիմնախնդիրը, Երուսաղեմի կարգավիճակը, տարածաշրջանային ճգնաժամերը և հասարակական տարբեր ընկալումները շարունակում են կարևոր դեր ունենալ երկկողմ հարաբերությունների դինամիկայում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարող են երկարատև հակամարտության և անվստահության պայմաններում պետությունները, ելնելով քաղաքական ու տնտեսական շահերից, աստիճանաբար անցնել հարաբերությունների կարգավորման և գործնական համագործակցության։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել միջազգային հարաբերությունների, դիվանագիտության, Մերձավոր Արևելքի պատմության և քաղաքականության, տարածաշրջանային անվտանգության ու հակամարտությունների կարգավորման խնդիրներով զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է Հորդանան-Իսրայել հարաբերությունների վերափոխման համապարփակ ուսումնասիրություն՝ ցույց տալով, թե ինչպես են քաղաքական իրողությունները, անվտանգային շահերը, տնտեսական փոխկախվածությունը և դիվանագիտական գործընթացները նպաստել առճակատումից դեպի ավելի կառուցողական և համագործակցային հարաբերությունների անցմանը։

Экономика

Տնտեսագիտական և սոցիալ-տնտեսական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ժամանակակից պայմաններում մարդկային կապիտալի ձևավորման, զարգացման և արդյունավետ օգտագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Քննության են առնվում մարդկային կապիտալի տնտեսական բովանդակությունը, դրա զարգացման հիմնական գործոնները և նշանակությունը երկրի մրցունակության, արտադրողականության ու կայուն տնտեսական աճի ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կրթության, մասնագիտական պատրաստվածության, առողջապահության, գիտության և նորարարության դերին մարդկային ներուժի որակական հատկանիշների բարելավման գործընթացում։ Վերլուծվում են Հայաստանի Հանրապետությունում մարդկային կապիտալի զարգացման միտումները, աշխատաշուկայի կառուցվածքային փոփոխությունները, զբաղվածության առանձնահատկությունները և մասնագիտական հմտությունների համապատասխանությունը տնտեսության ժամանակակից պահանջներին։ Քննարկվում են նաև ժողովրդագրական զարգացումների, աշխատանքային միգրացիայի, տեխնոլոգիական առաջընթացի և թվայնացման ազդեցությունները մարդկային կապիտալի ձևավորման ու օգտագործման վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են պետական սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության, կրթական բարեփոխումների և մասնագիտական կարողությունների զարգացման ծրագրերի նշանակությունը մարդկային կապիտալի արդյունավետ կառավարման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է նպաստել մարդկային կապիտալի զարգացման առաջնահերթությունների բացահայտմանը և օգտակար լինել տնտեսագիտության, աշխատանքի տնտեսագիտության, սոցիալական քաղաքականության ու մարդկային ռեսուրսների կառավարման ոլորտների մասնագետների և հետազոտողների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է XVI–XVII դարերի ֆրանսիացի հեղինակների ստեղծագործություններում ռուսերեն բառերի կիրառության ուսումնասիրությանը՝ կարևորելով այդ բառերի լեզվական, պատմամշակութային և հաղորդակցական նշանակությունը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է, թե ինչպես են ռուսական իրականությանը, կենցաղին, պետական կառավարմանը, հասարակական հարաբերություններին, կրոնական կյանքին, առօրյա մշակույթին և ազգային առանձնահատկություններին վերաբերող բառերն ու արտահայտությունները ներթափանցել ֆրանսերեն հեղինակների երկերի մեջ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ռուսերեն բառերի գործածության պատճառները, դրանց իմաստային շրջանակը, գործառույթները և այն ձևերը, որոնց միջոցով օտարալեզու հեղինակները ներկայացրել են Ռուսաստանի մասին իրենց պատկերացումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել փոխառությունների հնչյունական, ուղղագրական և ձևաբանական հարմարեցմանը ֆրանսերեն լեզվական միջավայրում, ինչպես նաև դրանց իմաստային փոփոխություններին և կիրառության հաճախականությանը։ Ռուսերեն բառերի ուսումնասիրությունը միաժամանակ կարևոր աղբյուր է տվյալ ժամանակաշրջանի լեզվական և մշակութային շփումների, ռուս-ֆրանսիական հարաբերությունների և եվրոպացիների կողմից Ռուսաստանի ընկալման պատմության ուսումնասիրման համար։ Աշխատանքը ցույց է տալիս, որ նման բառապաշարը ոչ միայն լեզվական փոխազդեցության արդյունք է, այլև պատմական վկայություն, որը կարող է տեղեկություններ հաղորդել ժամանակաշրջանի իրողությունների, առարկաների, պաշտոնների, սոցիալական խմբերի, սովորույթների և մշակութային երևույթների մասին։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել ռուսագիտության, ֆրանսագիտության, համեմատական լեզվաբանության, պատմական բառագիտության և մշակութաբանության մասնագետներին, ինչպես նաև այն ընթերցողներին, ովքեր ուսումնասիրում են ռուսական և արևմտաեվրոպական մշակույթների միջև լեզվական ու պատմական փոխառնչությունները։

Финансы

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գյուղացիական և ֆերմերային տնտեսությունների զարգացման ֆինանսավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը և դրանց արդյունավետության գնահատմանը։ Գրքում ներկայացվում են ագրարային ոլորտի ֆինանսավորման հիմնական աղբյուրները՝ պետական աջակցության ծրագրերը, վարկային համակարգը, միջազգային դոնոր կազմակերպությունների ներդրումները և մասնավոր ֆինանսավորման գործիքները։ Հեղինակը վերլուծում է գյուղատնտեսական արտադրողների ֆինանսական հասանելիության խնդիրները, վարկունակության գնահատման առանձնահատկությունները և ռիսկերի կառավարման մեխանիզմները՝ ընդգծելով ոլորտի առանձնահատկությունները և սեզոնային կախվածությունը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև սուբսիդավորման քաղաքականությունը, ապահովագրական համակարգերի զարգացումը, լիզինգի և ներդրումային ծրագրերի կիրառությունը գյուղատնտեսության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆինանսավորման մեխանիզմների ազդեցությանը գյուղացիական տնտեսությունների արտադրողականության, մրցունակության և կայուն զարգացման վրա։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի տնտեսագետների, ագրարային քաղաքականության մշակողների, բանկային ոլորտի մասնագետների և գյուղատնտեսական արտադրողների համար՝ նպաստելով ֆինանսական գործիքների կատարելագործմանը և գյուղատնտեսության կայուն զարգացման ապահովմանը։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է գլխուղեղի մետաստատիկ ուռուցքներով հիվանդների վարման մարտավարության ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով ախտորոշման, բուժման ընտրության, հիվանդի վիճակի գնահատման և հետագա հսկողության հիմնական սկզբունքները։ Հետազոտության կենտրոնում գլխուղեղային մետաստազների բազմաբնույթ կլինիկական դրսևորումներն են, որոնք կարող են պայմանավորված լինել ինչպես ներգանգային ուռուցքային օջախների տեղակայմամբ և քանակով, այնպես էլ առաջնային ուռուցքի տեսակով, տարածվածությամբ և հիվանդի ընդհանուր վիճակով։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հիվանդների կլինիկական գնահատման մեթոդները, նյարդաբանական ախտանշանները, ներգանգային ճնշման բարձրացման հնարավոր դրսևորումները և ժամանակակից պատկերային հետազոտությունների նշանակությունը մետաստատիկ օջախների հայտնաբերման, քանակի, չափերի և տեղակայման որոշման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բուժման մարտավարության անհատականացմանը, քանի որ բուժական որոշումները կախված են մետաստազների քանակից և տեղակայությունից, առաջնային ուռուցքի բնույթից, արտագանգային հիվանդության տարածվածությունից, հիվանդի ֆունկցիոնալ վիճակից և կանխատեսումից։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ վիրաբուժական բուժման, ճառագայթային թերապիայի, համակարգային հակաուռուցքային բուժման և ախտանշանային ու պալիատիվ միջոցառումների կիրառման ցուցումներին և հնարավոր համակցություններին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև տարբեր բուժական մոտեցումների արդյունավետության համեմատական գնահատումը՝ հաշվի առնելով ինչպես հիվանդության վերահսկումը, այնպես էլ կյանքի որակի պահպանման անհրաժեշտությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննարկվել ուղեղային այտուցի, նյարդաբանական ախտանշանների և այլ բարդությունների կառավարման սկզբունքները, ինչպես նաև հիվանդների վերականգնողական և օժանդակ բուժման նշանակությունը։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում ժամանակակից թիրախային և իմունաբանական բուժումների դերը այն դեպքերում, երբ առաջնային ուռուցքի մոլեկուլային առանձնահատկությունները թույլ են տալիս կիրառել համապատասխան համակարգային թերապիա։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև հիվանդների կանխատեսման գնահատման գործոնների ուսումնասիրություն, բուժման արդյունքների վերլուծություն, կրկնության կամ հիվանդության առաջընթացի հայտնաբերման մոտեցումներ և դինամիկ հսկողության սկզբունքներ։ Միջդիսցիպլինար համագործակցությունը կարևոր բաղադրիչ է, քանի որ նման հիվանդների օպտիմալ վարումը կարող է պահանջել նեյրովիրաբույժների, ճառագայթային ուռուցքաբանների, կլինիկական ուռուցքաբանների, նյարդաբանների, ռադիոլոգների և պալիատիվ խնամքի մասնագետների համատեղ աշխատանք։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել նեյրոուռուցքաբանների, նեյրովիրաբույժների, կլինիկական ուռուցքաբանների, ճառագայթային թերապիայի մասնագետների, նյարդաբանների, բժշկական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի համակարգված ներկայացնել գլխուղեղի մետաստատիկ ուռուցքներով հիվանդների ախտորոշման և բուժման մարտավարությունը՝ ընդգծելով անհատականացված մոտեցման, բազմամասնագիտական գնահատման, հիվանդության տարածվածության և հիվանդի ընդհանուր վիճակի հաշվառման, ինչպես նաև կյանքի որակի պահպանման նշանակությունը։

Философия

Աշխատությունը նվիրված է կենսաբարոյագիտության ձևավորման, զարգացման և ժամանակակից գիտելիքի համակարգում դրա առանձնահատուկ կարգավիճակի փիլիսոփայական ու արժեբանական ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով որպես բնական, բժշկական, հասարակական և հումանիտար գիտությունների փոխհատման կետում ձևավորված միջգիտակարգային ոլորտ։ Հետազոտության կենտրոնում այն գաղափարն է, որ կենսաբանական և բժշկական գիտությունների արագ զարգացումը ոչ միայն ընդլայնում է մարդու հնարավորությունները կյանքի գործընթացների ուսումնասիրման և դրանց վրա ազդեցություն գործելու առումով, այլև առաջադրում է նոր բարոյական հարցեր, որոնց լուծումը հնարավոր չէ իրականացնել միայն գիտատեխնիկական գիտելիքի շրջանակում։ Գիտական հնարավորությունների ընդլայնմանը զուգահեռ անհրաժեշտություն է առաջանում գնահատելու դրանց նպատակները, թույլատրելի սահմանները, հասարակական հետևանքները և մարդու արժանապատվության, ազատության, պատասխանատվության ու արդարության հետ հարաբերակցությունը։ Այս համատեքստում կենսաբարոյագիտությունը ներկայացվում է որպես գիտելիքի այնպիսի նոր ձև, որը համադրում է փաստերի գիտական ուսումնասիրությունը արժեքային գնահատման հետ և ստեղծում տարբեր մասնագիտական ոլորտների միջև երկխոսության հարթակ։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է միջգիտակարգայնության գաղափարի վրա։ Կենսաբարոյագիտական խնդիրը սովորաբար հնարավոր չէ ամբողջությամբ հասկանալ միայն մեկ գիտակարգի մեթոդներով, քանի որ այն կարող է միաժամանակ ունենալ կենսաբանական, բժշկական, իրավական, հոգեբանական, սոցիալական, փիլիսոփայական և բարոյագիտական կողմեր։ Օրինակ՝ բժշկական նոր տեխնոլոգիայի կիրառման հարցը պահանջում է հասկանալ դրա կենսաբանական հիմքը և հնարավոր բժշկական արդյունքները, սակայն դրան զուգահեռ առաջանում են մարդու ինքնավարության, համաձայնության, արդար հասանելիության, մասնագիտական պատասխանատվության և հասարակական հետևանքների վերաբերյալ հարցեր։ Հետևաբար միջգիտակարգայնությունը դիտարկվում է ոչ թե որպես տարբեր գիտությունների տվյալների մեխանիկական միավորում, այլ որպես խնդրի բազմակողմանի ճանաչման և տարբեր գիտական լեզուների միջև կապերի ստեղծման մեթոդաբանական սկզբունք։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բարոյագիտության և կենսաբժշկական գիտելիքի հարաբերությանը։ Բնական գիտությունները հիմնականում նկարագրում և բացատրում են այն, թե ինչպես են տեղի ունենում որոշակի երևույթներ, մինչդեռ բարոյագիտական վերլուծությունը վերաբերում է այն հարցին, թե ինչպիսի գործողություններ են ընդունելի, ինչ արժեքներ պետք է պաշտպանվեն և ինչպիսի պատասխանատվություն է առաջանում գիտելիքի կիրառման ընթացքում։ Այս տարբերությունը հնարավորություն է տալիս ցույց տալ, որ գիտականորեն հնարավոր գործողությունը ինքնաբերաբար չի դառնում բարոյապես հիմնավորված։ Կենսաբարոյագիտական մտածողության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ գիտական փաստերը դիտարկվում են դրանց մարդկային և հասարակական նշանակության հետ միասին։ Այդպիսով գիտելիքը կապվում է պատասխանատվության հետ, իսկ գիտական գործունեությունը՝ դրա հնարավոր հետևանքների գնահատման անհրաժեշտության հետ։ Հետազոտության առանցքային հասկացություններից է մարդու արժանապատվությունը։ Այն դիտարկվում է որպես կենսաբժշկական հարաբերություններում մարդու նկատմամբ վերաբերմունքի հիմնարար արժեքային կողմնորոշիչներից մեկը։ Անձը չի կարող ընկալվել միայն որպես կենսաբանական օրգանիզմ, բժշկական միջամտության օբյեկտ կամ գիտական տեղեկատվության աղբյուր։ Մարդու անձնական ինքնությունը, ընտրության հնարավորությունը, համոզմունքները, մասնավոր կյանքի սահմանները և սեփական մարմնի վերաբերյալ որոշումներին մասնակցությունը կազմում են բարոյական գնահատման կարևոր բաղադրիչներ։ Այս մոտեցումը նպաստում է բժշկության և կենսաբանական հետազոտությունների մարդակենտրոն ընկալման ձևավորմանը, որտեղ գիտական առաջընթացը դիտարկվում է մարդու բարեկեցության և արժանապատվության պահպանման հետ փոխկապակցված։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ինքնավարության սկզբունքի ուսումնասիրությունը։ Անձի ինքնավարությունը կապված է սեփական կյանքի և առողջության վերաբերյալ տեղեկացված որոշումներ կայացնելու հնարավորության հետ։ Բժշկական հարաբերություններում այն արտահայտվում է տեղեկացված համաձայնության, համապատասխան տեղեկատվություն ստանալու, առաջարկվող միջամտության վերաբերյալ սեփական դիրքորոշումը ձևավորելու և որոշումների ընդունմանը մասնակցելու միջոցով։ Սակայն ինքնավարությունը բացարձակ և մեկուսացված սկզբունք չէ։ Իրական իրավիճակներում այն կարող է փոխհարաբերվել առողջության պահպանման, այլ անձանց իրավունքների, մասնագիտական պատասխանատվության և հասարակական շահերի հետ։ Այդ պատճառով կենսաբարոյագիտական վերլուծությունը հաճախ ուղղված է ոչ թե մեկ սկզբունքի անվերապահ գերակայության հաստատմանը, այլ տարբեր արժեքների միջև հիմնավորված հավասարակշռության որոնմանը։ Առանձին ուղղություն է բարեգործության և վնաս չպատճառելու սկզբունքների քննությունը։ Բժշկական գործունեությունը պատմականորեն կապված է հիվանդի բարօրությանը նպաստելու և հնարավոր վնասները նվազագույնի հասցնելու գաղափարի հետ։ Ժամանակակից պայմաններում այդ սկզբունքների կիրառումը բարդանում է բժշկական տեխնոլոգիաների բազմազանության և բուժական որոշումների հնարավոր հետևանքների անորոշության պատճառով։ Բժշկական միջամտության գնահատման ժամանակ անհրաժեշտ է համադրել հնարավոր օգուտները, ռիսկերը, անձի ցանկությունները և կյանքի որակի վերաբերյալ տարբեր պատկերացումները։ Այդ պատճառով բարոյական որոշումը չի կարող հիմնվել միայն տեխնիկական արդյունավետության վրա, այլ պահանջում է մարդու անհատական իրավիճակի և արժեքային դիրքորոշումների հաշվառում։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է արդարության գաղափարը։ Առողջապահական և կենսաբժշկական ռեսուրսների սահմանափակության պայմաններում առաջանում են դրանց բաշխման, բժշկական ծառայությունների հասանելիության և տարբեր սոցիալական խմբերի նկատմամբ հավասար վերաբերմունքի խնդիրներ։ Արդարության սկզբունքը հնարավորություն է տալիս կենսաբարոյագիտությունը դուրս բերել միայն բժիշկ–հիվանդ անհատական հարաբերությունների շրջանակից և դիտարկել հասարակական ինստիտուտների, առողջապահական քաղաքականության ու սոցիալական պատասխանատվության մակարդակում։ Այս համատեքստում ուսումնասիրվում են հավասարության, խտրականության բացառման, խոցելի խմբերի պաշտպանության և սահմանափակ ռեսուրսների պատասխանատու բաշխման արժեքային հիմքերը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում գիտական հետազոտությունների բարոյական կարգավորմանը։ Մարդկանց մասնակցությամբ կենսաբժշկական ուսումնասիրությունները կարևոր գիտական նշանակություն կարող են ունենալ, սակայն դրանք առաջադրում են մասնակիցների անվտանգության, կամավոր մասնակցության, տեղեկացված համաձայնության, անձնական տվյալների պաշտպանության և հետազոտողի պատասխանատվության հարցեր։ Կենսաբարոյագիտական մոտեցումը պահանջում է, որ գիտական արդյունքի ձեռքբերումը չդիտարկվի որպես ինքնաբավ նպատակ, որը կարող է անտեսել հետազոտությանը մասնակցող անձի իրավունքներն ու շահերը։ Այս սկզբունքը կարևոր նշանակություն ունի գիտության նկատմամբ հասարակական վստահության պահպանման համար և ցույց է տալիս գիտական ազատության ու բարոյական պատասխանատվության փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության մեջ կարող են քննության առնվել նաև գենետիկական և վերարտադրողական տեխնոլոգիաների զարգացման հետ կապված արժեքային հարցերը։ Գենետիկական տեղեկատվության ստացման և կիրառման հնարավորությունները նոր հարցեր են առաջադրում անձնական տվյալների գաղտնիության, ընտանեկան հարաբերությունների, պատասխանատվության և մարդու կենսաբանական առանձնահատկությունների նկատմամբ հասարակական վերաբերմունքի վերաբերյալ։ Վերարտադրողական բժշկության զարգացումը ևս ընդլայնում է մարդու ընտրության հնարավորությունները, սակայն միաժամանակ ստեղծում է բարոյական և իրավական նոր խնդիրներ։ Այս ոլորտներում կենսաբարոյագիտության դերը դրսևորվում է տեխնոլոգիական հնարավորությունների և դրանց մարդկային նշանակության միջև քննադատական կապի ստեղծմամբ։ Կարևոր ուղղություն է բժշկական գաղտնիության և անձնական տեղեկատվության պաշտպանության խնդիրը։ Թվային տեխնոլոգիաների և բժշկական տվյալների լայնածավալ մշակման պայմաններում առողջության վերաբերյալ տեղեկատվությունը կարող է ունենալ գիտական ու բժշկական մեծ արժեք, սակայն այն միաժամանակ վերաբերում է անձի մասնավոր կյանքի ոլորտին։ Կենսաբարոյագիտական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տվյալների օգտագործման նպատակների, համաձայնության, գաղտնիության և հանրային շահի միջև հնարավոր հակասությունները։ Այս խնդիրը հատկապես կարևոր է ժամանակակից կենսաբանկերի, գենետիկական տվյալների բազաների և թվային առողջապահական համակարգերի զարգացման պայմաններում։ Առանձին նշանակություն ունի մասնագիտական պատասխանատվության հասկացությունը։ Բժիշկը, հետազոտողը, կենսաբանը և այլ մասնագետներ գործում են ոչ միայն մասնագիտական գիտելիքի, այլև հասարակական վստահության շրջանակում։ Նրանց որոշումները կարող են ուղղակիորեն ազդել մարդու առողջության, իրավունքների և կյանքի որակի վրա։ Այդ պատճառով մասնագիտական իրավասությունը կենսաբարոյագիտական տեսանկյունից լրացվում է ազնվության, պատասխանատվության, շահերի բախման կանխարգելման և անձի նկատմամբ հարգանքի պահանջներով։ Գիտնականի պատասխանատվությունը նույնպես ընդլայնվում է, քանի որ հետազոտության արդյունքների հնարավոր կիրառությունները կարող են ունենալ երկարաժամկետ հասարակական և բնապահպանական հետևանքներ։ Հետազոտության արժեբանական ուղղությունը կենտրոնանում է այն հարցի վրա, թե ինչպիսի արժեքներ են ընկած կենսաբարոյագիտական դատողությունների հիմքում և ինչպես են դրանք փոխհարաբերվում։ Կյանքը, առողջությունը, ազատությունը, արժանապատվությունը, արդարությունը, պատասխանատվությունը, անվտանգությունը և համերաշխությունը կարող են հանդես գալ որպես բարոյական ընտրության հիմնական կողմնորոշիչներ։ Սակայն կոնկրետ իրավիճակներում այդ արժեքները միշտ չէ, որ համընկնում են։ Անձի ազատ ընտրությունը կարող է հակադրվել մասնագիտական բարեգործության պատկերացումներին, հասարակական անվտանգությունը՝ անձնական գաղտնիությանը, իսկ գիտական առաջընթացը՝ հնարավոր երկարաժամկետ ռիսկերի կանխարգելման պահանջին։ Կենսաբարոյագիտության առանձնահատկությունը հենց այս արժեքային հակասությունների ճանաչումն ու դրանց վերաբերյալ հիմնավորված քննարկման մեթոդների մշակման փորձն է։ Կարևորվում է նաև արժեքային բազմակարծությունը։ Ժամանակակից հասարակություններում մարդկանց բարոյական պատկերացումները կարող են պայմանավորված լինել մշակութային ավանդույթներով, փիլիսոփայական համոզմունքներով, կրոնական աշխարհայացքով և անձնական փորձով։ Հետևաբար կենսաբարոյագիտական քննարկումը հաճախ ընթանում է այնպիսի միջավայրում, որտեղ գոյություն չունի բոլոր հարցերի վերաբերյալ նախապես ընդունված միասնական պատասխան։ Այս պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն են ստանում փաստարկված երկխոսությունը, տարբեր դիրքորոշումների նկատմամբ հարգանքը և ընդհանուր ընդունելի սկզբունքների որոնումը։ Միջգիտակարգային բնույթը կենսաբարոյագիտությանը հնարավորություն է տալիս ստեղծել հաղորդակցության տարածք տարբեր մասնագետների և հասարակական խմբերի միջև։ Հետազոտության մեջ առանձնահատուկ տեղ կարող է զբաղեցնել տեխնոլոգիական առաջընթացի և բարոյական պատասխանատվության հարաբերությունը։ Կենսատեխնոլոգիաների, գենոմային հետազոտությունների, վերականգնողական բժշկության, թվային առողջապահության և այլ ուղղությունների զարգացումը շարունակաբար ստեղծում է իրավիճակներ, որոնց համար նախկին բարոյական մոտեցումները կարող են պահանջել վերաիմաստավորում։ Նոր տեխնոլոգիաների դեպքում հաճախ դժվար է նախապես ամբողջությամբ գնահատել դրանց երկարաժամկետ ազդեցությունը, ինչի պատճառով առաջանում է զգուշավորության, ռիսկերի գնահատման և ապագա սերունդների նկատմամբ պատասխանատվության խնդիրը։ Այս տեսանկյունից կենսաբարոյագիտությունը ներկայանում է ոչ միայն արդեն առաջացած հակասություններին արձագանքող, այլև գիտատեխնիկական զարգացման հնարավոր հետևանքները կանխատեսող և քննարկման առարկա դարձնող գիտելիքի ձև։ Առանձին ուղղություն է մարդու և բնության հարաբերությունների ընդլայնված բարոյագիտական ընկալումը։ Կենսաբարոյական հարցերը կարող են ընդգրկել ոչ միայն մարդու առողջությունն ու բժշկությունը, այլև կենդանի բնության նկատմամբ պատասխանատվությունը, կենդանիների բարեկեցությունը, կենսաբազմազանության պահպանումը և բնապահպանական վտանգների ազդեցությունը մարդու ու մյուս կենդանի համակարգերի վրա։ Այս ընդլայնված մոտեցումը ցույց է տալիս, որ կյանքի արժեքի վերաբերյալ բարոյագիտական քննարկումը կարող է դուրս գալ միայն անհատական բժշկական հարաբերությունների սահմաններից և ընդգրկել հասարակության, բնության ու ապագա սերունդների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են համադրվել փիլիսոփայական վերլուծությունը, արժեբանական մոտեցումը, համեմատական ուսումնասիրությունը, միջգիտակարգային սինթեզը և կոնկրետ բարոյական իրավիճակների քննությունը։ Փիլիսոփայական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս հստակեցնել հիմնական հասկացությունների բովանդակությունը, իսկ արժեբանական մոտեցումը՝ բացահայտել որոշումների հիմքում գտնվող արժեքային կողմնորոշումները։ Կոնկրետ իրավիճակների ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս տեսական սկզբունքները դիտարկել իրական հակասությունների պայմաններում և բացահայտել դրանց կիրառման սահմաններն ու դժվարությունները։ Միջգիտակարգային մեթոդաբանությունը միավորում է բժշկական ու կենսաբանական փաստերը իրավական, սոցիալական և բարոյագիտական գնահատումների հետ՝ ձևավորելով խնդրի ամբողջական ընկալում։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է կենսաբարոյագիտությունը ժամանակակից գիտելիքի կառուցվածքում որպես ինքնատիպ ինտեգրատիվ ոլորտ հասկանալու հնարավորությամբ։ Այն ցույց է տալիս, որ գիտության զարգացման նոր փուլերում փաստական գիտելիքը և արժեքային պատասխանատվությունը չեն կարող ամբողջությամբ տարանջատվել, քանի որ կյանքի, առողջության և մարդու կենսաբանական բնույթի վրա ազդեցություն ունեցող տեխնոլոգիաները անմիջականորեն առաջադրում են դրանց օգտագործման նպատակների ու սահմանների հարցը։ Կենսաբարոյագիտությունն այս իմաստով հանդես է գալիս որպես գիտության, փիլիսոփայության, իրավունքի և հասարակական արժեքների միջև կապ ստեղծող ոլորտ՝ նպաստելով գիտական առաջընթացի պատասխանատու ընկալմանը։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է կենսաբարոյագիտության տեսական, մեթոդաբանական և արժեբանական հիմքերի համալիր ուսումնասիրություն՝ բացահայտելով դրա միջգիտակարգային բնույթը, մարդու արժանապատվության, ինքնավարության, արդարության և պատասխանատվության սկզբունքների նշանակությունը, ինչպես նաև ժամանակակից կենսաբժշկական ու տեխնոլոգիական զարգացման հետևանքով առաջացող նոր բարոյական հարցերը։ Այն կարող է օգտակար լինել փիլիսոփայության, բարոյագիտության, բժշկության, կենսաբանության, իրավագիտության, սոցիոլոգիայի և գիտության մեթոդաբանության ոլորտների հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների համար։