Արժեթղթեր

Математика

Աշխատությունը նվիրված է անիզոտրոպ մետանյութերի և մետանյութերի հիմքով խոլեստերինային հեղուկ բյուրեղների օպտիկական հատկությունների խորքային ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են ժամանակակից արհեստական կառուցվածք ունեցող նյութերի ֆիզիկական առանձնահատկությունները, որոնց հատկությունները պայմանավորված են ոչ միայն քիմիական բաղադրությամբ, այլև միկրո և նանոմաշտաբային կառուցվածքով։ Հեղինակը մանրամասն քննարկում է անիզոտրոպիայի ազդեցությունը էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման վրա, անդրադառնում է լույսի բեկման, անդրադարձման, կլանման և բևեռացման երևույթներին, ինչպես նաև այն մեխանիզմներին, որոնց շնորհիվ մետանյութերը կարող են դրսևորել բնական նյութերին ոչ բնորոշ օպտիկական հատկություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խոլեստերինային հեղուկ բյուրեղներին, որոնց պարուրաձև կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս ընտրողաբար փոխազդել տարբեր երկարությունների լուսային ալիքների հետ և ձևավորել յուրահատուկ սպեկտրային ու բևեռացման բնութագրեր։ Գիրքը ներառում է տեսական մոդելներ, մաթեմատիկական նկարագրություններ և հետազոտական արդյունքներ, որոնք բացահայտում են նման համակարգերի վարքագիծը տարբեր արտաքին պայմաններում։ Քննարկվում են նաև մետանյութերի և հեղուկ բյուրեղների համակցման արդյունքում ստեղծվող նոր ֆունկցիոնալ միջավայրերի կիրառությունները՝ օպտիկական ֆիլտրերի, սենսորների, լուսային մոդուլյատորների, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և ֆոտոնիկ սարքերի մշակման ոլորտներում։ Աշխատությունը նախատեսված է ֆիզիկոսների, նյութագետների, օպտիկայի և ֆոտոնիկայի բնագավառների հետազոտողների, ասպիրանտների և բարձր տեխնոլոգիական նյութերի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Биология

Այս աշխատությունը նվիրված է լիգանդների ԴՆԹ-ի վրա ադսորբցիայի գործընթացի ուսումնասիրությանը՝ արտաքին կամ ներքին աղմուկի առկայության պայմաններում։ Հետազոտության հիմքում ընկած է լիգանդների և ԴՆԹ-ի փոխազդեցության մոդելավորումն ու վերլուծությունը՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ կենսաբանական մոլեկուլային համակարգերը սովորաբար գործում են ոչ իդեալական, տատանումներով և պատահական ազդեցություններով բնութագրվող միջավայրում։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են լիգանդների կապումը ԴՆԹ-ի հետ, կապման հավանականությունը, փոխազդեցության էներգետիկ և կինետիկ բնութագրերը, ինչպես նաև աղմուկի ազդեցությունը համակարգի դինամիկ վարքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես կարող են պատահական տատանումները փոխել լիգանդների տարածական տեղաբաշխումը, կապման և անջատման գործընթացների հավասարակշռությունը և ԴՆԹ-ի մոլեկուլի հետ փոխազդեցության ընդհանուր արդյունավետությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հիմնվել վիճակագրական ֆիզիկայի, կենսաֆիզիկայի և ստոխաստիկ գործընթացների մեթոդների վրա՝ հնարավորություն տալով կառուցել համապատասխան մաթեմատիկական մոդելներ և բացահայտել համակարգի վարքի հիմնական օրինաչափությունները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև տարբեր տեսակի աղմուկների ազդեցության համեմատական ուսումնասիրությունը և այն պայմանների բացահայտումը, որոնց դեպքում պատահական ազդեցությունները ոչ միայն խանգարում են, այլև կարող են որոշակիորեն նպաստել մոլեկուլային փոխազդեցությունների արդյունավետությանը։ Նման երևույթների ուսումնասիրությունը կարևոր է, քանի որ իրական կենսաբանական համակարգերում ջերմային տատանումները, միջավայրի փոփոխականությունը և այլ պատահական գործոններ անխուսափելիորեն ուղեկցում են մոլեկուլների շարժն ու փոխազդեցությունը։ ԴՆԹ-ի և լիգանդների փոխազդեցության խորացված ուսումնասիրությունը կարող է նշանակություն ունենալ գենետիկական նյութի հետ փոխազդող միացությունների հատկությունների բացահայտման, դեղաբանական մոլեկուլների ուսումնասիրության և կենսաբանական գործընթացների մոլեկուլային մեխանիզմների ըմբռնման համար։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել ԴՆԹ-ի հետ մոլեկուլների կապման տեսական մոդելների կատարելագործմանը և աղմկոտ միջավայրերում մոլեկուլային համակարգերի վարքի ավելի ամբողջական նկարագրությանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել կենսաֆիզիկոսների, ֆիզիկոսների, մոլեկուլային կենսաբանների, քիմիկոսների, մաթեմատիկական մոդելավորմամբ զբաղվող հետազոտողների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Лингвистика

Անգլերեն լեզու ոլորտի «Անգլերեն լեզվի շտեմարան 1»-ը սկսնակ մակարդակի (A1) ուսումնական վարժությունների հավաքածու է, որը նախատեսված է լեզվի հիմունքները ձևավորելու համար և սովորողին աստիճանաբար ծանոթացնում է անգլերենի ամենատարրական քերականական կառուցվածքներին, բառապաշարին և հաղորդակցման պարզ ձևերին, այստեղ ընդգրկված են այբուբեն, արտասանության հիմունքներ, պարզ բայերի ներկա ժամանակ, «to be» և «to have» կառուցվածքներ, հարցական ու ժխտական նախադասությունների պարզ ձևավորում, ինչպես նաև առօրյա թեմաներով բառապաշար՝ ընտանիք, դպրոց, ժամանակ, թվեր և առօրյա գործողություններ, շտեմարանում սովորաբար ներառված են պարզ ընթերցանության և լսողական վարժություններ, բառերի լրացման, թարգմանության և նախադասությունների կազմման առաջադրանքներ, որոնք օգնում են զարգացնել լեզվական հիմնական հմտությունները՝ կարդալ, գրել, լսել և խոսել, և դրա հիմնական նպատակն է ստեղծել ամուր հիմք հետագա ավելի բարդ մակարդակների ուսուցման համար՝ ապահովելով սովորողի լեզվական վստահությունը և տարրական հաղորդակցման կարողությունը։

Журналистика

Եվրոպայում տեղի ունեցած շաբաթվա կարևորագույն իրադարձությունները ներկայացվում են ազդեցիկ լուսանկարների միջոցով՝ արտացոլելով ինչպես մարդասիրական ճգնաժամերը, այնպես էլ քաղաքական ու հասարակական զարգացումները։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացած է Լեռնային Ղարաբաղից հազարավոր մարդկանց հարկադիր տեղահանության, նրանց անցած դժվար ճանապարհի և ստեղծված հումանիտար իրավիճակի վրա, միաժամանակ ներկայացվում են եվրոպացի առաջնորդների քննարկումները միգրացիոն ճգնաժամի, բնական աղետների, մարզական իրադարձությունների և այլ նշանակալի դեպքերի մասին։ Լուսանկարները պատմում են մարդկանց ապրումների, կորուստների, դիմացկունության և ժամանակակից աշխարհի կարևոր իրադարձությունների մասին՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով մեկ հայացքով տեսնել շաբաթվա ամենանշանակալի պահերը և դրանց մարդկային ու քաղաքական ազդեցությունը։

Химия

Աշխատությունը նվիրված է սելենօրգանական միացությունների հակաօքսիդիչ ազդեցության քիմիական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով պարզել, թե ինչպիսի մոլեկուլային և քիմիական գործընթացների միջոցով են սելեն պարունակող օրգանական նյութերը հակազդում օքսիդացման գործընթացներին։ Հետազոտության կենտրոնում սելենօրգանական միացությունների կառուցվածքի և դրանց հակաօքսիդիչ ակտիվության փոխկապակցվածությունն է, ինչպես նաև այն ռեակցիաները, որոնց միջոցով կարող է տեղի ունենալ ազատ ռադիկալների, ակտիվ թթվածնային ձևերի և այլ օքսիդացնող մասնիկների չեզոքացում։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել սելենի տարբեր քիմիական ձևերի ռեակցիոնունակությունը, սելեն–ածխածին և այլ կապերի առանձնահատկությունները, էլեկտրոնների փոխանցման գործընթացները և օքսիդավերականգնման ռեակցիաները։ Հակաօքսիդիչ ազդեցության ուսումնասիրության համար կարևոր է պարզել, թե միացությունն ինչպես է փոխազդում ռադիկալային մասնիկների հետ, արդյոք գործում է որպես էլեկտրոնի կամ ջրածնի ատոմի դոնոր, և ինչպիսի միջանկյալ ու վերջնական արտադրանքներ են առաջանում այդ փոխազդեցությունների ընթացքում։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել սելենօրգանական միացությունների՝ թիոլների և այլ կենսաբանորեն կարևոր միացությունների հետ փոխազդեցություններին, քանի որ սելեն պարունակող խմբերը կարող են մասնակցել օքսիդավերականգնման ցիկլերին և ազդել բջջային հակաօքսիդիչ համակարգերի գործունեության վրա։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է նաև կառուցվածք–ակտիվություն կապի բացահայտումը, այսինքն՝ պարզել, թե մոլեկուլի կառուցվածքային որ առանձնահատկություններն են պայմանավորում դրա հակաօքսիդիչ հատկությունների ուժգնությունը։ Այդ նպատակով կարող են կիրառվել քիմիական կինետիկայի, սպեկտրոսկոպիայի, քրոմատոգրաֆիայի և այլ ֆիզիկաքիմիական մեթոդներ՝ ռեակցիաների արագությունը, մեխանիզմը և առաջացող նյութերը բացահայտելու համար։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ կենսաքիմիայի և դեղաքիմիայի համար, քանի որ օքսիդատիվ գործընթացների վերահսկումը կարևոր է կենսաբանական համակարգերի բնականոն գործունեության պահպանման տեսանկյունից։ Միաժամանակ սելենօրգանական միացությունների ուսումնասիրությունը պահանջում է հաշվի առնել դրանց կենսաբանական ակտիվության և հնարավոր թունաբանական ազդեցությունների հարաբերակցությունը, քանի որ սելենի միացությունների հատկությունները զգալիորեն կախված են քիմիական կառուցվածքից և կոնցենտրացիայից։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել օրգանական և ֆիզիկական քիմիայի մասնագետներին, կենսաքիմիկոսներին, դեղաքիմիկոսներին, նյութագետներին, հակաօքսիդիչ համակարգերի հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան բնագիտական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է արհեստական օրգանների կատարողական մեխանիզմների օպտիմալ նախագծման և կառավարման համար թվային մեթոդների մշակման և կիրառման խնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով կենսաբժշկական համակարգերի ինժեներական մոդելավորման արդիականությունը։ Վերլուծվում են դինամիկ համակարգերի մաթեմատիկական մոդելավորման մոտեցումները, օպտիմալ կառավարման խնդիրների ձևակերպումը և լուծման ալգորիթմները՝ ներառյալ վարիացիոն մեթոդները և թվային օպտիմիզացիայի տեխնիկաները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կատարողական մեխանիզմների շարժման ճշգրտության, էներգաարդյունավետության և կայունության ապահովմանը՝ կենսաբանական համակարգերի հետ համատեղելիության պայմաններում։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է արհեստական օրգանների կառավարման ինտելեկտուալ համակարգերի նախագծման հնարավորությունները՝ ներառյալ հետադարձ կապով կառավարման և հարմարվող ալգորիթմների կիրառումը։ Աշխատությունը ներկայացնում է տեսական մոդելներ և հաշվարկային մեթոդներ, որոնք կարող են կիրառվել բժշկական ռոբոտատեխնիկայի և կենսաինժեներիայի ոլորտներում՝ բարձրացնելով արհեստական օրգանների ֆունկցիոնալ արդյունավետությունը և հուսալիությունը։