Ալեքսանդր Խատիսյան (կյանքն ու գործունեությունը)

Лингвистика

Արդի հայերենի բառապաշարը: Զարգացման միտումներ: Հիմնախնդիրներ աշխատությունը լեզվաբանության ոլորտի գիտական ուսումնասիրություն է, որը վերլուծում է ժամանակակից հայերենի բառապաշարի զարգացման հիմնական ուղղություններն ու փոփոխությունները, այն ներկայացնում է բառապաշարի հարստացման աղբյուրները՝ ներքին բառաստեղծում, փոխառություններ, նորաբանություններ և մասնագիտական տերմինաբանության ձևավորում, գիրքը քննարկում է նաև լեզվի արդիականացման գործընթացները՝ զանգվածային լրատվամիջոցների, տեխնոլոգիաների և գլոբալացման ազդեցության պայմաններում, ինչպես նաև անդրադառնում է լեզվական նորմավորման և գրական լեզվի պահպանման խնդիրներին, միաժամանակ ընդգծելով բառապաշարի փոփոխությունների սոցիալ-մշակութային պատճառները և դրանց ազդեցությունը լեզվական համակարգի կայունության վրա, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր հայ լեզվաբանության և ժամանակակից լեզվական ուսումնասիրությունների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում գործող ընկերությունների ռազմավարական զարգացման կառավարման գործընթացում մարքեթինգային հետազոտությունների դերի, նշանակության և կիրառման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է շուկայի վերաբերյալ տեղեկատվության հավաքագրման, մշակման և վերլուծության մեթոդների վրա, որոնք հնարավորություն են տալիս ընկերություններին գնահատել մրցակցային միջավայրը, բացահայտել սպառողների պահանջմունքները, կանխատեսել շուկայի զարգացման միտումները և ընդունել հիմնավորված ռազմավարական որոշումներ։ Ուսումնասիրվում են տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի առանձնահատկությունները՝ շուկայի արագ փոփոխությունները, տեխնոլոգիական նորարարությունների բարձր տեմպերը, արտադրանքի և ծառայությունների կյանքի համեմատաբար կարճ ցիկլերը, մրցակցության ինտենսիվությունը և հաճախորդների պահանջների շարունակական փոփոխությունը։ Կարևորվում է մարքեթինգային հետազոտությունների միջոցով ընկերության արտաքին և ներքին միջավայրի գնահատումը, շուկայի հնարավորությունների ու սպառնալիքների բացահայտումը, նպատակային հատվածների ընտրությունը և մրցակցային առավելությունների ձևավորման հնարավորությունների որոշումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում առաջնային և երկրորդային տեղեկատվության օգտագործմանը, հաճախորդների վարքագծի ուսումնասիրությանը, մրցակիցների գործունեության վերլուծությանը, շուկայի հատվածավորմանը և տեխնոլոգիական միտումների գնահատմանը։ Մարքեթինգային հետազոտությունները դիտարկվում են որպես ռազմավարական կառավարման տեղեկատվական հիմք, որի միջոցով հնարավոր է նվազեցնել անորոշությունը և բարձրացնել երկարաժամկետ որոշումների արդյունավետությունը։ Քննարկվում է հետազոտությունների արդյունքների կիրառումը նոր արտադրանքի և ծառայությունների մշակման, շուկա մուտք գործելու ռազմավարությունների ընտրության, գնային քաղաքականության ձևավորման, առաջխաղացման միջոցների որոշման և հաճախորդների հետ հարաբերությունների զարգացման գործընթացներում։ Ուշադրություն է դարձվում նաև տվյալների վերլուծության ժամանակակից մեթոդների և թվային գործիքների կիրառման հնարավորություններին, որոնք տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ընկերություններին թույլ են տալիս ավելի արագ արձագանքել շուկայական փոփոխություններին և բացահայտել զարգացման նոր ուղղություններ։ Ռազմավարական զարգացման տեսանկյունից կարևորվում է մարքեթինգային տեղեկատվության շարունակական թարմացումը և դրա ինտեգրումը կառավարման համակարգում, որպեսզի ընկերությունը կարողանա ժամանակին վերանայել իր նպատակները, ռեսուրսների բաշխումը և մրցակցային ռազմավարությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մարքեթինգի, ռազմավարական կառավարման, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների բիզնեսի, ձեռնարկությունների կառավարման և շուկայի հետազոտությունների ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Медицина

Այս ուսումնասիրությունը ներկայացնում է պերիկոնտալ հիվանդությունների համալիր բուժման մեթոդներ՝ հիմնված բրեֆոկոսթային նյութի և օստեոգեն ստիմուլյատորների կիրառման վրա, ներկայացնելով կլինիկա-հետազոտական մոտեցում՝ համատեղելով կլինիկական փորձը և փորձարարական մոդելները։ Գիրքը մանրամասն նկարագրում է բուժման փուլերը, նյութերի ֆիզիոլոգիական ազդեցությունը գինգիվայի և ոսկրային հյուսվածքների վերականգնման վրա, ինչպես նաև արյան շրջանառության, բորբոքային գործընթացների և հյուսվածքների վերածննդի մեխանիզմների վրա ունեցած ազդեցությունը։ Ներկայացվում են կլինիկական փորձի արդյունքները՝ հիվանդների վերականգնման տևողությունը, հյուսվածքների վերականգնման որակը և բարդությունների նվազեցումը՝ համեմատած այլ ստանդարտ մեթոդների հետ։ Աշխատանքը կարևոր տեղեկություններ է տալիս դենտալ բուժքույրների, վիրաբույժների և գիտնականների համար, ովքեր հետաքրքրված են ժամանակակից նյութերի և կենսակայուն բիոպրեպարատների կիրառմամբ պերիկոնտալ հիվանդությունների արդյունավետ բուժմամբ։

Право

Աշխատությունը նվիրված է կալանքի՝ որպես քրեական պատժի տեսակի իրավական բնույթի, նշանակման և կիրառման հիմնախնդիրների համեմատական ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության և Ռուսաստանի Դաշնության քրեական օրենսդրության շրջանակում։ Հետազոտության հիմքում երկու պետությունների քրեական իրավունքում ձևավորված համապատասխան կարգավորումների համադրումն է՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց ընդհանուր հատկանիշները, տարբերությունները և իրավակիրառ պրակտիկայի համար նշանակություն ունեցող խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կալանքի տեղին քրեական պատիժների համակարգում, դրա նպատակներին և ազատությունից զրկելու հետ կապված այլ իրավական միջոցներից տարբերակման հարցերին։ Կարևոր է հատկապես կալանքը որպես պատիժ տարբերակել նույնանուն դատավարական խափանման միջոցից, քանի որ դրանց իրավական հիմքերը, նպատակները և կիրառման փուլերը տարբեր են։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում պատժատեսակի նշանակման իրավական նախադրյալները, կիրառման սահմանափակումները, պատժի կատարման պայմանները և այն անձանց շրջանակը, որոնց նկատմամբ համապատասխան կարգավորումները կարող էին նախատեսել հատուկ կանոններ։ Համեմատական-իրավական մեթոդի կիրառումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու Հայաստանի և Ռուսաստանի քրեական օրենսդրություններում ընդունված մոտեցումների ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները և պարզելու դրանց ձևավորման տեսական ու գործնական պատճառները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև կարճաժամկետ ազատությունից զրկելու այս ձևի արդյունավետության և քրեական պատժի նպատակներին համապատասխանության խնդիրը։ Քննության կարող են առնվել պատժի անհատականացման, համաչափության, մարդասիրության և արդարության սկզբունքների հետ դրա հարաբերակցության հարցերը, ինչպես նաև այլընտրանքային պատժատեսակների կիրառման հնարավորությունները։ Հատուկ նշանակություն ունի քրեակատարողական բաղադրիչը, քանի որ պատժի իրավական բնույթը գնահատելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել ոչ միայն դրա նշանակման հիմքերը, այլև կատարման ռեժիմն ու դատապարտյալի իրավական վիճակը։ Հետազոտությունն ունի նաև պատմաիրավական արժեք, քանի որ քրեական օրենսդրության հետագա բարեփոխումների արդյունքում համապատասխան ինստիտուտների կարգավորումները կարող են փոփոխվել կամ վերանայվել։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը համադրում է քրեական իրավունքի, քրեակատարողական իրավունքի և համեմատական իրավագիտության մոտեցումները՝ համակարգված պատկերացում ձևավորելով երկու իրավական համակարգերում կալանքի՝ որպես քրեական պատժի ինստիտուտի զարգացման և կիրառման առանձնահատկությունների վերաբերյալ։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բնակչության եկամուտների բաշխման կառուցվածքի տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորմանը և դրա հիման վրա իրականացվող կանխատեսումներին։ Գրքում ներկայացվում են եկամուտների անհավասարության չափման հիմնական ցուցանիշները՝ Ջինիի գործակից, քվանտիլային բաշխումներ և Լորենցի կոր, ինչպես նաև դրանց կիրառումը սոցիալ-տնտեսական վերլուծության մեջ։ Հեղինակը ուսումնասիրում է եկամուտների բաշխման ձևավորման վրա ազդող հիմնական գործոնները՝ զբաղվածություն, հարկային քաղաքականություն, տնտեսական աճ, գնաճ և սոցիալական փոխանցումներ՝ ընդգծելով դրանց փոխկապակցվածությունը։ Աշխատության մեջ կիրառվում են տնտեսամաթեմատիկական և էկոնոմետրիկ մոդելներ՝ ներառյալ ռեգրեսիոն վերլուծություն, ժամանակային շարքերի մոդելավորում և ստոխաստիկ մոտեցումներ, որոնք թույլ են տալիս գնահատել եկամուտների բաշխման դինամիկան։ Ներկայացվում են կանխատեսման տարբեր սցենարներ, որոնք արտացոլում են տնտեսական քաղաքականության հնարավոր փոփոխությունների ազդեցությունը բնակչության եկամուտների կառուցվածքի վրա։ Գիրքը նաև անդրադառնում է սոցիալական անհավասարության նվազեցման և եկամուտների բաշխման արդարության բարձրացման քաղաքական գործիքներին՝ առաջարկելով մոդելային գնահատումներ դրանց արդյունավետության վերաբերյալ։ Աշխատությունը նախատեսված է տնտեսագետների, վիճակագիրների, էկոնոմետրիկների, հետազոտողների, պետական քաղաքականություն մշակողների և սոցիալ-տնտեսական վերլուծությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

География

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Սևանա լիճ սնուցող հիմնական գետերի ջրաքիմիական վիճակի և դրա փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ դրանք կապելով Սևանի ջրհավաք ավազանում իրականացվող տնտեսական ու մարդածին գործունեության հետ։ Ուսումնասիրության առանցքում ջրի քիմիական կազմն է, դրա որակական ցուցանիշների փոփոխությունը և այն գործընթացները, որոնց միջոցով գյուղատնտեսությունը, բնակավայրերի զարգացումը, հողօգտագործումը, ջրառը, կենցաղային ու արտադրական գործունեությունը կարող են ազդել գետային համակարգերի և, վերջնական արդյունքում, Սևանա լճի էկոհամակարգի վրա։ Նման հետազոտություններում կարևոր նշանակություն ունեն ջրի թթվածնային ռեժիմը, թթվայնությունը՝ pH-ը, հանքայնացումը, կենսածին տարրերի՝ հատկապես ազոտի և ֆոսֆորի միացությունների պարունակությունը, ինչպես նաև այլ քիմիական բաղադրիչների և աղտոտիչների առկայությունը։ Սևանա լիճ թափվող գետերի ջրաքիմիական ուսումնասիրությունները կարևոր են ոչ միայն առանձին գետերի ջրի որակը գնահատելու, այլև լճի էկոլոգիական վիճակի վրա դրանց հնարավոր ազդեցությունը հասկանալու համար։ Հետազոտական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս համեմատել գետերի տարբեր հատվածներում կամ տարբեր ժամանակահատվածներում արձանագրված ցուցանիշները և բացահայտել այն փոփոխությունները, որոնք կարող են պայմանավորված լինել ջրհավաք ավազանի բնական առանձնահատկություններով կամ մարդու տնտեսական գործունեությամբ։ Հատկապես կարևոր է կենսածին նյութերի ներհոսքի հարցը, քանի որ դրանց ավելացումը կարող է նպաստել Սևանա լճում էվտրոֆացման գործընթացների ուժեղացմանը և ազդել ջրային էկոհամակարգի բնական հավասարակշռության վրա։ Գիտական աղբյուրներում Սևանի հիմնական վտակների ուսումնասիրությունները ներառում են ջրաֆիզիկական, ջրաքիմիական և ջրակենսաբանական ցուցանիշների համատեղ գնահատում, իսկ տնտեսական գործունեության ազդեցությունը դիտարկվում է որպես լճի և նրա վտակների ջրի որակի փոփոխության կարևոր գործոն։ Աշխատանքի թեման առանձնապես կարևոր է Հայաստանի համար, քանի որ Սևանա լիճը երկրի ռազմավարական նշանակության ջրային պաշարներից է, իսկ դրա ջրհավաք ավազանի վիճակը անմիջականորեն կապված է լճի ջրի որակի և ամբողջ էկոհամակարգի կայունության հետ։ Պաշտոնական փաստաթղթերում նույնպես ընդգծվում է, որ ջրհավաք ավազանի բնօգտագործման և տնտեսական գործունեության արդյունքում առաջացող մարդածին ազդեցությունների նվազեցումը Սևանի էկոհամակարգի պահպանության և վերականգնման առանցքային խնդիրներից է։ Այսպիսով, աշխատությունը կարելի է դիտարկել որպես Սևանա լճի ջրային համակարգի վրա մարդու գործունեության ազդեցությունը քանակական և որակական տեսանկյուններից բացահայտող ուսումնասիրություն, որի հիմնական արժեքը գետերի ջրի քիմիական փոփոխությունների և դրանց առաջացման հնարավոր պատճառների միջև կապի բացահայտումն է։ Այն կարող է օգտակար լինել ջրային ռեսուրսների կառավարմամբ, բնապահպանությամբ, ջրաբանությամբ, էկոլոգիայով և Սևանի ավազանի կայուն օգտագործմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։