Ձեռնարկատիրական գործունեության զարգացումը ԼՂՀ –ում

Культура

Այս մեթոդական ձեռնարկը նվիրված է խորհրդային պետական գործիչի և հասարակական-քաղաքական գործչի ծննդյան հարյուրամյակին առնչվող հոբելյանական միջոցառումների կազմակերպման և գրադարանային աշխատանքների արդյունավետ իրականացման ուղեցույցներին։ Աշխատությունում ներկայացվում են գրադարաններում թեմատիկ ցուցահանդեսների, հիշատակի երեկոների, ընթերցողական քննարկումների և տեղեկատվական ցուցադրությունների պլանավորման ու կազմակերպման մեթոդները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղեկատվական նյութերի ընտրության, մատենագիտական ցանկերի կազմման, պատմական աղբյուրների ներկայացման և ընթերցողական լսարանի ներգրավման ձևերին։ Քննարկվում են նաև գրադարանային ծառայությունների դերը պատմական հիշողության պահպանման, կրթական գործընթացների աջակցման և հասարակական իրազեկման բարձրացման գործում։ Աշխատությունը նախատեսված է գրադարանային աշխատողների համար՝ որպես գործնական ուղեցույց հոբելյանական մշակութային-կրթական ծրագրերի իրականացման համար։

Другие предметы

Գիտապատմական և գիտատեխնիկական բնույթի այս հրատարակությունը նվիրված է Հայաստանում գիտության և տեխնոլոգիաների զարգացման պատմությանը, հիմնական ուղղություններին և դրանց նշանակությանը երկրի տնտեսական, կրթական ու հասարակական առաջընթացի գործընթացներում։ Քննության են առնվում հայկական գիտական մտքի ձևավորման նախադրյալները, գիտահետազոտական հաստատությունների գործունեությունը, գիտական կրթության կազմակերպման առանձնահատկությունները և տարբեր գիտակարգերի զարգացման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնական, տեխնիկական և կիրառական գիտությունների ձեռքբերումներին, գիտական հետազոտությունների կազմակերպմանը, տեխնոլոգիական նորարարություններին և գիտական արդյունքների գործնական կիրառման հնարավորություններին։ Դիտարկվում են Հայաստանի գիտական կենտրոնների, բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների, հետազոտական լաբորատորիաների և գիտատեխնիկական կազմակերպությունների դերը գիտական ներուժի ձևավորման ու զարգացման գործում։ Քննարկվում են նաև տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, ճարտարագիտության, ֆիզիկայի, մաթեմատիկայի, կենսաբանական և այլ գիտությունների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև գիտության ու արդյունաբերության համագործակցության հնարավոր ուղղությունները։ Հրատարակության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու գիտական գործունեության պետական աջակցության, մասնագետների պատրաստման, միջազգային գիտական համագործակցության և տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքների զարգացման հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում գիտության և տեխնոլոգիաների ազդեցությանը նորարարական տնտեսության ձևավորման, արտադրության արդիականացման, կրթության որակի բարձրացման և Հայաստանի միջազգային գիտական կապերի ընդլայնման վրա։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գիտության պատմության, տեխնոլոգիական զարգացման, նորարարական քաղաքականության և Հայաստանի գիտակրթական համակարգի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Экономика

Այս աշխատությունը նվիրված է արտադրական կազմակերպությունների սնանկացման ռիսկի վերլուծության և գնահատման մեթոդների կատարելագործմանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ֆինանսական անկայունության վաղ նախանշանները և մշակել արդյունավետ կանխարգելիչ մոտեցումներ։ Նյութում ուսումնասիրվում են սնանկացման հավանականության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, այդ թվում՝ ֆինանսական ցուցանիշների դինամիկան, կապիտալի կառուցվածքը, իրացվելիության մակարդակը, շահութաբերությունը, պարտքային բեռնվածությունը, դրամական հոսքերի կառավարումը և շուկայական միջավայրի փոփոխությունները։ Քննարկվում են սնանկացման կանխատեսման դասական և ժամանակակից մոդելները, ներառյալ բազմագործոն վիճակագրական և տնտեսաչափական մեթոդները, որոնց միջոցով գնահատվում է կազմակերպության ֆինանսական կայունությունը և ճգնաժամային իրավիճակների առաջացման հավանականությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետություն-ի արտադրական կազմակերպությունների գործունեության առանձնահատկություններին, տնտեսական միջավայրի ազդեցությանը, ինչպես նաև ֆինանսական հաշվետվությունների վերլուծության դերին կառավարման որոշումների ընդունման գործընթացում։ Աշխատությունը համադրում է տեսական ֆինանսական մոդելները և գործնական վերլուծական մոտեցումները՝ առաջարկելով սնանկացման ռիսկի գնահատման ավելի ճշգրիտ մեթոդաբանություն, որը կարող է նպաստել կազմակերպությունների ֆինանսական կայունության ամրապնդմանը, ռիսկերի արդյունավետ կառավարմանը և երկարաժամկետ մրցունակության ապահովմանը։

Технология

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի բարձր պատվարների անվտանգության ինժեներական ապահովման հետ կապված մի շարք կարևոր խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել բարձր հիդրոտեխնիկական կառույցների շահագործման անվտանգության վրա ազդող գործոնները, գնահատել դրանց տեխնիկական վիճակի վերահսկման և հուսալիության ապահովման մոտեցումները, ինչպես նաև առաջարկել ինժեներական լուծումներ, որոնք կարող են նվազեցնել վթարային իրավիճակների և կառուցվածքային վնասումների առաջացման ռիսկերը։ Հայաստանի պայմաններում բարձր պատվարների անվտանգ շահագործումը առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ դրանք կապված են ջրային ռեսուրսների կառավարման, ոռոգման, էներգետիկայի և բնակավայրերի անվտանգության հետ։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է պատվարների վրա գործող բեռնվածությունների և ազդեցությունների գնահատումը։ Դրանց թվում կարող են լինել ջրի հիդրոստատիկ ճնշումը, ջրի մակարդակի տատանումները, ջրաթափանցման գործընթացները, ջերմաստիճանային ազդեցությունները, սեյսմիկ բեռնվածությունները և այլ բնական կամ տեխնածին գործոններ։ Բարձր պատվարների դեպքում այդ ազդեցությունների համակցված բնույթը կարող է էապես փոխել կառուցվածքի լարվածադեֆորմացիոն վիճակը, ուստի անվտանգության գնահատումը պահանջում է բազմագործոնային մոտեցում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի սեյսմիկ պայմաններին։ Երկրի տարածքի զգալի հատվածը բնութագրվում է սեյսմիկ ակտիվությամբ, ինչի պատճառով հիդրոտեխնիկական խոշոր կառույցների նախագծման և շահագործման ժամանակ երկրաշարժային ազդեցությունների հաշվառումը կարևոր նշանակություն ունի։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են գնահատվել պատվարների արձագանքը տարբեր ինտենսիվության սեյսմիկ ազդեցություններին, հնարավոր դեֆորմացիաները և այն սահմանային վիճակները, որոնց դեպքում կարող է առաջանալ կառույցի կամ դրա առանձին տարրերի վնասման վտանգ։ Կարևոր խնդիր է նաև ջրաթափանցման և ֆիլտրացիոն գործընթացների ուսումնասիրությունը։ Պատվարի մարմնով, հիմքով կամ հարակից ապարներով ջրի ներթափանցումը կարող է առաջացնել ներքին ճնշումների փոփոխություն, նյութի լվացում, էրոզիա և այլ անցանկալի երևույթներ։ Այդ պատճառով ֆիլտրացիոն ռեժիմի վերահսկումը պատվարների անվտանգության ապահովման առանցքային ուղղություններից է։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ ֆիլտրացիոն հոսքերի մոնիթորինգի, դրենաժային համակարգերի աշխատանքի և ջրի ճնշումների չափման խնդիրներին։ Պատվարի տեխնիկական վիճակի գնահատման կարևոր գործիք է մշտադիտարկման համակարգը։ Տարբեր չափիչ սարքերի միջոցով հնարավոր է հետևել կառույցի նստվածքներին, տեղաշարժերին, թեքություններին, ճաքերի առաջացմանը, ջրի ճնշմանը, ֆիլտրացիային և այլ ցուցանիշներին։ Այդ տվյալների պարբերական հավաքագրումը և վերլուծությունը հնարավորություն են տալիս հայտնաբերել վտանգավոր միտումները դեռևս դրանց կրիտիկական դրսևորումից առաջ։ Հետազոտությունը կարող է քննարկել նաև դիտարկումների արդյունքների մշակման և դրանց հիման վրա կառույցի վիճակի ախտորոշման մեթոդները։ Անվտանգության ինժեներական ապահովման կարևոր ուղղություն է պատվարների հուսալիության և ռիսկի գնահատումը։ Կառույցի անվտանգությունը կախված է ոչ միայն դրա նախագծային ամրությունից, այլև նյութերի հատկությունների փոփոխությունից, շահագործման պայմաններից, բնական ազդեցություններից և տեխնիկական սպասարկման որակից։ Հավանականային մոտեցումների կիրառումը հնարավորություն է տալիս հաշվի առնել այդ գործոնների անորոշությունը և գնահատել տարբեր վնասման կամ վթարային սցենարների հավանականությունը։ Հայաստանի բարձր պատվարների ուսումնասիրության ժամանակ կարևոր է հաշվի առնել նաև կառուցվածքների շահագործման երկարատևությունը։ Տարիների ընթացքում կարող են փոխվել նյութերի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները, առաջանալ տեղային վնասումներ, մաշվածություն կամ նախագծային և փաստացի պայմանների միջև տարբերություններ։ Հետևաբար անվտանգության գնահատումը պետք է հիմնված լինի ոչ միայն նախնական նախագծային հաշվարկների, այլև կառույցի իրական վիճակի պարբերական հետազոտության վրա։ Աշխատանքը կարող է ներառել պատվարների տեխնիկական վիճակի գնահատման համար կիրառվող ինժեներական մեթոդների, հաշվարկային մոդելների և փորձարարական դիտարկումների համադրություն։ Թվային մոդելավորումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ջրային, երկրաբանական և կառուցվածքային գործոնների փոխազդեցությունը և կանխատեսել կառույցի վարքագիծը տարբեր շահագործման պայմաններում։ Այդպիսի մոդելների համադրումը իրական մոնիթորինգային տվյալների հետ կարող է բարձրացնել անվտանգության կանխատեսումների հուսալիությունը։ Առանձին նշանակություն ունի արտակարգ իրավիճակների կանխարգելման և կառավարման խնդիրը։ Բարձր պատվարների վնասումը կարող է ունենալ մեծածավալ հետևանքներ՝ պայմանավորված ստորին հոսանքներում գտնվող բնակավայրերի, ենթակառուցվածքների և գյուղատնտեսական տարածքների հնարավոր հեղեղմամբ։ Այդ պատճառով անվտանգության համակարգը պետք է ներառի ոչ միայն կառույցի տեխնիկական վիճակի վերահսկում, այլև հնարավոր վթարային սցենարների կանխատեսում, վաղ նախազգուշացման մեխանիզմներ և արտակարգ իրավիճակների արձագանքման կազմակերպական միջոցառումներ։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառվել Հայաստանի բարձր պատվարների տեխնիկական վիճակի գնահատման, մոնիթորինգի համակարգերի կատարելագործման, անվտանգության չափանիշների մշակման և կառույցների շահագործման ռիսկերի նվազեցման համար։ Դրանք կարող են նպաստել նաև վերականգնման, ուժեղացման կամ տեխնիկական սպասարկման առաջնահերթությունների որոշմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը միավորում է հիդրոտեխնիկայի, շինարարական մեխանիկայի, սեյսմակայուն շինարարության, երկրատեխնիկայի, հուսալիության տեսության և տեխնիկական ախտորոշման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ապահովել բարձր պատվարների անվտանգ և երկարաժամկետ շահագործումը։ Թեման ունի կարևոր գիտագործնական նշանակություն, քանի որ պատվարների անվտանգության բարձր մակարդակի պահպանումը կարևոր է ինչպես ջրային և էներգետիկ ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, այնպես էլ բնակչության և ենթակառուցվածքների պաշտպանության համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից ռուս գրական լեզվում գոյականների սեռային հակադրությունների (родовые оппозиции) համակարգի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով քերականական սեռի կառուցվածքային, իմաստաբանական և գործառական առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է արական, իգական և չեզոք սեռերի փոխհարաբերությունները՝ դիտարկելով դրանց դրսևորումները գոյականների ձևաբանական կառուցվածքում և լեզվական կիրառության տարբեր մակարդակներում։ Գրքում ուսումնասիրվում են սեռային դասակարգման սկզբունքները, քերականական և բնական սեռի հարաբերակցությունը, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ սեռային պատկանելությունը պայմանավորված է ոչ միայն ձևաբանական, այլև իմաստային գործոններով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սեռային հակադրությունների դերին համաձայնության համակարգում՝ ածականների, դերանունների և բայերի հետ կապերի շրջանակում, ինչպես նաև սեռի արտահայտման բացառություններին և տատանումներին։ Հեղինակը քննարկում է նաև ընդհանուր սեռի (общий род) բառերի, մասնագիտական անվանումների և անձնանունների հետ կապված լեզվական խնդիրները՝ ժամանակակից լեզվական զարգացման միտումների համատեքստում։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է ռուսերենի քերականական կառուցվածքի ուսումնասիրության մեջ և օգտակար է լեզվաբանների, բանասերների, ռուսաց լեզվի դասավանդողների և ուսանողների համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է ֆրուկտոզով պայմանավորված նյութափոխանակային խանգարումների նեյրոնային և անոթային դրսևորումների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև բուսական ծագման հակախոլինէսթերազային ակտիվությամբ օժտված միջոցների հնարավոր պաշտպանիչ ազդեցության գնահատմանը։ Հետազոտության կենտրոնում նյութափոխանակության խանգարումների և նյարդային ու անոթային համակարգերի գործունեության փոխկապակցվածությունն է։ Ուսումնասիրվում են այն փոփոխությունները, որոնք կարող են առաջանալ ֆրուկտոզի բարձր կամ երկարատև ազդեցության հետևանքով՝ ուշադրություն դարձնելով նեյրոնների ֆունկցիոնալ վիճակին, անոթային կարգավորմանը և օրգանիզմի նյութափոխանակային հավասարակշռությանը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև հակախոլինէսթերազային ակտիվություն ունեցող բուսական միջոցների ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար դրանց հնարավոր դերը առաջացած խանգարումների մեղմացման կամ կանխարգելման գործընթացում։ Հակախոլինէսթերազային ազդեցությունը դիտարկվում է հատկապես խոլիներգիկ հաղորդակցության պահպանման տեսանկյունից, քանի որ ացետիլխոլինի փոխանակության փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ ինչպես նյարդային համակարգի գործունեության, այնպես էլ անոթային տոնուսի կարգավորման վրա։ Հետազոտությունը համադրում է նյութափոխանակային, նեյրոնային և անոթային ցուցանիշների ուսումնասիրությունը՝ փորձելով բացահայտել դրանց միջև առկա փոխկապակցվածությունները և գնահատել բուսական ծագման կենսաբանական ակտիվ միացությունների պաշտպանիչ ներուժը։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել կենսաբժշկական հետազոտությունների, նեյրոֆիզիոլոգիայի, դեղագիտության, ֆարմակոլոգիայի, նյութափոխանակության խանգարումների և բուսական ծագման բուժական միջոցների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։ Այն նաև կարող է հետաքրքրել հետազոտողներին, ովքեր ուսումնասիրում են սննդային գործոնների ազդեցությունը նյարդաանոթային համակարգի վրա և բնական միացությունների կիրառման հնարավորությունները նյութափոխանակային ու նյարդաանոթային խանգարումների պայմաններում։