Армянская печать и царская цензура

Литература

Հովհաննես Միրզայան Վանանդեցին (1772–1841) համարվում է հայ դասական գրականության և հատկապես կլասիցիզմի ուղղության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը, որի գրական ժառանգությունը աչքի է ընկնում թե՛ ծավալով, թե՛ թեմատիկ բազմազանությամբ և գաղափարական ընդգծված ուղղվածությամբ։ Նրա ստեղծագործությունները հիմնականում ձևավորվել են 18–19-րդ դարերի սահմանագծին՝ այն ժամանակաշրջանում, երբ հայ մտավորական կյանքը զարգանում էր կրթական, եկեղեցական և լուսավորական ազդեցությունների ներքո, և գրականությունը հաճախ ծառայում էր նաև դաստիարակչական ու բարոյագիտական նպատակների։ Վանանդեցու ժառանգության մեջ առանձնանում են պոեմներ, կրոնական-խրատական բնույթի գործեր և ուսուցողական բովանդակությամբ գրություններ, որոնցում նա փորձում է համադրել քրիստոնեական աշխարհընկալումը, դասական կրթության սկզբունքները և ժամանակի հասարակական պահանջները։ Նրա հայտնի գործերից է «Առ Հայաստան» բանաստեղծությունը, որը հայրենասիրական շեշտադրումներով արտահայտում է հայրենիքի գաղափարական ու հոգևոր արժեքավորումը, ինչպես նաև «Կերակուր քահանայից» աշխատությունը, որը կրոնական-դիդակտիկ բնույթ ունի և նախատեսված է հոգևորականների կրթական պատրաստվածության համար։ Վանանդեցու ստեղծագործական մոտեցումը բնութագրվում է պարզ, կառուցվածքային և ուսուցողական լեզվով, որտեղ կարևոր տեղ են զբաղեցնում բարոյական արժեքները, մարդու հոգևոր կատարելագործումը և հասարակական կարգի պահպանման գաղափարները։ Նրա գրական ժառանգությունը գնահատվում է որպես հայ կլասիցիզմի զարգացման փուլերից մեկը, քանի որ այն նպաստել է գրական լեզվի հղկմանը, թեմատիկ կարգապահությանը և եվրոպական ու արևելյան կրթական ավանդույթների համադրմանը հայկական միջավայրում։

Информатика

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է պարամետրական խնդիրների լուծման մեթոդների մշակմանը, մաթեմատիկական ծրագրավորման խնդիրների ուսումնասիրմանը և համապատասխան հաշվողական գործընթացների ավտոմատացմանը։ Աշխատության հիմնական նպատակն է մշակել այնպիսի մաթեմատիկական և ալգորիթմական մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն կտան արդյունավետորեն լուծել խնդիրներ, որոնց պարամետրերի փոփոխությունը կարող է էական ազդեցություն ունենալ ստացվող լուծումների և օպտիմալության պայմանների վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել մաթեմատիկական ծրագրավորման տարբեր խնդիրներ, դրանց ձևակերպման առանձնահատկությունները, սահմանափակումների և նպատակային ֆունկցիաների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև պարամետրերի փոփոխության դեպքում լուծումների վարքագիծը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հաշվողական ընթացակարգերի ավտոմատացմանը, որի նպատակն է նվազեցնել ձեռքով կատարվող հաշվարկների ծավալը, արագացնել խնդիրների լուծումը և բարձրացնել ստացված արդյունքների ճշգրտությունն ու հուսալիությունը։ Աշխատությունը կարող է ներառել ալգորիթմների մշակման, դրանց ծրագրային իրականացման, հաշվարկային ընթացակարգերի կազմակերպման և տարբեր մեթոդների արդյունավետության համեմատության հարցեր։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև այնպիսի ծրագրային գործիքների և հաշվողական մեխանիզմների կիրառումը, որոնք թույլ են տալիս ավտոմատ կերպով կատարել բարդ մաթեմատիկական հաշվարկներ, վերլուծել տարբեր պարամետրային իրավիճակներ և ստանալ օպտիմալ կամ մոտարկված լուծումներ։ Նման մոտեցումները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ օպտիմալացման, ինժեներական հաշվարկների, տնտեսագիտության, կառավարման, արտադրական պլանավորման և այլ ոլորտներում, որտեղ անհրաժեշտ է որոշումների ընդունումը հիմնավորել մաթեմատիկական մոդելների և բազմակի հաշվարկների միջոցով։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել կիրառական մաթեմատիկոսներին, ծրագրավորողներին, օպտիմալացման և հաշվողական մեթոդների մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան ուղղություններով սովորող ուսանողներին։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է կաթնային անասնաբուծության տնտեսական արդյունավետության գնահատմանը, արտադրության զարգացմանը խոչընդոտող հիմնական գործոնների բացահայտմանը և դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը՝ Շիրակի մարզի գյուղատնտեսական առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում կաթի արտադրության ծավալների, արտադրողականության, ինքնարժեքի, եկամտաբերության, նյութական և աշխատանքային ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության փոխկապակցվածությունն է։ Քննվում է տնտեսությունների արտադրական կառուցվածքը, կաթնատու նախիրների կազմը, կենդանիների մթերատվությունը, կերային բազայի վիճակը, աշխատանքի կազմակերպումը և արտադրական ծախսերի ձևավորման հիմնական աղբյուրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն գործոններին, որոնք կարող են սահմանափակել արտադրության արդյունավետությունը՝ անասնակերի ապահովվածությունից և կենդանիների արտադրողականությունից մինչև տեխնիկական հագեցվածություն, տնտեսությունների չափեր, իրացման հնարավորություններ և արտադրողների տնտեսական համագործակցություն։ Վերլուծվում է կաթի ինքնարժեքի կառուցվածքը և տարբեր ծախսային բաղադրիչների ազդեցությունը վերջնական տնտեսական արդյունքի վրա՝ հնարավորություն տալով բացահայտել ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում արտադրության և իրացման փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ տնտեսության եկամտաբերությունը պայմանավորված է ոչ միայն ստացված կաթի քանակով, այլև որակով, շուկայական պայմաններով, վերամշակող կազմակերպությունների հետ հարաբերություններով և իրացման համակարգի կազմակերպմամբ։ Դիտարկվում են կաթի հավաքման, պահպանման, փոխադրման և վերամշակման ենթակառուցվածքների զարգացման տնտեսական նշանակությունը, ինչպես նաև գյուղատնտեսական կոոպերացիայի հնարավոր դերը փոքր արտադրողների մրցունակության բարձրացման գործում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել մարզի տնտեսությունների տնտեսական ցուցանիշները՝ առավել արդյունավետ կազմակերպական և արտադրական մոտեցումները բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ներդրումների, տեխնոլոգիական արդիականացման, տոհմասելեկցիոն աշխատանքի, կերարտադրության զարգացման և կառավարման կատարելագործման նշանակությանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ագրարային տնտեսագիտության, անասնաբուծության կազմակերպման և գյուղատնտեսական արտադրության կառավարման մոտեցումները՝ կաթի արտադրության արդյունավետության բարձրացման տնտեսական ներուժը գնահատելու և ոլորտի կայուն զարգացման հնարավոր ուղղությունները հիմնավորելու նպատակով։

История

Հայագիտական բնույթի այս ժողովածուն ընդգրկում է Հայաստանին, հայ ժողովրդի պատմությանը, մշակույթին, գրականությանը և հասարակական կյանքին առնչվող բազմաբնույթ նյութեր։ Հրատարակության մեջ կարող են ներկայացվել պատմական ուսումնասիրություններ, գրական ստեղծագործություններ, հրապարակախոսական նյութեր, փաստաթղթեր, հուշագրություններ և հայ մշակութային ժառանգությանը վերաբերող այլ աշխատություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական պատմամշակութային միջավայրի, ազգային ավանդույթների, հասարակական գործընթացների և մտավոր կյանքի տարբեր դրսևորումների լուսաբանմանը։ Ժողովածուի բազմաբնույթ բովանդակությունը հնարավորություն է տալիս տարբեր տեսանկյուններից դիտարկելու հայ ժողովրդի պատմական անցյալը և մշակութային զարգացման առանձնահատկությունները։ Նյութերը կարող են կարևոր տեղեկություններ պարունակել նաև հայության տարբեր համայնքների, մշակութային կապերի և ազգային ինքնության պահպանման խնդիրների վերաբերյալ։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես լրացուցիչ աղբյուր հայագիտական, պատմագիտական և մշակութաբանական ուսումնասիրությունների համար։ Այն օգտակար է պատմաբանների, բանասերների, մշակութաբանների, ուսանողների և հայ ժողովրդի պատմությամբ ու մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Педагогика

Հրատարակությունը ներկայացնում է Մոսկվայի Լազարյան արևելյան լեզուների ինստիտուտի նախկին սաների ընկերության գործունեության վերաբերյալ հաշվետվությունը 1904–1906 թվականների ընթացքում։ Այն արժեքավոր պատմական և տեղեկատու աղբյուր է, որը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ընկերության կազմակերպական կառուցվածքի, գործունեության հիմնական ուղղությունների, անդամների փոխհարաբերությունների և տվյալ ժամանակաշրջանում իրականացված նախաձեռնությունների մասին։ Հաշվետվության մեջ կարող են արտացոլված լինել ընկերության ժողովները, վարչական գործունեությունը, ֆինանսական դրությունը, անդամակցության փոփոխությունները, կրթական և մշակութային միջոցառումները, ինչպես նաև նախկին սաների միջև մասնագիտական և հասարակական կապերի պահպանմանն ուղղված աշխատանքները։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև Լազարյան ինստիտուտի շրջանավարտների հետագա գործունեության և նրանց հասարակական, կրթական ու մշակութային դերակատարության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Փաստաթղթային բնույթը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել XX դարի սկզբի կրթական և հասարակական միջավայրի որոշ առանձնահատկություններ, ինչպես նաև արևելագիտության և լեզվական կրթության զարգացման հետ կապված գործընթացները։ Այն կարող է արժեքավոր տեղեկություններ պարունակել տվյալ ժամանակաշրջանի Մոսկվայի մտավոր և կրթական կյանքի, շրջանավարտների մասնագիտական գործունեության և նրանց միջև ձևավորված կազմակերպական կապերի վերաբերյալ։ Հրատարակությունը հատկապես հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, արևելագետների, կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, արխիվագետների, մատենագետների և Լազարյան ինստիտուտի պատմությունն ուսումնասիրող մասնագետների համար։ Այն կարող է օգտագործվել որպես սկզբնաղբյուր՝ կրթական հաստատությունների, շրջանավարտների կազմակերպությունների և XIX դարի վերջի ու XX դարի սկզբի ռուսական կայսրության գիտակրթական միջավայրի ուսումնասիրության ընթացքում։

Политология

Այս աշխատությունը նվիրված է Արցախի պետականակերտման հայեցակարգի ձևավորման պատմա-քաղաքական նախադրյալների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով տարածաշրջանի քաղաքական զարգացման երկարաժամկետ գործընթացները և դրանց ազդեցությունը պետականության գաղափարի ձևավորման վրա։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են Արցախի պատմական զարգացման փուլերը, ազգային ինքնագիտակցության ձևավորումը և քաղաքական կազմակերպվածության աստիճանական զարգացումը տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Աշխատությունում դիտարկվում են նաև XX դարի վերջի և XXI դարի սկզբի քաղաքական գործընթացները, որոնք վճռորոշ դեր են ունեցել պետականակերտման հայեցակարգի ձևավորման և ինստիտուցիոնալ հիմքերի ստեղծման գործում։