More in Economics

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    History

    Վրաց պատմություն, հատոր 1

    Սույն աշխատությունը նվիրված է վրաց ժողովրդի պատմական անցյալի, պետականության ձևավորման, քաղաքական, հասարակական, տնտեսական և մշակութային զարգացման ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով վրաց պատմագրական ժառանգության և պատմական սկզբնաղբյուրների վրա։ Այն ներկայացնում է Վրաստանի պատմության ուսումնասիրության կարևորագույն ուղղություններից մեկը՝ անդրադառնալով վրաց ժողովրդի պատմական ինքնության ձևավորմանը, երկրի պատմական տարածքների զարգացմանը, պետական կառավարման ավանդույթներին, հասարակական հարաբերություններին և հարևան ժողովուրդների ու տարածաշրջանային քաղաքական ուժերի հետ ունեցած փոխազդեցություններին։ Աշխատանքի պատմագիտական հիմքում առանձնահատուկ նշանակություն ունի վրաց միջնադարյան տարեգրական ավանդույթը՝ «Քարթլիս ցխովրեբա»-ն, որը հայտնի է նաև որպես «Վրաց կյանք» և համարվում է Վրաստանի պատմության ուսումնասիրության կարևորագույն գրավոր սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այդ պատմագրական ժառանգությունը ներառում է տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծված պատմական երկեր, տարեգրություններ և ժամանակագրական պատումներ, որոնց միջոցով պահպանվել են երկրի քաղաքական կյանքի, թագավորական իշխանության, պետական կառույցների, պատերազմների, արտաքին հարաբերությունների, հասարակական փոփոխությունների և մշակութային կյանքի վերաբերյալ արժեքավոր տեղեկություններ։ Հատորի բովանդակային նշանակությունը պայմանավորված է նաև վրաց պատմական հիշողության և ազգային պատմագրության զարգացման մեջ այս աղբյուրների ունեցած դերով։ Դրանցում պատմական իրադարձությունները ներկայացվում են ոչ միայն որպես քաղաքական փոփոխությունների հաջորդականություն, այլև որպես վրաց ժողովրդի պետական, հոգևոր և մշակութային ինքնության ձևավորման երկարատև գործընթաց։ Հատուկ կարևորություն ունեն պատմական ավանդույթների, թագավորական իշխանության ժառանգականության, երկրի միավորման և մասնատման գործընթացների, հարևան պետությունների հետ հարաբերությունների, արտաքին ներխուժումների ու քաղաքական պայքարի վերաբերյալ տեղեկությունները։ Աշխատությունը արժեքավոր է նաև այն առումով, որ հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու վրաց պատմական մտածողության առանձնահատկությունները, միջնադարյան պատմիչների աշխարհայացքը, պատմական իրադարձությունների մեկնաբանման ձևերը և տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված ազգային ավանդույթները։ Գրական և աղբյուրագիտական տեսանկյունից առանձնահատուկ նշանակություն ունեն պատմական պատումների կառուցվածքը, ժամանակագրական շարադրանքը, ավանդապատումների ու պատմական տեղեկությունների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև պատմական անձանց և իրադարձությունների ներկայացման առանձնահատկությունները։ Այս նյութերը կարևոր նշանակություն ունեն ոչ միայն Վրաստանի, այլև ամբողջ Հարավային Կովկասի պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ տարածաշրջանի ժողովուրդների քաղաքական, տնտեսական, մշակութային և հոգևոր զարգացումները դարեր շարունակ ընթացել են սերտ փոխազդեցության պայմաններում։ Վրաց պատմական աղբյուրներում պահպանված տեղեկությունները հնարավորություն են տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Կովկասի միջնադարյան աշխարհաքաղաքական իրավիճակի, ժողովուրդների փոխհարաբերությունների, մշակութային կապերի և տարածաշրջանային պատմական գործընթացների մասին։ Աշխատանքը կարևոր է նաև պատմագրության մեթոդաբանական տեսանկյունից, քանի որ պատմական սկզբնաղբյուրների ուսումնասիրությունը, համադրումն ու գիտական մշակումը հնարավորություն են տալիս տարբերակելու պատմական փաստերը, ժամանակակից մեկնաբանությունները և դարերի ընթացքում ձևավորված ավանդական պատկերացումները։ Այն ներկայացնում է վրաց ժողովրդի պատմական ժառանգության պահպանման և գիտական շրջանառության մեջ դնելու նշանակալի փորձ՝ միաժամանակ նպաստելով ազգային պատմական գիտակցության, պատմական հիշողության և մշակութային ինքնության ուսումնասիրությանը։ Գիրքը կարևոր ընթերցանության նյութ է Վրաստանի և Հարավային Կովկասի պատմությամբ հետաքրքրվողների, պատմաբանների, արևելագետների, կովկասագետների, աղբյուրագետների և միջնադարյան պատմագրության ուսումնասիրողների համար։ Այն առանձնահատուկ արժեք ունի նաև հայ-վրացական պատմական հարաբերությունների հետազոտության տեսանկյունից, քանի որ վրաց պատմական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ հասկանալու երկու հարևան ժողովուրդների պատմական զարգացումների ընդհանրություններն ու փոխազդեցությունները, տարածաշրջանային քաղաքական իրադարձությունները և դարավոր մշակութային կապերը։

    Updated: 2026-11-21
    Վրաց պատմություն, հատոր 1
    Online

    Economics

    Խնայողությունները, ներդրումները և տնտեսական աճը (ՀՀ օրինակով)

    Աշխատությունը նվիրված է խնայողությունների, ներդրումների և տնտեսական աճի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության օրինակով՝ ընդգծելով այս երեք մակրոտնտեսական գործոնների դերը ազգային տնտեսության զարգացման գործընթացում։ Հեղինակը վերլուծում է խնայողությունների ձևավորման աղբյուրները՝ տնային տնտեսությունների եկամուտներ, բանկային համակարգում կուտակումներ և պետական ֆինանսական քաղաքականություն, ինչպես նաև դրանց վերածման մեխանիզմները ներդրումների։ Գրքում դիտարկվում են ներդրումների կառուցվածքը՝ հիմնական կապիտալի ձևավորում, օտարերկրյա ուղղակի ներդրումներ և պետական կապիտալ ներդրումներ, և դրանց ազդեցությունը տնտեսական աճի տեմպերի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆինանսական միջնորդության դերին, բանկային համակարգի արդյունավետությանը և կապիտալի շուկաների զարգացման մակարդակին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև տնտեսական աճի վրա ազդող կառուցվածքային գործոնները՝ արտադրողականություն, տեխնոլոգիական առաջընթաց, զբաղվածություն և մակրոտնտեսական կայունություն։ Աշխատությունը ներկայացնում է Հայաստանի տնտեսության պայմաններում առկա սահմանափակումներն ու հնարավորությունները՝ կապված ներդրումային միջավայրի բարելավման, խնայողությունների խթանման և երկարաժամկետ կայուն աճի ապահովման հետ։ Այն օգտակար է տնտեսագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների և տնտեսական քաղաքականության մշակմամբ զբաղվող մասնագետների համար։

    Updated: 2026-09-22
    Խնայողությունները, ներդրումները և տնտեսական աճը (ՀՀ օրինակով)
    Online

    History

    Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին․ հին հունական աղբյուրներ, հատոր Բ․ Դիոդորոս Սիկիլիացի

    Գիրքը հայ ժողովրդի և Հայաստանի պատմության ուսումնասիրության համար կարևոր նշանակություն ունեցող հին հունական գրավոր սկզբնաղբյուրների ժողովածուի մաս է՝ նվիրված անտիկ աշխարհի նշանավոր պատմագիրներից մեկի՝ Դիոդորոս Սիկիլիացու պատմագիտական ժառանգությանը։ Այն ներկայացնում է այն տեղեկությունները, որոնք պահպանվել են հին հունական պատմագրության մեջ Հայաստանի, հայերի, Հայկական լեռնաշխարհի և տարածաշրջանի պատմական իրադարձությունների վերաբերյալ՝ հնարավորություն ընձեռելով ուսումնասիրելու հայոց անցյալի մասին օտար հեղինակների պատկերացումները և դրանք դիտարկելու անտիկ աշխարհի քաղաքական, ռազմական, աշխարհագրական ու մշակութային զարգացումների ընդհանուր համատեքստում։ Դիոդորոս Սիկիլիացին հելլենիստական ժամանակաշրջանի կարևոր պատմագիրներից է, որի բազմահատոր պատմագիտական երկը՝ «Պատմական գրադարանը», ընդգրկում է տարբեր ժողովուրդների, պետությունների և քաղաքակրթությունների պատմությունը՝ հնագույն ժամանակներից մինչև հեղինակի ապրած դարաշրջանը։ Նրա աշխատության մեջ պահպանված տեղեկությունները արժեքավոր նյութ են Հայաստանի հին պատմության առանձին ժամանակաշրջանների, տարածաշրջանային հարաբերությունների, քաղաքական իրադարձությունների, ռազմական բախումների, իշխանական կառույցների և հարևան ժողովուրդների հետ ունեցած փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Հատորում ամփոփված պատմական վկայությունները կարևոր են հատկապես այն տեսանկյունից, որ Հայաստանի պատմությունը ներկայացվում է ոչ միայն հայկական պատմական ավանդույթի, այլև անտիկ հունական պատմագրության դիտանկյունից՝ բացահայտելով, թե ինչպես էին Հին Հունաստանի կրթված և պատմագիտական շրջանակներն ընկալում Հայկական լեռնաշխարհը, նրա աշխարհագրական դիրքը, բնակչությունը և պատմական զարգացումները։ Դիոդորոսի պատմագիտական մոտեցումը բնորոշվում է տարբեր հեղինակների, ավելի վաղ շրջանի գրավոր երկերի և պատմական ավանդությունների նյութերի համադրմամբ, պատմական իրադարձությունները ժամանակագրական ու պատճառահետևանքային կապերի մեջ ներկայացնելու ձգտմամբ, ինչպես նաև առանձին ժողովուրդների ու պետությունների անցյալը համաշխարհային պատմության ընդհանուր ընթացքի մեջ դիտարկելու սկզբունքով։ Նրա երկում պատմական տեղեկությունները հաճախ զուգակցվում են աշխարհագրական, ազգագրական, քաղաքական և բարոյափիլիսոփայական դիտարկումների հետ, ինչի շնորհիվ ժողովածուում ներկայացված նյութը կարևոր է ոչ միայն իրադարձությունների վերակազմության, այլև անտիկ պատմական մտածողության, պատմագրական ավանդույթների և հին աշխարհի ժողովուրդների փոխադարձ ընկալումների ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու Հայաստանի՝ հին արևելյան և միջերկրածովյան քաղաքակրթությունների միջև ունեցած պատմական դիրքի, տարածաշրջանի քաղաքական գործընթացներում նրա ներգրավվածության և անտիկ ժամանակաշրջանի միջազգային հարաբերություններում Հայկական լեռնաշխարհի նշանակության մասին։ Միաժամանակ այն կարևոր սկզբնաղբյուրային նշանակություն ունի հայագիտության, հին աշխարհի պատմության, հունական պատմագրության, պատմական աշխարհագրության և աղբյուրագիտության մասնագետների համար, քանի որ օտարալեզու պատմական վկայությունները հնարավորություն են տալիս համեմատելու տարբեր պատմական ավանդույթներում պահպանված տեղեկությունները, բացահայտելու դրանց ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները և առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու Հայաստանի հին պատմության վերաբերյալ։ Ժողովածուի գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն հայ ընթերցողին հասանելի է դարձնում համաշխարհային պատմագրության կարևոր հուշարձաններից մեկի՝ Հայաստանի և հայերի մասին պահպանած նյութը՝ նպաստելով հունական սկզբնաղբյուրների ուսումնասիրմանը և դրանց ներգրավմանը ազգային պատմական գիտության մեջ։ Այն առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, արևելագետների, հնագետների, բանասերների, ուսանողների, հետազոտողների և հայոց հին պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ ծառայելով որպես կարևոր գիտական և ճանաչողական նյութ Հայաստանի անցյալի, անտիկ աշխարհի պատմական պատկերացումների և հայ ժողովրդի մասին օտար պատմագրական վկայությունների ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-11-17
    Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին․ հին հունական աղբյուրներ, հատոր Բ․ Դիոդորոս Սիկիլիացի
    Online

    Mathematics

    О рекурсивных уравнениях

    Աշխատությունը նվիրված է ռեկուրսիվ կամ ռեկուրենտ հավասարումների ուսումնասիրությանը, որոնք մաթեմատիկայում և կիրառական գիտություններում օգտագործվում են հաջորդականությունների անդամների միջև կախվածությունները նկարագրելու համար։ Ուսումնասիրության կենտրոնում այն հավասարություններն են, որոնցում հաջորդականության տվյալ անդամը որոշվում է նախորդ անդամների կամ նախորդ մի քանի անդամների միջոցով։ Այսպիսի հավասարումները կարևոր գործիք են ինչպես տեսական մաթեմատիկայում, այնպես էլ ալգորիթմների, թվային մեթոդների, հավանականությունների տեսության և տարբեր մաթեմատիկական մոդելների ուսումնասիրության ժամանակ։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել ռեկուրենտ հավասարումների տարբեր դասեր, դրանց լուծման եղանակները և սկզբնական պայմանների դերը ստացվող հաջորդականության միարժեք որոշման հարցում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ռեկուրենտ կապերի վերլուծությունը, քանի որ դրանց միջոցով հնարավոր է բացահայտել հաջորդականությունների կառուցվածքը, աճի կամ նվազման օրինաչափությունները և անդամների միջև երկարաժամկետ կախվածությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել ինչպես պարզ գծային, այնպես էլ ավելի բարդ կառուցվածք ունեցող ռեկուրենտ հավասարումներ՝ դրանց լուծման, վերափոխման և հատկությունների հետազոտման նպատակով։ Կարևոր է նաև ռեկուրենտ հավասարումների և մաթեմատիկական ինդուկցիայի միջև կապը, քանի որ հաջորդականությունների հատկությունների ապացուցման և ընդհանուր օրինաչափությունների հիմնավորման ժամանակ այդ մեթոդները հաճախ փոխկապակցված են։ Աշխատության տեսական արդյունքները կարող են կիրառվել հաջորդականությունների և թվային կառուցվածքների ուսումնասիրության, հաշվողական խնդիրների լուծման և բարդ գործընթացների մաթեմատիկական նկարագրման մեջ։ Այն կարող է հետաքրքրել մաթեմատիկոսներին, դիսկրետ մաթեմատիկայի և մաթեմատիկական անալիզի մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան ոլորտների ուսանողներին և հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է ռեկուրենտ հավասարումների տեսական հիմքերի և լուծման հնարավոր մեթոդների հետազոտություն՝ նպաստելով դրանց կառուցվածքի, հատկությունների և կիրառական նշանակության ավելի խորքային ընկալմանը։

    Updated: 2026-09-17
    О рекурсивных уравнениях
    Online

    Political Science

    Իսլամական համագործակցության կազմակերպությունը (1969–2001 թթ.)

    Աշխատությունը նվիրված է Իսլամական կոնֆերանս կազմակերպության ձևավորման, զարգացման և միջազգային հարաբերությունների համակարգում ունեցած դերի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով 1969–2001 թվականներն ընկած ժամանակահատվածը։ Այն ներկայացնում է իսլամական պետությունների համագործակցության ինստիտուցիոնալ ձևավորման պատմական նախադրյալները, կազմակերպության ստեղծման հանգամանքները, հիմնադրման նպատակներն ու գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում 1969 թվականին Ռաբաթում տեղի ունեցած իսլամական պետությունների գագաթնաժողովին, որի արդյունքում ձևավորվեց մահմեդական աշխարհի քաղաքական և միջպետական համագործակցության կարևորագույն կառույցներից մեկը։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են կազմակերպության զարգացման հիմնական փուլերը, անդամ պետությունների միջև քաղաքական, տնտեսական, մշակութային և կրոնական կապերի ամրապնդմանն ուղղված նախաձեռնությունները, ինչպես նաև միջազգային ասպարեզում իսլամական երկրների հավաքական դիրքորոշման ձևավորման գործընթացները։ Կարևորվում է կազմակերպության գործունեության ուսումնասիրությունը Մերձավոր Արևելքում և ընդհանրապես մահմեդական աշխարհում տեղի ունեցած քաղաքական զարգացումների համատեքստում, այդ թվում՝ պաղեստինյան հիմնախնդրի, տարածաշրջանային հակամարտությունների, իսլամական համերաշխության գաղափարի և անդամ պետությունների ընդհանուր շահերի պաշտպանության տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև կազմակերպության կառուցվածքային առանձնահատկություններին, անդամակցության սկզբունքներին, համաժողովների և ղեկավար մարմինների նշանակությանը, ինչպես նաև անդամ երկրների քաղաքական ու տնտեսական տարբերությունների պայմաններում ընդհանուր օրակարգ ձևավորելու դժվարություններին։ Ներկայացվող ժամանակաշրջանը կարևոր է կազմակերպության աստիճանական ինստիտուցիոնալ զարգացման, միջազգային ազդեցության ընդլայնման և համաշխարհային քաղաքականության մեջ մահմեդական պետությունների համագործակցության նոր ձևերի հաստատման տեսանկյունից։ Աշխատությունն արժեքավոր է իսլամական աշխարհի ժամանակակից քաղաքական պատմության, միջազգային կազմակերպությունների գործունեության և պետությունների միջև բազմակողմ հարաբերությունների ուսումնասիրման համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու իսլամական համերաշխության քաղաքական և գաղափարական հիմքերի, մահմեդական երկրների հավաքական շահերի ներկայացման մեխանիզմների և միջազգային հարաբերություններում իսլամական գործոնի նշանակության մասին՝ միաժամանակ կարևոր նյութ տրամադրելով արևելագիտության, քաղաքագիտության, միջազգային հարաբերությունների և նորագույն պատմության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

    Updated: 2026-11-19
    Իսլամական համագործակցության կազմակերպությունը (1969–2001 թթ.)
    Online

    Literature

    Դայլայլիկ

    «Դայլայլիկ» վերնագիրը հուշում է երգային, մեղեդային կամ քնարական բնույթ ունեցող գրական ստեղծագործության մասին։ «Դայլայլ» բառը հայերենում կապվում է թռչունների հաճելի, զրնգուն ձայնի և երգեցիկ հնչողության հետ, ուստի վերնագիրը կարող է մատնանշել բնության պատկերներով, երաժշտականությամբ կամ զգացմունքային արտահայտչությամբ առանձնացող երկ։ Ստեղծագործության բնույթը կարող է կապված լինել բանաստեղծական խոսքի, երգի կամ փոքրածավալ գրական ձևի հետ, որտեղ կարևոր են լեզվի հնչեղությունը, պատկերավոր արտահայտությունները և ընթերցողի կամ ունկնդրի վրա թողնվող գեղարվեստական տպավորությունը։ Վերնագրի մեղմ ու երգային երանգը թույլ է տալիս այն դիտարկել քնարական գրականության շրջանակում, սակայն միայն վերնագրից հնարավոր չէ հստակ որոշել՝ այն մանկական ստեղծագործություն է, երգարանային նյութ, թե այլ ժանրի երկ։ Այսպիսի հրատարակությունները կարևոր են հայ գրական մշակույթի պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ կարող են արտացոլել տվյալ ժամանակաշրջանի գրական ճաշակը, լեզվական արտահայտչամիջոցները և ընթերցողական հետաքրքրությունները։ Ստեղծագործությունը կարող է հետաքրքրել հայ գրականության, պատմական հրատարակությունների և 19-րդ դարի հայալեզու գրական կյանքի ուսումնասիրողներին։

    Updated: 2026-10-29
    Դայլայլիկ