Բազմալեզու քերականություն

Экономика

Международная экономика աշխատությունը տնտեսագիտության հիմնարար և կիրառական ուղղության ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է համաշխարհային տնտեսության կառուցվածքն ու գործառույթները՝ ընդգրկելով միջազգային առևտրի, կապիտալի շարժի, աշխատուժի միգրացիայի և տնտեսական ինտեգրման հիմնական տեսությունները, այն բացատրում է համեմատական առավելության սկզբունքը, առևտրային քաղաքականության գործիքները՝ մաքսատուրքեր, քվոտաներ և սուբսիդիաներ, ինչպես նաև արժութային համակարգերի և փոխարժեքների ձևավորման մեխանիզմները, գիրքը անդրադառնում է գլոբալացման գործընթացներին, տարածաշրջանային տնտեսական միություններին և միջազգային տնտեսական կազմակերպությունների դերակատարությանը, միաժամանակ ներկայացնելով մակրոտնտեսական հավասարակշռության և բաց տնտեսության մոդելներ, որոնք օգնում են հասկանալ երկրների միջև տնտեսական փոխկապակցվածությունը և քաղաքականությունների ազդեցությունը համաշխարհային շուկաների վրա, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր միջազգային տնտեսագիտության ուսումնասիրության համար։

Право

Աշխատությունը նվիրված է հասարակական և պետական համակարգերի վերափոխման պայմաններում իրավունքի գործառույթների, հասարակական հարաբերությունների կարգավորման մեխանիզմների և իրավական համակարգի զարգացման հիմնական օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են իրավունքի սոցիալական նշանակությունը, դրա կարգավորիչ, պաշտպանական, դաստիարակչական և կազմակերպական գործառույթները, ինչպես նաև դրանց դրսևորման առանձնահատկությունները քաղաքական, տնտեսական և ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների ժամանակաշրջանում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավական պետության ձևավորման, օրենքի գերակայության հաստատման, մարդու իրավունքների պաշտպանության և ժողովրդավարական ինստիտուտների զարգացման գործընթացներում իրավունքի ունեցած դերին։ Ուսումնասիրվում են իրավական նորմերի փոփոխության անհրաժեշտությունը, օրենսդրական բարեփոխումների հիմնական ուղղությունները և նոր հասարակական հարաբերություններին համապատասխան իրավակարգավորման մեխանիզմների ձևավորման հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում պետության և իրավունքի փոխհարաբերություններին, պետական կառավարման համակարգի վերակազմակերպմանը, իրավական գիտակցության զարգացմանը և հասարակության իրավական մշակույթի բարձրացման անհրաժեշտությանը։ Կարևորվում են իրավական կայունության և բարեփոխումների միջև հավասարակշռության ապահովումը, իրավական նորմերի արդյունավետ կիրառումը, իրավակիրառ պրակտիկայի կատարելագործումը և իրավական ինստիտուտների նկատմամբ հանրային վստահության ամրապնդումը։ Դիտարկվում են նաև անցումային հասարակություններում իրավական համակարգերի արդիականացման, միջազգային իրավական չափանիշների ներգործության և ազգային օրենսդրության զարգացման փոխկապակցվածությունները։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի իրավունքի տեսության, պետության և իրավունքի պատմության, սահմանադրական զարգացման և իրավական բարեփոխումների ուսումնասիրման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, իրավունքի տեսաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, օրենսդրական բարեփոխումների հետազոտողների, դասախոսների և իրավաբանական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

История

Աշխատությունը հայոց ազգային պատմության ուսուցման համար նախատեսված դասագիրք է, որը կազմվել է ազգային վարժարաններում կիրառելու նպատակով։ Այն միտված է սովորողներին ծանոթացնելու հայ ժողովրդի պատմական անցյալին, պետականության ձևավորման և զարգացման ընթացքին, հասարակական ու քաղաքական կյանքի կարևոր իրադարձություններին և ազգային մշակույթի ձևավորման հիմնական փուլերին։ Հայոց պատմության ուսուցումը կարևոր տեղ է զբաղեցրել հայկական կրթական միջավայրում՝ նպաստելով պատմական հիշողության պահպանմանը, ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդմանը և սեփական ժողովրդի անցյալի վերաբերյալ գիտելիքների տարածմանը։ Դասագրքի առաջին հատորը պատմական նյութը ներկայացնում է որպես ուսումնական գիտելիքների համակարգ՝ հնարավորություն տալով սովորողներին ճանաչելու հայ ժողովրդի պատմության առանցքային իրադարձություններն ու գործիչներին և հասկանալու դրանց նշանակությունը ազգային կյանքի զարգացման համար։ Նման ձեռնարկներում պատմական տեղեկությունների շարադրանքը ծառայում է ոչ միայն փաստերի յուրացմանը, այլև անցյալի իրադարձությունների միջև կապերի բացահայտմանը, պատմական մտածողության ձևավորմանը և ազգային ժառանգության գիտակցված ընկալմանը։ Գիրքը կարևոր աղբյուր է 19-րդ դարի հայալեզու դպրոցական դասագրքերի, ազգային վարժարանների ուսումնական ծրագրերի և հայոց պատմության դասավանդման ավանդույթների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել հայագիտությամբ, պատմության մանկավարժությամբ, հայկական կրթության պատմությամբ և ազգային ինքնության ձևավորման գործընթացներով զբաղվող հետազոտողներին։

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է Շուշիի քաղաքային միջավայրի պատմական ձևավորման, տարածական կառուցվածքի զարգացման և ճարտարապետական ժառանգության վերականգնման տեսական ու նախագծային հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում պատմական քաղաքի հատակագծային կառուցվածքի, փողոցային ցանցի, բնակելի թաղամասերի, հասարակական տարածքների, առանձին շենքերի և քաղաքային համայնապատկերի փոխկապակցվածությունն է։ Քաղաքաշինական զարգացումը դիտարկվում է պատմական տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված կառուցվածքային շերտերի համատեքստում՝ նպատակ ունենալով բացահայտել այն հատկանիշները, որոնք պայմանավորել են քաղաքի տարածական կազմակերպումն ու ճարտարապետական կերպարը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պատմական կառուցապատման և նոր քաղաքաշինական միջամտությունների հարաբերակցությանը, քանի որ պատմամշակութային միջավայր ունեցող բնակավայրերում զարգացման ծրագրերը պահանջում են ժառանգության պահպանման և ժամանակակից քաղաքային պահանջների միջև հավասարակշռված մոտեցում։ Ռեաբիլիտացիան դիտարկվում է որպես համալիր գործընթաց, որը կարող է ներառել պատմական քաղաքային հյուսվածքի պահպանությունը, վնասված կամ փոփոխված տարածքների վերականգնման սկզբունքների մշակումը, հանրային տարածքների բարեկարգումը և ենթակառուցվածքների արդիականացման հնարավորությունների գնահատումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել պատմական քարտեզները, հատակագծերը, ճարտարապետական փաստագրությունը և քաղաքաշինական այլ աղբյուրներ՝ քաղաքի կառուցվածքային փոփոխությունները և զարգացման հիմնական փուլերը վերականգնելու նպատակով։ Կարևորվում է նաև առանձին հուշարձանների պահպանությունը քաղաքի ամբողջական միջավայրից չառանձնացնելու սկզբունքը, քանի որ պատմական քաղաքի արժեքը ձևավորվում է ոչ միայն առանձին շինություններով, այլև դրանց փոխադարձ կապերով, փողոցների ու հրապարակների կառուցվածքով և ընդհանուր տարածական կազմակերպմամբ։ Առանձին ուղղություն է պատմական միջավայրի պահպանման, ժամանակակից գործառույթների ինտեգրման և կայուն քաղաքային զարգացման սկզբունքների համադրումը։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ռեաբիլիտացիան դիտարկել ոչ միայն որպես ֆիզիկական վերականգնում, այլև որպես պատմական միջավայրի շարունակականության և քաղաքային տարածքի կենսունակության պահպանման խնդիր։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քաղաքաշինության պատմության, ճարտարապետության, պատմամշակութային ժառանգության պահպանության և քաղաքային վերականգնման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել պատմական քաղաքային միջավայրի ուսումնասիրման և վերականգնման գիտականորեն հիմնավորված սկզբունքներ։

Экология

Գրքում ներկայացվում են հողի առաջացման հիմնական գործոնները՝ կլիմա, ռելիեֆ, մայր ապարներ, բուսականություն և ժամանակ։ Բացատրվում են հողի ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական հատկությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը հողի բերրիության վրա։ Առանձին բաժիններ նվիրված են հողերի դասակարգմանը և աշխարհագրական տարածմանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տարբեր բնական պայմաններում ձևավորվում տարբեր տեսակի հողեր։ Քննարկվում են նաև հողի օգտագործման խնդիրները՝ հատկապես գյուղատնտեսության մեջ, ինչպես նաև հողի պահպանության և բարելավման մեթոդները։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև հողի դեգրադացիայի խնդիրներին՝ էրոզիա, աղակալում, աղտոտում, և առաջարկում է դրանց կանխարգելման ու կառավարման ուղիներ։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը համադրում է տեսական գիտելիքները և գործնական նշանակությունը՝ կարևոր լինելով ինչպես ուսանողների, այնպես էլ գյուղատնտեսության և բնապահպանության ոլորտի մասնագետների համար։

География

Աշխատությունը նվիրված է կավային գրունտների սահքի դիմադրության փոփոխության օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը և դրանց կիրառությանը սողանքային լանջերի կայունության գնահատման մեջ՝ հիմնվելով Հայաստանի Հանրապետության սողանքների առկա տվյալների վրա։ Գրքում ներկայացվում են կավային հողերի ֆիզիկաքիմիական և մեխանիկական հատկությունները, սահքի դիմադրության վրա ազդող գործոնները՝ խոնավության փոփոխությունը, հողաբանական կազմը և լանջի կորերությունը, ինչպես նաև սողանքների առաջացման ու զարգացման մեխանիզմները։ Հեղինակը վերլուծում է սահքի դիմադրության փոփոխությունների մաթեմատիկական մոդելները, փորձագիտական և տեսական գնահատման մեթոդները, որոնք օգտագործվում են լանջերի կայունության կանխատեսման և ապահովման նպատակով։ Աշխատությունը ընդգրկում է նաև կիրառական առաջարկություններ՝ սողանքային վտանգների նվազեցման, հողօգտագործման պլանավորման և ճարտարապետա-շինարարական միջոցառումների համար։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հողաբանական գիտությունների, երկրաբանական հետազոտությունների, քաղաքաշինության և շրջակա միջավայրի կառավարման մասնագետների համար՝ նպաստելով սողանքային լանջերի կայունության արդյունավետ գնահատմանը և վտանգների կանխարգելմանը։