Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловРелигия
Հայոց սուրբ եկեղեցու ժամագիրք
Հայ առաքելական եկեղեցու պաշտամունքային և աղոթական ժառանգության կարևորագույն գրքերից այս հրատարակությունը ներկայացնում է Հայաստանյայց սուրբ եկեղեցու ժամերգությունների ավանդական կարգը՝ ընդգրկելով օրվա տարբեր ժամերին կատարվող աղոթքները, սաղմոսները, շարականները և հոգևոր երգեցողության այլ նյութեր։ Այն պատկանում է հայ ժամագրական մատենագրության հարուստ ավանդույթին, որի ձևավորումն ու զարգացումը սերտորեն կապված են հայ ժողովրդի քրիստոնեական ինքնության, հայերեն գրավոր մշակույթի և ազգային եկեղեցական ծիսակարգի պատմության հետ։ Ժամագիրքը Հայ եկեղեցու պաշտամունքային կյանքի հիմնարար ձեռնարկներից է, որի գլխավոր նշանակությունն ամենօրյա հասարակական աղոթքների և ժամերգությունների կազմակերպումն ու կանոնակարգումն է։ Նրա բովանդակային առանցքը ժամանակի հոգևոր իմաստավորումն է՝ օրվա տարբեր հատվածները Աստծուն ուղղված աղոթքով, աստվածաշնչյան ընթերցումներով, սաղմոսերգությամբ և հոգևոր խորհրդածությամբ ուղեկցելու քրիստոնեական սկզբունքի համաձայն։ Հայ առաքելական եկեղեցու ավանդության մեջ ժամերգությունը դիտարկվում է որպես հավատացյալի հոգևոր կյանքի կազմակերպման, եկեղեցական համայնքի միասնության ամրապնդման և աստվածային ներկայության գիտակցությունը պահպանելու կարևոր միջոց։ Այն միավորում է անհատական աղոթքն ու համայնքային պաշտամունքը՝ յուրաքանչյուր հավատացյալի ներգրավելով եկեղեցու ընդհանուր հոգևոր կյանքի մեջ։ Ժամագրական համակարգի կարևոր առանձնահատկությունն օրվա տարբեր ժամերին համապատասխանող աղոթական կարգերի առկայությունն է։ Առավոտյան ժամերգությունը խորհրդանշում է նոր օրվա սկիզբը, Աստծուն ուղղված փառաբանությունն ու գոհությունը և աստվածային առաջնորդության հայցումը։ Երեկոյան աղոթքները կապված են անցած օրվա խորհրդածության, հոգևոր ինքնաքննության, երախտագիտության և մեղքերի թողություն հայցելու հետ։ Գիշերային ու մյուս ժամերգությունները ևս ունեն իրենց առանձնահատուկ խորհրդաբանական նշանակությունը՝ արտահայտելով քրիստոնեական այն համոզմունքը, որ մարդու կյանքը պետք է մշտապես ընթանա աղոթքի և Աստծո հետ հոգևոր հաղորդակցության մեջ։ Այսպիսով, ժամանակի բնական ընթացքը վերածվում է հոգևոր ծառայության շարունակական շղթայի, իսկ ամենօրյա աղոթքը դառնում է հավատքի գործնական արտահայտություն։ Ժամագրքի կարևորագույն բաղադրիչներից են սաղմոսները, որոնք հայ եկեղեցական պաշտամունքի և աղոթական գրականության հիմնասյուներից են։ Դրանք արտահայտում են մարդու հոգևոր ապրումների բազմազանությունը՝ Աստծո փառաբանություն, երախտագիտություն, ապաշխարություն, աղաչանք, հույս և վստահություն աստվածային ողորմության նկատմամբ։ Սաղմոսերգության միջոցով հավատացյալը հաղորդակից է դառնում աստվածաշնչյան աղոթական ժառանգությանը՝ այն ներառելով սեփական հոգևոր կյանքի մեջ։ Մյուս կարևոր բաղադրիչը շարականներն ու հոգևոր երգերն են, որոնք ներկայացնում են հայ հոգևոր բանաստեղծության և երաժշտության ինքնատիպ ավանդույթը։ Հայ շարականագրությունը ազգային մշակույթի բարձրարժեք բնագավառներից է, որտեղ միահյուսվում են աստվածաբանական միտքը, բանաստեղծական արտահայտչությունը և երաժշտական արվեստը։ Շարականները նվիրված են եկեղեցական տոներին, սրբերի հիշատակությանը, Քրիստոսի կյանքին ու փրկագործությանը, ինչպես նաև քրիստոնեական վարդապետության հիմնարար գաղափարներին։ Դրանք ոչ միայն պաշտամունքային երգեր են, այլև հայ հոգևոր գրականության գեղարվեստական արժեքավոր ստեղծագործություններ, որոնք արտահայտում են ազգային կրոնական աշխարհընկալումը։ Եկեղեցական երգեցողությունը ժամերգության անբաժանելի մասն է՝ աղոթական խոսքին հաղորդելով երաժշտական ու զգացական խորություն և նպաստելով հավատացյալների հոգևոր ներգրավվածությանը։ Աշխատության գաղափարական կարևոր ուղղություններից է հայ եկեղեցական ծիսական ավանդության պահպանման և փոխանցման անհրաժեշտությունը։ Ժամերգությունների հաստատված կարգը ապահովում է պաշտամունքի շարունակականությունը, իսկ ընդհանուր աղոթական համակարգը միավորում է տարբեր բնակավայրերում և երկրներում ապրող հայ հավատացյալներին։ Ժամագիրքը հոգևորականների համար գործնական նշանակություն ունեցող ձեռնարկ է, որն օգնում է պահպանելու աղոթքների, ընթերցումների և երգեցողության ընդունված հաջորդականությունը։ Միաժամանակ այն ունի դաստիարակչական արժեք, քանի որ դրա բովանդակությունը հավատացյալներին հաղորդակից է դարձնում քրիստոնեական բարոյական սկզբունքներին, աստվածաշնչյան գաղափարներին և եկեղեցական ավանդության հոգևոր իմաստին։ Գրական ու լեզվական առանձնահատկություններով հրատարակությունը պատկանում է հայ եկեղեցական ժամագրական գրականության դասական ժանրին։ Նրան բնորոշ են աղոթական խոսքի հանդիսավորությունը, աստվածաշնչյան պատկերների և արտահայտությունների կիրառությունը, հոգևոր խորհրդածության խորությունը և եկեղեցական լեզվին հատուկ բառապաշարը։ Արձակ աղոթքների, սաղմոսների ու չափածո շարականների համադրությունը ձևավորում է բովանդակային և գեղարվեստական ամբողջություն, որտեղ լեզվական արտահայտչամիջոցները ծառայում են կրոնական գաղափարների բացահայտմանը։ Ժամագրական նյութերի դասավորությունը պայմանավորված է դրանց պաշտամունքային կիրառությամբ, ինչը գրքին հաղորդում է ոչ միայն գրական, այլև գործնական նշանակություն։ Լեզվական առումով այն կարևոր աղբյուր է գրաբարի եկեղեցական գործածության, հայ հոգևոր բառապաշարի, աղոթական ոճի և հայ միջնադարյան գրական ժառանգության հետագա պահպանման ուսումնասիրության համար։ Պատմական և մշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի 19-րդ դարի հայ եկեղեցական գրքի և տպագրության պատմության մեջ։ Այդ ժամանակաշրջանում Կոստանդնուպոլիսը հայ հոգևոր, կրթական, գրական և տպագրական կյանքի խոշոր կենտրոններից էր։ Այստեղ գործող հայկական տպարանները կարևոր դեր էին կատարում ազգային գրականության տարածման, եկեղեցական կյանքի սպասարկման և հայերեն գրավոր մշակույթի զարգացման գործում։ Պողոս Արապյան Ապուչեխցին հայ տպագրության նշանավոր ներկայացուցիչներից էր, որի գործունեությունը կարևոր նշանակություն ունեցավ Կոստանդնուպոլսի հայկական տպագրական ավանդույթի զարգացման համար։ Նրա տպարանում կրոնական գրքերի հրատարակությունը նպաստում էր եկեղեցական ծիսական ժառանգության պահպանմանը և հայ համայնքների հոգևոր պահանջների բավարարմանը։ Ժամագրքի տպագրությունը վկայում է հայ եկեղեցական գրքերի նկատմամբ առկա պահանջարկի և ազգային հոգևոր մշակույթը տպագիր եղանակով սերունդներին փոխանցելու ձգտման մասին։ Նման հրատարակություններն առանձնահատուկ նշանակություն ունեին Օսմանյան կայսրության տարբեր բնակավայրերում ապրող հայերի համար, քանի որ ապահովում էին մայրենի լեզվով պաշտամունքի շարունակականությունը և ամրապնդում ազգային ու կրոնական ինքնագիտակցությունը։ Աշխատությունը արժեքավոր է հայ ժամագրության, եկեղեցական ծիսագիտության, հայ հոգևոր երաժշտության, շարականագրության, գրաբարի և հայ տպագրության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, հայ եկեղեցու պատմաբաններին, երաժշտագետներին, շարականագետներին, հայագետներին, մատենագետներին, բանասերներին, հոգևորականներին և հայկական քրիստոնեական մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Նրա գիտական և ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է Հայ առաքելական եկեղեցու ժամերգությունների ավանդույթի ներկայացմամբ, ազգային աղոթական ու երաժշտական մշակույթի պահպանման գործում ժամագրական գրականության ունեցած դերի բացահայտմամբ և հայ եկեղեցական ինքնության պատմական շարունակականության ուսումնասիրության հնարավորությամբ։
Обновлено. 2026-11-12
Лингвистика
Թալիշստանի տեղանունները
Աշխատությունը նվիրված է Թալիշստանի տեղանունների ուսումնասիրությանը՝ դրանց ծագման, կառուցվածքի, իմաստաբանության, լեզվական առանձնահատկությունների և պատմական զարգացման տեսանկյուններից։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել տարածաշրջանի տեղանվանական համակարգի ձևավորման օրինաչափությունները և պարզել, թե ինչպես են աշխարհագրական անվանումներում արտացոլվել բնակչության լեզուն, պատմությունը, բնական միջավայրը և մշակութային փոխազդեցությունները։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել բնակավայրերի, գետերի, լեռների, հովիտների և այլ աշխարհագրական օբյեկտների անվանումները՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց բառային կազմին և անվանակոչման սկզբունքներին։ Հատուկ նշանակություն է տրվում թալիշերենի ազդեցությանը, ինչպես նաև տարածաշրջանում պատմականորեն գործածված այլ լեզուների՝ պարսկերենի, ադրբեջաներենի, ռուսերենի և տեղական այլ լեզվական շերտերի հնարավոր դրսևորումներին։ Տեղանունների լեզվաբանական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու տարբեր ծագումնաբանական շերտեր և հասկանալու դրանց ձևավորման պատմական պայմանները։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են քննարկվել տեղանունների ստուգաբանության տարբեր վարկածներ, հնչյունական և ձևաբանական փոփոխությունները, անվանումների ժողովրդական մեկնաբանությունները և դրանց գրավոր արձանագրման առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև բնական աշխարհագրական պայմանների ազդեցությանը, քանի որ բազմաթիվ տեղանուններ կարող են կապված լինել ռելիեֆի, ջրային ռեսուրսների, բուսականության, կենդանական աշխարհի կամ տվյալ տարածքի այլ բնորոշ հատկանիշների հետ։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել նաև էթնիկական և սոցիալական գործոնների արտացոլումը տեղանվանական համակարգում՝ ցույց տալով, թե ինչպես են ցեղային, տոհմական, անձնանունային կամ պատմական իրադարձությունների հետ կապված անվանումները պահպանվել աշխարհագրական անվանումներում։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել տեղանունների պատմական փոփոխություններին, վերանվանումներին և տարբեր ժամանակաշրջաններում դրանց գրանցման ձևերին։ Այս տեսանկյունից տեղանունները դիտարկվում են ոչ միայն որպես աշխարհագրական օբյեկտների տարբերակման միջոց, այլև որպես պատմական հիշողություն պահպանող լեզվական աղբյուր։ Հետազոտության կարևոր նշանակությունն այն է, որ տեղանվանական նյութը հնարավորություն է տալիս լրացնել տարածաշրջանի պատմության, բնակչության տեղաշարժերի, լեզվական փոխազդեցությունների և մշակութային ժառանգության վերաբերյալ պատկերացումները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել թալիշերենի և տարածաշրջանի լեզվական ժառանգության ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև տեղանունների հավաքագրման, դասակարգման և գիտական մեկնաբանության մեթոդների կատարելագործմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, տեղանվանագետներին, պատմաբաններին, աշխարհագրագետներին, իրանագետներին, կովկասագետներին, թալիշագիտությամբ զբաղվող հետազոտողներին և տարածաշրջանի պատմամշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։
Обновлено. 2026-09-13
Другие предметы
Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ)=Новые книги: Техника: Информационный указатель (1981, Октябрь, №10)
Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է տեխնիկական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նպատակ ունենալով մասնագետներին, ուսանողներին, դասախոսներին և հետազոտողներին տրամադրել արդիական տեղեկատվություն նոր հրատարակությունների մասին։ Ցանկում ընդգրկված են մեքենաշինությանը, էլեկտրոնիկային, էլեկտրատեխնիկային, շինարարությանը, էներգետիկային, ավտոմատացման համակարգերին, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներին և տեխնիկական գիտությունների այլ ուղղություններին վերաբերող աշխատություններ, որոնք արտացոլում են գիտատեխնիկական առաջընթացի ժամանակակից միտումները և ոլորտի զարգացման նորարարական ուղղությունները։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ծանոթանալ մասնագիտական և գիտական աշխատություններին, ինչպես նաև ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, հետազոտական և գործնական գործունեության համար։ Այն կարևոր տեղեկատվական գործիք է, որը նպաստում է տեխնիկական գիտելիքների տարածմանը, մասնագիտական իրազեկվածության բարձրացմանը և գիտատեխնիկական տեղեկատվության հասանելիության ապահովմանը։
Обновлено. 2026-11-02
Литература
Об Александре Мясникяне и Георгии Атарбекяне
Издание посвящено жизни, общественно-политической деятельности и исторической роли революционеров и государственных деятелей Alexander Myasnikyan и Georgy Atarbekyan, принимавших активное участие в установлении и укреплении советской власти на Кавказе; на основе документальных материалов, воспоминаний современников и архивных источников рассматриваются их биографии, революционная деятельность, участие в гражданской войне, работа в партийных и государственных структурах, а также вклад в политическое и социально-экономическое развитие региона в первые годы советского периода; особое внимание уделяется их взаимодействию с ключевыми событиями эпохи, идеологическим взглядам и месту в исторической памяти.
Обновлено. 2026-09-22
Психология
Տարիքային և մանկավարժական հոգեբանություն
Գիրքը՝ «Տարիքային և մանկավարժական հոգեբանություն», հեղինակը Պետրովսկի Ա.Վ., հանդիսանում է հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ, որը ներկայացնում է մարդու հոգեկան զարգացման օրինաչափությունները տարիքային տարբեր փուլերում և դրանց կապը կրթական-դաստիարակչական գործընթացների հետ։ Այն ընդգրկում է տարիքային հոգեբանության հիմնական բաժինները՝ մանկություն, պատանեկություն, երիտասարդություն և հասուն տարիք, բացահայտելով յուրաքանչյուր փուլին բնորոշ հոգեբանական առանձնահատկությունները, ճանաչողական գործընթացների զարգացումը, անձի ձևավորումը և սոցիալականացման մեխանիզմները։ Գրքում մանրամասն քննարկվում են նաև մանկավարժական հոգեբանության հիմնախնդիրները՝ ուսուցման և դաստիարակության հոգեբանական հիմքերը, ուսանողի գործունեության մոտիվացիան, ուսուցիչ-աշակերտ փոխհարաբերությունները և ուսումնական գործընթացի արդյունավետության բարձրացման պայմանները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված անձի զարգացման վրա սոցիալական միջավայրի ազդեցությանը, խմբային փոխազդեցություններին, ինչպես նաև կրթական մեթոդների հոգեբանական հիմնավորմանը։ Ներառված են տեսական մոտեցումներ և փորձարարական ուսումնասիրությունների արդյունքներ, որոնք օգնում են հասկանալ կրթության և հոգեբանական զարգացման փոխկապակցվածությունը։ Այս աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, հոգեբանների, մանկավարժների և կրթության ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով անձի զարգացման և ուսուցման գործընթացների խորքային ընկալմանը։
Обновлено. 2026-09-23
Литература
Իվանոե, հատոր Բ
Գեղարվեստական արձակի այս հրատարակությունը ներկայացնում է «Իվանոե» ստեղծագործության երկրորդ հատորը՝ շարունակելով պատմական վեպի սյուժետային և գաղափարական զարգացումը։ Վեպը հայտնի է շոտլանդացի գրող Վալտեր Սքոթի ստեղծագործությունների շարքում և ընթերցողին տեղափոխում է միջնադարյան Անգլիա՝ ասպետական մշակույթի, ավատատիրական հարաբերությունների, թագավորական իշխանության և հասարակական հակասությունների ժամանակաշրջան։ Ստեղծագործության պատմական միջավայրը կապված է խաչակրաց արշավանքներից հետո Անգլիայի կյանքի, նորմանների և սաքսերի միջև առկա հակասությունների, ինչպես նաև ասպետական պատվի, հավատարմության, սիրո և արդարության գաղափարների հետ։ Պատմական իրադարձություններն ու գեղարվեստական կերպարները միահյուսվում են՝ բացահայտելով անհատական ընտրության և հասարակական պարտավորությունների բախումը, իշխանության ու ազնվականության վարքագիծը, ինչպես նաև տարբեր ծագում և դիրք ունեցող մարդկանց փոխհարաբերությունները։ Վեպի կարևոր առանձնահատկություններից են պատմական մանրամասների վերակերտումը, միջնադարյան սովորույթների ու կենցաղի պատկերումը, ասպետական մրցումների և հասարակական կյանքի նկարագրությունները, ինչպես նաև սյուժեի զարգացումը՝ լարված իրավիճակների, բախումների և կերպարների որոշումների միջոցով։ Պատմական վեպի ժանրին բնորոշ այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն հետևելու հերոսների ճակատագրերին, այլև պատկերացում կազմելու միջնադարյան Անգլիայի հասարակական կառուցվածքի, ազգային ինքնության ձևավորման և պատմական հիշողության նշանակության մասին։ Հայերեն հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի հայ ընթերցողական միջավայրում համաշխարհային գեղարվեստական գրականության տարածման և թարգմանական մշակույթի ուսումնասիրման տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել ինչպես պատմական վեպի սիրահարներին, այնպես էլ գրականագետներին ու հայ գրքի պատմությամբ զբաղվողներին՝ որպես եվրոպական գրական ժառանգության հայերեն ներկայացման օրինակ։
Обновлено. 2026-10-25