Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловДругие предметы
Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги: Техника (1989, Январь, №1-2)
Այս տեղեկատվական ցանկը ներկայացնում է «Նոր գրքեր․ Տեխնիկա» բաժնի շրջանակներում հավաքագրված հրատարակությունների համառոտ մատենագիտական ցուցակը, որը նպատակ ունի տեղեկացնել տեխնիկական ոլորտի նորագույն գրականության մասին և հեշտացնել ընթերցողների, հետազոտողների ու մասնագետների կողմնորոշումը ժամանակակից տեխնիկական գրքերի շուկայում և գրադարանային ֆոնդերում։ Ցանկում սովորաբար ընդգրկվում են տարբեր ենթաբաժինների հրատարակություններ՝ ինժեներական գիտություններ, մեքենաշինություն, էլեկտրոնիկա, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ, էներգետիկա, շինարարություն և այլ կիրառական տեխնիկական ուղղություններ, որոնք արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանում գիտատեխնիկական առաջընթացի հիմնական միտումները։ Նման ինֆորմացիոն ցուցակները ունեն ոչ միայն գրադարանային հաշվառման և տեղեկատվության տարածման գործառույթ, այլ նաև կարևոր դեր են խաղում գիտական հաղորդակցության մեջ՝ թույլ տալով մասնագետներին արագ ծանոթանալ նոր լույս տեսած մասնագիտական գրականությանը, գնահատել դրա արդիականությունը և կիրառելիությունը իրենց աշխատանքներում։
Обновлено. 2026-11-02
История
Հայաստանի Հանրապետությունում 1993–1995 թթ. հնագիտական հետազոտությունների արդյունքներին նվիրված X գիտական նստաշրջան․ զեկուցումների թեզիսներ
Հրատարակությունը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետությունում 1993–1995 թվականներին իրականացված հնագիտական հետազոտությունների արդյունքներին նվիրված տասներորդ գիտական նստաշրջանի զեկուցումների թեզիսները։ Այն արտացոլում է Հայաստանի հնագիտական ուսումնասիրությունների ընթացքը և տվյալ ժամանակահատվածում տարբեր հուշարձանների, պատմական բնակավայրերի ու մշակութային շերտերի հետազոտությանն առնչվող գիտական խնդիրները։ Հնագիտական հետազոտությունները կարևոր նշանակություն ունեն Հայաստանի տարածքում մարդկային բնակեցման պատմությունը, հնագույն և միջնադարյան հասարակությունների կենսակերպը, նյութական մշակույթի զարգացումը և պատմական իրադարձությունների հետքերը բացահայտելու համար։ Դաշտային ուսումնասիրությունների ընթացքում հայտնաբերված հնագիտական նյութերը՝ բնակավայրերի մնացորդները, թաղման կառույցները, խեցեղենը, գործիքները և այլ գտածոներ, հնարավորություն են տալիս վերակազմելու անցյալի հասարակությունների տնտեսական գործունեությունը, կենցաղը, արհեստները և մշակութային կապերը։ Զեկուցումների թեզիսների ձևաչափը համառոտ ներկայացնում է հետազոտությունների հիմնական ուղղությունները, գիտական դիտարկումները և արդյունքները՝ նպաստելով մասնագիտական տեղեկատվության տարածմանը և հետագա ուսումնասիրությունների համար հիմքի ստեղծմանը։ Ժողովածուն կարևոր է նաև Հայաստանի անկախության առաջին տարիներին հնագիտական գիտության զարգացման և այդ ժամանակ իրականացված հետազոտական աշխատանքների պատմությունը հասկանալու տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել հնագետներին, պատմաբաններին, հայագետներին, հնագիտական հուշարձանների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին, ուսանողներին և Հայաստանի հնագույն պատմությամբ ու մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։
Обновлено. 2026-10-28
Биология
Новые механизмы нейрогормональной регуляции в условиях нейродегенерации
Աշխատությունը նվիրված է նեյրոդեգեներատիվ գործընթացների պայմաններում նեյրոհորմոնալ կարգավորման նոր մեխանիզմների ուսումնասիրմանը։ Հետազոտության կենտրոնում նյարդային և էնդոկրին համակարգերի փոխկապակցված աշխատանքն է, ինչպես նաև այն փոփոխությունները, որոնք տեղի են ունենում նյարդային հյուսվածքի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ խանգարումների ժամանակ։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում է, թե ինչպես կարող են նեյրոհորմոնալ ազդանշանները մասնակցել նյարդային բջիջների կենսագործունեության պահպանմանը, սթրեսային և նյութափոխանակային գործընթացների կարգավորմանը, նյարդային հյուսվածքի վնասմանը և վերականգնողական արձագանքներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հորմոնների, նեյրոմիջնորդանյութերի և դրանց ընկալիչների փոխազդեցությանը, ինչպես նաև կենտրոնական նյարդային համակարգի և հորմոնալ կարգավորման համակարգերի միջև հետադարձ կապերին։ Նեյրոդեգեներացիայի պայմաններում այդ փոխազդեցությունները կարող են փոփոխվել՝ հանգեցնելով նյարդային բջիջների ֆունկցիայի խանգարման, բջջային սթրեսի, բորբոքային գործընթացների և այլ պաթոֆիզիոլոգիական երևույթների։ Աշխատությունը կարևորում է նման փոփոխությունների մեխանիզմների բացահայտումը և դրանց հնարավոր դերը նեյրոդեգեներատիվ գործընթացների զարգացման ու առաջընթացի մեջ։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել կենսաքիմիական, ֆիզիոլոգիական, մոլեկուլակենսաբանական և փորձարարական մեթոդներ՝ նեյրոհորմոնալ համակարգերի գործունեության փոփոխությունները գնահատելու և տարբեր գործոնների միջև պատճառահետևանքային կապերը պարզելու համար։ Առաջարկվող մոտեցումները կարող են նպաստել նյարդային համակարգի խանգարումների զարգացման մեխանիզմների ավելի խոր ըմբռնմանը և հետագայում նոր ախտորոշիչ կամ թերապևտիկ ուղղությունների որոնմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել նյարդաբաններին, ֆիզիոլոգներին, նեյրոկենսաբաններին, էնդոկրինոլոգներին, կենսաքիմիկոսներին, բժշկագիտության և կենսաբանական գիտությունների ոլորտների հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։
Обновлено. 2026-09-13
Религия
Սուրբ Գրիգոր Նարեկացու աղոթքների գիրք, երկրորդ հատոր
Սույն աշխատությունը նվիրված է հայ միջնադարյան հոգևոր գրականության մեծագույն ներկայացուցիչներից մեկի՝ Սուրբ Գրիգոր Նարեկացու աղոթական ժառանգությանը և շարունակում է նրա հոգևոր ու աստվածաբանական մտածողության ներկայացումը։ Գրիգոր Նարեկացին հայ եկեղեցական գրականության, բանաստեղծական արվեստի և քրիստոնեական խորհրդապաշտության բացառիկ դեմքերից է, որի ստեղծագործությունները դարեր շարունակ ուղեկցել են հայ ժողովրդի հոգևոր կյանքը՝ դառնալով աղոթքի, ապաշխարության, ինքնաքննության և Աստծո հետ ներքին հաղորդակցության կարևորագույն արտահայտություններից։ Նրա աղոթական ստեղծագործությունների հիմքում ընկած է մարդու հոգևոր աշխարհի խորքային քննությունը, մեղքի գիտակցումը, աստվածային ողորմության որոնումը, փրկության հույսը և Արարչի անսահման սիրո նկատմամբ հավատը։ Աշխատության բովանդակային և գաղափարական առանցքը մարդու և Աստծո հարաբերության քրիստոնեական ընկալումն է՝ ներկայացված աղոթքի, զղջման, խոնարհության և հոգևոր վերափոխման միջոցով։ Նարեկացու հոգևոր մտածողության մեջ մարդը հանդես է գալիս որպես սեփական թուլությունների և մեղավորության գիտակցում ունեցող էակ, որը, սակայն, չի կորցնում աստվածային գթությանն ապավինելու և փրկության հասնելու հույսը։ Նրա աղոթական խոսքը կառուցվում է ներքին պայքարի, ինքնադատաստանի և աստվածային ողորմության ակնկալիքի շուրջ՝ արտահայտելով մարդկային հոգու բարդ ու բազմաշերտ ապրումները։ Այս մոտեցումը աղոթքը վերածում է ոչ միայն կրոնական պարտականության, այլև հոգևոր ինքնաճանաչման, ինքնամաքրման և ներքին վերածննդի միջոցի։ Նարեկացու գրական աշխարհին բնորոշ են խորապես անձնական խոստովանական երանգը, հուզական արտահայտչականությունը, պատկերավոր լեզուն, աստվածաշնչյան խորհրդապատկերների առատությունը և հակադրությունների գեղարվեստական կիրառությունը։ Նրա ստեղծագործական մտածողության մեջ հաճախ միահյուսվում են մարդկային տկարության և աստվածային կատարելության, մեղքի և սրբության, հուսահատության և հույսի, երկրային սահմանափակության և երկնային անսահմանության գաղափարները։ Աղոթական խոսքը առանձնանում է իր հռետորական հարստությամբ, դիմումների բազմազանությամբ, կրկնությունների արտահայտչական ուժով և հոգևոր ապրումների աստիճանական խորացմամբ։ Այս առանձնահատկությունները նրա երկերին հաղորդում են ոչ միայն աստվածաբանական, այլև բարձր գեղարվեստական արժեք։ Գրիգոր Նարեկացու հոգևոր ժառանգությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ քրիստոնեական ինքնագիտակցության ձևավորման և զարգացման պատմության մեջ։ Նրա ստեղծագործությունները դարեր շարունակ ընթերցվել, արտասանվել և կիրառվել են անհատական ու համայնքային աղոթքի ընթացքում՝ պահպանելով իրենց կենդանի ներկայությունը հայ եկեղեցական ավանդության մեջ։ Նարեկացու խոսքը միավորում է աստվածաբանական խորությունը, փիլիսոփայական խորհրդածությունը և բանաստեղծական ներշնչանքը՝ ստեղծելով հոգևոր գրականության մի բացառիկ ամբողջություն, որտեղ հավատքը ներկայացվում է որպես մարդու ամբողջ էությունը ներառող փորձառություն։ Նրա աղոթքները վերաբերում են ոչ միայն անհատի մեղավորությանը և փրկության անձնական որոնմանը, այլև մարդկության ընդհանուր հոգևոր վիճակին, քանի որ աղոթող անհատը հաճախ խոսում է ամբողջ մարդկության անունից՝ իր մեջ ներառելով ուրիշների ցավը, տառապանքը, թուլությունն ու փրկության ակնկալիքը։ Այս հանգամանքը Նարեկացու ստեղծագործություններին հաղորդում է համամարդկային հնչողություն և դրանք դարձնում հասկանալի տարբեր ժամանակների ու հասարակությունների ընթերցողների համար։ Երկրորդ հատորի առկայությունը կարևոր է նաև Նարեկացու աղոթական ժառանգության բազմահատոր ներկայացման և ընթերցողին նրա հոգևոր խոսքի առավել ամբողջական ծանոթացման տեսանկյունից։ Այն շարունակում է սրբի աղոթական և հռետորական արվեստի տարածման ավանդույթը՝ նպաստելով նրա ստեղծագործությունների պահպանմանը և հետագա սերունդներին փոխանցմանը։ Հատորի նշանակությունը պետք է դիտարկել նաև հայ հոգևոր գրքի պատմության համատեքստում, որտեղ աղոթագրքերը ոչ միայն պաշտամունքային նշանակություն ունեցող հրատարակություններ էին, այլև լեզվի, գրականության և ազգային մշակութային հիշողության պահպանման կարևոր միջոցներ։ Դրանք նպաստում էին գրաբարի ավանդույթի շարունակականությանը, եկեղեցական լեզվի ամրապնդմանը և հայ ընթերցողի հաղորդակցությանը միջնադարյան հոգևոր մտքի հետ։ Գրիգոր Նարեկացու ստեղծագործական ժառանգությունը առանձնահատուկ արժեք ունի նաև հայ գրական լեզվի պատմության համար։ Նրա լեզուն հարուստ է փոխաբերություններով, խորհրդանշական պատկերներով, իմաստային նրբերանգներով և արտահայտչական բարդ կառուցվածքներով։ Աղոթական հռետորության միջոցով նա ստեղծել է գրական խոսքի մի բարձրարվեստ ձև, որտեղ յուրաքանչյուր դիմում, պատկեր և արտահայտություն ծառայում է հոգևոր ապրումի խորացմանը։ Նրա գրականությունը միաժամանակ արտացոլում է հայ միջնադարյան մտավոր մշակույթի զարգացած մակարդակը և քրիստոնեական գրականության համամարդկային ավանդույթների յուրահատուկ հայերեն մեկնաբանությունը։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը նշանակալի է հայ տպագրական և հոգևոր կյանքի պատմության ուսումնասիրության համար։ Պողոս Հովհաննիսյանի՝ Արապյանի տպարանում լույս տեսած այս հատորը վկայում է Կոստանդնուպոլսի հայկական տպագրական միջավայրում դասական հոգևոր ժառանգության պահպանման և տարածման կարևորության մասին։ Կոստանդնուպոլիսը հայ գրքի պատմության կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ հրատարակչական գործունեությունը նպաստում էր ինչպես եկեղեցական գրականության վերահրատարակությանը, այնպես էլ հայ ընթերցողական միջավայրի հոգևոր և մշակութային զարգացմանը։ Նարեկացու աղոթքների բազմահատոր հրատարակությունը ցույց է տալիս, որ հայ տպագրական մշակույթում առանձնահատուկ տեղ էր հատկացվում միջնադարյան հեղինակների երկերի պահպանմանը և դրանց հասանելի դարձնելուն։ Ընթերցողական առումով աշխատությունը արժեքավոր է հոգևոր ինքնակրթությամբ, աղոթական կյանքով, քրիստոնեական աստվածաբանությամբ և հայ միջնադարյան գրականությամբ հետաքրքրվողների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս հաղորդակցվելու Նարեկացու հոգևոր մտածողությանը, խորանալու մարդու ներաշխարհի, խղճի, ապաշխարության, հավատի և աստվածային ողորմության վերաբերյալ նրա պատկերացումներում։ Միաժամանակ գիրքը կարևոր սկզբնաղբյուրային նշանակություն ունի հայագիտության, գրականագիտության, աստվածաբանության, ձեռագրագիտության և հին հայ տպագիր գրքի պատմության ուսումնասիրողների համար։ Այն ներկայացնում է հայ ժողովրդի հոգևոր հիշողության ամենաարժեքավոր շերտերից մեկը՝ պահպանելով Սուրբ Գրիգոր Նարեկացու աղոթական խոսքի շարունակականությունը և նրա ստեղծագործական ժառանգության բացառիկ տեղը հայ և համաշխարհային քրիստոնեական մշակույթում։
Обновлено. 2026-11-13
Религия
Հայ եկեղեցու ժամակարգությունը՝ Ղազարոսի շաբաթից մինչև Զատկի հաջորդ շաբաթը
Գիրքը նվիրված է Հայ եկեղեցու ծիսական արարողությունների և ժամերգությունների կարգին՝ պահքի վերջին շրջանից մինչև Սուրբ Զատկին հաջորդող շաբաթն ընդգրկող ժամանակահատվածում։ Այն նախատեսված է եկեղեցական պաշտամունքի ընթացքում կիրառելու համար և ներառում է տվյալ օրերի ու տոների հետ կապված աղոթքներ, սաղմոսներ, շարականներ, ընթերցումներ և ժամերգության այլ բաղադրիչներ՝ ըստ հայ եկեղեցական ավանդության։ Նյութը կապված է Մեծ պահքի ավարտի, Ղազարոսի հարության հիշատակի, Ավագ շաբաթվա արարողությունների, Քրիստոսի Հարության տոնի և Զատկին հաջորդող օրերի ծիսական հաջորդականության հետ։ Ժամակարգության մեջ կարևոր նշանակություն ունի եկեղեցական օրերի հերթականության պահպանումը, համապատասխան աղոթքների ու հոգևոր երգերի կիրառումը և պաշտամունքի միասնական կարգի ապահովումը։ Նման գրքերը ծառայել են հոգևորականներին և եկեղեցական երգեցողության մասնակիցներին՝ արարողությունները սահմանված ավանդույթին համապատասխան կատարելու համար։ Հրատարակությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է նաև հայ եկեղեցու ծիսական կյանքի, ժամերգությունների կառուցվածքի և XIX դարի հայ կրոնական գրատպության ուսումնասիրության համար։
Обновлено. 2026-10-24
Экономика
Պետական բյուջեի ծրագրային ապահովվածության հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պետական բյուջեի ծրագրային ապահովվածության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ անդրադառնալով ծրագրային բյուջետավորման սկզբունքներին, պետական ծախսերի պլանավորման և ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են ծրագրային բյուջեի կազմման, իրականացման և գնահատման գործընթացները, դրանց իրավական և կազմակերպական հիմքերը, ինչպես նաև պետական կառավարման համակարգում առկա մարտահրավերներն ու բարեփոխումների անհրաժեշտությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բյուջետային ծրագրերի արդյունավետության գնահատման չափանիշներին, ֆինանսական հաշվետվողականության և թափանցիկության բարձրացման ուղիներին, ինչպես նաև պետական միջոցների նպատակային օգտագործման ապահովմանը։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտակար լինել հանրային ֆինանսների կառավարման կատարելագործման, ծրագրային բյուջետավորման զարգացման և պետական քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման համար։
Обновлено. 2026-09-20