Բնապահպանական կենսատեխնոլոգիաներ

Другие предметы

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ողնուղեղի նեյրոնների կենսաէլեկտրական ակտիվության փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ տարբեր փորձարարական պայմաններում, մասնավորապես դեքսամետազոնի ազդեցության, ադրենալէկտոմիայի և ողնուղեղային վնասվածքների դեպքում։ Գրքում ներկայացվում են նյարդային համակարգի ֆունկցիոնալ փոփոխությունների մեխանիզմները, վերլուծվում են գլյուկոկորտիկոիդների ազդեցությունը նեյրոնների գրգռունակության, ազդակների փոխանցման և նեյրոֆիզիոլոգիական գործընթացների վրա, ինչպես նաև ուսումնասիրվում է մակերիկամների հեռացման հետևանքով առաջացող հորմոնային փոփոխությունների դերը ողնուղեղի գործունեության կարգավորման մեջ։ Հեղինակը ներկայացնում է փորձարարական հետազոտությունների արդյունքները, էլեկտրոֆիզիոլոգիական գրանցումների վերլուծությունը և տարբեր կենսաբանական գործոնների փոխազդեցությունը, որոնք պայմանավորում են ողնուղեղի վնասվածքներից հետո առաջացող ֆունկցիոնալ փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նյարդային հյուսվածքի հարմարվողական և վերականգնողական գործընթացներին, ինչպես նաև դեղաբանական միջամտությունների հնարավորություններին՝ նյարդաբանական խանգարումների մեղմացման և վերականգնման արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Գիրքը նախատեսված է նեյրոֆիզիոլոգիայի, նյարդակենսաբանության, բժշկագիտության, դեղաբանության և փորձարարական կենսաբանության ոլորտների գիտաշխատողների, բժիշկների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են կենտրոնական նյարդային համակարգի ֆունկցիոնալ կարգավորման և ողնուղեղի վնասվածքների ուսումնասիրմամբ։

Технология

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հիդրոտեխնիկական կառուցվածքների ամրության, կայունության և անվտանգ շահագործման ապահովման արդիական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են ամբարտակների, ջրամբարների, ջրանցքների, հիդրոէներգետիկական և այլ հիդրոտեխնիկական կառույցների նախագծման, շահագործման և տեխնիկական վիճակի գնահատման սկզբունքները՝ հաշվի առնելով դրանց վրա ազդող բնական և տեխնածին գործոնները։ Հեղինակը ներկայացնում է կառուցվածքների ամրության և հուսալիության գնահատման ինժեներական մեթոդները, մաթեմատիկական մոդելավորման, հաշվարկային վերլուծության և տեխնիկական մոնիթորինգի ժամանակակից մոտեցումները՝ առաջարկելով արդյունավետ լուծումներ հնարավոր վթարային իրավիճակների կանխարգելման և շահագործման անվտանգության բարձրացման համար։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև սեյսմիկ ազդեցությունների, հիդրոլոգիական բեռնվածքների, նյութերի դիմացկունության և տեխնիկական սպասարկման խնդիրները՝ ընդգծելով ռիսկերի կառավարման և կառույցների երկարաժամկետ հուսալիության ապահովման կարևորությունը։ Գիրքը նախատեսված է հիդրոտեխնիկների, շինարար ինժեներների, նախագծողների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և ենթակառուցվածքների շահագործմամբ զբաղվող մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են հիդրոտեխնիկական կառույցների անվտանգության և արդյունավետ շահագործման հարցերով։

Экономика

Տրանսպորտի էկոնոմիկա Աշխատությունը նվիրված է տրանսպորտի էկոնոմիկայի հիմնախնդիրներին, դրանց ազդեցությանը տնտեսության զարգացման վրա և տրանսպորտային համակարգի կառավարման մեթոդներին։ Հեղինակը՝ Շ.Ա. Ճեպեճյան, գրքում ուսումնասիրում է տրանսպորտի արդյունաբերության կառավարման, կազմակերպման և ֆինանսավորման հիմնական սկզբունքները՝ մեկնաբանելով դրանց տնտեսական նշանակությունը։ Գրքում ընդգրկված են տրանսպորտային համակարգի կազմակերպման և կառավարման ոլորտի տարբեր տեսություններ, որոնք ներառում են ինչպես տրանսպորտի ենթակառուցվածքի զարգացումը, այնպես էլ տրանսպորտային միջոցների շահագործման արդյունավետությունը։ Հեղինակը քննարկում է, թե ինչպես պետք է իրականացվեն տրանսպորտային ծախսերի կառավարման քաղաքականությունները, ինչպես նաև անդրադառնում է տրանսպորտի ոլորտում ներդրումների, ֆինանսավորման աղբյուրների և պետական աջակցության հարցերին։ Տրանսպորտի էկոնոմիկայի բնագավառը գործնականում բազմաթիվ խաչմերուկներ է ունենում տնտեսության այլ ոլորտների հետ՝ հատկապես առևտրի, արդյունաբերության, գյուղատնտեսության և ծառայությունների ոլորտների հետ։ Գրքում նաև քննարկվում է տրանսպորտային ծառայությունների մատակարարման հոսքերը, ենթակառուցվածքների արդյունավետ օգտագործումը և տրանսպորտային շուկայի ռեգուլյատոր քաղաքականությունը՝ հաշվի առնելով միջազգային և տեղական շուկաների գործոնները։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում նաև տրանսպորտի էներգետիկ արդյունավետությանը, էկոլոգիական ազդեցություններին, նորագույն տեխնոլոգիաների ներդրմանը տրանսպորտային ոլորտում և ենթակառուցվածքների բարելավմանն ուղղված պետական և մասնավոր ներդրումներին։ Նա շեշտում է, որ կայուն զարգացման հասնելու համար անհրաժեշտ է ներդնել նորարարական լուծումներ՝ սկսած ճանապարհաշինությունից մինչև ինտեգրված տրանսպորտային համակարգեր։ Գրքում դիտարկվում են նաև գլոբալացման ազդեցությունը ազգային տրանսպորտային համակարգերի վրա, հատկապես միջազգային տրանսպորտի զարգացումը, ծովային, երկաթուղային և օդային փոխադրումների աճը։ Գործնականորեն ներկայացված են տրանսպորտի քաղաքականության ռազմավարությունները՝ ինչպես յուրաքանչյուր երկրի, այնպես էլ համաշխարհային մակարդակում։ Աշխատությունը նախատեսված է տրանսպորտային էկոնոմիկայի, ֆինանսների, տնտեսագիտության և մատակարարման համակարգերի ոլորտի մասնագետների, ուսանողների և պրակտիկայի ղեկավարների համար։ Այն կարող է նաև հետաքրքրել պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչներին, ովքեր զբաղվում են տրանսպորտի ենթակառուցվածքների և քաղաքականության մշակմամբ։

География

Աշխատությունը նվիրված է աշխարհագրական գործոնների ազդեցության ուսումնասիրությանը զբոսաշրջային ձեռնարկությունների միջազգային գործունեության ձևավորման և ընդլայնման գործընթացների վրա։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է, թե ինչպես են երկրի կամ տարածաշրջանի աշխարհագրական դիրքը, բնական ռեսուրսները, կլիմայական պայմանները, լանդշաֆտային առանձնահատկությունները, տրանսպորտային հասանելիությունը և զբոսաշրջային կենտրոնների տարածական տեղաբաշխումն ազդում ընկերությունների՝ միջազգային շուկաներ մուտք գործելու հնարավորությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում զբոսաշրջային պահանջարկի աշխարհագրությանը, զբոսաշրջիկների հիմնական հոսքերի ուղղություններին և տարբեր երկրների ու տարածաշրջանների միջև ձևավորվող տնտեսական կապերին։ Քննության են առնվում տրանսպորտային ենթակառուցվածքների, միջազգային օդային և ցամաքային հաղորդակցության, սահմանային հասանելիության և զբոսաշրջային ծառայությունների տարածական կենտրոնացման նշանակությունը ձեռնարկությունների մրցունակության համար։ Աշխարհագրական գործոնները դիտարկվում են տնտեսական, սոցիալական և կազմակերպական պայմանների հետ փոխկապակցված՝ բացահայտելու համար այն միջավայրը, որտեղ զբոսաշրջային կազմակերպությունները կարող են զարգացնել միջազգային համագործակցությունը, ձևավորել գործընկերային ցանցեր և առաջարկել իրենց ծառայությունները արտաքին շուկաներում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում զբոսաշրջային ուղղությունների գրավչությանը և բնական ու մշակութային ռեսուրսների տարածական բաշխմանը, քանի որ դրանց առանձնահատկությունները կարող են պայմանավորել զբոսաշրջային արտադրանքի մասնագիտացումը և միջազգային շուկայում դրա դիրքավորումը։ Ուսումնասիրվում է նաև հեռավորության գործոնը, որը կարող է ազդել ճանապարհորդության ծախսերի, զբոսաշրջային հոսքերի ինտենսիվության և տարբեր շուկաների հասանելիության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր աշխարհագրական պայմաններում գործող զբոսաշրջային ձեռնարկությունների զարգացման առանձնահատկությունները՝ բացահայտելով միջազգային գործունեությանը նպաստող կամ այն սահմանափակող գործոնները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև զբոսաշրջային գործունեության տարածքային կազմակերպմանը, սեզոնայնությանը, տարածաշրջանային մասնագիտացմանը և միջազգային զբոսաշրջային շուկայի փոփոխություններին հարմարվելու անհրաժեշտությանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն զբոսաշրջության կառավարման, տնտեսական աշխարհագրության և միջազգային ձեռնարկատիրության համար՝ նպաստելով այն մեխանիզմների ավելի ամբողջական ընկալմանը, որոնց միջոցով աշխարհագրական միջավայրը կարող է ազդել զբոսաշրջային ձեռնարկությունների միջազգայինացման ռազմավարությունների, շուկաների ընտրության և գործունեության տարածքային ընդլայնման վրա։

Медицина

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարբեր տարածաշրջաններում շնչառական ալերգիկ հիվանդությունների առաջացման և զարգացման վրա ազդող բժշկասոցիալական գործոնների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով ինչպես էկոլոգիական, այնպես էլ սոցիալ-տնտեսական և կենսակերպային ազդեցությունները։ Գրքում վերլուծվում են շնչառական ալերգիաների հիմնական տեսակները՝ բրոնխիալ ասթմա, ալերգիկ ռինիտ և այլ գերզգայունության դրսևորումներ, ինչպես նաև դրանց տարածվածության տարածաշրջանային առանձնահատկությունները՝ պայմանավորված կլիմայական պայմաններով, օդի աղտոտվածությամբ, արդյունաբերական ազդեցությամբ և բնակչության կենսապայմաններով։ Հեղինակը հատուկ ուշադրություն է դարձնում ռիսկի գործոնների համակցված ազդեցությանը՝ ներառյալ ժառանգական նախատրամադրվածությունը, բժշկական օգնության հասանելիությունը, բնակչության առողջապահական իրազեկվածությունը և աշխատանքային միջավայրի պայմանները։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են համաճարակաբանական ուսումնասիրությունների արդյունքներ, որոնք թույլ են տալիս բացահայտել հիվանդացության բարձր մակարդակ ունեցող գոտիները և դրանց հնարավոր պատճառական կապերը արտաքին միջավայրի գործոնների հետ։ Ներկայացվում են նաև կանխարգելման և վաղ ախտորոշման ռազմավարություններ՝ ուղղված հանրային առողջության բարելավմանը և շնչառական ալերգիկ հիվանդությունների բեռի նվազեցմանը։ Գիրքը նախատեսված է ալերգոլոգների, թոքաբանների, համաճարակաբանների, հանրային առողջության մասնագետների, բժշկական հետազոտողների և առողջապահական ոլորտի ուսանողների համար։

Культура

Այս աշխատությունը նվիրված է Արթիկի շրջանի գյուղական ինքնուրույն գրադարանների 1972–1973 թվականների գործունեության հիմնական ցուցանիշների ուսումնասիրմանը և ներկայացնում է տվյալ ժամանակաշրջանի գրադարանային համակարգի վիճակագրական ու կազմակերպական պատկերը։ Նյութում ամփոփվում են գյուղական գրադարանների ֆոնդերի ծավալը, ընթերցողների քանակը, գրքերի շրջանառությունը, սպասարկման գործընթացները, մշակութային և կրթական գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու խորհրդային ժամանակաշրջանի գյուղական գրադարանների դերը բնակչության կրթական մակարդակի բարձրացման, գիտելիքի տարածման, մշակութային կյանքի կազմակերպման և ընթերցանության խթանման գործում։ Ներկայացված տվյալները կարևոր աղբյուր են Արթիկի շրջանի մշակութային ենթակառուցվածքների, գրադարանային ծառայությունների զարգացման և համայնքային մշակութային քաղաքականության ուսումնասիրության համար։ Աշխատության մեջ արտացոլվում են նաև գրադարանների կազմակերպական կառուցվածքը, նյութատեխնիկական հնարավորությունները, գրքային հավաքածուների համալրման առանձնահատկությունները և ընթերցողների սպասարկման արդյունավետության գնահատման ցուցանիշները։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել գրադարանագետների, մշակութաբանների, պատմաբանների, տեղական պատմության ուսումնասիրողների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի խորհրդային շրջանի գրադարանային գործի, գյուղական մշակույթի և տեղեկատվական հաստատությունների զարգացման պատմությամբ։