Արքեպիսկոպոս Բոսյուեի խոսքը ժողովուրդների պատմության մասին, հատոր առաջին

Медицина

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է քրոնիկական ռինիտների ժամանակակից համալիր ախտորոշման և բուժման ալգորիթմների հիմնավորմանը։ Գրքում ներկայացվում են քթի խոռոչի քրոնիկական բորբոքային հիվանդությունների դասակարգման սկզբունքները, դրանց էթիոլոգիական և պաթոգենետիկ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հիվանդության զարգացման հիմնական մեխանիզմները։ Հեղինակը վերլուծում է ախտորոշման ժամանակակից մեթոդները՝ ներառյալ էնդոսկոպիկ հետազոտությունը, պատկերային ախտորոշումը, ալերգոլոգիական թեստերը և լաբորատոր ցուցանիշների գնահատումը՝ որպես համալիր մոտեցման բաղադրիչներ։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև բուժման ժամանակակից ռազմավարությունները՝ դեղորայքային թերապիա, տեղային ազդեցության միջոցներ, վիրաբուժական միջամտություններ և վերականգնողական միջոցառումներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բուժման ալգորիթմների անհատականացմանը՝ հաշվի առնելով հիվանդության ձևը, ընթացքը և հիվանդի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև կրկնությունների կանխարգելման խնդիրներին։ Գիրքը նախատեսված է օտորինոլարինգոլոգների, կլինիկական բժիշկների, հետազոտողների և բժշկական ուսանողների համար՝ առաջարկելով համապարփակ մոտեցում քրոնիկական ռինիտների ախտորոշման և բուժման կազմակերպման վերաբերյալ։

Журналистика

Այս աշխատությունը նվիրված է 1990–2006 թվականների արդի հայ մամուլի և գրականության փոխհարաբերությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով անկախության տարիներին ձևավորված նոր գրական և հրապարակախոսական միջավայրը, ինչպես նաև մամուլի դերը ժամանակակից գրական գործընթացների ձևավորման, գնահատման և հանրայնացման գործում։ Նյութում վերլուծվում են հասարակական և քաղաքական փոփոխությունների ազդեցությունը գրական կյանքի վրա, գրական մամուլի զարգացման միտումները, գրական-քննադատական հոդվածների, հարցազրույցների, գրախոսությունների և հրապարակախոսական նյութերի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց նշանակությունը գրական արժեքների ձևավորման և ընթերցողական ճաշակի զարգացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անկախության շրջանի մամուլի բազմակարծությանը, գրական բանավեճերին, մշակութային ինքնության, ազգային արժեքների և ժամանակակից ստեղծագործական ուղղությունների արտացոլմանը պարբերական մամուլում։ Քննարկվում են նաև գրողների, լրագրողների և գրականագետների համագործակցության ձևերը, զանգվածային մշակույթի ազդեցությունը գրական դաշտի վրա և մշակութային լրագրության զարգացման հիմնական միտումները։ Աշխատությունը համադրում է գրականագիտական և լրագրագիտական մոտեցումները՝ ներկայացնելով, թե ինչպես է 1990–2006 թվականների հայ մամուլը դարձել ժամանակակից հայ գրականության զարգացման, հանրային քննարկման և գրական գործընթացների արժևորման կարևոր հարթակ։

Культура

Հրատարակությունը իրենից ներկայացնում է Հայկական ԽՍՀ-ում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականության համակարգված մատենագիտական ցանկ, որի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, մասնագետներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին, ուսանողներին և գրադարանային աշխատողներին արագ և կազմակերպված կերպով տեղեկացնել տվյալ ոլորտներում հրատարակված նոր նյութերի մասին։ Այն կազմվել է որպես ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատվության աղբյուր և արտացոլում է հանրապետությունում հայերեն ու ռուսերեն լեզուներով հրատարակված մշակութաբանական և արվեստագիտական գրականությունը, ինչպես նաև համապատասխան թեմաներով այլ հրատարակություններ։ Ցանկի բովանդակային ընդգրկումը բավական լայն է և կարող է ներառել մշակույթի պատմությանը, մշակութային շինարարությանը, մշակութային-լուսավորական աշխատանքին, թանգարանագիտությանը, մշակութային ժառանգությանն ու հուշարձանների պահպանությանը, արվեստի տարբեր ճյուղերին, գրադարանագիտությանը և մատենագիտությանը վերաբերող նյութեր։ Հետևաբար այն արժեքավոր է ոչ միայն որպես նոր գրքերի մասին տեղեկությունների հավաքածու, այլև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային և գիտական տեղեկատվական միջավայրի փաստագրական արտացոլում։ Հրատարակության կառուցվածքում կարևոր նշանակություն ունի նյութերի դասակարգման սկզբունքը։ Մատենագիտական գրառումները համակարգվում են գրադարանային-մատենագիտական դասակարգման սխեմայի համաձայն, ինչի շնորհիվ ընթերցողը կարող է որոնումը կատարել ոչ միայն հեղինակով կամ հրատարակության անվանումով, այլև հետաքրքրող թեմատիկ կամ մասնագիտական բաժնի շրջանակում։ Յուրաքանչյուր բաժնի ներսում գրականության նկարագրությունները դասավորվում են այբբենական կարգով՝ նախ հայերեն, ապա ռուսերեն նյութերով։ Այս կառուցվածքը դարձնում է ցանկը հարմար գործիք ինչպես ընդհանուր տեղեկատվական որոնման, այնպես էլ մասնագիտական գրականության նպատակային ընտրության համար։ Հրատարակության առանձնահատկություններից է նաև յուրաքանչյուր մատենագիտական նկարագրությանը գրքի շիֆրի տրամադրումը։ Դա կարևոր գործնական նշանակություն ունի գրադարանային աշխատանքում, քանի որ ընթերցողին կամ գրադարանավարին հնարավորություն է տալիս ավելի արագ գտնել համապատասխան հրատարակությունը գրադարանի ֆոնդում։ Այսպիսով, ցանկը կատարում է ոչ միայն տեղեկատվական, այլև որոնողական և կողմնորոշիչ գործառույթ՝ կապ ստեղծելով մատենագիտական նկարագրության և գրադարանային հավաքածուի կոնկրետ միավորի միջև։ Նման հրատարակությունների ձևավորումը հատկապես կարևոր էր խորհրդային ժամանակաշրջանի գրադարանային համակարգում, երբ նոր գրականության ընթացիկ հաշվառումն ու մասնագիտական տեղեկատվության տարածումը գրադարանների գիտատեղեկատվական աշխատանքի կարևոր ուղղություններից էին։ Մշակույթի և արվեստի ոլորտում աշխատող մասնագետների համար նոր հրատարակությունների մասին պարբերաբար տեղեկանալը հնարավորություն էր տալիս հետևելու գիտական ուսումնասիրությունների, արվեստագիտական քննադատության, մշակութային կյանքի և համապատասխան մասնագիտական գրականության զարգացմանը։ Ցանկը կարող էր օգտագործվել նաև մատենագիտական տեղեկանքների պատրաստման, գրականության թեմատիկ ցուցակների կազմման, գրադարանային ցուցահանդեսների կազմակերպման և ընթերցողների հարցումների սպասարկման ժամանակ։ Հրատարակության կարևոր արժեքը դրա պատմական տեղեկատվական ներուժն է։ Այսօր նման մատենագիտական ցանկերը հնարավորություն են տալիս վերականգնելու որոշակի ժամանակահատվածում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ շրջանառվող գրականության պատկերը։ Դրանք կարող են ցույց տալ, թե տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի որ ուղղություններն էին առավել ակտիվ ուսումնասիրվում, ինչպիսի հրատարակություններ էին տարածվում և ինչ թեմատիկ խնդիրներ էին ներկայացվում մասնագիտական գրականության մեջ։ Այդ պատճառով նյութը կարող է դիտարկվել նաև որպես խորհրդային Հայաստանի մշակութային կյանքի և գիտական մտքի ուսումնասիրության օժանդակ աղբյուր։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել նաև հետազոտողների համար, ովքեր զբաղվում են գրականության պատմությամբ, արվեստի պատմությամբ, թատրոնով, երաժշտությամբ, կերպարվեստով, ճարտարապետությամբ, թանգարանային գործով կամ մշակութային ժառանգության պահպանության հարցերով։ Մատենագիտական նկարագրությունների համակարգված բնույթը հնարավորություն է տալիս կազմել տվյալ ժամանակաշրջանի վերաբերյալ թեմատիկ գրականության ցանկեր, հետևել առանձին գիտական կամ մշակութային ուղղությունների զարգացմանը և բացահայտել հետազոտության համար անհրաժեշտ սկզբնաղբյուրները։ Միաժամանակ այն կարող է հետաքրքրել գրադարանագիտության և մատենագիտության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, քանի որ արտացոլում է խորհրդային շրջանի մասնագիտական տեղեկատվության կազմակերպման մեթոդները։ Հրատարակության գործնական նշանակությունը հատկապես մեծ է գրադարանավարների համար։ Այն կարող էր ծառայել որպես ամենօրյա աշխատանքի օժանդակ գործիք՝ նոր ստացված գրականությունը բացահայտելու, ընթերցողների հարցումները բավարարելու, թեմատիկ մատենագիտական ցուցակներ կազմելու և մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ տեղեկատվական սպասարկում իրականացնելու նպատակով։ Միաժամանակ այն կարող էր նպաստել ընթերցանության և մասնագիտական գրականության տարածմանը՝ ընթերցողներին ուղղորդելով դեպի նոր և համապատասխան հրատարակություններ։ Ընդհանուր առմամբ, այս մատենագիտական ցանկը կարելի է դիտարկել որպես Հայկական ԽՍՀ-ում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության ընթացիկ հաշվառման և տարածման կարևոր գործիք։ Այն միավորում է թեմատիկ դասակարգումը, այբբենական համակարգումը, մատենագիտական նկարագրությունը և գրադարանային որոնումը՝ ստեղծելով մշակույթի ու արվեստի ոլորտի նոր հրատարակությունների մասին տեղեկություն ստանալու հարմար աղբյուր։ Պատմական տեսանկյունից այն արժեքավոր է նաև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային, գիտական և գրադարանային տեղեկատվական միջավայրի փաստագրական վկայություն։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է հայ գրող Ակսել Բակունցի կյանքի և ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով նրա տեղը XX դարի հայ գրականության զարգացման գործընթացում։ Հեղինակը վերլուծում է Բակունցի կենսագրական ուղին՝ սոցիալական միջավայրը, կրթական ձևավորումը և հասարակական-քաղաքական իրականության ազդեցությունը նրա աշխարհայացքի վրա։ Գրքում դիտարկվում են գրողի ստեղծագործության հիմնական թեմաները՝ գյուղական կյանքի պատկերումը, մարդու և բնության հարաբերությունները, սոցիալական անարդարության և հոգևոր արժեքների հակադրությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Բակունցի գեղարվեստական լեզվին, նարատիվ կառուցվածքին և իմպրեսիոնիստական-ռեալիստական արտահայտչամիջոցների կիրառմանը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև նրա ստեղծագործությունների գաղափարական շերտերը և դրանց ընկալումը տարբեր ժամանակաշրջաններում գրական քննադատության կողմից։ Աշխատությունը ներկայացնում է Բակունցի ստեղծագործական ժառանգության ազդեցությունը հայ գրականության հետագա զարգացման վրա և նրա տեղը ազգային գրական ինքնության ձևավորման մեջ։ Այն օգտակար է գրականագետների, ուսանողների և հայ գրականության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Технология

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում կեղտաջրերի մաքրման արդիական կայանների շահագործման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց տեխնոլոգիական, կազմակերպչական և բնապահպանական արդյունավետության խնդիրները։ Հեղինակը վերլուծում է կեղտաջրերի մաքրման բազմաստիճան գործընթացները՝ մեխանիկական, կենսաբանական և քիմիական մաքրման փուլերը, ինչպես նաև դրանց համակցված կիրառման նշանակությունը արտահոսքային ջրերի որակի ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժամանակակից մաքրման կայաններում կիրառվող տեխնոլոգիաներին՝ ակտիվ տիղմի համակարգեր, կենսաֆիլտրեր, աերացիոն բաքեր և նիտրիֆիկացիա-դենիտրիֆիկացիայի գործընթացներ, որոնք հնարավորություն են տալիս նվազեցնել աղտոտող նյութերի կոնցենտրացիան և ապահովել ջրի վերօգտագործման հնարավորությունը։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է Հայաստանի պայմաններում կեղտաջրերի մաքրման կայանների շահագործման առանձնահատկությունները՝ կապված կլիմայական պայմանների, էներգետիկ ծախսերի, ենթակառուցվածքային սահմանափակումների և ֆինանսավորման խնդիրների հետ։ Ներկայացվում են շահագործման արդյունավետության բարձրացման ուղիներ՝ ավտոմատացված վերահսկման համակարգերի ներդրում, էներգախնայող տեխնոլոգիաների կիրառություն և տեխնիկական սպասարկման կատարելագործում։ Շեշտվում է, որ կեղտաջրերի արդյունավետ մաքրումը հանդիսանում է շրջակա միջավայրի պահպանության, հանրային առողջության և կայուն զարգացման կարևոր բաղադրիչ, որը պահանջում է համակարգված պետական քաղաքականություն և ժամանակակից ինժեներական լուծումների ներդրում։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է տուբերկուլոզի հարուցիչի նկատմամբ ակտիվություն ցուցաբերող նոր հակամանրէային միացությունների որոնման և դրանց կենսաբանական ու դեղաբանական հատկությունների բնութագրման գիտական խնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում տարբեր թեկնածու նյութերի հակատուբերկուլոզային ներուժի գնահատումն է, դրանց ազդեցության առանձնահատկությունների համեմատությունը և հետագա դեղաբանական ուսումնասիրության համար առավել հեռանկարային միացությունների առանձնացումը։ Քննվում են տուբերկուլոզի հարուցիչի կենսաբանական առանձնահատկությունները և այն գործոնները, որոնք բարդացնում են արդյունավետ դեղանյութերի ընտրությունը, այդ թվում՝ մանրէի առանձնահատուկ բջջային կառուցվածքը, օրգանիզմում երկարատև պահպանման հնարավորությունը և դեղերի նկատմամբ կայունության ձևավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նոր միացությունների հակամանրէային ակտիվության, ընտրողականության, հնարավոր թունաբանական հատկությունների և արդեն հայտնի հակատուբերկուլոզային միջոցների համեմատությամբ դրանց առավելությունների ու սահմանափակումների գնահատմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև նյութերի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների և կենսաբանական ազդեցության միջև գոյություն ունեցող կապերը, որոնք կարևոր են դեղաբանական ակտիվության ընդհանուր օրինաչափությունները հասկանալու համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դեղակայուն միկոբակտերիաների խնդիրը, քանի որ նոր ակտիվ նյութերի որոնումը կապված է նաև այնպիսի միացությունների հայտնաբերման անհրաժեշտության հետ, որոնք կարող են պահպանել արդյունավետությունը սովորական բուժական միջոցների նկատմամբ նվազած զգայունության պայմաններում։ Անդրադարձ է կատարվում թեկնածու միացությունների նախակլինիկական գնահատման ընդհանուր սկզբունքներին, անվտանգության ուսումնասիրության նշանակությանը և այն չափանիշներին, որոնց հիման վրա որոշվում է դրանց հետագա հետազոտության նպատակահարմարությունը։ Նման ուսումնասիրությունները նպաստում են հակատուբերկուլոզային դեղաբանության գիտական հիմքերի ընդլայնմանը և միկոբակտերիաների դեմ ազդեցության նոր հնարավոր մեխանիզմների բացահայտմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բժշկական մանրէաբանության, վարակաբանության, դեղաբանության և դեղանյութերի հետազոտության մոտեցումները՝ կենտրոնանալով նոր հակատուբերկուլոզային նյութերի հատկությունների գիտական գնահատման վրա։