Աստվածաշունչ՝ Հին և Նոր կտակարաններ

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է ուկրաինացի մեծ բանաստեղծ և հասարակական գործիչ Տարաս Շևչենկոյի կյանքի, ստեղծագործական ժառանգության և մշակութային նշանակության ուսումնասիրմանը՝ նվիրված նրա ծննդյան 100-ամյա տարելիցին։ Ներկայացվում են հեղինակի գրական գործունեության հիմնական փուլերը, բանաստեղծական աշխարհը, ազգային և սոցիալական գաղափարները, ինչպես նաև նրա ստեղծագործությունների ազդեցությունը ուկրաինական և համաշխարհային գրականության զարգացման վրա։ Աշխատությունում անդրադարձ է կատարվում նաև Շևչենկոյի հասարակական գործունեությանը, գեղարվեստական մտածողության առանձնահատկություններին և նրա դերին ազգային մշակույթի ձևավորման գործընթացում։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս խորությամբ ծանոթանալու գրողի կենսագրությանը, ստեղծագործական ուղուն և պատմամշակութային նշանակությանը։ Այն նախատեսված է գրականագետների, պատմաբանների, ուսուցիչների, ուսանողների և դասական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Математика

Կենսաֆիզիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կենսապոլիմերներում պարույրից կծիկ կառուցվածքային վիճակին անցման օրինաչափությունների և այդ գործընթացի վրա համակարգի անհամասեռությունների ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում մակրոմոլեկուլների տարածական կառուցվածքի փոփոխությունները, դրանց կայունությունը և տարբեր պայմաններում կառուցվածքային անցումների ձևավորման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կենսապոլիմերային շղթայի առանձին հատվածների հատկությունների տարբերություններին և դրանց ազդեցությանը համակարգի ընդհանուր վարքի վրա։ Վերլուծվում են կառուցվածքային անցումների ջերմադինամիկական և վիճակագրական առանձնահատկությունները, միջմոլեկուլային ու ներմոլեկուլային փոխազդեցությունների դերը, ինչպես նաև արտաքին պայմանների փոփոխության հետևանքով առաջացող կառուցվածքային վերափոխումները։ Քննարկվում է, թե ինչպես կարող են շղթայի կազմային կամ կառուցվածքային անհամասեռությունները փոխել անցման ընթացքը, կայունությունը և համագործակցային բնույթը։ Տեսական մոտեցումները հնարավորություն են տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու բարդ կենսամակրոմոլեկուլների կառուցվածքային դինամիկայի և ֆիզիկական հատկությունների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կենսաֆիզիկայի, մոլեկուլային կենսաբանության, պոլիմերների ֆիզիկայի և վիճակագրական ֆիզիկայի ոլորտների հետազոտողների ու համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում խոզերի դիզենտերիայի տարածվածության, առաջացման պատճառների, հարուցիչների առանձնահատկությունների և բուժման արդյունավետ մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է հիվանդության համաճարակաբանական առանձնահատկությունները, տարածման պայմանները, վարակման ուղիները և այն գործոնները, որոնք նպաստում են խոզաբուծական տնտեսություններում հիվանդության առաջացմանն ու պահպանմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են դիզենտերիայի էթիոլոգիական գործոնները, ախտաբանական փոփոխությունները, կլինիկական դրսևորումները և ախտորոշման մոտեցումները։ Աշխատանքում անդրադարձ է կատարվում նաև բուժական միջոցառումների կազմակերպմանը, կիրառվող դեղամիջոցների արդյունավետության գնահատմանը և հիվանդության կանխարգելման ու վերահսկման միջոցառումներին՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել տնտեսական կորուստները և բարձրացնել կենդանիների առողջական վիճակի պահպանման արդյունավետությունը։ Հետազոտությունը հիմնված է հանրապետության պայմաններում իրականացված ուսումնասիրությունների վրա և ներկայացնում է գործնական նշանակություն ունեցող տվյալներ խոզաբուծության ոլորտի համար։ Գիրքը արժեքավոր աղբյուր է անասնաբույժների, կենդանաբույծների, անասնաբուժական գիտությունների մասնագետների, գյուղատնտեսական ոլորտի հետազոտողների և ուսանողների համար՝ նպաստելով խոզերի վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման և բուժման գիտականորեն հիմնավորված մոտեցումների զարգացմանը։

Политология

Աշխատությունը նվիրված է 1989–2008 թվականներին Ռուսաստանի և Վրաստանի հարաբերությունների զարգացման ուսումնասիրությանը՝ վրաց-աբխազական և վրաց-օսական հակամարտությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում Հարավային Կովկասում Խորհրդային Միության վերջին տարիներին և հետխորհրդային ժամանակաշրջանում ձևավորված քաղաքական ու անվտանգային միջավայրն է, ինչպես նաև Ռուսաստանի, Վրաստանի և հակամարտությունների անմիջական կողմերի միջև հարաբերությունների փոփոխվող բնույթը։ Քննվում են ԽՍՀՄ կազմալուծմանը նախորդած ազգային և տարածքային հակասությունների սրացումը, նոր պետական և քաղաքական իրողությունների ձևավորումը, զինված հակամարտությունների առաջացումը և դրանց կարգավորման ուղղությամբ ձեռնարկված դիվանագիտական նախաձեռնությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Ռուսաստանի տարածաշրջանային քաղաքականությանը՝ դիտարկելով քաղաքական, ռազմական, տնտեսական և դիվանագիտական գործոնների փոխազդեցությունը։ Միաժամանակ ներկայացվում են Վրաստանի պետական շահերի և տարածքային ամբողջականության վերաբերյալ դիրքորոշումները, Աբխազիայի և Հարավային Օսիայի քաղաքական ձգտումները, ինչպես նաև հակամարտությունների կարգավիճակի շուրջ ձևավորված տարբեր և հաճախ հակադիր մոտեցումները։ Ուսումնասիրվում է խաղաղապահ մեխանիզմների, բանակցային ձևաչափերի և միջազգային կազմակերպությունների մասնակցությունը հակամարտությունների կարգավորման գործընթացներում՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց հնարավորություններին և սահմանափակումներին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Ռուսաստանի և Վրաստանի երկկողմ հարաբերությունների աստիճանական լարվածության վերլուծությունը, որը դիտարկվում է տարածաշրջանային անվտանգության, արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների և հետխորհրդային տարածքում ազդեցության վերաբերյալ տարբեր պատկերացումների համատեքստում։ Ժամանակագրական շրջանակը հնարավորություն է տալիս հետևելու գործընթացների զարգացմանը ուշ խորհրդային շրջանից մինչև 2008 թվականի ռուս-վրացական պատերազմի և դրան ուղեկցող քաղաքական փոփոխությունների փուլը։ Հետազոտության աղբյուրային հիմքում կարող են դիտարկվել պաշտոնական փաստաթղթեր, միջազգային կազմակերպությունների նյութեր, դիվանագիտական հայտարարություններ, մամուլի հրապարակումներ, հուշագրություններ և գիտական ուսումնասիրություններ՝ տարբեր կողմերի դիրքորոշումները համադրելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը Հարավային Կովկասի հետխորհրդային պատմության և միջազգային հարաբերությունների շրջանակում վերլուծում է տարածքային հակամարտությունների, պետական շահերի, տարածաշրջանային անվտանգության և ռուս-վրացական հարաբերությունների փոխկապակցված զարգացումը՝ առանձնացնելով 1989–2008 թվականների հիմնական փուլերն ու քաղաքական գործընթացները։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում դեղերի անվտանգ և ռացիոնալ օգտագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը, առկա իրավիճակի գնահատմանը և դրա բարելավման հնարավոր ուղղությունների մշակմանը։ Քննության են առնվում դեղերի նշանակման, տրամադրման և օգտագործման գործընթացները, դրանց արդյունավետության ու անվտանգության ապահովման սկզբունքները, ինչպես նաև ոչ նպատակային կամ ոչ պատշաճ դեղօգտագործման հետ կապված հնարավոր խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինքնաբուժմանը, առանց համապատասխան մասնագիտական խորհրդատվության դեղերի կիրառմանը, բազմադեղային բուժմանը, դեղաչափերի պահպանմանը և բուժման սահմանված ընթացակարգերին հետևելու հարցերին։ Վերլուծվում են դեղերի կողմնակի ազդեցությունների վերահսկման, դեղային փոխազդեցությունների, հակաբիոտիկների հիմնավորված կիրառման և դեղերի վերաբերյալ հավաստի տեղեկատվության հասանելիության նշանակությունը։ Քննարկվում են բժիշկների, դեղագետների և պացիենտների դերերը դեղերի անվտանգ օգտագործման ապահովման գործում, ինչպես նաև նրանց միջև արդյունավետ հաղորդակցության անհրաժեշտությունը։ Անդրադարձ է կատարվում դեղերի շրջանառության կարգավորման, դեղագործական հսկողության, դեղազգոնության համակարգի և հանրային իրազեկման միջոցառումների նշանակությանը։ Կարևորվում է դեղերի կիրառման վերաբերյալ մասնագիտական գիտելիքների շարունակական զարգացումը և բնակչության դեղագիտական գրագիտության բարձրացումը։ Իրավիճակի վերլուծության հիման վրա դիտարկվում են դեղօգտագործման մշակույթի կատարելագործման, հնարավոր ռիսկերի նվազեցման, վերահսկողական մեխանիզմների ամրապնդման և բուժման արդյունավետության բարձրացման ուղղությունները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել առողջապահական համակարգում դեղերի անվտանգ և հիմնավորված կիրառման վերաբերյալ համալիր պատկերացման ձևավորմանը և օգտակար լինել բժիշկների, դեղագետների, հանրային առողջության մասնագետների, առողջապահության կազմակերպիչների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Биология

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Դեբեդ գետի և նրա ջրահավաք ավազանի էկոլոգիական վիճակի համալիր գնահատմանը, ինչպես նաև տարածքի կայուն զարգացման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Դեբեդի ավազանը Հայաստանի հյուսիսային կարևորագույն ջրային համակարգերից է, որն առանձնանում է բազմազան բնական պայմաններով, հարուստ կենսաբազմազանությամբ և տնտեսական գործունեության տարբեր ձևերով։ Գետի և դրա վտակների ջրերը կարևոր նշանակություն ունեն բնակչության, գյուղատնտեսության, արդյունաբերության և այլ ոլորտների համար, ուստի դրանց որակի և քանակական վիճակի պահպանությունը տարածաշրջանի բնապահպանական անվտանգության կարևոր բաղադրիչ է։ Աշխատության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել Դեբեդ գետի ջրային համակարգի բնական առանձնահատկությունները, գնահատել ջրի որակը, բացահայտել էկոլոգիական խնդիրների առաջացման հիմնական պատճառները և որոշել այնպիսի զարգացման ուղղություններ, որոնք թույլ կտան համատեղել տնտեսական գործունեությունը բնական միջավայրի պահպանության հետ։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են գետի ջրահավաք ավազանի աշխարհագրական դիրքը, ռելիեֆը, կլիմայական պայմանները, ջրային ռեժիմը, գետային ցանցը, հողաբուսական ծածկույթը և բնական լանդշաֆտների առանձնահատկությունները։ Այս գործոնների ամբողջությունը ձևավորում է գետի հոսքի և ջրային էկոհամակարգերի բնական պայմանները, իսկ դրանց փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ ջրային ռեսուրսների որակի և կայունության վրա։ Ուսումնասիրության առանցքային ուղղություններից մեկը Դեբեդի ջրի էկոլոգիական որակի գնահատումն է։ Այդ նպատակով կարող են դիտարկվել ջրի ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական ցուցանիշները, որոնց համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ջրային էկոհամակարգի վիճակի մասին։ Ջրի ջերմաստիճանը, թթվայնությունը, լուծված թթվածնի քանակը, հանքայնացումը, կախված նյութերի պարունակությունը, կենսածին տարրերը և տարբեր քիմիական միացությունների առկայությունը կարևոր ցուցանիշներ են ջրի որակի գնահատման համար։ Միաժամանակ ջրային օրգանիզմների բազմազանության և տարածվածության ուսումնասիրությունը կարող է լրացուցիչ տեղեկատվություն տրամադրել գետի էկոլոգիական վիճակի վերաբերյալ։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչն է Դեբեդ գետի և նրա ավազանի վրա մարդածին ազդեցության գնահատումը։ Տարածքում իրականացվող արդյունաբերական, հանքարդյունաբերական, գյուղատնտեսական և բնակավայրերի հետ կապված գործունեությունը տարբեր չափերով ազդում է բնական միջավայրի վրա։ Կենցաղային և արտադրական կեղտաջրերը, թափոնները, գյուղատնտեսական հոսքերը և արդյունաբերական արտանետումների հետևանքով առաջացող աղտոտիչները կարող են հայտնվել ջրային համակարգում և բացասաբար անդրադառնալ ջրի որակի վրա։ Հետևաբար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել աղտոտման աղբյուրների տարածական բաշխումը, դրանց ազդեցության աստիճանը և ջրային միջավայրի նկատմամբ առաջացող ռիսկերը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի հանքարդյունաբերության ազդեցության ուսումնասիրությունը։ Հանքարդյունաբերական գործունեությունը կարող է կապված լինել ջրերի, հողերի և լանդշաֆտների վրա երկարատև ազդեցության հետ։ Հանքավայրերի շահագործման, թափոնների կուտակման և արտադրական գործընթացների հետևանքով առաջացող նյութերը որոշակի պայմաններում կարող են տեղափոխվել մակերևութային ջրեր։ Այդ պատճառով կարևոր է գնահատել հանքարդյունաբերական օբյեկտների ազդեցությունը և մշակել կանխարգելիչ ու վերականգնողական միջոցառումներ։ Գյուղատնտեսությունը ևս կարող է ազդեցություն ունենալ Դեբեդի ավազանի էկոլոգիական վիճակի վրա։ Հողերի մշակումը, պարարտանյութերի և բույսերի պաշտպանության միջոցների օգտագործումը, անասնապահությունը և ոռոգման գործընթացները կարող են փոխել բնական ջրային հոսքերի որակը։ Կայուն գյուղատնտեսության պայմաններում անհրաժեշտ է նվազեցնել ջրի կորուստները, կանխել հողի էրոզիան, արդյունավետ օգտագործել պարարտանյութերը և սահմանափակել աղտոտիչների ներթափանցումը գետային համակարգ։ Հետազոտության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում կենսաբազմազանության և գետային էկոհամակարգերի վիճակի ուսումնասիրությունը։ Գետի ջրի որակի փոփոխությունները կարող են ազդել ջրային բուսականության, կենդանական աշխարհի և հատկապես ջրային օրգանիզմների բնական կենսամիջավայրերի վրա։ Ափամերձ տարածքների փոփոխությունը, ջրի աղտոտումը, հոսքի ռեժիմի խախտումը և մարդու տնտեսական գործունեությունը կարող են հանգեցնել էկոհամակարգերի բնական հավասարակշռության խաթարման։ Հետևաբար Դեբեդի ավազանի էկոլոգիական գնահատումը պետք է ներառի ոչ միայն ջրի քիմիական կազմի, այլև կենդանի օրգանիզմների և բնական միջավայրերի վիճակի ուսումնասիրություն։ Աշխատության երկրորդ կարևոր ուղղությունը տարածքի կայուն զարգացման հեռանկարների վերլուծությունն է։ Կայուն զարգացումը ենթադրում է բնական ռեսուրսների այնպիսի օգտագործում, որը բավարարում է ներկա սերնդի տնտեսական և սոցիալական պահանջները՝ չվտանգելով ապագա սերունդների հնարավորությունները։ Դեբեդի ավազանի դեպքում անհրաժեշտ է ապահովել տնտեսական գործունեության և բնապահպանական պահանջների հավասարակշռություն՝ հատկապես ջրային ռեսուրսների օգտագործման, արդյունաբերության, գյուղատնտեսության և զբոսաշրջության ոլորտներում։ Ջրային ռեսուրսների ինտեգրված կառավարումը կարող է հանդիսանալ կայուն զարգացման կարևոր ուղղություն։ Այն ենթադրում է ջրային ռեսուրսների օգտագործման, պահպանության և վերականգնման միասնական մոտեցում, որի շրջանակում հաշվի են առնվում ինչպես տնտեսական պահանջները, այնպես էլ բնապահպանական սահմանափակումները։ Կարևոր են նաև կեղտաջրերի մաքրման համակարգերի բարելավումը, արդյունաբերական արտահոսքերի վերահսկումը, ջրօգտագործման արդյունավետության բարձրացումը և ջրային էկոհամակարգերի պարբերական մոնիթորինգը։ Էկոլոգիական մոնիթորինգի կատարելագործումը հնարավորություն է տալիս ժամանակին բացահայտել ջրի որակի փոփոխությունները և կանխել էկոլոգիական խնդիրների խորացումը։ Մշտական դիտարկումների միջոցով հնարավոր է գնահատել աղտոտվածության տարածական և ժամանակային փոփոխությունները, բացահայտել առավել խնդրահարույց հատվածները և գնահատել իրականացվող բնապահպանական միջոցառումների արդյունավետությունը։ Դեբեդի ավազանի կայուն զարգացման համար կարևոր նշանակություն կարող է ունենալ նաև բնական և մշակութային ներուժի արդյունավետ օգտագործումը։ Տարածքի լեռնային լանդշաֆտները, գետային համակարգերը, անտառային և բնական տարածքները, ինչպես նաև պատմամշակութային ժառանգությունը կարող են նպաստել էկոլոգիապես պատասխանատու զբոսաշրջության զարգացմանը։ Միաժամանակ զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների ընդլայնումը պետք է իրականացվի բնապահպանական սահմանափակումների հաշվառմամբ՝ կանխելով թափոնների ավելացումը, ջրային ռեսուրսների գերբեռնվածությունը և բնական տարածքների վնասումը։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է նաև տեղական բնակչության մասնակցությունը բնապահպանական կառավարմանը։ Տարածքի կայուն զարգացումը հնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ բնական ռեսուրսների օգտագործման և պահպանության գործընթացներում հաշվի են առնվում համայնքների սոցիալական ու տնտեսական շահերը։ Բնապահպանական իրազեկվածության բարձրացումը, պատասխանատու բնօգտագործման մշակույթի ձևավորումը և տեղական համայնքների ներգրավումը կարող են նպաստել բնապահպանական ծրագրերի արդյունավետ իրականացմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը Դեբեդ գետը և նրա ջրահավաք ավազանը դիտարկում է որպես միասնական բնական, տնտեսական և սոցիալական համակարգ։ Էկոլոգիական գնահատման միջոցով հնարավոր է բացահայտել ջրային ռեսուրսների վրա ազդող հիմնական բնական և մարդածին գործոնները, գնահատել դրանց հետևանքները և սահմանել բնապահպանական առաջնահերթությունները։ Միաժամանակ կայուն զարգացման հեռանկարների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ձևավորել այնպիսի մոտեցումներ, որոնք կապահովեն ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը, էկոհամակարգերի պահպանումը, տնտեսական գործունեության զարգացումը և տարածաշրջանի բնակչության կյանքի որակի բարելավումը՝ երկարաժամկետ հեռանկարում պահպանելով Դեբեդի ավազանի բնական ներուժը։