Ազգային ընդհանուր ժողովի արձանագրություններ, նիստ 6

Технология

Աշխատությունը նվիրված է թեթև արդյունաբերության ոլորտում կիրառվող բարելավված հիդրոֆոբ նյութերի ստացման տեխնոլոգիայի մշակմանը և դրանց գործնական կիրառության հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Գրքում դիտարկվում են նյութերի մակերևութային հատկությունների փոփոխման և ջրակայունության բարձրացման հետ կապված տեխնոլոգիական խնդիրները, ինչպես նաև հիդրոֆոբ նյութերի կիրառման նշանակությունը տեքստիլային և այլ թեթև արդյունաբերական արտադրատեսակների շահագործական բնութագրերի բարելավման գործում։ Ուսումնասիրվում են հիդրոֆոբ նյութերի ստացման համար օգտագործվող հումքի և բաղադրիչների հատկությունները, դրանց փոխազդեցության սկզբունքները, տեխնոլոգիական գործընթացի հիմնական փուլերը և վերջնական նյութի որակի վրա ազդող գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նյութերի ջրակայունության, խոնավության նկատմամբ դիմադրության, մակերևութային հատկությունների և կայունության բարձրացման հնարավորություններին՝ միաժամանակ պահպանելով մշակվող արտադրանքի անհրաժեշտ ֆիզիկական, մեխանիկական և սպառողական բնութագրերը։ Աշխատության շրջանակում քննարկվում են տեխնոլոգիական գործընթացի օպտիմալացման, կիրառվող նյութերի արդյունավետության բարձրացման և արտադրության պայմանների բարելավման հարցերը։ Վերլուծվում են ստացված հիդրոֆոբ նյութերի որակի գնահատման հնարավոր մեթոդները և դրանց համապատասխանությունը թեթև արդյունաբերության արտադրական պահանջներին։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել ավելի արդյունավետ և կայուն հիդրոֆոբ նյութերի կիրառմանը, արտադրանքի շահագործական հատկությունների բարելավմանը և համապատասխան տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել քիմիական տեխնոլոգիայի, նյութագիտության, տեքստիլային տեխնոլոգիայի և թեթև արդյունաբերության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, ինժեներների, դասախոսների և ուսանողների համար, ինչպես նաև նոր նյութերի մշակմամբ և արդյունաբերական տեխնոլոգիաների կատարելագործմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Право

Սահմանադրաիրավական, քաղաքագիտական և իրավափիլիսոփայական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության (ԼՂՀ) սահմանադրության արժեբանական առանձնահատկությունների և սահմանադրականության զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում սահմանադրական արժեբանության տեսական հիմունքները, սահմանադրության՝ որպես հիմնարար իրավական և արժեքային փաստաթղթի նշանակությունը, ինչպես նաև սահմանադրական կարգի ձևավորման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդու իրավունքների և ազատությունների, ժողովրդավարության, իրավունքի գերակայության, իշխանությունների բաժանման, իրավական որոշակիության և հանրային իշխանության պատասխանատվության գաղափարների սահմանադրական ամրագրմանը։ Վերլուծվում են ԼՂՀ սահմանադրական կարգավորումների գաղափարական հիմքերը, պետական կառավարման մարմինների իրավասությունների սահմանման առանձնահատկությունները և սահմանադրական նորմերի ու դրանց գործնական իրականացման փոխհարաբերությունները։ Քննարկվում են սահմանադրականության զարգացման իրավական և ինստիտուցիոնալ նախադրյալները, սահմանադրական վերահսկողության, դատական անկախության և մարդու իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմների կատարելագործման հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել ԼՂՀ սահմանադրական փաստաթղթերի պատմական զարգացումը, դրանց համեմատությունը այլ սահմանադրական համակարգերի հետ և միջազգային իրավունքի սկզբունքների նշանակությունը համապատասխան իրավաքաղաքական գործընթացների գնահատման համար։ Անդրադարձ է կատարվում սահմանադրական արժեքների և քաղաքական իրականության փոխազդեցությանը, ինչպես նաև Լեռնային Ղարաբաղի միջազգային իրավական կարգավիճակի շուրջ գոյություն ունեցած հակասություններին և դրանց ազդեցությանը սահմանադրական զարգացման հնարավորությունների վրա։ Աշխատանքի պատմական և իրավական գնահատման համար կարևոր է նաև հաշվի առնել 2023 թվականի իրադարձություններից հետո ձևավորված իրողությունները՝ տարբերակելով ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանի սահմանադրական համակարգը հետագա զարգացումներից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սահմանադրական իրավունքի, իրավունքի փիլիսոփայության, քաղաքագիտության և Հարավային Կովկասի իրավաքաղաքական պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Культура

Աշխատությունը նվիրված է Եղիշե Չարենցի և արվեստի փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով գրողի ստեղծագործական աշխարհում արվեստի տարբեր տեսակների, գեղագիտական սկզբունքների և մշակութային գաղափարների դրսևորումները։ Հետազոտության կենտրոնում Չարենցի գեղարվեստական մտածողությունն է, նրա վերաբերմունքը գրականության, երաժշտության, կերպարվեստի, թատրոնի և արվեստի այլ ձևերի նկատմամբ, ինչպես նաև այդ ոլորտների փոխազդեցությունը նրա ստեղծագործական մեթոդի և աշխարհայացքի հետ։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել այն եղանակները, որոնց միջոցով տեսողական, երաժշտական և այլ արվեստների պատկերներն ու սկզբունքները ներթափանցում են բանաստեղծական խոսքի մեջ՝ ձևավորելով պատկերային, ռիթմական և գաղափարական յուրահատուկ համակարգեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել գեղարվեստական ձևի և բովանդակության փոխհարաբերությանը, նորարարական արտահայտչամիջոցների կիրառմանը և ժամանակակից արվեստի նկատմամբ հեղինակի հետաքրքրությանը։ Չարենցի ստեղծագործության մեջ արվեստը կարող է դիտարկվել ոչ միայն որպես թեմա, այլև որպես իրականության ընկալման և վերարտադրման ինքնուրույն միջոց, որի միջոցով բանաստեղծը ձևակերպում է իր գեղագիտական ու մշակութային պատկերացումները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև գրողի ստեղծագործական կապերին իր ժամանակի հայ և համաշխարհային մշակույթի հետ՝ դիտարկելով այն գրական և արվեստագիտական ազդեցությունները, որոնք նպաստել են նրա գեղարվեստական մտածողության ձևավորմանը։ Կարևոր ուղղություն է արվեստի և ազգային ինքնության փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը, քանի որ մշակութային ժառանգության, հայկական արվեստի և ազգային գեղագիտական արժեքների թեմաները կարևոր տեղ են զբաղեցնում ժամանակաշրջանի մտավոր կյանքում։ Աշխատանքը կարող է վերլուծել նաև հեղինակի վերաբերմունքը արվեստի հասարակական առաքելությանը, ստեղծագործողի դերին և նոր մշակույթի ձևավորման անհրաժեշտությանը։ Չարենցի արվեստագիտական հայացքների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու նրա ստեղծագործական անհատականության, գեղագիտական որոնումների և 20-րդ դարի առաջին կեսի հայ մշակութային միջավայրի մասին։ Հետազոտությունը կարող է արժեքավոր լինել նաև միջարվեստային կապերի ուսումնասիրման տեսանկյունից՝ ցույց տալով, թե ինչպես են գրականությունը և արվեստի մյուս ոլորտները փոխադարձաբար ազդում միմյանց վրա։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, արվեստաբաններին, մշակութաբաններին, հայ գրականության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ուսուցիչներին, ուսանողներին և Չարենցի ստեղծագործական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Экономика

Գիրքը նվիրված է ձեռնարկությունների ֆինանսատնտեսական գործունեության գնահատման կարևոր ուղղություններից մեկին՝ շահութաբերության ցուցանիշների վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են շահույթի և շահութաբերության էությունը, դրանց ձևավորման գործոնները և տնտեսագիտական նշանակությունը կազմակերպությունների արդյունավետության գնահատման գործընթացում։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է շահութաբերության հիմնական ցուցանիշներին՝ վաճառքի շահութաբերություն, ակտիվների շահութաբերություն, սեփական կապիտալի շահութաբերություն և այլ հարաբերական ցուցանիշներ, ինչպես նաև դրանց հաշվարկման և մեկնաբանման մեթոդներին։ Գրքում վերլուծվում են ֆինանսական հաշվետվությունների տվյալների հիման վրա իրականացվող գնահատման մեթոդները, գործոնային վերլուծությունը և համեմատական գնահատման մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շահութաբերության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոններին՝ ծախսերի կառուցվածք, գնագոյացման քաղաքականություն, արտադրողականություն, շուկայի պայմաններ և տնտեսական միջավայր։ Քննարկվում են նաև շահութաբերության բարձրացման ուղիները և կառավարչական որոշումների ազդեցությունը ֆինանսական արդյունքների վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ձևավորել ամբողջական պատկերացում շահութաբերության ցուցանիշների վերլուծության վերաբերյալ՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, ֆինանսիստների, աուդիտորների և ուսանողների համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է միջային վեստիբուլյար կորիզի նեյրոնների իմպուլսային ակտիվության առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը վիբրացիոն ազդեցության և վեստիբուլյար համակարգի ծայրամասային օղակի գործառական փոփոխությունների պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում վեստիբուլյար նյարդային համակարգի կենտրոնական կառույցներում տեղի ունեցող ֆունկցիոնալ վերափոխումներն են, որոնք կապված են հավասարակշռության, տարածական կողմնորոշման և շարժումների նյարդային վերահսկման հետ։ Միջային վեստիբուլյար կորիզը դիտարկվում է որպես զգայական տեղեկատվության մշակման կարևոր կենտրոն, որը մասնակցում է ներքին ականջից ստացվող ազդակների ինտեգրմանը և դրանց փոխանցմանը շարժողական ու այլ նյարդային համակարգերին։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում նեյրոնների իմպուլսային ակտիվության բնութագրերի փոփոխություններին տարբեր ֆունկցիոնալ վիճակներում՝ գնահատելով նյարդային պատասխանների հաճախականությունը, կայունությունը և ընդհանուր դինամիկան։ Վիբրացիոն ազդեցությունը հնարավորություն է տալիս հետազոտական մակարդակում դիտարկել մեխանիկական գրգռման նկատմամբ վեստիբուլյար համակարգի արձագանքը և պարզել, թե ինչպես են փոխվում կենտրոնական նյարդային կառույցների պատասխանները զգայական ներհոսքի փոփոխության դեպքում։ Միաժամանակ վեստիբուլյար ծայրամասային ազդակների նվազման կամ բացակայության հետ կապված պայմանների ուսումնասիրությունը կարևոր է կենտրոնական փոխհատուցման մեխանիզմների ըմբռնման համար։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նյարդային համակարգի պլաստիկության ուսումնասիրությունը, քանի որ զգայական տեղեկատվության փոփոխությունից հետո կենտրոնական կառույցներում կարող են ձևավորվել հարմարվողական գործընթացներ, որոնք նպաստում են ֆունկցիոնալ հավասարակշռության աստիճանական վերականգնմանը։ Հետազոտությունը կարող է համեմատել տարբեր վիճակներում գրանցված նեյրոնային ակտիվության ընդհանուր օրինաչափությունները՝ բացահայտելով վեստիբուլյար ազդակների և կենտրոնական նյարդային պատասխանների փոխկապակցվածությունը։ Ստացված գիտական պատկերացումները կարևոր են հավասարակշռության և շարժողական վերահսկման նյարդաֆիզիոլոգիական հիմքերի, ինչպես նաև վեստիբուլյար համակարգի հարմարվողական հնարավորությունների ավելի ամբողջական ըմբռնման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է նյարդաֆիզիոլոգիայի, վեստիբուլյար ֆիզիոլոգիայի և զգայական համակարգերի ուսումնասիրության մոտեցումները՝ կենտրոնանալով փոփոխված զգայական պայմաններում նեյրոնային ակտիվության և կենտրոնական փոխհատուցման գործընթացների վրա։

Математика

Պոլիմերային նյութագիտության և ճառագայթային ֆիզիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է գամմա ճառագայթման ազդեցությամբ պոլիէթիլենի ջերմադինամիկական և կառուցվածքային պարամետրերի փոփոխությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում պոլիէթիլենի մոլեկուլային կառուցվածքը, բյուրեղային և ամորֆ փուլերի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև պոլիմերային նյութերի ֆիզիկական հատկությունների ձևավորման հիմնական օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իոնացնող ճառագայթման ազդեցությամբ պոլիմերային շղթաներում առաջացող փոփոխություններին, միջմոլեկուլային կապերի ձևավորման, շղթաների խզման և օքսիդացման հնարավոր գործընթացներին։ Վերլուծվում են գամմա ճառագայթման կլանված դոզայի և ճառագայթման պայմանների ազդեցությունները պոլիէթիլենի բյուրեղայնության աստիճանի, հալման ջերմաստիճանի, ջերմային կայունության և այլ ջերմադինամիկական բնութագրերի վրա։ Քննարկվում են նաև նյութի կառուցվածքային վերակազմավորման, մոլեկուլային շարժունակության փոփոխության և մեխանիկական հատկությունների հետ դրանց փոխկապակցվածության հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են դիֆերենցիալ սկանավորող կալորիմետրիայի, ռենտգենակառուցվածքային վերլուծության, սպեկտրոսկոպիական և այլ ֆիզիկաքիմիական հետազոտության մեթոդների կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ճառագայթային մշակման միջոցով պոլիմերների հատկությունների նպատակային փոփոխման, նյութերի ճառագայթակայունության գնահատման և արդյունաբերական կիրառության պայմաններում դրանց հուսալիության ապահովման հարցերին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել պոլիմերների ֆիզիկայի, նյութագիտության, ճառագայթային քիմիայի և պոլիմերային տեխնոլոգիաների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։