Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionOther Subjects
Հայկական ՍՍՀ գրադարանների կենտրոնացված համակարգերի գրքափոխանակության ֆոնդերից առաջարկվող գրականության համահավաք ցանկ N 3 ։ Ե-Լ
Այս տեղեկատու հրատարակությունը ներկայացնում է հայկական ԽՍՀ գրադարանների կենտրոնացված համակարգերի գրքափոխանակության ֆոնդերում առկա գրականության համահավաք ցանկը՝ ընդգրկելով «Ե-Լ» տառերով սկսվող հեղինակներին, վերնագրերին կամ մատենագիտական միավորներին համապատասխան նյութերը։ Հրատարակության նպատակն է աջակցել գրադարանների միջև գրականության արդյունավետ փոխանակմանը, գրքային ֆոնդերի առավել նպատակային օգտագործմանը և ընթերցողների տեղեկատվական պահանջների բավարարմանը։ Գրքում համակարգված ձևով ներկայացված են մատենագիտական գրառումներ, որոնք հեշտացնում են անհրաժեշտ հրատարակությունների որոնումը, ընտրությունն ու գրադարանային համագործակցության կազմակերպումը։ Այս ցանկը կարևոր գործիք է գրադարանավարների, մատենագետների, տեղեկատվական ծառայությունների մասնագետների և գիտահետազոտողների համար՝ նպաստելով գրքային ռեսուրսների մատչելիության բարձրացմանը և միասնական գրադարանային ցանցի արդյունավետ գործունեությանը։ Միաժամանակ այն արժեքավոր աղբյուր է բոլոր այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են տվյալ ժամանակաշրջանի գրադարանային ֆոնդերի կազմով և մատենագիտական տեղեկատվության կազմակերպմամբ։
Updated: 2026-09-02
Literature
Անեծքներ
Ստեղծագործության վերնագիրը մատնանշում է անեծքի՝ որպես ուժեղ հուզական և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցի կիրառություն։ Անեծքը գրականության մեջ հաճախ արտահայտում է խոր վիշտ, զայրույթ, հիասթափություն, անարդարության զգացում կամ մարդկային հարաբերություններում առաջացած ծանր հակասություններ։ Այն կարող է հանդես գալ որպես անհատի բողոքի, հասարակական երևույթների դատապարտման կամ ցավալի իրադարձությունների նկատմամբ վերաբերմունքի արտահայտություն։ Նման թեմատիկ ուղղվածությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու մարդու հուզական աշխարհը, նրա ապրումները և բարոյական գնահատականները՝ հատկապես այն իրավիճակներում, երբ խախտվում են արդարության, վստահության ու մարդկային արժանապատվության սկզբունքները։ Վերնագրի սուր հնչերանգը ենթադրում է արտահայտչական և հուզական խոսք, որի միջոցով կարող են բացահայտվել անհատական կամ հասարակական դժգոհություններ։ Անեծքի պատկերն ունի նաև ժողովրդական բանահյուսության և գրական ավանդույթի հետ կապ՝ հանդիպելով երգերում, բանաստեղծություններում ու պատմողական ստեղծագործություններում։ Այս հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայ գրականության մեջ հուզական արտահայտչամիջոցների, քնարական խոսքի և բարոյական ու հասարակական խնդիրների գեղարվեստական արտացոլման ուսումնասիրության համար։
Updated: 2026-11-04
Technology
Քարամշակման համար ալմաստամետաղական նոր կոմպոզիցիոն նյութերի մշակումը և կառուցվածքի ու հատկությունների ձևավորումը տաք մամլմամբ
Աշխատությունը նվիրված է քարամշակման արդյունաբերության համար նախատեսված ալմաստամետաղական կոմպոզիցիոն նյութերի ստեղծման, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների և ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ձևավորման գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ տաք մամլման տեխնոլոգիայի կիրառմամբ։ Քննարկվում են բարձր կարծրություն և մաշակայունություն ունեցող կոմպոզիցիոն նյութերի մշակման գիտատեխնիկական հիմքերը, ալմաստային հատիկների և մետաղական կապակցանյութերի փոխազդեցության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց նշանակությունը քարամշակման գործիքների աշխատանքային արդյունավետության ապահովման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կոմպոզիցիոն նյութերի բաղադրության ընտրությանը, ելակետային փոշենյութերի հատկություններին, ալմաստային բաղադրիչի բաշխմանը և մետաղական մատրիցի կառուցվածքի ձևավորմանը։ Ուսումնասիրվում են տաք մամլման ընթացքում ջերմաստիճանի, ճնշման, մշակման տևողության և տեխնոլոգիական այլ գործոնների ազդեցությունները նյութերի խտության, ծակոտկենության, կառուցվածքային միատարրության և մեխանիկական ամրության վրա։ Դիտարկվում են ալմաստային հատիկների ամրացման, մետաղական կապակցանյութի հետ դրանց կպչունության և շահագործման ընթացքում առաջացող մեխանիկական ու ջերմային բեռնվածքների նկատմամբ դիմադրության հարցերը։ Կարևորվում են կոմպոզիցիոն նյութերի կարծրության, մաշակայունության, ճկման ամրության, ջերմակայունության և այլ ֆիզիկամեխանիկական բնութագրերի գնահատման մեթոդները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են մշակվել տարբեր բաղադրությամբ ալմաստամետաղական համակարգեր, ուսումնասիրվել դրանց միկրոկառուցվածքը և որոշվել տեխնոլոգիական պարամետրերի ազդեցությունը վերջնական հատկությունների վրա։ Անդրադարձ է կատարվում փոշեմետալուրգիական գործընթացների առանձնահատկություններին, մասնիկների խտացման մեխանիզմներին և նյութի կառուցվածքի նպատակային կառավարման հնարավորություններին։ Առանձնացվում են քարամշակման ընթացքում գործիքների կտրող հատկությունների, մաշման ինտենսիվության, աշխատանքի արտադրողականության և շահագործման տևողության գնահատման խնդիրները։ Կարևորվում են նաև տարբեր տեսակի բնական և արհեստական քարերի մշակման պայմաններին համապատասխան կոմպոզիցիոն նյութերի ընտրության ու կատարելագործման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել քարամշակման գործիքների որակի բարձրացմանը, նյութերի օգտագործման արդյունավետության բարելավմանը և արտադրական տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ալմաստային կտրող, հղկող և մշակող գործիքների արտադրության, ինչպես նաև նոր սերնդի մաշակայուն կոմպոզիցիոն նյութերի նախագծման համար։ Այն օգտակար է նյութագետների, մետալուրգների, մեքենաշինության մասնագետների, տեխնոլոգների և համապատասխան ինժեներական մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-15
Culture
Թատրոնի և դրամատուրգիայի զարգացման ուղիները Եգիպտոսում 19–20-րդ դարերում
Աշխատությունը նվիրված է Եգիպտոսի թատերական արվեստի և դրամատուրգիայի ձևավորման, պատմական զարգացման ու գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ 19–20-րդ դարերի հասարակական, քաղաքական, գրական և մշակութային գործընթացների համատեքստում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ներկայացնել եգիպտական ազգային թատրոնի կայացման պատմությունը, դրա զարգացման փուլերը, գեղարվեստական ուղղությունների ձևավորումը և դրամատուրգիական մտածողության փոփոխությունները՝ բացահայտելով այն պատմական ու մշակութային պայմանները, որոնք նպաստել են ժամանակակից արաբական թատերարվեստի առաջացմանն ու տարածմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում 19-րդ դարում Եգիպտոսում տեղի ունեցած հասարակական և մշակութային վերափոխումներին, եվրոպական մշակույթի ներթափանցմանը, արևմտյան թատերական ավանդույթների ազդեցությանը և դրանց աստիճանական համադրմանը տեղական գեղարվեստական ու ժողովրդական մշակույթի հետ։ Քննության են առնվում եգիպտական թատրոնի ձևավորման նախադրյալները, ավանդական ժողովրդական ներկայացումների, բանավոր պատմողական արվեստի, երաժշտական կատարումների, երգիծանքի և բեմական զվարճանքի տարբեր ձևերի նշանակությունը ազգային թատերական ինքնության ստեղծման գործում։ Կարևորվում է նաև եվրոպական դրամատուրգիայի թարգմանության, բեմականացման և տեղայնացման գործընթացը, որի շնորհիվ եգիպտական մշակութային միջավայրում տարածվեցին նոր թեմաներ, ժանրեր, դրամատիկական կառուցվածքներ և արտահայտչամիջոցներ։ Աշխատության կարևոր թեմաներից է արաբական մշակութային վերածննդի՝ Նահդայի ազդեցությունը գրականության և թատերական կյանքի զարգացման վրա։ Այդ համատեքստում դիտարկվում են գրական արաբերենի և խոսակցական լեզվի կիրառման առանձնահատկությունները, թատերական խոսքի ժողովրդականացման գործընթացը, դրամատիկական ստեղծագործությունների հասարակական նշանակությունը և բեմարվեստի՝ որպես մշակութային նոր գաղափարների տարածման միջոցի դերը։ Անդրադարձ է կատարվում եգիպտական ժամանակակից թատրոնի սկզբնավորման գործում Յակուբ Սաննուի և այլ մշակութային գործիչների գործունեությանը, նրանց ներդրմանը թատերական ներկայացումների կազմակերպման, ազգային դրամատուրգիայի ձևավորման, հասարակական երգիծանքի զարգացման և թատրոնը լայն հասարակական շրջանակներին հասանելի դարձնելու գործում։ Քննարկվում են 20-րդ դարի սկզբին թատերական խմբերի, մասնագիտական դերասանական կազմերի և մշակութային հաստատությունների ձևավորման գործընթացները, ինչպես նաև դերասանական արվեստի, ռեժիսուրայի և բեմական ներկայացման գեղարվեստական սկզբունքների աստիճանական կատարելագործումը։ Հատուկ տեղ է հատկացվում եգիպտական դրամատուրգիայի նշանավոր ներկայացուցիչների, հատկապես Թաուֆիկ ալ-Հաքիմի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությանը, նրանց գաղափարական որոնումներին, դրամատիկական մտածողության առանձնահատկություններին և ազգային գրականության մեջ ունեցած նշանակությանը։ Դիտարկվում են պատմական, սոցիալական, քաղաքական, հոգեբանական և փիլիսոփայական դրամաների զարգացման միտումները, կատակերգության և երգիծանքի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև երաժշտական թատրոնի և փորձարարական բեմարվեստի նշանակությունը եգիպտական մշակութային կյանքում։ Կարևորվում է դրամատուրգիայի՝ որպես հասարակական իրականության գեղարվեստական արտացոլման միջոցի ուսումնասիրությունը, մասնավորապես գաղութատիրության, ազգային ազատագրական պայքարի, անկախության գաղափարի, հասարակական արդիականացման, սոցիալական անհավասարության, կրթության, կանանց հասարակական դիրքի և ավանդական արժեքների վերափոխման խնդիրների ներկայացումը բեմական ստեղծագործություններում։ Աշխատության շրջանակներում բացահայտվում է թատրոնի և հասարակական կյանքի փոխադարձ կապը՝ ցույց տալով, թե ինչպես է բեմարվեստը դարձել հասարակական կարծիքի ձևավորման, ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդման, քաղաքական ու գաղափարական հարցերի քննարկման և մշակութային ինքնության արտահայտման կարևոր հարթակ։ Առանձին ուշադրության են արժանանում 20-րդ դարի երկրորդ կեսի եգիպտական դրամատուրգիայի նորարարական զարգացումները, ռեալիստական և խորհրդանշական արտահայտչամիջոցների կիրառությունը, ազգային պատմության գեղարվեստական վերաիմաստավորումը, ինչպես նաև ժամանակակից մարդու հոգեբանական, բարոյական և սոցիալական հակասությունների արտացոլումը։ Ներկայացվում են նաև թատերական ռեժիսուրայի, դերասանական վարպետության, բեմանկարչության և ներկայացումների գեղարվեստական կազմակերպման զարգացման առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով դրանց դերը թատերական արվեստի ինքնատիպության և մասնագիտական մակարդակի բարձրացման գործում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է Եգիպտոսի տեղն ու նշանակությունը արաբական աշխարհի թատերական մշակույթի ընդհանուր զարգացման գործընթացում։ Եգիպտական թատրոնը դիտարկվում է ոչ միայն որպես ազգային մշակույթի կարևոր բաղադրիչ, այլև որպես արաբական տարածաշրջանի գրական ու գեղարվեստական փոխազդեցությունների, մշակութային նորարարությունների և միջազգային կապերի զարգացման նշանակալի կենտրոն։ Այս տեսանկյունից ուսումնասիրվում է եգիպտական դրամատուրգիայի ազդեցությունը արաբական այլ երկրների գրականության և բեմարվեստի վրա, ինչպես նաև եվրոպական և արաբական մշակութային ավանդույթների փոխներթափանցման նշանակությունը ժամանակակից թատերական մտածողության ձևավորման գործում։ Աշխատությունն ունի կարևոր գրականագիտական, թատերագիտական, արվեստաբանական և պատմամշակութային նշանակություն, քանի որ հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու Եգիպտոսի թատերական արվեստի զարգացման օրինաչափությունների, ազգային դրամատուրգիայի կայացման, արևելյան և արևմտյան գեղարվեստական ավանդույթների փոխազդեցության և թատրոնի հասարակական գործառույթների մասին։ Այն արժեքավոր ուսումնասիրություն է արաբական գրականության և թատերական մշակույթի պատմությամբ հետաքրքրվողների համար՝ նպաստելով Մերձավոր Արևելքի մշակութային պատմության, եգիպտական ազգային ինքնության, դրամատուրգիական ժանրերի զարգացման և համաշխարհային թատերական ժառանգության մեջ արաբական արվեստի ունեցած ներդրման առավել խորքային ընկալմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել արևելագետների, արաբագետների, գրականագետների, թատերագետների, արվեստաբանների, պատմաբանների, մշակութաբանների, բուհերի դասախոսների, ուսանողների և թատրոնի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-11-19
Medicine
Структурно-функциональная характеристика поверхности эмали при различных состояниях пародонта
Աշխատությունը նվիրված է ատամի էմալի մակերեսի կառուցվածքային և գործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը պարոդոնտի տարբեր վիճակների պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում ատամի կարծր հյուսվածքների և դրանք շրջապատող պարոդոնտային հյուսվածքների միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունն է՝ ուշադրություն դարձնելով այն փոփոխություններին, որոնք կարող են արտահայտվել էմալի մակերեսային կառուցվածքում, ֆիզիկական հատկություններում և արտաքին միջավայրի ազդեցությունների նկատմամբ կայունության մեջ։ Քննության են առնվում առողջ պարոդոնտի և տարբեր ախտաբանական վիճակների դեպքում էմալի մակերեսի համեմատական բնութագրերը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց միջև հնարավոր օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում էմալի միկրոկառուցվածքին, մակերեսային ամբողջականությանը, հանքայնացման վիճակին և բերանի խոռոչի միջավայրի հետ փոխազդեցության առանձնահատկություններին։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել կառուցվածքային դիտարկումների և ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշների համադրում՝ պարզելու համար, թե պարոդոնտային հյուսվածքների վիճակի փոփոխություններն ինչպիսի հարաբերակցություն կարող են ունենալ էմալի մակերեսի բնութագրերի հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բերանի խոռոչի տեղային միջավայրի դերը, քանի որ թքի հատկությունները, ատամնափառի ձևավորումը, հանքային հավասարակշռությունը և հյուսվածքային վիճակը կարող են փոխկապակցված լինել ատամի մակերեսային շերտի առանձնահատկությունների հետ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս կառուցվածքային տվյալները դիտարկել գործառական նշանակության տեսանկյունից՝ գնահատելով էմալի պաշտպանական հատկությունների և պարոդոնտի վիճակի միջև հնարավոր կապերը։ Համեմատական մոտեցումը կարող է նպաստել տարբեր կլինիկական խմբերում դիտվող փոփոխությունների համակարգմանը և դրանց ախտորոշիչ նշանակության գիտական գնահատմանը։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել նաև էմալի մակերեսի փոփոխությունների և պարոդոնտային գործընթացների արտահայտվածության միջև հնարավոր հարաբերություններին՝ առանց դրանք միանշանակ պատճառահետևանքային կապ համարելու։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ստոմատոլոգիայի, պարոդոնտոլոգիայի, ատամի կարծր հյուսվածքների մորֆոլոգիայի և կլինիկական հետազոտության մոտեցումները՝ նպաստելով էմալի ու պարոդոնտային հյուսվածքների փոխհարաբերությունների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը։
Updated: 2026-09-26
Technology
Սեյսմիկ ազդեցության դեպքում ավտոճանապարհային կամուրջների հեծանային թռիչքային կառուցվածքների լարվածա-դեֆորմացիոն վիճակը շարժական բեռնվածքների հաշվառմամբ
Աշխատությունը նվիրված է սեյսմիկ ազդեցության պայմաններում ավտոճանապարհային կամուրջների հեծանային թռիչքային կառուցվածքների լարվածա-դեֆորմացիոն վիճակի ուսումնասիրությանը՝ շարժական բեռնվածքների ազդեցության հաշվառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում կամրջի թռիչքային կառուցվածքի վարքագծի գնահատումն է այնպիսի բարդ պայմաններում, երբ սեյսմիկ ներգործությունը համադրվում է ավտոտրանսպորտային շարժման հետևանքով առաջացող փոփոխական բեռնվածքների հետ։ Ուսումնասիրվում են կառուցվածքում առաջացող ներքին ուժերը, լարումները, դեֆորմացիաները, տեղաշարժերը և դինամիկ արձագանքը՝ հաշվի առնելով ինչպես կամրջի երկրաչափական և ֆիզիկական բնութագրերը, այնպես էլ շարժական բեռների դիրքի և շարժման փոփոխությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սեյսմիկ և շարժական բեռնվածքների համատեղ ազդեցության մոդելավորմանը, քանի որ դրանց փոխազդեցությունը կարող է էապես փոխել կառուցվածքի հաշվարկային լարվածա-դեֆորմացիոն վիճակը։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել կամրջի հաշվարկային սխեմաները, հեծանային համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, նյութերի մեխանիկական հատկությունները, հենարանների և միացումների աշխատանքը, ինչպես նաև երկրաշարժի բնութագրերը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում դինամիկ հաշվարկի մեթոդներին և մաթեմատիկական մոդելավորմանը, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել տարբեր ուժգնության և բնույթի սեյսմիկ ազդեցությունների դեպքում կառուցվածքի արձագանքը։ Շարժական բեռնվածքների հաշվառումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տրանսպորտային հոսքի ինտենսիվության, բեռի մեծության, արագության և կամրջի վրա դրա գտնվելու դիրքի ազդեցությունը կառուցվածքի աշխատանքի վրա։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտագործվել կամուրջների նախագծման, տեխնիկական վիճակի գնահատման, սեյսմակայունության ապահովման և շահագործման անվտանգության բարձրացման նպատակով։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի այնպիսի հաշվարկային մոտեցումների մշակումը, որոնք թույլ կտան ավելի իրատեսորեն գնահատել կամրջի վարքագիծը երկրաշարժի և իրական շահագործական բեռնվածքների միաժամանակյա ազդեցության պայմաններում։ Աշխատությունը կարող է նպաստել կամուրջների հուսալիության և երկարակեցության բարձրացմանը, ինչպես նաև սեյսմիկ վտանգ ունեցող տարածաշրջաններում տրանսպորտային ենթակառուցվածքների անվտանգության ապահովմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել շինարարական մեխանիկայի, կամուրջաշինության, սեյսմակայուն շինարարության, տրանսպորտային շինությունների նախագծման և կառուցվածքների դինամիկայի մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների հետազոտողներին և ուսանողներին։
Updated: 2026-08-21