Ազգային ժողովի արձանագրություններ, նիստ 5

Технология

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է բազմաֆունկցիոնալ մագնիսաէլաստիկ փոխակերպիչների և դրանց կառավարման սարքերի մշակմանը կենսաբժշկական հետազոտությունների համար։ Գրքում ներկայացվում են մագնիսաէլաստիկ երևույթների ֆիզիկական հիմքերը, փոխակերպիչների աշխատանքի սկզբունքները և դրանց կիրառությունը կենսաբժշկական չափումների և ազդանշանների գրանցման համակարգերում։ Հեղինակը վերլուծում է մագնիսական դաշտի ազդեցությամբ մեխանիկական դեֆորմացիաների առաջացումը և հակադարձ գործընթացը՝ մեխանիկական ազդակների վերածումը էլեկտրամագնիսական ազդանշանների։ Աշխատությունում քննարկվում են բազմաֆունկցիոնալ սենսորային համակարգերի նախագծման մոտեցումները, դրանց զգայունության բարձրացման մեթոդները և աղմուկի նվազեցման տեխնոլոգիաները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կառավարման էլեկտրոնիկայի նախագծմանը, ազդանշանների մշակման ալգորիթմներին և կենսաբժշկական կիրառությունների առանձնահատկություններին՝ ներառյալ հյուսվածքների մեխանիկական հատկությունների չափումը, միկրոշարժումների գրանցումը և ախտորոշիչ համակարգերի կատարելագործումը։ Գիրքը նախատեսված է ինժեներների, ֆիզիկոսների, կենսաբժշկական տեխնոլոգների, էլեկտրոնիկայի մասնագետների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների ու հետազոտողների համար՝ առաջարկելով ինչպես տեսական հիմքեր, այնպես էլ կիրառական լուծումներ։

История

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության և հայկական Սփյուռքի միջև հարաբերությունների ձևավորմանն ու զարգացմանը 1990-ական թվականներին՝ Հայաստանի անկախության վերականգնումից հետո ստեղծված նոր քաղաքական և հասարակական պայմանների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում այն գործընթացներն են, որոնց միջոցով անկախ հայկական պետությունը և աշխարհի տարբեր երկրներում գործող հայկական համայնքներն ու կազմակերպությունները վերակառուցեցին իրենց փոխհարաբերությունները և ձևավորեցին համագործակցության նոր օրակարգ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննարկվել անկախության առաջին տարիների քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական իրադարձությունները, դրանց ազդեցությունը Սփյուռքի հետ հարաբերությունների վրա, ինչպես նաև համահայկական կառույցների և սփյուռքյան կազմակերպությունների մասնակցությունը Հայաստանի պետականաշինության ու հասարակական կյանքի տարբեր գործընթացներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Սփյուռքի կողմից Հայաստանին ցուցաբերված մարդասիրական, ֆինանսական, մասնագիտական և կազմակերպական աջակցությանը, որը հատկապես կարևոր նշանակություն ունեցավ անկախության առաջին տարիների տնտեսական դժվարությունների և սոցիալական խնդիրների պայմաններում։ Կարևոր թեմաներից են նաև Արցախյան հակամարտությունը, Հայաստանի միջազգային դիրքավորումը, ազգային անվտանգության խնդիրները և դրանց շուրջ Հայաստանի ու Սփյուռքի քաղաքական ու հասարակական շրջանակների համագործակցությունը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև Սփյուռքի ինքնակազմակերպման առանձնահատկություններին, ավանդական և նոր ձևավորվող կառույցների գործունեությանը, Հայաստանի պետական մարմինների հետ կապերի հաստատմանը և համազգային քաղաքականության ձևավորման փորձերին։ 1990-ական թվականների ուսումնասիրությունը հատկապես կարևոր է, քանի որ այդ ժամանակաշրջանում ձևավորվեցին հետագա Հայաստան-Սփյուռք հարաբերությունների բազմաթիվ ինստիտուցիոնալ և գաղափարական հիմքեր։ Միաժամանակ դիտարկվում են համագործակցության ընթացքում առաջացած խնդիրներն ու հակասությունները՝ կապված Հայաստանի և Սփյուռքի քաղաքական առաջնահերթությունների, ինքնության ընկալումների, կազմակերպական մոտեցումների և փոխադարձ ակնկալիքների տարբերությունների հետ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, քաղաքագետների, սփյուռքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ հնարավորություն տալով հասկանալու անկախ Հայաստանի առաջին տասնամյակի ընթացքում ձևավորված Հայաստան-Սփյուռք փոխհարաբերությունների բնույթը, հիմնական ուղղություններն ու պատմական նշանակությունը։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է Ավրոմանի տարածաշրջանում գործածվող բարբառի լեզվական համակարգի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ուշադրություն դարձնելով դրա հնչյունական, ձևաբանական, բառապաշարային և քերականական առանձնահատկություններին։ Ներկայացվում են բարբառի ձևավորման ու զարգացման հիմնական առանձնահատկությունները, տարածքային գործածությունը և հարակից լեզուների ու խոսվածքների հետ ունեցած փոխազդեցությունները։ Ուսումնասիրվում է հնչյունական համակարգը՝ դիտարկելով ձայնավորների և բաղաձայնների կազմը, արտասանական առանձնահատկությունները, հնչյունափոխությունները և այն օրինաչափությունները, որոնցով տվյալ խոսվածքը տարբերվում է լեզվական հարակից տարբերակներից։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ձևաբանությանը՝ գոյականների, դերանունների, ածականների, բայերի և խոսքի այլ մասերի կառուցվածքին, դրանց փոփոխության ձևերին և քերականական նշանակությունների արտահայտման միջոցներին։ Քննարկվում է նաև բայական համակարգը, ժամանակի, դեմքի, թվի և եղանակի արտահայտման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բառերի ու նախադասությունների կառուցման հիմնական սկզբունքները։ Բառապաշարի ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են տեղական ծագում ունեցող բառերը, պատմականորեն պահպանված լեզվական միավորները, փոխառությունները և առօրյա կյանքի տարբեր ոլորտներին վերաբերող անվանումները։ Բարբառային նյութը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ոչ միայն լեզվական կառուցվածքը, այլև տվյալ տարածաշրջանի բնակչության պատմական զարգացման, մշակութային միջավայրի և այլ ժողովուրդների հետ երկարատև շփումների որոշ առանձնահատկություններ։ Կարևորվում է բարբառի տեղը տարածաշրջանի լեզվական բազմազանության մեջ, նրա հարաբերակցությունը ազգակից լեզվական ձևերի հետ և այն հատկանիշները, որոնք ձևավորում են նրա ինքնատիպությունը։ Լեզվական փաստերի համադրական ուսումնասիրությունը նպաստում է նաև պատմական լեզվաբանության խնդիրների լուսաբանմանը՝ հնարավորություն տալով հետևել առանձին հնչյունական, քերականական և բառապաշարային երևույթների զարգացմանն ու պահպանմանը։ Նման ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի տեղական խոսվածքների փաստագրման, լեզվական ժառանգության պահպանման և տարածաշրջանի պատմալեզվական գործընթացների ավելի ամբողջական ընկալման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել բարբառագիտությամբ, իրանագիտությամբ, պատմական և համեմատական լեզվաբանությամբ, ազգագրությամբ ու տարածաշրջանային մշակույթների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Культура

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Արագած լեռնազանգվածի տարածքում բրոնզի դարաշրջանում ձևավորված ամրոց-բնակատեղիների ճարտարապետության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այդ հնագույն բնակավայրերի կառուցվածքային, տարածական և պաշտպանական առանձնահատկությունները, ուսումնասիրել դրանց ձևավորման օրինաչափությունները և տեղը տարածաշրջանի հնագույն ճարտարապետության զարգացման պատմության մեջ։ Աշխատանքի շրջանակում ամրոց-բնակատեղիները դիտարկվում են որպես բնակելի, տնտեսական և պաշտպանական գործառույթները համատեղող համալիրներ, որոնց կառուցվածքը պայմանավորված է ինչպես բնական միջավայրով, այնպես էլ տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական և ռազմական պահանջներով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ամրոցների տեղադրությանը՝ հաշվի առնելով լեռնային ռելիեֆը, բնական բարձրությունները, տեսանելիության պայմանները, ջրային աղբյուրների հասանելիությունը և տարածքի ռազմավարական նշանակությունը։ Այս գործոնների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչու են հնագույն բնակավայրերը կառուցվել տվյալ վայրերում և ինչպես են բնական պայմանները ներառվել պաշտպանական ու քաղաքաշինական լուծումների մեջ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ամրոց-բնակատեղիների հատակագծային կառուցվածքի ուսումնասիրությունը։ Կարող են վերլուծվել պաշտպանական պարիսպների և աշտարակների կառուցվածքը, մուտքերի կազմակերպումը, բնակելի և տնտեսական տարածքների փոխհարաբերությունը, ներքին անցուղիները և բնակավայրի ընդհանուր տարածական կազմակերպումը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի շինարարական տեխնիկայի և օգտագործված նյութերի ուսումնասիրությունը։ Քարե պատերի կառուցման եղանակները, դրանց հաստությունը, շարվածքի առանձնահատկությունները և տեղական շինանյութերի օգտագործումը կարող են տեղեկություններ տալ բրոնզի դարի շինարարական մշակույթի և տեխնիկական հնարավորությունների մասին։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև բնակելի կառույցների տիպաբանությունը, դրանց չափերը, հատակագծային լուծումները և կենցաղային գործառույթները։ Բնակելի, պահեստային, արտադրական և պաշտամունքային տարածքների հնարավոր տարբերակումը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու բնակավայրերի ներքին կազմակերպման և բնակչության կենսակերպի որոշ առանձնահատկություններ։ Արագածի տարածաշրջանի ամրոց-բնակատեղիների համեմատական ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել տարբեր հուշարձանների միջև առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները և ցույց տալ ճարտարապետական ձևերի զարգացման ու տեղայնացման գործընթացները։ Կարևոր է նաև այդ հուշարձանների դիտարկումը Հայաստանի և Հայկական լեռնաշխարհի բրոնզեդարյան այլ ամրոցների ու բնակավայրերի համատեքստում՝ տարածաշրջանային փոխազդեցությունների և ընդհանուր մշակութային միտումների բացահայտման նպատակով։ Հետազոտության աղբյուրագիտական հիմքը կարող են կազմել հնագիտական պեղումների արդյունքները, ճարտարապետական չափագրությունները, հատակագծերը, լուսանկարները, հնագիտական նյութերը և պատմամշակութային համեմատական տվյալները։ Դրանց համադրումը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական կերպով վերականգնել ամրոց-բնակատեղիների կառուցվածքն ու գործառույթը։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ Հայաստանի հնագույն ճարտարապետության պատմության ուսումնասիրման, բրոնզի դարի բնակավայրերի տիպաբանության մշակման և հնագիտական ժառանգության պահպանության ու գիտական փաստագրման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Արագածի բրոնզեդարյան ամրոց-բնակատեղիների ճարտարապետական ինքնատիպությունը և դրանց նշանակությունը տարածաշրջանի վաղ քաղաքաշինական ու պաշտպանական մշակույթի զարգացման գործընթացում։

Культура

Արվեստագիտական և պատմամշակութային բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 1920–1932 թվականների Հայաստանի գեղարվեստական կյանքի ուսումնասիրությանը՝ հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացնելով կերպարվեստի զարգացման գործընթացների վրա։ Քննության են առնվում ժամանակաշրջանի գեղարվեստական միջավայրի ձևավորման առանձնահատկությունները, ստեղծագործական կազմակերպությունների և արվեստի հաստատությունների գործունեությունը, ինչպես նաև նկարիչների մասնակցությունը մշակութային կյանքին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գեղանկարչության, գրաֆիկայի, քանդակագործության և կերպարվեստի այլ ուղղությունների զարգացմանը, գեղարվեստական նոր մոտեցումների ձևավորմանն ու ստեղծագործական որոնումներին։ Վերլուծվում են արվեստագետների գործունեության, ցուցահանդեսային կյանքի, մասնագիտական կրթության և գեղարվեստական ժառանգության պահպանման հետ կապված գործընթացները։ Քննարկվում են նաև հասարակական ու մշակութային փոփոխությունների ազդեցությունը կերպարվեստի թեմատիկայի, արտահայտչամիջոցների և գեղագիտական սկզբունքների ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանի Հայաստանի գեղարվեստական միջավայրի, ստեղծագործական շարժումների և կերպարվեստի զարգացման հիմնական միտումների մասին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել արվեստաբանների, մշակութաբանների, հայ արվեստի պատմության մասնագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Технология

Աշխատանքը նվիրված է տարբեր հաճախություններով տակտավորվող թվային սխեմաների համաձայնեցման միջոցների մշակմանը՝ կենտրոնանալով տարբեր տակտային տիրույթներում աշխատող թվային հանգույցների միջև տվյալների հուսալի և ճիշտ փոխանցման ապահովման խնդրի վրա։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է այն հանգամանքը, որ ժամանակակից թվային համակարգերում առանձին բաղադրիչներ հաճախ աշխատում են տարբեր հաճախություններով, ինչի հետևանքով անհրաժեշտ է ապահովել դրանց միջև ազդանշանների և տվյալների ճիշտ փոխանակում՝ խուսափելով ժամանակային անհամապատասխանություններից, տվյալների կորստից և համակարգի անկայուն աշխատանքից։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել տարբեր հաճախություններով աշխատող սխեմաների փոխկապակցման հիմնական սկզբունքները, տակտային ազդանշանների փոխհարաբերությունները, տվյալների փոխանցման ժամանակային սահմանափակումները և հնարավոր խափանումների առաջացման պատճառները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ասինխրոն և բազմատիրույթ թվային համակարգերում ազդանշանների համաժամացման մեխանիզմներին, մետաստաբիլության ռիսկի նվազեցմանը, տվյալների փոխանցման հուսալիության բարձրացմանը և համապատասխան ինտերֆեյսների նախագծմանը։ Կարևոր ուղղություն է նաև տարբեր հաճախություններով աշխատող բլոկների միջև տվյալների փոխանցման արդյունավետության և արագության գնահատումը՝ հաշվի առնելով ապարատային ռեսուրսների օգտագործումը, էներգասպառումը և կառուցվածքային բարդությունը։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են մշակվել և մոդելավորվել տարբեր համաձայնեցման սխեմաներ, այնուհետև իրականացվել դրանց համակարգչային կամ ապարատային փորձարկումներ՝ աշխատանքային ռեժիմների, ժամանակային պարամետրերի և հուսալիության ցուցանիշների գնահատման նպատակով։ Առաջարկվող միջոցների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ընտրելու տվյալ թվային համակարգի պահանջներին առավել համապատասխան լուծումը և կատարելագործելու տարբեր տակտային տիրույթների միջև փոխազդեցությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել ժամանակակից միկրոպրոցեսորային համակարգերում, ծրագրավորվող տրամաբանական սարքերում, թվային կառավարման համակարգերում, կապի սարքավորումներում և այլ բարդ ապարատային համակարգերում, որտեղ անհրաժեշտ է տարբեր հաճախություններով աշխատող հանգույցների հուսալի համագործակցություն։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել էլեկտրոնիկայի և միկրոէլեկտրոնիկայի մասնագետներին, թվային համակարգերի նախագծողներին, ապարատային ինժեներներին, հետազոտողներին և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողներին։