Architecture enabling data driven projects for a modern organizations

Экономика

Հարկաբյուջետային քաղաքականությունը պետության տնտեսական քաղաքականության կարևոր բաղադրիչն է, որը ներառում է պետական բյուջեի եկամուտների և ծախսերի կառավարումը՝ նպատակ ունենալով ազդել երկրի տնտեսական զարգացման, զբաղվածության, գնաճի և տնտեսական աճի վրա։ Այն իրականացվում է հիմնականում հարկերի փոփոխման և պետական ծախսերի կարգավորման միջոցով։ Երբ պետությունը ավելացնում է իր ծախսերը կամ նվազեցնում հարկերը, տնտեսությունում աճում է համախառն պահանջարկը, ինչը կարող է խթանել տնտեսական աճը և զբաղվածությունը։ Հակառակ դեպքում՝ հարկերի բարձրացումը կամ ծախսերի կրճատումը կարող է օգտագործվել գնաճը զսպելու և բյուջետային դեֆիցիտը նվազեցնելու համար։ Հարկաբյուջետային քաղաքականությունը կարող է լինել խթանող (expansionary), երբ նպատակն է տնտեսության ակտիվացումը, և զսպող (contractionary), երբ նպատակն է տնտեսության «սառեցումը» և մակրոտնտեսական կայունության ապահովումը։ Այն սերտորեն կապված է պետական բյուջեի կառուցվածքի, պետական պարտքի և տնտեսական ցիկլերի հետ։ Ճիշտ կիրառված հարկաբյուջետային քաղաքականությունը նպաստում է տնտեսական կայունությանը, սոցիալական ծրագրերի ֆինանսավորմանը և երկարաժամկետ զարգացման ապահովմանը։

Педагогика

Современные тренды в межкультурной коммуникации и дидактике / Contemporary Trends in Intercultural Communication and Didactics աշխատությունը միջմշակութային հաղորդակցության և կրթության տեսության ոլորտի արդի գիտական և ուսումնական ձեռնարկ է, որը ուսումնասիրում է գլոբալիզացիայի պայմաններում տարբեր մշակույթների փոխազդեցության ձևերը և դրանց ազդեցությունը ուսուցման գործընթացների վրա, այն ներկայացնում է միջմշակութային հաղորդակցության հիմնական մոդելները, հաղորդակցական խոչընդոտների տեսակները և դրանց հաղթահարման մեթոդները, ինչպես նաև ընդգրկում է դիդակտիկայի ժամանակակից մոտեցումները՝ ուսուցման ինտերակտիվ մեթոդներ, թվային կրթական տեխնոլոգիաների կիրառություն և ուսանողակենտրոն ուսուցման կազմակերպում, գիրքը վերլուծում է նաև լեզվի, մշակույթի և կրթական միջավայրի փոխկապակցվածությունը, միաժամանակ ընդգծելով կրթական համակարգերի արդիականացման և միջազգային կրթական համագործակցության կարևորությունը, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր մանկավարժության, լեզվաբանության և կրթության կառավարման ոլորտների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում արժեթղթերի շուկայի ինստիտուցիոնալ կառուցվածքի ուսումնասիրությանը և դրա կատարելագործման հիմնական ուղղությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են արժեթղթերի շուկայի կազմակերպման և գործունեության ինստիտուցիոնալ հիմքերը, շուկայի մասնակիցների փոխհարաբերությունները, կարգավորման և վերահսկողության մեխանիզմները, ինչպես նաև շուկայի արդյունավետության վրա ազդող տնտեսական և իրավական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շուկայի հիմնական ինստիտուտների՝ կարգավորող մարմինների, բորսայական և առևտրային հարթակների, արժեթղթերի հաշվառման և պահպանման համակարգերի, ներդրումային ծառայություններ մատուցող կազմակերպությունների և այլ մասնակիցների դերին։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել ՀՀ արժեթղթերի շուկայի զարգացման առանձնահատկությունները, դրա կառուցվածքային խնդիրները, շուկայի իրացվելիության մակարդակը, ներդրողների ակտիվությունը և ֆինանսական գործիքների բազմազանությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ինստիտուցիոնալ միջավայրի ազդեցությանը ներդրողների վստահության, շուկայի թափանցիկության, մրցակցային պայմանների և գործարքների արդյունավետության վրա։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև արժեթղթերի շուկայի կարգավորման միջազգային փորձին և դրա կիրառման հնարավորություններին Հայաստանի պայմաններում՝ հաշվի առնելով ազգային ֆինանսական համակարգի առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել կորպորատիվ արժեթղթերի շուկայի ընդլայնմանը, նոր ֆինանսական գործիքների ներդրմանը, ինստիտուցիոնալ ներդրողների ակտիվացմանը և բնակչության ու տնտեսվարող սուբյեկտների՝ կապիտալի շուկայում ներգրավվածության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են առաջարկվել շուկայի ենթակառուցվածքների կատարելագործման, կարգավորման մեխանիզմների արդյունավետության բարձրացման, տեղեկատվական թափանցիկության ապահովման և ներդրողների իրավունքների պաշտպանության ուղղություններ։ Կարևոր նշանակություն կարող է ունենալ նաև թվայնացման և ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառումը՝ արժեթղթերի առևտրի, հաշվառման, տեղեկատվության տարածման և շուկայական տվյալների հասանելիության գործընթացները բարելավելու նպատակով։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել ՀՀ կապիտալի շուկայի զարգացմանը, ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ վերաբաշխմանը, ներդրումային միջավայրի բարելավմանը և տնտեսության ֆինանսավորման այլընտրանքային աղբյուրների ընդլայնմանը։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, ներդրումային ոլորտի մասնագետներին, բանկային և ֆինանսական կազմակերպությունների աշխատակիցներին, պետական կարգավորող մարմինների մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է ծակոտկեն միջավայրերում երկրորդային էլեկտրոնների առաջացման, շարժման և բազմացման ֆիզիկական օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն գործընթացների վրա, որոնք տեղի են ունենում, երբ առաջնային լիցքավորված մասնիկների կամ էլեկտրոնների ազդեցության հետևանքով նյութի ներքին մակերևույթներից արտազատվում են երկրորդային էլեկտրոններ և հետագայում շարժվում ծակոտիներով ձևավորված բարդ տարածական կառուցվածքում։ Այսպիսի համակարգերը առանձնանում են նրանով, որ ունեն մեծ ներքին մակերևույթ, բազմաթիվ սահմանային շերտեր և լիցքավորված մասնիկների շարժման բազմակի ուղիներ, ինչի պատճառով էլեկտրոնային գործընթացները կարող են էապես տարբերվել համասեռ խիտ նյութերում դիտվող երևույթներից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է երկրորդային էլեկտրոնային էմիսիայի մեխանիզմների ուսումնասիրությունը։ Քննության է առնվում առաջնային մասնիկների էներգիայի փոխանցումը նյութին, էլեկտրոնների առաջացումը և դրանց՝ մակերևույթից դուրս գալու հնարավորությունը։ Կարևորվում է նյութի ֆիզիկական բնույթի, մակերևույթի վիճակի, ծակոտկենության աստիճանի և կառուցվածքային առանձնահատկությունների ազդեցությունը երկրորդային էլեկտրոնների քանակի և էներգետիկ բնութագրերի վրա։ Ծակոտկեն կառուցվածքում առաջացած էլեկտրոնների մի մասը կարող է կլանվել նյութում, իսկ մյուս մասը՝ հայտնվել ծակոտիների ազատ տարածությունում և մասնակցել հետագա տեղափոխման ու բազմացման գործընթացներին։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում էլեկտրոնների դրեյֆին արտաքին էլեկտրական դաշտի ազդեցությամբ։ Ծակոտիների երկրաչափությունը, դրանց չափերը, փոխկապակցվածությունը և ներքին մակերևույթների դասավորությունը կարող են պայմանավորել էլեկտրոնների շարժման բարդ հետագծեր։ Ուսումնասիրվում է էլեկտրական դաշտի ուժգնության և կառուցվածքային պարամետրերի ազդեցությունը էլեկտրոնների ուղղորդված շարժման, տեղափոխման արդյունավետության և նյութի ներքին մակերևույթների հետ բախումների հաճախականության վրա։ Կարևորվում է նաև էլեկտրոնների պատահական շարժման և ուղղորդված դրեյֆի փոխհարաբերությունը, քանի որ դրանց համատեղ ազդեցությունն է որոշում լիցքի տեղափոխման ընդհանուր բնույթը։ Հետազոտության առանցքային խնդիրներից է երկրորդային էլեկտրոնների բազմացման երևույթի ուսումնասիրությունը։ Ծակոտկեն միջավայրի ներքին մակերևույթի հետ էլեկտրոնի հաջորդական փոխազդեցությունների ընթացքում կարող են առաջանալ նոր երկրորդային էլեկտրոններ, որոնք համապատասխան պայմաններում նույնպես մասնակցում են հետագա շարժմանը և նոր փոխազդեցություններին։ Այսպիսով կարող է ձևավորվել բազմաստիճան գործընթաց, որի արդյունավետությունը կախված է ինչպես նյութի երկրորդային էլեկտրոնային էմիսիայի հատկություններից, այնպես էլ էլեկտրական դաշտից և ծակոտկեն կառուցվածքի երկրաչափական պարամետրերից։ Քննության է առնվում այն պայմանների ամբողջությունը, որոնց դեպքում բազմացման գործընթացն ուժեղանում կամ, հակառակը, սահմանափակվում է։ Առանձին նշանակություն է տրվում ծակոտկենության ազդեցությանը։ Ծակոտիների չափերի, ձևի և տարածական բաշխման փոփոխությունը կարող է էապես փոխել էլեկտրոնների միջին ազատ ճանապարհը, մակերևույթների հետ փոխազդեցությունների հավանականությունը և ընդհանուր էլեկտրոնային հոսքը։ Շատ փոքր կամ բարդ կառուցվածք ունեցող ծակոտիներում երկրորդային էլեկտրոնների զգալի մասը կարող է կրկին կլանվել, մինչդեռ որոշակի կառուցվածքային պայմաններում հնարավոր է ապահովել դրանց առավել արդյունավետ տեղափոխում։ Հետևաբար ուսումնասիրվում է ծակոտկեն միջավայրի կառուցվածքի և էլեկտրոնային բազմացման գործակցի միջև փոխկապակցվածությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում մակերևութային երևույթներին։ Երկրորդային էլեկտրոնային էմիսիան զգալիորեն կախված է նյութի մակերևույթի ֆիզիկական վիճակից, կառուցվածքից և արտաքին ազդեցությունների հետևանքով առաջացող փոփոխություններից։ Հետազոտվում է, թե ինչպես կարող են մակերևութային հատկությունները փոփոխել էլեկտրոնների արտազատման հավանականությունը և դրանով իսկ ազդել ամբողջ բազմացման գործընթացի արդյունավետության վրա։ Ծակոտկեն նյութերում այս խնդիրը հատկապես նշանակալի է, քանի որ արտաքին մակերևույթի համեմատ ներքին ակտիվ մակերևույթի ընդհանուր մակերեսը կարող է շատ մեծ լինել։ Քննության են առնվում նաև տարածական լիցքի ձևավորման երևույթները։ Ծակոտկեն միջավայրում էլեկտրոնների կուտակումը և շարժումը կարող են փոփոխել տեղային էլեկտրական դաշտի բաշխումը, ինչն իր հերթին կարող է ազդել հետագա էլեկտրոնների շարժման վրա։ Այսպիսի փոխադարձ ազդեցությունը կարևոր է հատկապես այն պայմաններում, երբ էլեկտրոնների բազմացումը դառնում է ինտենսիվ։ Տարածական լիցքի ազդեցության գնահատումը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ նկարագրել էլեկտրոնային հոսքի կայունացման կամ սահմանափակման մեխանիզմները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ժամանակային բնութագրերին։ Երկրորդային էլեկտրոնների առաջացումը, տեղափոխումը և բազմացումը կարող են զարգանալ տարբեր ժամանակային մասշտաբներով, իսկ դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել ծակոտկեն միջավայրի արձագանքի արագությունը արտաքին ազդեցությանը։ Այս հանգամանքը կարևոր է այնպիսի համակարգերի համար, որտեղ անհրաժեշտ է գրանցել արագ փոփոխվող մասնիկային կամ էլեկտրոնային հոսքեր։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել տեսական և փորձարարական մոտեցումները։ Տեսական մոդելավորումը հնարավորություն է տալիս նկարագրել էլեկտրոնների շարժումը արտաքին դաշտում, գնահատել բախումների հավանականությունը և ուսումնասիրել բազմացման գործընթացի կախվածությունը տարբեր ֆիզիկական պարամետրերից։ Փորձարարական ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս որոշել էլեկտրոնային հոսքի, բազմացման գործակցի և այլ բնութագրերի իրական արժեքները և դրանք համեմատել տեսական կանխատեսումների հետ։ Նման համադրումը նպաստում է օգտագործվող ֆիզիկական մոդելների ճշգրտմանը և գործընթացի հիմնական մեխանիզմների բացահայտմանը։ Կարևորվում է նաև էլեկտրոնների էներգետիկ բաշխման ուսումնասիրությունը։ Միջավայրի ներքին մակերևույթների հետ բազմակի փոխազդեցությունների հետևանքով էլեկտրոնների էներգիան կարող է փոփոխվել, և այդ փոփոխությունները պայմանավորում են հաջորդական երկրորդային էմիսիայի արդյունավետությունը։ Էներգետիկ բնութագրերի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալ, թե ինչ պայմաններում է ձևավորվում կայուն բազմացման ռեժիմ և ինչպես են նյութի հատկությունները ազդում այդ գործընթացի վրա։ Առանձին տեղ է հատկացվում արտաքին էլեկտրական դաշտի պարամետրերի և նյութի կառուցվածքային բնութագրերի համատեղ ազդեցության գնահատմանը։ Միևնույն նյութը տարբեր ծակոտկենության կամ դաշտային պայմաններում կարող է ցուցաբերել տարբեր էլեկտրոնային հատկություններ, հետևաբար համակարգի արդյունավետության գնահատումը պահանջում է բազմաթիվ գործոնների համատեղ ուսումնասիրություն։ Այդպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս որոշել այն ֆիզիկական պայմանները, որոնցում էլեկտրոնների առաջացման, դրեյֆի և բազմացման գործընթացները առավել արդյունավետ են։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ լիցքավորված մասնիկների գրանցման, էլեկտրոնային հոսքերի ուժեղացման և հատուկ էլեկտրոնային սարքերի ֆիզիկական սկզբունքների զարգացման համար։ Ծակոտկեն միջավայրերում էլեկտրոնային բազմացման մեխանիզմների ըմբռնումը կարող է նպաստել այնպիսի նյութերի և կառուցվածքների ընտրությանը, որոնց էլեկտրոնային հատկությունները համապատասխանեցված են կոնկրետ կիրառական խնդիրներին։ Միաժամանակ աշխատանքն ունի հիմնարար նշանակություն, քանի որ հնարավորություն է տալիս խորացնել պատկերացումները բարդ կառուցվածք ունեցող նյութերում լիցքակիրների տեղափոխման և մակերևութային փոխազդեցությունների մասին։ Հետազոտության գիտական արժեքը պայմանավորված է երկրորդային էլեկտրոնների առաջացման, շարժման և բազմացման գործընթացների փոխկապակցված ուսումնասիրությամբ՝ հաշվի առնելով ծակոտկեն միջավայրի կառուցվածքը, մակերևութային հատկությունները և արտաքին էլեկտրական դաշտը։ Ստացված արդյունքները կարող են նպաստել երկրորդային էլեկտրոնային էմիսիայի տեսության զարգացմանը, ծակոտկեն նյութերում լիցքի տեղափոխման մեխանիզմների ավելի ամբողջական նկարագրմանը և համապատասխան էլեկտրոնային համակարգերի ֆիզիկական բնութագրերի կատարելագործմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել էլեկտրոնային և պինդ մարմնի ֆիզիկայի, նյութագիտության, լիցքավորված մասնիկների ֆիզիկայի, դետեկտորային տեխնիկայի և կիրառական էլեկտրոնիկայի ոլորտների հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Информатика

Համակարգչային գիտությունների և կիրառական մաթեմատիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է որոնման ալգորիթմների զուգահեռացման մեթոդների մշակմանը, դրանց արդյունավետության գնահատմանը և կոմբինատորային խնդիրների լուծման գործընթացներում կիրառմանը։ Քննության են առնվում կոմբինատորային որոնման տեսական հիմքերը, որոնման տարածության կառուցվածքային առանձնահատկությունները, տարբերակների համակարգված դիտարկման սկզբունքները և հաշվարկային բարդության նվազեցման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում որոնման գործընթացի անկախ ենթախնդիրների բաժանմանը, հաշվարկային առաջադրանքների բաշխմանը, զուգահեռ գործողությունների համաժամեցմանը և բազմապրոցեսորային համակարգերի ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը։ Վերլուծվում են զուգահեռ որոնման ալգորիթմների արագագործությունը, մասշտաբայնությունը, հաշվարկային ծանրաբեռնվածության հավասարակշռումը և հաղորդակցման լրացուցիչ ծախսերի ազդեցությունը ընդհանուր արտադրողականության վրա։ Քննարկվում են նաև հետադարձ որոնման, ճյուղերի և սահմանների մեթոդի, տարբերակների հատման ու որոնման տարածության կրճատման մոտեցումների զուգահեռ իրականացման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են կոմբինատորային օպտիմալացման, գրաֆների տեսության և դիսկրետ կառուցվածքների հետ կապված խնդիրներում առաջարկվող մեթոդների կիրառման սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում ալգորիթմների տեսական գնահատման, ծրագրային իրականացման և փորձարարական համեմատության միջոցով դրանց արդյունավետության որոշման հարցերին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել զուգահեռ հաշվարկների, ալգորիթմների տեսության, դիսկրետ մաթեմատիկայի և կոմբինատորային օպտիմալացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Сельское хозяйство

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսական արտադրության ինտենսիվ զարգացման տնտեսական հիմնախնդիրներին՝ ընդգծելով արտադրողականության, ռեսուրսների արդյունավետության և գյուղատնտեսական տնտեսությունների կայուն զարգացման միջնակարգ սպառնալիքները։ Աշխատությունը վերլուծում է ինտենսիվացման գործընթացի գործոնները, այդ թվում՝ տեխնոլոգիական նորարարությունների ներդրումը, արտադրական ենթակառուցվածքների զարգացումը, աշխատուժի հմտությունների և կազմակերպչական կարողությունների ազդեցությունը, ինչպես նաև ֆինանսական և շուկայական գործոնների դերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսական արտադրության տնտեսական արդյունավետության բարձրացման խոչընդոտներին, ներառյալ գների տատանումները, կլիմայական ռիսկերը, պետական քաղաքականության և ֆինանսավորման սահմանափակումները, և առաջարկվում են ռազմավարություններ՝ խնդիրների լուծման և ինտենսիվ զարգացման օպտիմալացման համար։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է տնտեսագետների, գյուղատնտեսության կառավարման մասնագետների և պետական քաղաքականության մշակողների համար՝ նպաստելով Հայաստանի գյուղատնտեսական ոլորտի արդյունավետ և կայուն զարգացման ապահովմանը։