Ազգային ժողովի ատենագրություններ, նիստ Ե

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Սևանա լճի ֆիտոպլանկտոնային համայնքի ալոգենային սուկցեսիայի ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով ջրային էկոհամակարգում արտաքին գործոնների ազդեցությամբ տեղի ունեցող կառուցվածքային և գործառութային փոփոխությունների վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են ֆիտոպլանկտոնի կազմը, տեսակային բազմազանությունը, տարածական և ժամանակային փոփոխությունները, ինչպես նաև տարբեր խմբերի ներկայացուցիչների հարաբերակցությունը լճի էկոլոգիական պայմանների փոփոխության ընթացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն արտաքին ազդեցություններին, որոնք կարող են պայմանավորել ֆիտոպլանկտոնային համայնքի վերակազմավորումը՝ ջրի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների, սննդանյութերի պարունակության, ջերմաստիճանային ռեժիմի, ջրաբանական պայմանների և մարդածին ազդեցության փոփոխությունների միջոցով։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են արտաքին միջավայրի գործոնները ներգործում ֆիտոպլանկտոնային օրգանիզմների տարածման, զարգացման և համայնքային կառուցվածքի վրա, ինչպես նաև ինչպես են այդ փոփոխություններն անդրադառնում ամբողջ լճային էկոհամակարգի կենսաբանական հավասարակշռության վրա։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է Սևանա լճի էկոլոգիական վիճակի գնահատումը ֆիտոպլանկտոնի ցուցանիշների միջոցով, քանի որ այդ համայնքները զգայուն արձագանքում են ջրային միջավայրի փոփոխություններին և կարող են ծառայել որպես էկոհամակարգային գործընթացների կարևոր կենսաբանական ցուցիչներ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հիդրոբիոլոգիայի, ջրային էկոլոգիայի, կենսաբանության, բնապահպանության և լիմնոլոգիայի ոլորտների ուսանողների, հետազոտողների և մասնագետների համար՝ նպաստելով Սևանա լճի կենսաբազմազանության, էկոլոգիական գործընթացների և արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ համայնքային արձագանքների ավելի խորքային ըմբռնմանը։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է ավագ դպրոցում ֆիզիկայի «Մոլեկուլային ֆիզիկա» և «Ջերմային երևույթներ» բաժինների դժվար յուրացվող թեմաների արդյունավետ դասավանդման մեթոդիկայի մշակմանը և հիմնավորմանը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են այն հասկացություններն ու թեմաները, որոնք սովորողների համար առավել մեծ ճանաչողական դժվարություններ են առաջացնում՝ հաշվի առնելով դրանց վերացական բնույթը, միկրոսկոպիկ և մակրոսկոպիկ պատկերացումների փոխկապակցվածությունը, մաթեմատիկական ապարատի կիրառման անհրաժեշտությունը և առօրյա ինտուիտիվ պատկերացումների հետ հնարավոր հակասությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի հասկացությունների ուսուցմանը, ինչպիսիք են մոլեկուլային-կինետիկ տեսության հիմնական դրույթները, ջերմաստիճանը, ներքին էներգիան, ջերմաքանակը, ջերմափոխանակությունը, գազային օրենքները, իդեալական գազի վիճակի հավասարումը և ջերմային գործընթացները։ Աշխատանքում կարևորվում է սովորողների նախնական գիտելիքների և սխալ պատկերացումների բացահայտումը, դրանց աստիճանական վերակառուցումը և գիտականորեն հիմնավորված ֆիզիկական պատկերացումների ձևավորումը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ուսուցման ակտիվ մեթոդների կիրառումը՝ փորձերի և ցուցադրությունների, խնդիրների լուծման, մոդելավորման, գրաֆիկական ներկայացումների, մտային փորձերի, ՏՀՏ գործիքների և իրավիճակային առաջադրանքների միջոցով։ Նման մոտեցումները հնարավորություն են տալիս տեսանելի դարձնել այն միկրոսկոպիկ գործընթացները, որոնք անմիջականորեն դիտարկելի չեն, և կապել տեսական գիտելիքը իրական ֆիզիկական երևույթների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆիզիկական մեծությունների միջև կապերի բացահայտմանը, բանաձևերի մեխանիկական անգիրից խուսափելուն և խնդիրների լուծման ալգորիթմական ու տրամաբանական մոտեցումների ձևավորմանը։ Աշխատանքը կարող է ներառել դասի կազմակերպման տարբեր մոդելներ, թեմատիկ ուսումնական առաջադրանքներ, փորձարարական աշխատանքներ և մեթոդական առաջարկություններ, որոնք ուղղված են սովորողների ճանաչողական ակտիվության և ինքնուրույնության բարձրացմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել դժվար յուրացվող նյութի մատուցման պարզեցմանը, սովորողների ֆիզիկական մտածողության զարգացմանը, տեսական գիտելիքների գործնական կիրառման կարողությունների ձևավորմանը և ավագ դպրոցում ֆիզիկայի ուսուցման արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ֆիզիկայի ուսուցիչներին, մանկավարժներին, մեթոդիստներին, կրթության հետազոտողներին, դասախոսներին, ուսուցիչների վերապատրաստման մասնագետներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Право

Այս թեման վերաբերում է քաղաքացիական հասարակության ձևավորման, զարգացման և գործառման իրավական հիմքերին, ինչպես նաև ինստիտուցիոնալ համակարգի տեսական և գործնական հիմնախնդիրներին Հայաստանի Հանրապետության օրինակով, որտեղ ուսումնասիրվում են պետության, հասարակության և ոչ պետական կազմակերպությունների փոխհարաբերությունների իրավական կարգավորումները։ Քաղաքացիական հասարակությունը դիտարկվում է որպես սոցիալական ինստիտուտների ամբողջություն, որը գործում է պետությունից հարաբերականորեն անկախ և ապահովում է քաղաքացիների մասնակցությունը հասարակական, քաղաքական և տնտեսական գործընթացներին։ Հայաստանի համատեքստում այս համակարգը ներառում է հասարակական կազմակերպություններ, միություններ, արհմիություններ, մեդիա կառույցներ և այլ նախաձեռնություններ, որոնք գործում են սահմանադրական ազատությունների և օրենքների շրջանակում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավական երաշխիքներին, որոնք ապահովում են խոսքի, հավաքների, միավորման ազատությունները, ինչպես նաև պետական վերահսկողության և ինքնակարգավորման մեխանիզմների հավասարակշռությանը։ Տեսական մակարդակում քննարկվում են քաղաքացիական հասարակության ինստիտուցիոնալ կայացման մոդելները, պետություն-հասարակություն համագործակցության ձևերը և ժողովրդավարական կառավարման արդյունավետության բարձրացման ուղիները, մինչդեռ գործնական մակարդակում վերլուծվում են օրենսդրական դաշտի բացերը, ինստիտուցիոնալ թույլ կողմերը և զարգացման խոչընդոտները։ Ընդհանուր առմամբ, այս ոլորտը կարևոր է ժողովրդավարական համակարգի ամրապնդման, հասարակական մասնակցության ընդլայնման և իրավական պետության կայացման գործընթացում։

Экономика

Աշխատությունը տնտեսագիտության տեսության ուսումնական և կիրառական խնդիրների ժողովածու է, որը նախատեսված է ուսանողների համար՝ տեսական գիտելիքները գործնական խնդիրների միջոցով ամրապնդելու և տնտեսագիտական վերլուծական մտածողությունը զարգացնելու նպատակով, գրքում ընդգրկված են տնտեսագիտության հիմնական բաժիններին համապատասխան խնդիրներ՝ միկրոտնտեսագիտությունից և մակրոտնտեսագիտությունից սկսած մինչև շուկայի մեխանիզմներ, պահանջարկ և առաջարկ, գնագոյացում, արտադրության գործոններ, շուկայական հավասարակշռություն, ինչպես նաև ազգային տնտեսության հիմնական մակրոտնտեսական ցուցանիշների հաշվարկ և մեկնաբանություն, ներկայացվում են տարբեր մակարդակի հաշվարկային և վերլուծական առաջադրանքներ, որոնք օգնում են հասկանալ տնտեսական երևույթների փոխկապակցվածությունը և կիրառել տեսական բանաձևերը գործնական իրավիճակներում, աշխատությունը տրամադրում է նաև խնդիրների լուծման մեթոդական մոտեցումներ, քայլ առ քայլ հաշվարկային տրամաբանություն և արդյունքների տնտեսագիտական մեկնաբանման ուղեցույցներ, ինչը նպաստում է ինքնուրույն աշխատանքի զարգացմանը և քննություններին պատրաստվելուն, գրքում ընդգծվում է խնդիրների լուծման դերը տնտեսագիտական մտածողության ձևավորման, վերլուծական հմտությունների զարգացման և իրական տնտեսական իրավիճակների գնահատման կարողությունների բարձրացման գործում, աշխատությունը համադրում է տեսական տնտեսագիտության հիմքերը և գործնական կիրառական վարժությունները՝ ապահովելով տնտեսագիտության տեսության ամբողջական խնդիրային ուսուցում։

История

Ս. Ա. Եսայանի աշխատությունն ուսումնասիրում է Հայաստանի հյուսիսարևելյան շրջանների հնագույն ցեղային բնակչության մշակույթը՝ մ. թ. ա. III–I հազարամյակներն ընդգրկող երկարատև ժամանակաշրջանում։ Հետազոտության հիմքում հնագիտական նյութերի և պատմական տվյալների քննությունն է, որոնց միջոցով ներկայացվում են տարածաշրջանում բնակված համայնքների հասարակական կյանքի, տնտեսական գործունեության և մշակութային զարգացման առանձնահատկությունները։ Հնագիտական գտածոների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու բնակավայրերի կառուցվածքի, բնակելի և պաշտպանական կառույցների, թաղման սովորույթների, խեցեգործության, մետաղամշակության, զենքերի, գործիքների և զարդերի մասին։ Այս նյութերը կարևոր տեղեկություններ են հաղորդում հին համայնքների արտադրական հմտությունների, կենցաղի, գեղարվեստական պատկերացումների և հարևան բնակչության հետ ունեցած կապերի վերաբերյալ։ Աշխատության ժամանակագրական լայն ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու մշակութային երևույթների շարունակականությունն ու փոփոխությունները, ինչպես նաև տարածաշրջանի հնագիտական հուշարձանների տեղը Հայկական լեռնաշխարհի ընդհանուր պատմամշակութային գործընթացներում։ Հետազոտությունը նշանակալի է Հայաստանի հյուսիսարևելյան տարածքների հնագույն պատմության, ցեղային հասարակությունների ձևավորման, նյութական մշակույթի զարգացման և հնագիտական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Այն օգտակար է հնագետների, պատմաբանների և հին քաղաքակրթություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Религия

Հրատարակությունը հոգևոր երգերի և սաղմոսների ժողովածու է, որը նախատեսված է քրիստոնեական աղոթական ու պաշտամունքային կյանքի համար։ Այն միավորում է սաղմոսերգության և հոգևոր երգեցողության ավանդույթները՝ ներկայացնելով հայ եկեղեցական երաժշտական ու գրավոր ժառանգության կարևոր բաղադրիչներից մեկը։ Սաղմոսները քրիստոնեական պաշտամունքի հնագույն և նշանակալի ձևերից են, որոնց միջոցով արտահայտվում են հավատքը, փառաբանությունը, երախտագիտությունը, ապաշխարությունը, աղոթքը և Աստծուն ուղղված հոգևոր դիմումը։ Հոգևոր երգերն իրենց հերթին նպաստում են եկեղեցական համայնքի միասնական երգեցողությանը, ծիսական կյանքի կազմակերպմանը և կրոնական գաղափարների գեղարվեստական արտահայտմանը։ Նման ժողովածուները կարևոր նշանակություն են ունեցել ոչ միայն եկեղեցական արարողությունների, այլև անհատական աղոթքի, հոգևոր դաստիարակության և քրիստոնեական ավանդույթների փոխանցման համար։ Դրանք արտացոլում են հայ հոգևոր երաժշտության և երգեցողության պատմական զարգացումը, ինչպես նաև սաղմոսերգության ու եկեղեցական երգերի պահպանման և տարածման մշակույթը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել հայ եկեղեցու պատմությամբ, հոգևոր երաժշտությամբ, շարականագիտությամբ, սաղմոսերգությամբ և հայ երաժշտական ժառանգությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների, հոգևորականների ու ընթերցողների համար։