Անտառ ծննդոց․ հոդվածների ժողովածու՝ նվիրված Ֆելիքս Տեր-Մարտիրոսովի հիշատակին

Право

Աշխատությունը նվիրված է մարդու իրավունքների գաղափարի մեթոդաբանական, պատմափիլիսոփայական և տեսաիրավական հիմքերի համալիր ուսումնասիրությանը՝ մարդու իրավունքները դիտարկելով որպես իրավական, փիլիսոփայական և հասարակական մտքի զարգացման ընթացքում ձևավորված բազմաշերտ երևույթ։ Հետազոտության առանցքում մարդու ազատության, արժանապատվության, հավասարության և արդարության վերաբերյալ պատկերացումների ձևավորումն ու դրանց աստիճանական վերածումն է իրավական սկզբունքների և ինստիտուտների։ Պատմափիլիսոփայական տեսանկյունից քննվում են մարդու բնական իրավունքների, պետության և անհատի հարաբերությունների, հասարակական պայմանագրի, իրավական հավասարության և անձնական ազատության վերաբերյալ տարբեր գաղափարական ավանդույթներ՝ ցույց տալով դրանց ազդեցությունը ժամանակակից իրավական մտածողության ձևավորման վրա։ Մեթոդաբանական հատվածում կարևորվում են մարդու իրավունքների ուսումնասիրության տարբեր մոտեցումները՝ իրավաբանական, պատմական, համեմատական, համակարգային և փիլիսոփայական, որոնք հնարավորություն են տալիս նույն երևույթը վերլուծել տարբեր մակարդակներում։ Տեսաիրավական առումով դիտարկվում են մարդու իրավունք հասկացության բովանդակությունը, իրավունքների դասակարգման սկզբունքները, անհատի իրավական կարգավիճակը, իրավունքների և ազատությունների փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև իրավունքների և համապատասխան պարտականությունների կապը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պետության դերին՝ մարդու իրավունքները ճանաչելու, հարգելու և իրավական պաշտպանության մեխանիզմներ ապահովելու համատեքստում։ Քննվում է նաև մարդու իրավունքների համընդհանուր բնույթի և դրանց իրականացման պատմական, սոցիալական ու մշակութային պայմանների փոխհարաբերությունը։ Կարևոր խնդիրներից է իրավունքների հնարավոր սահմանափակումների իրավական բնույթի ուսումնասիրությունը և այն սկզբունքների վերլուծությունը, որոնց միջոցով իրավական համակարգը փորձում է հավասարակշռել անհատի ազատությունը, այլ անձանց իրավունքները և հանրային շահերը։ Անդրադարձ է կատարվում ազգային և միջազգային իրավական համակարգերի փոխազդեցությանը, մարդու իրավունքների պաշտպանության ինստիտուցիոնալ մեխանիզմներին և իրավական պետության գաղափարի նշանակությանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է իրավունքի տեսության, իրավունքի փիլիսոփայության, քաղաքական և իրավական մտքի պատմության ու մարդու իրավունքների տեսության մոտեցումները՝ ներկայացնելով մարդու իրավունքները որպես պատմականորեն զարգացող և ժամանակակից իրավակարգերի համար հիմնարար նշանակություն ունեցող համակարգ։

Биология

Այս աշխատությունը նվիրված է Ալցհեյմերի հիվանդության դեմ ԴՆԹ-վաստանյութերի ստեղծման և դրանց իմունաբանական արդյունավետության գնահատման ուսումնասիրությանը կենդանիների փորձարարական մոդելների վրա։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նորարարական պատվաստանյութային մոտեցումների մշակման սկզբունքները, իմունային պատասխանի ձևավորման մեխանիզմները և հիվանդության հետ կապված կենսաբանական գործընթացների վրա դրանց հնարավոր ազդեցությունը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են ԴՆԹ-վաստանյութերի նախագծման, փորձարարական կիրառման և անվտանգության գնահատման փուլերը, ինչպես նաև կենդանիների մոդելներում ստացված արդյունքների վերլուծությունը՝ ուղղված Ալցհեյմերի հիվանդության կանխարգելման և բուժման նոր ռազմավարությունների որոնմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի նյարդադեգեներատիվ հիվանդությունների իմունաբանական մեխանիզմների, ժամանակակից կենսաբժշկական տեխնոլոգիաների և պատվաստանյութային հետազոտությունների զարգացման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել իմունոլոգների, նյարդակենսաբանների, բժշկական հետազոտողների, կենսատեխնոլոգիայի ոլորտի մասնագետների և ուսանողների համար՝ որպես ժամանակակից փորձարարական բժշկության ուղղությունների ուսումնասիրության աղբյուր։

Религия

Աշխատությունը ներկայացնում է Դավթի սաղմոսները՝ աստվածաշնչյան հոգևոր ժառանգության կարևորագույն ժողովածուներից մեկը, որը դարեր շարունակ նշանակալի դեր է ունեցել քրիստոնեական աղոթական կյանքի և եկեղեցական պաշտամունքի մեջ։ Սաղմոսները բանաստեղծական ձևով արտահայտում են մարդու հավատը, Աստծուն ուղղված փառաբանությունը, գոհաբանությունը, ապաշխարությունը և օգնության հայցը՝ ընդգրկելով հոգևոր ապրումների լայն շրջանակ։ Դրանցում արտացոլվում են Աստծո ողորմության և արդարության հանդեպ վստահությունը, կյանքի դժվարությունների ու փորձությունների հաղթահարման ձգտումը, մեղքի գիտակցումն ու ներքին խաղաղության որոնումը։ Սաղմոսների պատկերավոր լեզուն, հուզական արտահայտչականությունը և աղոթական բնույթը դրանք դարձրել են քրիստոնեական հոգևոր գրականության անբաժանելի մաս։ Հայ եկեղեցական ավանդության մեջ սաղմոսները կարևոր տեղ են զբաղեցնում ժամերգություններում, ծիսական արարողություններում և անձնական աղոթքի ընթացքում՝ ծառայելով որպես հավատքի արտահայտման ու հոգևոր խորհրդածության միջոց։ Դրանց ընթերցումը նպաստում է աստվածաշնչյան գաղափարների ընկալմանը, քրիստոնեական բարոյական արժեքների ճանաչմանը և հոգևոր կյանքի խորացմանը։ Սաղմոսների ժողովածուն նաև կարևոր աղբյուր է աստվածաշնչյան բանաստեղծության, կրոնական մտածողության և եկեղեցական ծեսերի պատմության ուսումնասիրության համար։ Հայերեն սաղմոսարանների հրատարակությունները նպաստել են սուրբգրային նյութերի տարածմանը և հայալեզու հոգևոր ընթերցանության ավանդույթի պահպանմանը։ Այս գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ կրոնական գրքի պատմության, աստվածաշնչյան գրականության և հայ եկեղեցու հոգևոր ժառանգության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել աստվածաբաններին, աստվածաշնչագետներին, եկեղեցական գրականության ուսումնասիրողներին և հայ գրքի պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողներին։

Лингвистика

Գիրքը ներկայացնում է բառի կառուցվածքը և քերականական ձևերի համակարգը՝ ընդգրկելով խոսքի մասերի դասակարգումը, դրանց քերականական հատկանիշները, ձևաբանական կատեգորիաները և փոփոխման օրինաչափությունները։ Հեղինակը մանրամասն վերլուծում է գոյականի, ածականի, թվականների, դերանունների, բայի և այլ խոսքի մասերի ձևաբանական առանձնահատկությունները՝ ցույց տալով դրանց գործառական դերը լեզվի համակարգում և խոսքի կառուցման գործընթացում։ Աշխատությունում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բայային համակարգին՝ ժամանակաձևերի, եղանակների, կերպերի և խոնարհման առանձնահատկությունների համակարգված ներկայացմամբ, ինչպես նաև բառաձևերի ձևավորման և փոփոխման մեխանիզմներին։ Գիրքը ներառում է նաև բազմաթիվ օրինակներ և վերլուծական մեկնաբանություններ, որոնք նպաստում են տեսական նյութի գործնական յուրացմանը և լեզվական մտածողության զարգացմանը։ Այն նախատեսված է լեզվաբանների, բանասերների, ուսանողների և հայոց լեզվի ձևաբանական համակարգով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ ծառայելով որպես հիմնարար ուսումնական և գիտական աղբյուր։

История

Աշխատությունը նվիրված է 1991-2011 թվականներին Իրաքի ներքին քաղաքականության մեջ քրդական գործոնի դերին և նշանակությանը՝ ուսումնասիրելով այդ ժամանակահատվածում քրդական քաղաքական ուժերի, ինքնավարության ինստիտուտների և կենտրոնական իշխանության միջև ձևավորված հարաբերությունները։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու այն քաղաքական փոփոխություններին, որոնք տեղի ունեցան Իրաքի քրդաբնակ տարածքներում Պարսից ծոցի պատերազմից հետո և հատկապես 1990-ական թվականներին քրդական ինքնավար կառավարման համակարգի ձևավորման ու ամրապնդման ընթացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քրդական հիմնական քաղաքական ուժերի գործունեությանը, նրանց միջև մրցակցությանը և համագործակցությանը, ինչպես նաև Բաղդադի կենտրոնական իշխանության հետ ունեցած հարաբերությունների զարգացմանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են նաև 2003 թվականի Իրաքի պատերազմից և Սադամ Հուսեյնի վարչակարգի տապալումից հետո տեղի ունեցած քաղաքական վերափոխումները, որոնց արդյունքում քրդական քաղաքական ուժերը ստացան ավելի մեծ ազդեցություն երկրի պետական կառավարման և քաղաքական գործընթացների վրա։ Քննարկվում են դաշնային համակարգի ձևավորման, Քրդստանի տարածաշրջանային կառավարության կարգավիճակի, սահմանների, բնական ռեսուրսների և հատկապես նավթային հարստությունների շուրջ առաջացած հակասությունները։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես է քրդական հարցը աստիճանաբար վերածվել Իրաքի ներքաղաքական օրակարգի առանցքային խնդիրներից մեկի՝ միաժամանակ առնչվելով երկրի տարածքային ամբողջականության, իշխանության բաշխման, ազգային ինքնության և տարածաշրջանային անվտանգության հարցերին։ Նյութը կարող է հետաքրքրել Իրաքի նորագույն պատմությամբ, քրդական հարցով, Մերձավոր Արևելքի քաղաքականությամբ, ազգային փոքրամասնությունների խնդիրներով և դաշնային կառավարման համակարգերի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Экономика

Տնտեսագիտական, ձեռնարկատիրության կառավարման և տարածաշրջանային զարգացման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տարածաշրջանային մասնագիտացված բիզնես-ինկուբատորների ստեղծման կազմակերպատնտեսական հիմնախնդիրների, դրանց գործունեության մեխանիզմների և զարգացման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում բիզնես-ինկուբացիայի տեսական հիմքերը, բիզնես-ինկուբատորների հիմնական տեսակները և դրանց նշանակությունը նորաստեղծ ձեռնարկությունների աջակցման, գործարար նախաձեռնությունների խթանման ու տարածաշրջանային տնտեսական ակտիվության բարձրացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի մարզերի սոցիալ-տնտեսական առանձնահատկություններին, տեղական արտադրական ներուժին, աշխատուժի մասնագիտական կարողություններին և ձեռնարկատիրական միջավայրի զարգացման պայմաններին։ Վերլուծվում են մասնագիտացված բիզնես-ինկուբատորների ձևավորման համար անհրաժեշտ ֆինանսական, ենթակառուցվածքային, կազմակերպական և ինստիտուցիոնալ նախադրյալները։ Քննարկվում են ոլորտային մասնագիտացման հնարավոր ուղղությունները՝ հաշվի առնելով առանձին տարածաշրջանների տնտեսական կառուցվածքը, գյուղատնտեսական, արդյունաբերական, տեխնոլոգիական և ծառայությունների ոլորտների զարգացման ներուժը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել բիզնես-ինկուբատորների ֆինանսավորման մոդելները, պետական և մասնավոր հատվածների համագործակցության մեխանիզմները, ինչպես նաև միջազգային փորձի տեղայնացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում սկսնակ ձեռնարկություններին խորհրդատվական, կրթական, տեխնոլոգիական և գործարար կապերի ձևավորման ծառայությունների տրամադրման կազմակերպմանը։ Կարևորվում է համալսարանների, գիտահետազոտական հաստատությունների, տեղական ինքնակառավարման մարմինների և գործարար համայնքի մասնակցությունը տարածաշրջանային ձեռնարկատիրական էկոհամակարգերի ձևավորմանը։ Աշխատանքը կարող է նպաստել Հայաստանում բիզնես-ինկուբատորների ստեղծման արդյունավետ մոդելների մշակմանը, մարզերի տնտեսական զարգացման անհամաչափությունների մեղմացմանը և նորարարական ձեռնարկատիրության խթանմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել տարածաշրջանային տնտեսագիտության, ձեռնարկատիրության կառավարման, նորարարական քաղաքականության, փոքր և միջին բիզնեսի զարգացման ու տնտեսական ծրագրավորման ոլորտների մասնագետների և հետազոտողների համար։