Բառամիավորների նկարագրության սկզբունքները ժամանակակից հայոց լեզվի բառապաշարի համակարգչային շտեմարանում

История

Աշխատությունը նվիրված է Արցախի և Սյունիքի մելիքական ապարանքների ուսումնասիրությանը՝ որպես հայկական պատմաճարտարապետական ժառանգության կարևոր հուշարձանների։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են մելիքական ապարանքների կառուցման պատմական պայմանները, դրանց տեղադրությունը, ճարտարապետական հորինվածքը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները, շինարարական նյութերը և գեղարվեստական ձևավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ապարանքների գործառույթներին, որոնք միաժամանակ կապված էին իշխանական բնակության, վարչական կառավարման, պաշտպանության և հասարակական կյանքի կազմակերպման հետ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու Արցախի և Սյունիքի մելիքական իշխանությունների քաղաքական ու սոցիալական կառուցվածքի, նրանց կենցաղի և մշակութային միջավայրի մասին՝ ճարտարապետական հուշարձանների ուսումնասիրության միջոցով։ Կարևորվում է նաև ապարանքների փոխկապակցվածությունը ամրոցների, եկեղեցիների, բնակավայրերի և պաշտպանական այլ կառույցների հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս դրանք դիտարկել ոչ թե առանձին շինություններ, այլ պատմական բնակավայրերի և պաշտպանական համակարգերի բաղկացուցիչ մասեր։ Ուսումնասիրությունը արժեքավոր է նաև հուշարձանների պահպանության և գիտական փաստագրման տեսանկյունից, քանի որ դրանց նյութական ժառանգությունը կարևոր աղբյուր է հայկական ճարտարապետության զարգացման, տեղական շինարարական ավանդույթների և տարածաշրջանի պատմամշակութային կյանքի ուսումնասիրման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ճարտարապետներին, պատմաբաններին, հնագետներին, արվեստաբաններին, հայագետներին, մշակութային ժառանգության մասնագետներին, ուսանողներին և հայկական պատմաճարտարապետական հուշարձաններով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Другие предметы

Այս հրատարակությունը նվիրված է 1993 թվականին Հայաստանի գրադարանային և տեղեկատվական համակարգում իրականացված աշխատանքների ուսումնասիրությանն ու գնահատմանը։ Նյութում ներկայացվում են այդ ժամանակահատվածում գրադարանների գործունեության հիմնական ուղղությունները, կատարված աշխատանքների արդյունքները, կազմակերպչական գործընթացները և մասնագիտական խնդիրները՝ ուշադրություն դարձնելով համակարգի զարգացման, աշխատանքի արդյունավետության բարձրացման և ծառայությունների բարելավման հնարավորություններին։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչներից է իրականացված գործունեության վերլուծությունը, որի միջոցով փորձ է արվում առանձնացնել գրադարանների աշխատանքի հաջողված կողմերը, առկա դժվարությունները, կազմակերպչական բացերը և այն հարցերը, որոնք պահանջում էին հետագա կատարելագործում։ Հրատարակությունը միաժամանակ ունի գործնական և մեթոդական նշանակություն, քանի որ ներկայացվող հանձնարարականները կարող էին կիրառվել գրադարանների առօրյա գործունեության կազմակերպման, աշխատանքների պլանավորման, հաշվետվությունների կազմման, ընթերցողների սպասարկման, ֆոնդերի օգտագործման և մասնագիտական գործընթացների համակարգման ընթացքում։ Նյութը արժեքավոր է նաև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի Հայաստանի գրադարանային ոլորտի վիճակը բնութագրող աղբյուր, քանի որ արտացոլում է 1990-ականների սկզբի սոցիալ-տնտեսական և կազմակերպական փոփոխությունների պայմաններում գրադարանների առջև ծառացած խնդիրներն ու դրանց լուծման ուղղությամբ առաջարկվող մոտեցումները։ Այն կարող է հետաքրքրել գրադարանագիտությամբ, մատենագիտությամբ, տեղեկատվական սպասարկմամբ և Հայաստանի մշակութային ու կրթական հաստատությունների պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին, ուսանողներին և ոլորտի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Hրատարակությունը հատկապես օգտակար է այն ուսումնասիրությունների համար, որոնք նպատակ ունեն վերականգնելու Հայաստանի գրադարանային համակարգի զարգացման ընթացքը անկախության առաջին տարիներին, հասկանալու այդ ժամանակաշրջանի աշխատանքային առաջնահերթությունները և ուսումնասիրելու գրադարանային գործունեության կազմակերպման մեթոդական սկզբունքները։

Биология

Այս աշխատությունը նվիրված է ցիկլոպրոպան և ցիկլոբութան կառուցվածքային հատվածներ պարունակող նոր միջատասպան միացությունների կառուցվածք-ակտիվություն կախվածության ուսումնասիրմանը՝ նատրիումական իոնային անցուղիների մոդելների կիրառմամբ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել քիմիական կառուցվածքի և միջատասպան ակտիվության միջև առկա օրինաչափությունները և հասկանալ, թե մոլեկուլի կառուցվածքային փոփոխություններն ինչպես կարող են ազդել թիրախային կենսաբանական համակարգի հետ փոխազդեցության վրա։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում ցիկլոպրոպանային և ցիկլոբութանային օղակների կառուցվածքային առանձնահատկություններին, դրանց տարածական դասավորվածությանը և մոլեկուլի ընդհանուր էլեկտրոնային ու ստերիկ հատկությունների վրա ունեցած ազդեցությանը։ Նատրիումական անցուղիների մոդելների օգտագործումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել այն հնարավոր մոլեկուլային մեխանիզմները, որոնց միջոցով միջատասպան միացությունները խաթարում են նյարդային ազդակների փոխանցումը և հանգեցնում միջատների ֆիզիոլոգիական ֆունկցիաների խանգարման։ Կառուցվածք-ակտիվություն կախվածության վերլուծության ընթացքում կարող են համեմատվել տարբեր կառուցվածքային տարբերակներ՝ գնահատելով փոխարինիչների, մոլեկուլի չափի, լիպոֆիլության, էլեկտրոնային հատկությունների և տարածական կառուցվածքի ազդեցությունը կենսաբանական ակտիվության վրա։ Աշխատանքը կարող է ներառել մոլեկուլային մոդելավորում և հաշվարկային մեթոդներ, որոնց միջոցով ուսումնասիրվում են միացությունների և թիրախային սպիտակուցային կառուցվածքների հնարավոր փոխազդեցությունները։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել առավել ակտիվ և ընտրողական միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները բացահայտելու, հետագա հետազոտությունների համար հեռանկարային քիմիական շարքեր ընտրելու և նոր միջատասպանների նախագծման գիտական հիմքերը զարգացնելու նպատակով։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է նաև ակտիվության և կառուցվածքի փոխկապակցվածության քանակական կամ որակական գնահատումը, որը հնարավորություն է տալիս համակարգված կերպով հասկանալու, թե մոլեկուլային մակարդակում ինչ փոփոխություններ կարող են նպաստել կենսաբանական ազդեցության ուժեղացմանը կամ թուլացմանը։ Աշխատանքը գտնվում է օրգանական քիմիայի, մոլեկուլային կենսաբանության, քիմիական կենսաբանության և թունաբանության հատման ոլորտում և կարող է նպաստել միջատասպան նյութերի գործողության մեխանիզմների ավելի խոր ըմբռնմանը և նոր միացությունների գիտականորեն հիմնավորված հետազոտությանը։

Психология

Психология самоотношения աշխատությունը հոգեբանության ոլորտի գիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է անձի ինքնաարժևորման, ինքնընկալման և ինքնահաստատման հոգեբանական մեխանիզմների վերլուծությանը, այն բացատրում է «սամոօթնոշենիե» (self-attitude) հասկացության կառուցվածքը՝ ներառելով ինքնագնահատականը, ինքնաընկալումը, հուզական վերաբերմունքը սեփական անձի նկատմամբ և վարքային դրսևորումները, գիրքը ուսումնասիրում է նաև անձի ինքնակարգավորման գործընթացները, ներքին կոնֆլիկտների ձևավորումը և դրանց ազդեցությունը հոգեկան առողջության վրա, միաժամանակ անդրադառնում է զարգացման հոգեբանությանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես է ինքնաառնչությունը ձևավորվում մանկությունից մինչև հասունություն սոցիալական միջավայրի ազդեցության ներքո, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր հոգեբանության, անձի զարգացման և կլինիկական հոգեբանության ոլորտների համար։

Математика

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է օրթոտրոպ շերտերի և թիթեղների սեփական ու հարկադրական տատանումների ասիմպտոտիկ վերլուծությանը։ Աշխատանքի հիմնական խնդիրը անիզոտրոպ մեխանիկական հատկություններ ունեցող բարակ կամ հարթ կառուցվածքային տարրերի դինամիկական վարքի ուսումնասիրությունն է՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ համակարգը ենթարկվում է արտաքին պարբերական կամ այլ բնույթի ազդեցության։ Օրթոտրոպ նյութերը բնութագրվում են տարբեր ուղղություններով տարբեր առաձգական հատկություններով, ինչի հետևանքով դրանց մեխանիկական վարքը զգալիորեն ավելի բարդ է, քան իզոտրոպ նյութերից պատրաստված կառուցվածքների դեպքում։ Այս առանձնահատկությունը պահանջում է հատուկ մաթեմատիկական մեթոդների կիրառում՝ տատանումների հաճախականությունների, ձևերի և արտաքին ուժի նկատմամբ արձագանքի գնահատման համար։ Ուսումնասիրության առանցքային հասկացություններից մեկը սեփական տատանումն է։ Կառուցվածքի սեփական տատանումները բնութագրում են այնպիսի դինամիկական ռեժիմներ, որոնց դեպքում համակարգը կարող է տատանվել առանց արտաքին պարբերական ուժի անմիջական ազդեցության՝ որոշակի բնութագրական հաճախականություններով և ձևերով։ Սեփական հաճախականությունների որոշումը կարևոր է ինժեներական հաշվարկներում, քանի որ արտաքին ազդեցության հաճախականության և կառուցվածքի սեփական հաճախականությունների մոտեցումը կարող է հանգեցնել ռեզոնանսային երևույթների։ Հարկադրական տատանումների ուսումնասիրությունն այդ պատճառով լրացնում է սեփական տատանումների վերլուծությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես է կառուցվածքը արձագանքում արտաքին դինամիկական բեռնվածությանը։ Ասիմպտոտիկ մոտեցման կիրառումը հնարավորություն է տալիս բարդ դիֆերենցիալ հավասարումների լուծումները ներկայացնել մոտավոր ձևով՝ առանձնացնելով համակարգի հիմնական պարամետրերի ազդեցությունը։ Նման մեթոդները հատկապես արդյունավետ են այն խնդիրներում, որտեղ կառուցվածքի չափերը, հաստությունը, նյութի անիզոտրոպության աստիճանը կամ այլ բնութագրիչներ թույլ են տալիս ներմուծել փոքր կամ մեծ պարամետր և կառուցել համապատասխան ասիմպտոտիկ շարք։ Այս եղանակով հնարավոր է ստանալ ոչ միայն թվային արդյունքներ, այլև տեսականորեն պարզել, թե ինչ օրինաչափությամբ են փոխվում տատանման հաճախականություններն ու ձևերը տարբեր պայմաններում։ Օրթոտրոպ թիթեղների դեպքում կարևոր նշանակություն ունեն նյութի առաձգական հաստատունները տարբեր հիմնական ուղղություններով։ Այդ հատկությունները կարող են էապես ազդել թիթեղի կոշտության, դեֆորմացիայի և դինամիկական պատասխանների վրա։ Ուստի ուսումնասիրության մեջ նյութի ուղղորդված հատկությունների հաշվառումը թույլ է տալիս ավելի ճշգրիտ նկարագրել իրական կառուցվածքների վարքը, հատկապես այն դեպքերում, երբ օգտագործվում են կոմպոզիտային, շերտավոր կամ այլ անիզոտրոպ նյութեր։ Շերտերի և թիթեղների դինամիկան կարևոր կիրառություններ ունի մեքենաշինության, ավիացիոն և տիեզերական տեխնիկայի, շինարարական կոնստրուկցիաների, նավաշինության և այլ ոլորտներում։ Բարակ կառուցվածքային տարրերը հաճախ ենթարկվում են փոփոխական բեռնվածությունների, թրթռումների և հարվածային կամ պարբերական ազդեցությունների, ուստի դրանց դինամիկական կայունության և ռեզոնանսային հատկությունների ճիշտ կանխատեսումը կարևոր է նախագծման և շահագործման անվտանգության համար։ Աշխատանքի տեսական նշանակությունը կայանում է նաև նրանում, որ ասիմպտոտիկ լուծումները հնարավորություն են տալիս պարզեցված ձևով ուսումնասիրել այնպիսի խնդիրներ, որոնց ճշգրիտ լուծումը կարող է լինել չափազանց բարդ կամ անհնարին։ Ստացված բանաձևերը կարող են ցույց տալ տարբեր երկրաչափական և ֆիզիկական պարամետրերի ազդեցությունը սեփական հաճախականությունների վրա, ինչպես նաև բացահայտել այն պայմանները, որոնց դեպքում արտաքին ուժի ազդեցությունը կարող է առաջացնել ուժեղացված տատանումներ։ Հարկադրական տատանումների դեպքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտաքին ազդեցության հաճախականության և սեփական հաճախականությունների հարաբերակցությանը։ Դրանց մոտ լինելու դեպքում համակարգում կարող են առաջանալ ռեզոնանսային երևույթներ, որոնք որոշ դեպքերում հանգեցնում են տատանումների ամպլիտուդի զգալի աճի։ Այս երևույթների կանխատեսումը կարևոր է կառուցվածքային վնասումների և անցանկալի թրթռումների կանխարգելման համար։ Օրթոտրոպ նյութերի դեպքում ռեզոնանսային վարքը կարող է ավելի բարդ լինել, քանի որ տարբեր ուղղություններով կոշտության տարբերությունները փոխում են տատանողական համակարգի հատկությունները։ Ուսումնասիրության մեթոդաբանական արժեքը պայմանավորված է մաթեմատիկական մոդելավորման և մեխանիկական մեկնաբանության համադրությամբ։ Տեսական արդյունքները կարող են համադրվել սահմանային պայմանների, նյութի հատկությունների և կառուցվածքի երկրաչափական պարամետրերի տարբեր ընտրությունների հետ՝ ստանալու համար ավելի ամբողջական պատկերացում համակարգի դինամիկական վարքի մասին։ Այդպիսի մոտեցումը թույլ է տալիս գնահատել ոչ միայն առանձին դեպքեր, այլև ձևակերպել ընդհանուր օրինաչափություններ, որոնք կարող են կիրառվել հարակից մեխանիկական խնդիրներում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը վերաբերում է օրթոտրոպ շերտերի և թիթեղների տատանումների մաթեմատիկական տեսության կարևոր խնդիրներին՝ համադրելով առաձգականության տեսությունը, դիֆերենցիալ հավասարումները, ասիմպտոտիկ մեթոդները և կառուցվածքային մեխանիկան։ Այն կարող է հետաքրքրել մեխանիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի մասնագետներին, ինժեներներին, կառուցվածքային մեխանիկայի և առաձգականության տեսության հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ասպիրանտներին և ուսանողներին։

Другие предметы

Միջազգային կազմակերպությունների ակտերը այն իրավական կամ նորմատիվ բնույթի փաստաթղթերն ու որոշումներն են, որոնք ընդունվում են միջազգային կազմակերպությունների կողմից իրենց կանոնադրական լիազորությունների շրջանակում և ուղղված են անդամ պետությունների կամ միջազգային համակարգի այլ սուբյեկտների վարքագծի կարգավորմանը, համագործակցության ապահովմանը և ընդհանուր նպատակների իրականացմանը։ Այդ ակտերը կարող են ունենալ պարտադիր կամ ոչ պարտադիր բնույթ՝ կախված կազմակերպության իրավական կառուցվածքից և ընդունված փաստաթղթի տեսակից, օրինակ՝ կանոնադրություններ, կոնվենցիաներ, որոշումներ, հանձնարարականներ կամ բանաձևեր։ Պարտադիր ակտերը սովորաբար պարտավորեցնում են անդամ պետություններին կատարել կոնկրետ գործողություններ կամ համապատասխանեցնել իրենց օրենսդրությունը ընդունված նորմերին, մինչդեռ ոչ պարտադիր ակտերը հիմնականում ունեն ուղղորդող, քաղաքական կամ առաջարկական բնույթ։ Միջազգային կազմակերպությունների ակտերը կարևոր դեր ունեն միջազգային իրավունքի զարգացման, պետությունների միջև համագործակցության խորացման, խաղաղության պահպանման և գլոբալ խնդիրների լուծման գործընթացում, քանի որ դրանք ձևավորում են ընդհանուր կանոններ և ստանդարտներ տարբեր ոլորտներում՝ սկսած մարդու իրավունքներից մինչև տնտեսական և բնապահպանական քաղաքականություն։