Բաքվի Հայոց մարդասիրական ընկերության գրադարանի գրացուցակ

Литература

«Պարույր Սևակ. բանաստեղծության գիտությունը» աշխատությունը նվիրված է XX դարի հայ մեծ բանաստեղծ Պարույր Սևակի ստեղծագործության ուսումնասիրմանը։ Այն ընդգրկում է նրա բանաստեղծության թեմատիկ ու ֆորմալ առանձնահատկությունների վերլուծությունը, պատկերում է նրա ստեղծագործական ուղին, ոճային առանձնահատկությունները և հայ գրականության մեջ ունեցած նշանակությունը։ Գիրքը կամ ուսումնասիրությունը նախատեսված է գրականագետների, ուսուցիչների, ուսանողների և գրականության սիրահարների համար՝ ովքեր ցանկանում են խորությամբ հասկանալ Սևակի բանաստեղծության կառուցվածքը, լեզուն և աշխարհայացքը։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է Գազել ընտանիքի միկրոավտոբուսների արգելակային համակարգի հուսալիության համակողմանի գնահատմանը՝ հիմնական շեշտադրումը դնելով մեքենամասերի ռեսուրսային ցուցանիշների ուսումնասիրության վրա։ Արգելակային համակարգը տրանսպորտային միջոցի անվտանգության տեսանկյունից ամենակարևոր համակարգերից է, քանի որ դրա տեխնիկական վիճակից անմիջականորեն կախված են արգելակման արդյունավետությունը, կանգառի ճանապարհը, մեքենայի կառավարելիությունը և վարորդի ու ուղևորների անվտանգությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են արգելակային համակարգի հիմնական հանգույցներն ու մեքենամասերը, դրանց աշխատանքային պայմանները, մաշվածության գործընթացները, խափանումների առաջացման պատճառները և շահագործման ընթացքում տեխնիկական վիճակի փոփոխության օրինաչափությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի ռեսուրսային ցուցանիշների վերլուծությանը, ինչպիսիք են մեքենամասերի ծառայության ժամկետը, սահմանային վիճակին հասնելու ժամանակը կամ վազքը, խափանումների հաճախականությունը, միջխափանային աշխատանքը և տեխնիկական սպասարկման կամ վերանորոգման անհրաժեշտության առաջացման պարբերականությունը։ Նման ցուցանիշների միջոցով հնարավոր է ավելի օբյեկտիվորեն գնահատել արգելակային համակարգի հուսալիությունը և բացահայտել այն բաղադրիչները, որոնց մաշվածությունն առավել մեծ ազդեցություն ունի ամբողջ համակարգի աշխատանքի վրա։ Աշխատությունում կարող է ուսումնասիրվել արգելակային համակարգի առանձին տարրերի՝ արգելակային կոճղակների կամ բարձիկների, սկավառակների կամ թմբուկների, աշխատանքային և գլխավոր գլանների, խողովակաշարերի, միացումների, զսպանակների և այլ բաղադրիչների տեխնիկական վիճակը։ Դրանց ռեսուրսային բնութագրերի համադրումը հնարավորություն է տալիս որոշել, թե շահագործման որ փուլերում է աճում խափանման հավանականությունը և ինչպիսի կանխարգելիչ միջոցառումներ կարող են նվազեցնել վթարային իրավիճակների առաջացման ռիսկը։ Կարևոր է նաև շահագործման պայմանների ազդեցության գնահատումը, քանի որ միկրոավտոբուսի հաճախակի կանգառները, քաղաքային երթևեկությունը, մեծ ծանրաբեռնվածությունը, ճանապարհային պայմանները, եղանակային գործոնները և վարելու առանձնահատկությունները կարող են զգալիորեն փոխել արգելակային մեքենամասերի մաշվածության արագությունը և դրանց իրական ռեսուրսը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել շահագործման տվյալների հավաքագրում և վիճակագրական մշակում, որի արդյունքում հնարավոր է գնահատել մեքենամասերի միջին ռեսուրսը, դրանց ռեսուրսների տարածվածությունը, խափանումների առաջացման հավանականությունը և տեխնիկական վիճակի փոփոխության միտումները։ Ստացված արդյունքների հիման վրա հնարավոր է մշակել արգելակային համակարգի տեխնիկական սպասարկման և ախտորոշման ավելի հիմնավորված պարբերականություն՝ հիմնված ոչ միայն սահմանված ժամանակային կամ վազքային միջակայքերի, այլև իրական շահագործման պայմանների և մեքենամասերի փաստացի ռեսուրսի վրա։ Աշխատության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ հուսալիության գնահատման արդյունքները կարող են օգտագործվել տեխնիկական սպասարկման գործընթացների կատարելագործման, անսարքությունների վաղ հայտնաբերման, չնախատեսված վերանորոգումների կրճատման և շահագործման անվտանգության բարձրացման նպատակով։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս կապ հաստատել մեքենամասերի մաշվածության և ամբողջ արգելակային համակարգի հուսալիության միջև՝ ցույց տալով, թե առանձին բաղադրիչների ռեսուրսի ճիշտ գնահատումն ինչպես կարող է նպաստել տրանսպորտային միջոցի տեխնիկական պատրաստվածության բարձրացմանը։ Արդյունքում աշխատանքը ձևավորում է մեթոդական և գործնական մոտեցում, որի միջոցով հնարավոր է գնահատել Գազել ընտանիքի միկրոավտոբուսների արգելակային համակարգի հուսալիությունը, կանխատեսել հիմնական մեքենամասերի ծառայության ռեսուրսը և հիմնավորել դրանց տեխնիկական սպասարկման, վերահսկման ու փոխարինման անհրաժեշտությունը։

География

Այս աշխատությունը նվիրված է ավտոմոբիլային տրանսպորտից առաջացող գազային արտանետումների ուսումնասիրությանը, դրանց ազդեցության գնահատմանը քաղաքային միջավայրի և բնակչության առողջության վրա, ինչպես նաև արտանետումների նվազեցման արդյունավետ միջոցների մշակմանը՝ հիմնվելով Երևանի օրինակով իրականացված վերլուծությունների վրա։ Հեղինակը ներկայացնում է օդի աղտոտման հիմնական աղբյուրները, ուսումնասիրում է տրանսպորտային հոսքերի առանձնահատկությունները, տարբեր տեսակի շարժիչների և վառելիքների ազդեցությունը մթնոլորտային արտանետումների ծավալի ու կազմի վրա, ինչպես նաև դիտարկում է ժամանակակից չափման և մոնիթորինգի մեթոդները։ Աշխատությունում վերլուծվում են շրջակա միջավայրի պահպանության ոլորտում կիրառվող միջազգային և տեղական մոտեցումները, գնահատվում են տեխնիկական, կազմակերպչական և կառավարման լուծումների արդյունավետությունը, ինչպես նաև առաջարկվում են գործնական միջոցառումներ, որոնք կարող են նպաստել քաղաքային օդի որակի բարելավմանը և վնասակար արտանետումների կրճատմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել տրանսպորտի, բնապահպանության, քաղաքաշինության և ինժեներական ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են կայուն քաղաքային զարգացման և շրջակա միջավայրի պահպանության արդիական խնդիրներով։

География

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում Արաքսի ավազանի գետերի էքստրեմալ ելքերի հաշվարկին և դրանց հետ կապված ռիսկերի գնահատմանը։ Թեման վերաբերում է այն հիդրոլոգիական գործընթացների ուսումնասիրությանը, որոնց ժամանակ գետերում դիտվում են սովորականից զգալիորեն բարձր կամ ցածր ջրի ելքեր, և դրանց հնարավոր ազդեցությանը բնակավայրերի, ենթակառուցվածքների, գյուղատնտեսության ու ջրային էկոհամակարգերի վրա։ Աշխատանքը 2014 թվականին պաշտպանված աշխարհագրական գիտությունների թեկնածուական հետազոտություն է՝ Երևանի պետական համալսարանի շրջանակում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է Արաքսի ավազանի գետերի հիդրոլոգիական դիտարկումների և բազմամյա տվյալների վերլուծությունը՝ գետային հոսքի ծայրահեղ արժեքների կրկնելիությունը, փոփոխականությունը և տարածական առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։ Արաքսի ավազանը Հայաստանի ջրային համակարգի առանցքային հատվածներից է․ Հայաստանի տարածքի մոտ 76%-ը պատկանում է Արաքսի ավազանին, իսկ Արաքսը Հայաստանի տարածքում անցնում է շուրջ 192 կմ՝ ունենալով մոտ 22,560 կմ² ջրահավաք տարածք։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել գետերի բացարձակ առավելագույն և նվազագույն ելքերը, դրանց ձևավորման բնական և մարդածին գործոնները, ինչպես նաև ծայրահեղ հոսքերի ժամանակային փոփոխությունները։ Հատուկ նշանակություն ունի գարնանային վարարումների, տեղատարափ տեղումների, ձնհալի և այլ հիդրոօդերևութաբանական գործընթացների ազդեցության գնահատումը գետային հոսքի վրա։ Արաքսի ավազանի գետերի ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ ծայրահեղ հոսքերի ձևավորման վրա կարող են միաժամանակ ազդել ինչպես բնական, այնպես էլ մարդածին գործոնները, իսկ տարբեր գետերում առավելագույն և նվազագույն հոսքերի փոփոխության միտումները կարող են էապես տարբերվել։ Ռիսկի գնահատման բաղադրիչը հնարավորություն է տալիս հիդրոլոգիական ծայրահեղ երևույթները կապել դրանց հնարավոր հետևանքների հետ՝ գնահատելով ջրհեղեղների, գետային վարարումների, ջրային ռեսուրսների պակասի և այլ վտանգների նկատմամբ տարածքների խոցելիությունը։ Այս մոտեցումը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ Հայաստանի գետերին բնորոշ են սեզոնային հոսքի զգալի տատանումները՝ գարնանային վարարումներ և ամռանը համեմատաբար ցածր ջրայնություն։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են կիրառվել վիճակագրական հիդրոլոգիական մեթոդներ, հավանականությունների տեսություն, էքստրեմալ արժեքների շարքերի վերլուծություն, կրկնելիության ժամանակաշրջանների գնահատում և ռիսկի քանակական գնահատման մեթոդներ։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել ջրհեղեղների և վարարումների կանխատեսման ու ռիսկի նվազեցման, ջրային ռեսուրսների կառավարման, հիդրոտեխնիկական կառույցների նախագծման և բնակավայրերի տարածական պլանավորման համար։ Թեմայի արդիականությունը պահպանվում է նաև կլիմայի փոփոխության պայմաններում, քանի որ ջերմաստիճանի և տեղումների փոփոխությունները կարող են ազդել գետային հոսքի ռեժիմի և ծայրահեղ հիդրոլոգիական երևույթների բնույթի վրա։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության մանկավարժական բուհերում «Սահմանադրական իրավունք» առարկայի դասավանդման մեթոդիկայի կատարելագործման հիմնախնդիրներին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է իրավագիտական կրթության կազմակերպման ժամանակակից մոտեցումները՝ ընդգծելով ուսանողների իրավական գիտակցության, քաղաքացիական պատասխանատվության և սահմանադրական մշակույթի ձևավորման անհրաժեշտությունը։ Գրքում վերլուծվում են դասավանդման ավանդական և ինտերակտիվ մեթոդները, ներառյալ գործնական պարապմունքները, քննարկումները, իրավիճակային խնդիրների լուծումը և իրավական դեպքերի վերլուծությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսումնական ծրագրերի բովանդակության արդիականացմանը, ուսուցման գործընթացում տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառմանը և ուսանողների ինքնուրույն աշխատանքի կազմակերպմանը։ Հեղինակը նաև անդրադառնում է ուսուցիչների պատրաստման առանձնահատկություններին, գնահատման համակարգերի կատարելագործմանը և իրավական կրթության կապին հասարակական արժեքների ձևավորման հետ։ Աշխատությունը առաջարկում է մեթոդական մոտեցումներ, որոնք նպաստում են ուսուցման արդյունավետության բարձրացմանը և ուսանողների ակտիվ ներգրավվածությանը ուսումնական գործընթացում։

История

Արևելագիտական և հասարակագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Պարսից ծոցի համագործակցության խորհրդի անդամ արաբական երկրների սոցիալ-տնտեսական, քաղաքական և մշակութային զարգացման գործընթացներում կանանց մասնակցության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում Սաուդյան Արաբիայի, Արաբական Միացյալ Էմիրությունների, Քուվեյթի, Կատարի, Բահրեյնի և Օմանի հասարակություններում կանանց սոցիալական կարգավիճակի պատմական փոփոխությունները, կրթության հասանելիությունը և հասարակական գործունեության ընդլայնման նախադրյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կանանց մասնակցությանը աշխատաշուկայում, ձեռնարկատիրության, պետական կառավարման, գիտության, կրթության և մշակույթի ոլորտներում։ Վերլուծվում են տարածաշրջանի երկրների սոցիալ-տնտեսական բարեփոխումները, օրենսդրական փոփոխությունները, ազգային զարգացման ռազմավարությունները և դրանց հնարավոր ազդեցությունը կանանց զբաղվածության ու մասնագիտական առաջընթացի վրա։ Քննարկվում են նաև ավանդական հասարակական արժեքների, կրոնամշակութային առանձնահատկությունների, ընտանեկան հարաբերությունների և ժամանակակից հասարակական փոփոխությունների փոխազդեցությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են կանանց կրթական և տնտեսական հնարավորությունների ընդլայնման, որոշումների կայացման գործընթացներում ներգրավվածության, հասարակական նախաձեռնություններին մասնակցության և առաջնորդության զարգացման հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում Պարսից ծոցի արաբական երկրների միջև առկա ընդհանրություններին ու տարբերություններին, կանանց մասնակցության զարգացման խոչընդոտներին և սոցիալական ներառականության ապահովման հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել արևելագիտության, միջազգային հարաբերությունների, սոցիոլոգիայի, գենդերային ուսումնասիրությունների և Մերձավոր Արևելքի հասարակական զարգացման գործընթացներով զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։