Բանբեր Հայաստանի գրադարանների ։ 2017, N 1

Педагогика

Հրատարակությունը նվիրված է Լազարյան արևելյան լեզուների ինստիտուտի հիմնադրման 75-ամյակին և ներկայացնում է այդ կրթական ու գիտական հաստատության գործունեության պատմական ուղին, նշանակությունն ու ձեռքբերումները։ Նյութում անդրադարձ է կատարվում հաստատության ստեղծման նախադրյալներին, զարգացման հիմնական փուլերին և արևելյան լեզուների ու արևելագիտության ուսումնասիրման գործում ունեցած դերին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կրթական գործընթացի կազմակերպմանը, դասավանդվող լեզուների շրջանակին, ուսումնական ծրագրերի զարգացմանը և այն մասնագետների պատրաստմանը, որոնք հետագայում նշանակալի դեր են ունեցել գիտության, կրթության, մշակույթի և հասարակական կյանքի տարբեր ոլորտներում։ Հրատարակությունը կարող է ներառել տեղեկություններ հաստատության դասախոսական կազմի, շրջանավարտների, գիտական գործունեության և գրադարանային ու մշակութային ժառանգության վերաբերյալ՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմել դրա ձևավորման և կայացման գործընթացների մասին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում արևելյան լեզուների ուսուցման մեթոդների զարգացմանը, լեզվաբանական և արևելագիտական հետազոտություններին, ինչպես նաև տարբեր ժողովուրդների լեզուների, պատմության և մշակույթի ուսումնասիրման գործում հաստատության ներդրմանը։ Հոբելյանական հրատարակությունը կարող է ներկայացնել նաև ինստիտուտի գործունեության ընթացքում ունեցած հասարակական և կրթամշակութային նշանակությունը՝ ընդգծելով դրա դերը գիտական կապերի և միջազգային մշակութային փոխանակումների զարգացման գործում։ Նյութը արժեքավոր է որպես կրթական հաստատության պատմության վերաբերյալ աղբյուր, քանի որ մեկտեղում է նրա անցած ճանապարհի, գործունեության և ձեռքբերումների մասին տեղեկությունները։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել արևելագետներին, պատմաբաններին, լեզվաբաններին, կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, բուհերի դասախոսներին, ուսանողներին և արևելյան լեզուների ու ռուսական կրթամշակութային պատմության նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողներին։

История

Աշխատանքը նվիրված է գաղտնի կամ փակ կազմակերպված ազգային համայնքների և դրանց ձևավորման, գործունեության ու հասարակական ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է այնպիսի կառույցների և խմբերի գոյությանը, որոնք գործում են սահմանափակ հասանելիությամբ, ունեն ներքին կանոններ, գաղտնիության պահպանման մեխանիզմներ և անդամների միջև առանձնահատուկ կապեր։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել գաղտնիության պատճառները, կազմակերպությունների ձևավորման պատմական պայմանները, դրանց գաղափարական հիմքերը և հասարակության հետ փոխհարաբերությունները։ Կարևորվում է նաև ազգային ինքնության, համերաշխության և հավաքական հիշողության ձևավորման գործընթացը, հատկապես այն դեպքերում, երբ փակ խմբավորումները փորձում են պահպանել իրենց մշակութային, քաղաքական կամ սոցիալական առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել գաղտնի կառույցների ներքին կազմակերպվածությունը, հաղորդակցության ձևերը, խորհրդանիշներն ու ծեսերը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը քաղաքական և հասարակական գործընթացների վրա։ Միաժամանակ թեման հնարավորություն է տալիս տարբերակելու պատմականորեն փաստագրված գաղտնի կազմակերպությունները հետագայում ձևավորված առասպելներից, դավադրապաշտական մեկնաբանություններից և չափազանցված պատկերացումներից։ Այս տեսանկյունից նյութը կարևոր է ոչ միայն գաղտնի հասարակությունների պատմությունն ուսումնասիրելու, այլև իշխանության, ինքնության, տեղեկատվության վերահսկման և սոցիալական փակ խմբերի ձևավորման մեխանիզմները հասկանալու համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել պատմությամբ, քաղաքագիտությամբ, սոցիոլոգիայով և գաղտնի կազմակերպությունների ու հասարակական շարժումների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում միջավայրային բնական գործոնների բժշկաէկոլոգիական ազդեցության և դրանց հետ կապված հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են բնական միջավայրի հիմնական բաղադրիչները՝ կլիմայական պայմանները, օդը, ջուրը, հողը, ռելիեֆը, բնական ճառագայթային ֆոնը և այլ գործոններ, ինչպես նաև դրանց հնարավոր ազդեցությունը մարդու առողջության և կենսագործունեության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր բնական պայմաններում բնակչության առողջության վրա ազդող գործոնների բացահայտմանը, դրանց տարածքային առանձնահատկությունների գնահատմանը և հնարավոր ռիսկերի վերլուծությանը։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են դիտարկվել բնական միջավայրի փոփոխությունների, աղտոտման և այլ էկոլոգիական ազդեցությունների հետ կապված առողջապահական խնդիրները, ինչպես նաև դրանց կանխարգելման և նվազեցման հնարավոր մոտեցումները։ Աշխատությունը կարևոր է բժշկական աշխարհագրության, բժշկական էկոլոգիայի և հանրային առողջության տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս գնահատելու մարդու առողջության և շրջակա բնական միջավայրի փոխկապակցվածությունը Հայաստանի տարբեր տարածքներում։ Այն կարող է օգտակար լինել բժիշկների, էկոլոգների, աշխարհագրագետների, հանրային առողջության մասնագետների, բնապահպանների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տարբեր տարածքներից ընտրված բիոինդիկատոր օրգանիզմների վրա քսենոբիոտիկների ազդեցության գենետիկական և էպիգենետիկական հետևանքների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ շրջակա միջավայրում մարդու գործունեության հետևանքով կուտակվող օտարածին քիմիական միացությունները կարող են ազդել կենդանի օրգանիզմների ժառանգական նյութի, բջջային գործընթացների և ֆիզիոլոգիական վիճակի վրա, իսկ այդ փոփոխությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել էկոհամակարգերի աղտոտվածության մակարդակն ու կենսաբանական վտանգները։ Աշխատության շրջանակում տարբեր շրջաններից հավաքված բիոինդիկատոր օրգանիզմներն օգտագործվում են որպես շրջակա միջավայրի վիճակի կենսաբանական ցուցիչներ՝ համեմատելու աղտոտվածության տարբեր պայմաններում գտնվող տարածքների ազդեցությունը կենդանի համակարգերի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քսենոբիոտիկների առաջացրած գենետիկական փոփոխություններին, այդ թվում՝ ԴՆԹ-ի վնասմանը, գենոմի կայունության խախտումներին և ժառանգական նյութի այլ հնարավոր փոփոխություններին։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են էպիգենետիկական ազդեցությունները, որոնք կարող են փոփոխել գեների ակտիվությունը՝ առանց ԴՆԹ-ի նուկլեոտիդային հաջորդականության անմիջական փոփոխության։ Այս մոտեցումը թույլ է տալիս շրջակա միջավայրի ազդեցությունները դիտարկել ավելի լայն տեսանկյունից՝ բացահայտելով ոչ միայն արդեն ձևավորված գենետիկական վնասները, այլև այն կարգավորիչ փոփոխությունները, որոնք կարող են ազդել օրգանիզմի կենսագործունեության և հարմարվողականության վրա։ Հետազոտության կարևոր կողմերից է Հայաստանի տարբեր աշխարհագրական և էկոլոգիական պայմաններ ունեցող տարածքների համեմատական ուսումնասիրությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարածքային առանձնահատկություններ և գնահատելու տարբեր աղտոտիչների ազդեցության հնարավոր տարբերությունները։ Ստացված տվյալները կարող են նշանակություն ունենալ շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի, էկոլոգիական ռիսկերի գնահատման և բիոինդիկացիոն մեթոդների կատարելագործման համար։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է գենետիկական և էպիգենետիկական մեխանիզմների ուսումնասիրության կարևորությունը շրջակա միջավայրի աղտոտվածության կենսաբանական հետևանքները հասկանալու գործում և կարող է օգտակար լինել գենետիկայի, էկոտոքսիկոլոգիայի, մոլեկուլային կենսաբանության, էկոլոգիայի և շրջակա միջավայրի պահպանության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Экономика

Տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անցումային տնտեսության պայմաններում գործազրկության ձևավորման պատճառների, դրսևորման առանձնահատկությունների և դրա հաղթահարման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը՝ Տավուշի մարզի օրինակով։ Քննության են առնվում աշխատաշուկայի կառուցվածքային փոփոխությունները, աշխատուժի առաջարկի և պահանջարկի անհամապատասխանությունները, զբաղվածության մակարդակի վրա ազդող տնտեսական ու սոցիալական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանային աշխատաշուկայի առանձնահատկություններին, բնակչության զբաղվածության հնարավորություններին, աշխատատեղերի ստեղծման խնդիրներին և աշխատանքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը։ Վերլուծվում են գործազրկության տարբեր ձևերի առաջացման նախադրյալները, դրանց սոցիալ-տնտեսական հետևանքները և բնակչության կենսամակարդակի հետ ունեցած փոխկապակցվածությունը։ Քննարկվում են նաև պետական զբաղվածության քաղաքականության, մասնագիտական պատրաստման և վերապատրաստման, ձեռնարկատիրության խթանման ու տարածաշրջանային տնտեսական զարգացման միջոցով գործազրկության նվազեցման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու անցումային տնտեսության պայմաններում տարածքային զբաղվածության հիմնախնդիրները և աշխատաշուկայի կարգավորման արդյունավետ ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել աշխատանքի տնտեսագիտության, տարածաշրջանային տնտեսագիտության, զբաղվածության քաղաքականության և սոցիալ-տնտեսական զարգացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Журналистика

Եվրոպայում տեղի ունեցած շաբաթվա կարևորագույն իրադարձությունները ներկայացվում են ազդեցիկ լուսանկարների միջոցով՝ արտացոլելով ինչպես մարդասիրական ճգնաժամերը, այնպես էլ քաղաքական ու հասարակական զարգացումները։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացած է Լեռնային Ղարաբաղից հազարավոր մարդկանց հարկադիր տեղահանության, նրանց անցած դժվար ճանապարհի և ստեղծված հումանիտար իրավիճակի վրա, միաժամանակ ներկայացվում են եվրոպացի առաջնորդների քննարկումները միգրացիոն ճգնաժամի, բնական աղետների, մարզական իրադարձությունների և այլ նշանակալի դեպքերի մասին։ Լուսանկարները պատմում են մարդկանց ապրումների, կորուստների, դիմացկունության և ժամանակակից աշխարհի կարևոր իրադարձությունների մասին՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով մեկ հայացքով տեսնել շաբաթվա ամենանշանակալի պահերը և դրանց մարդկային ու քաղաքական ազդեցությունը։