Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionMedicine
Комплексное лечение пародонтитов на основе брефокостного материала и остеогенных стимуляторов (клинико-экспериментальное исследование)
Այս ուսումնասիրությունը ներկայացնում է պերիկոնտալ հիվանդությունների համալիր բուժման մեթոդներ՝ հիմնված բրեֆոկոսթային նյութի և օստեոգեն ստիմուլյատորների կիրառման վրա, ներկայացնելով կլինիկա-հետազոտական մոտեցում՝ համատեղելով կլինիկական փորձը և փորձարարական մոդելները։ Գիրքը մանրամասն նկարագրում է բուժման փուլերը, նյութերի ֆիզիոլոգիական ազդեցությունը գինգիվայի և ոսկրային հյուսվածքների վերականգնման վրա, ինչպես նաև արյան շրջանառության, բորբոքային գործընթացների և հյուսվածքների վերածննդի մեխանիզմների վրա ունեցած ազդեցությունը։ Ներկայացվում են կլինիկական փորձի արդյունքները՝ հիվանդների վերականգնման տևողությունը, հյուսվածքների վերականգնման որակը և բարդությունների նվազեցումը՝ համեմատած այլ ստանդարտ մեթոդների հետ։ Աշխատանքը կարևոր տեղեկություններ է տալիս դենտալ բուժքույրների, վիրաբույժների և գիտնականների համար, ովքեր հետաքրքրված են ժամանակակից նյութերի և կենսակայուն բիոպրեպարատների կիրառմամբ պերիկոնտալ հիվանդությունների արդյունավետ բուժմամբ։
Updated: 2026-08-21
Informatics
Разработка метода проектирования многослойных систем (Автоматизация распределения энергетических ресурсов)
Աշխատությունը նվիրված է բազմաշերտ համակարգերի նախագծման մեթոդաբանական և ալգորիթմական հիմքերի մշակմանը՝ էներգետիկ ռեսուրսների բաշխման գործընթացների ավտոմատացման խնդիրների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում բարդ տեխնիկական համակարգի հիերարխիկ կառուցվածքի ձևավորումն է, որտեղ առանձին մակարդակները փոխկապակցված են տեղեկատվական, կառավարման և ռեսուրսային հոսքերով։ Բազմաշերտ կառուցվածքի կիրառումը հնարավորություն է տալիս ընդհանուր համակարգը բաժանել փոխկապակցված ենթահամակարգերի, յուրաքանչյուր մակարդակի համար սահմանել համապատասխան գործառույթներ և ապահովել դրանց համաձայնեցված աշխատանքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում էներգետիկ ռեսուրսների պահանջարկի, հասանելիության և բաշխման վերաբերյալ տվյալների հավաքագրմանը, մշակմանը և կառավարման որոշումների ձևավորմանը։ Քննվում են համակարգի կառուցվածքային պարամետրերի ընտրության, առանձին շերտերի միջև կապերի կազմակերպման, տեղեկատվության փոխանցման և կառավարման ազդակների ձևավորման սկզբունքները։ Նախագծման մեթոդի կարևոր խնդիրներից է տարբեր մակարդակներում իրականացվող գործընթացների փոխադարձ համաձայնեցումը, որպեսզի համակարգը կարողանա արձագանքել սպառման փոփոխություններին, ռեսուրսների հասանելիության սահմանափակումներին և աշխատանքային ռեժիմների փոփոխությանը։ Կարող են դիտարկվել մաթեմատիկական մոդելավորման, օպտիմալացման, համակարգային վերլուծության և ավտոմատ կառավարման մեթոդներ, որոնց միջոցով գնահատվում են ռեսուրսների բաշխման տարբեր տարբերակները և համակարգի աշխատանքի արդյունավետությունը։ Կարևորվում է նաև կառավարման կենտրոնացված և ապակենտրոնացված սկզբունքների հարաբերակցությունը, քանի որ բազմաշերտ համակարգերում որոշումների մի մասը կարող է ընդունվել տեղային մակարդակում, իսկ ընդհանուր համակարգման խնդիրները՝ ավելի բարձր մակարդակներում։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ ծրագրային և տեղեկատվական ապահովման կառուցվածքին, տվյալների փոխանակման կազմակերպմանը, համակարգի մոդուլայնությանը և ընդլայնելիությանը։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս նախագծման ընթացքում հաշվի առնել ոչ միայն համակարգի ընթացիկ կառուցվածքը, այլև հետագա փոփոխությունների և նոր ենթահամակարգերի ինտեգրման հնարավորությունը։ Էներգետիկ ռեսուրսների ավտոմատացված բաշխումը դիտարկվում է որպես կառավարման արդյունավետության բարձրացման, կորուստների նվազեցման, ռեսուրսների օգտագործման վերահսկելիության և համակարգի աշխատանքի հուսալիության ապահովման միջոց։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ավտոմատ կառավարման, համակարգային նախագծման, օպտիմալացման և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մոտեցումները՝ բարդ բազմամակարդակ համակարգերում էներգետիկ ռեսուրսների բաշխման գործընթացների կազմակերպման և ավտոմատացման համար համապատասխան նախագծային մեթոդներ ձևավորելու նպատակով։
Updated: 2026-09-24
Literature
Բանաստեղծություններ, հատոր 1
Հրատարակությունը բանաստեղծությունների ժողովածուի առաջին հատորն է, որն ընդգրկում է չափածո ստեղծագործություններ և ներկայացնում հեղինակի բանաստեղծական խոսքի ու գրական արտահայտչամիջոցների առանձնահատկությունները։ Բանաստեղծական գրականությունը հնարավորություն է տալիս գեղարվեստական լեզվով արտահայտելու մարդու ներաշխարհը, զգացմունքները, մտորումները, անձնական ապրումները և շրջապատող իրականության նկատմամբ վերաբերմունքը։ Չափածո խոսքի միջոցով կարող են արտացոլվել նաև հասարակական կյանքի, բնության, հայրենիքի, մարդկային հարաբերությունների և ժամանակի գաղափարական հարցերը։ Ժողովածուի բազմահատոր կառուցվածքը ենթադրում է ստեղծագործությունների ներկայացում առանձին մասերով՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ծանոթանալու հեղինակի գրական ժառանգության տարբեր բաժիններին։ Առաջին հատորը կարևոր է որպես ամբողջական ժողովածուի սկզբնական մաս և հայերեն բանաստեղծական գրականության տպագիր նմուշ։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայ պոեզիայի, գրական լեզվի, չափածո ստեղծագործության զարգացման և Մոսկվայի հայ տպագրական միջավայրի պատմության ուսումնասիրության համար։
Updated: 2026-11-02
Other Subjects
Նոր գրքեր օտար լեզուներով : Ինֆորմացիոն ցանկ (1979, Նոյեմբեր, թիվ 11)
Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է օտար լեզուներով լույս տեսած նոր գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ընթերցողներին, հետազոտողներին և ուսանողներին տրամադրել արդի միջազգային հրատարակչական հոսքի վերաբերյալ ամբողջական և կազմակերպված տեղեկատվություն։ Ցանկում ընդգրկվում են տարբեր լեզուներով՝ անգլերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն և այլ լեզուներով հրատարակված գիտական, գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական, տեխնիկական և մշակութային բնույթի նոր գրքեր, որոնք արտացոլում են համաշխարհային գիտական և մշակութային զարգացումների հիմնական ուղղությունները։ Այս տեղեկատվական ռեսուրսը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր օժանդակ գործիք միջազգային գրականության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել օտարալեզու գրականության մեջ, համեմատել տարբեր երկրների գիտական և մշակութային մոտեցումները և օգտագործել այդ նյութերը ուսումնական, հետազոտական և մասնագիտական նպատակներով։ Այն նաև նպաստում է լեզվական և միջմշակութային գիտելիքների ընդլայնմանը՝ ապահովելով օտար լեզուներով գրականության ավելի լայն հասանելիություն և խթանելով գիտական համագործակցությունը միջազգային մակարդակում։
Updated: 2026-11-02
Medicine
Характеристика кристаллографической картины слезы при некоторых патологиях органа зрения у работников гражданской авиации
Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է տեսողության օրգանի որոշ հիվանդությունների դեպքում արցունքի բյուրեղագրական պատկերի ուսումնասիրությանը՝ հատկապես քաղաքացիական ավիացիայի աշխատողների շրջանում։ Հետազոտության հիմքում արցունքային հեղուկի բյուրեղացման առանձնահատկությունների և աչքի տարբեր ախտաբանական վիճակների միջև հնարավոր փոխկապակցվածության բացահայտումն է։ Աշխատությունը համադրում է ակնաբուժության, կենսաբժշկության և լաբորատոր ախտորոշման մոտեցումները՝ փորձելով պարզել, թե արցունքի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների փոփոխությունները ինչպես կարող են արտացոլվել բյուրեղացման ընթացքում ձևավորվող պատկերում և ինչ տեղեկատվական արժեք կարող է ունենալ այդ պատկերի ուսումնասիրությունը։ Հետազոտության առանձնահատուկ նշանակությունը պայմանավորված է ուսումնասիրվող մասնագիտական խմբի՝ քաղաքացիական ավիացիայի աշխատողների աշխատանքային պայմաններով։ Ավիացիոն միջավայրը կարող է ուղեկցվել տեսողական համակարգի վրա ազդող մի շարք գործոններով՝ օդի ցածր խոնավություն, երկարատև տեսողական ծանրաբեռնվածություն, թռիչքային պայմանների փոփոխություն, աշխատանքային ռեժիմի անկանոնություն և այլ մասնագիտական ազդեցություններ։ Նման պայմանների համակցված ազդեցությունը կարող է անդրադառնալ աչքի մակերեսի և արցունքային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի վրա, ուստի այս խմբի շրջանում ակնաբուժական վիճակի գնահատումը կարևոր նշանակություն ունի։ Աշխատանքում արցունքը դիտարկվում է ոչ միայն որպես աչքի մակերեսը խոնավացնող և պաշտպանող հեղուկ, այլև որպես կենսաբանական միջավայր, որի բաղադրությունը կարող է արտացոլել օրգանիզմում և տեսողական համակարգում տեղի ունեցող որոշ փոփոխություններ։ Արցունքային հեղուկի մեջ առկա են ջուր, էլեկտրոլիտներ, սպիտակուցներ, լիպիդներ և այլ բաղադրիչներ, որոնց հարաբերակցությունը կարող է փոխվել տարբեր ֆիզիոլոգիական և ախտաբանական պայմաններում։ Երբ արցունքի նմուշը ենթարկվում է չորացման և բյուրեղացման, այդ բաղադրիչների փոխազդեցությունը կարող է ձևավորել տարբեր կառուցվածքային պատկերներ։ Բյուրեղագրական պատկերի ուսումնասիրության միջոցով հնարավոր է փորձել տարբերակել նորմալ և ախտաբանական վիճակներին բնորոշ առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է բյուրեղացման ձևերի համակարգումը և դրանց կապը տեսողության օրգանի հիվանդությունների հետ։ Կարող են ուսումնասիրվել բյուրեղների ձևը, դասավորվածությունը, ճյուղավորումը, խտությունը, համաչափությունը և այլ մորֆոլոգիական հատկանիշներ։ Այդ փոփոխությունները կարող են պայմանավորված լինել արցունքային հեղուկի բաղադրության փոփոխությամբ և, հետևաբար, որոշակի ախտաբանական գործընթացների անուղղակի ցուցիչ լինել։ Աշխատանքը նպատակ ունի պարզելու, թե որքան բնորոշ և վերարտադրելի են այդ փոփոխությունները տարբեր հիվանդությունների դեպքում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում աչքի մակերեսի և արցունքային թաղանթի վիճակին։ Արցունքային թաղանթը կարևոր դեր ունի եղջերաթաղանթի օպտիկական հատկությունների, մակերեսի պաշտպանվածության և տեսողական հարմարավետության պահպանման գործում։ Դրա կայունության խանգարումները կարող են առաջացնել չորության զգացում, այրոց, օտար մարմնի զգացողություն, աչքերի հոգնածություն, կարմրություն և տեսողության ժամանակավոր տատանումներ։ Աշխատանքի շրջանակում բյուրեղագրական մեթոդի միջոցով կարող է ուսումնասիրվել արցունքային թաղանթի փոփոխությունների հնարավոր արտացոլումը բյուրեղացման պատկերում։ Հետազոտության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում մասնագիտական գործոնների և ակնաբուժական վիճակի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը։ Քաղաքացիական ավիացիայի աշխատողների տեսողական համակարգը կարող է ենթարկվել առանձնահատուկ ծանրաբեռնվածության, իսկ օդաչուների և թռիչքային գործընթացին առնչվող այլ մասնագետների դեպքում տեսողության բարձր ֆունկցիոնալ պահանջները կարող են կարևոր դեր ունենալ մասնագիտական գործունեության անվտանգության ապահովման գործում։ Հետևաբար աչքի հիվանդությունների վաղ հայտնաբերումը և ֆունկցիոնալ վիճակի օբյեկտիվ գնահատումը կարող են ունենալ ոչ միայն բժշկական, այլև մասնագիտական նշանակություն։ Աշխատանքը կարող է ներառել առողջ և տարբեր ակնաբուժական խնդիրներ ունեցող անձանց արցունքային նմուշների համեմատական ուսումնասիրություն։ Նման համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բյուրեղագրական պատկերի այն հատկանիշները, որոնք առավել հաճախ հանդիպում են որոշակի ախտաբանական վիճակներում։ Կարող են ուսումնասիրվել ինչպես ընդհանուր օրինաչափությունները, այնպես էլ առանձին հիվանդությունների դեպքում դիտվող առանձնահատուկ փոփոխությունները։ Այս մոտեցումը կարևոր է մեթոդի ախտորոշիչ հնարավորությունները գնահատելու համար։ Հետազոտության մեթոդաբանությունը կարող է հիմնված լինել արցունքային հեղուկի նմուշառման, ստանդարտացված պայմաններում դրա չորացման, ստացված բյուրեղային պատկերների մանրադիտակային ուսումնասիրության և արդյունքների համեմատական վերլուծության վրա։ Նմուշների ուսումնասիրության ժամանակ կարևոր է հաշվի առնել արտաքին պայմանները և հետազոտության ստանդարտացման անհրաժեշտությունը, քանի որ բյուրեղացման գործընթացի վրա կարող են ազդել ինչպես նմուշի բաղադրությունը, այնպես էլ ջերմաստիճանը, խոնավությունը, չորացման արագությունը և այլ գործոններ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև բյուրեղագրական ախտորոշման մեթոդի առավելություններին և սահմանափակումներին։ Դրա հնարավոր առավելություններից են հետազոտության տեխնիկական հարաբերական պարզությունը, նմուշի փոքր քանակի անհրաժեշտությունը և արցունքային հեղուկի կառուցվածքային փոփոխությունների տեսողական գնահատման հնարավորությունը։ Միաժամանակ մեթոդի կլինիկական արժեքը պահանջում է ստացված պատկերների օբյեկտիվ և ստանդարտացված մեկնաբանություն, ինչպես նաև դրանց համադրում կլինիկական, ֆունկցիոնալ և լաբորատոր այլ տվյալների հետ։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել տարբեր ախտաբանական վիճակների ժամանակ բյուրեղագրական փոփոխությունների տարբերակման խնդիրը։ Եթե որոշակի հիվանդությունների դեպքում նկատվում են բնորոշ կառուցվածքային պատկերներ, ապա դրանց համակարգված նկարագրությունը կարող է հիմք հանդիսանալ լրացուցիչ ախտորոշիչ չափանիշների մշակման համար։ Սակայն նման մոտեցման դեպքում անհրաժեշտ է գնահատել ոչ միայն առանձին նշանների առկայությունը, այլև դրանց զգայունությունը, յուրահատկությունը և վերարտադրելիությունը։ Աշխատանքի գիտական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ այն փորձում է կենսաբանական հեղուկի կառուցվածքային հատկությունների ուսումնասիրությունը կապել տեսողության օրգանի ախտաբանական փոփոխությունների հետ։ Այսպիսի միջդիսցիպլինար մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել հիվանդության դրսևորումները ոչ միայն օրգանի կառուցվածքային կամ ֆունկցիոնալ մակարդակում, այլև արցունքային միջավայրի ֆիզիկաքիմիական փոփոխությունների տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է արժեքավոր լինել նաև կանխարգելիչ բժշկության համար։ Քաղաքացիական ավիացիայի աշխատողների պարբերական բժշկական զննությունների ընթացքում լրացուցիչ, արագ և հնարավորինս ոչ ինվազիվ մեթոդների կիրառումը կարող է նպաստել աչքի մակերեսի և տեսողական համակարգի որոշ խանգարումների վաղ հայտնաբերմանը։ Բյուրեղագրական հետազոտությունը, եթե հաստատվի դրա բավարար ախտորոշիչ արժեքը, կարող է դիտարկվել որպես համալիր ակնաբուժական հետազոտության լրացուցիչ բաղադրիչ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ուսումնասիրում է արցունքային հեղուկի բյուրեղացման կառուցվածքային առանձնահատկությունները և դրանց հնարավոր կապը տեսողության օրգանի տարբեր հիվանդությունների հետ՝ կենտրոնանալով քաղաքացիական ավիացիայի աշխատողների վրա։ Այն անդրադառնում է արցունքային թաղանթի ֆիզիոլոգիային, աչքի մակերեսի վիճակին, մասնագիտական գործոնների ազդեցությանը, բյուրեղացման պատկերների մորֆոլոգիական առանձնահատկություններին և դրանց ախտորոշիչ նշանակությանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել ակնաբուժական ախտորոշման լրացուցիչ մեթոդների զարգացմանը, մասնագիտական բժշկական զննությունների կատարելագործմանը և տեսողական համակարգի խանգարումների վաղ հայտնաբերմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ակնաբույժներին, ավիացիոն բժշկության մասնագետներին, լաբորատոր ախտորոշման ոլորտի հետազոտողներին, կենսաբժիշկներին, ֆիզիոլոգներին, աշխատանքի բժշկության մասնագետներին, բժշկական բուհերի ուսանողներին և տեսողության օրգանի հիվանդությունների ախտորոշման նոր մեթոդներով հետաքրքրվող մասնագետներին։
Updated: 2026-09-14
Literature
Հովհաննես Թումանյան․ Հեքիաթներ
Հովհաննես Թումանյան․ Հեքիաթներ — հայ մեծանուն գրող և բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյան-ի ամենասիրված ստեղծագործություններից կազմված ժողովածու է, որը ներառում է ժողովրդական մտածողությամբ, բարոյական արժեքներով և խոր իմաստությամբ հարուստ հեքիաթներ։ Այս գիրքը համարվում է հայկական մանկական գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից մեկը, սակայն այն հետաքրքիր և ուսուցողական է ոչ միայն երեխաների, այլև մեծահասակների համար։ Թումանյանի հեքիաթները ստեղծված են հայ ժողովրդական բանահյուսության ավանդույթների հիման վրա և առանձնանում են պարզ, պատկերավոր ու երաժշտական լեզվով, որը հեշտությամբ գրավում է ընթերցողին։ Ժողովածուում ընդգրկված պատմությունները հաճախ ներկայացնում են բարու և չարի պայքարը, արդարության հաղթանակը, աշխատասիրության, ազնվության, ընկերասիրության և խելացիության կարևորությունը։ Հեղինակը կենդանիների, հասարակ մարդկանց, թագավորների ու կախարդական կերպարների միջոցով ստեղծում է աշխարհ, որտեղ յուրաքանչյուր պատմություն ունի դաստիարակչական և խոր բարոյական ենթատեքստ։ «Շունն ու կատուն», «Բարեկենդանը», «Անբան Հուռին», «Քաջ Նազարը» և մյուս հայտնի հեքիաթները ոչ միայն զվարճացնում են, այլ նաև սովորեցնում են գնահատել բարությունը, խոհեմությունը և մարդկային հարաբերությունների արժեքը։ Թումանյանի ստեղծագործություններում հաճախ զգացվում է հայկական գյուղական կյանքի շունչը, ժողովրդի կենցաղը, սովորույթներն ու ազգային մտածելակերպը, ինչի շնորհիվ դրանք դարձել են սիրված սերունդների կողմից։ Գիրքը նպաստում է երեխաների երևակայության զարգացմանը, բարոյական արժեքների ձևավորմանը և հայ գրականության նկատմամբ հետաքրքրության աճին։
Updated: 2026-10-13