5-րդ դիրքում ցիկլոհեպտանի հետ սպիրոհամակցված բենզո[h]խինազուլինների սինթեզը և հատկությունները

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի պատգամավորի իրավական կարգավիճակի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ սահմանադրական և օրենսդրական կարգավորման շրջանակներում։ Հետազոտության կենտրոնում պատգամավորի՝ որպես ժողովրդի ներկայացուցչի իրավական դիրքն է, նրա լիազորությունների ծագման, իրականացման, դադարեցման և երաշխավորման հետ կապված հարաբերությունները։ Աշխատության մեջ պատգամավորի կարգավիճակը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված իրավունքների, պարտականությունների, լիազորությունների, սահմանափակումների և իրավական երաշխիքների ամբողջություն։ ՀՀ Սահմանադրության համաձայն՝ պատգամավորը ներկայացնում է ամբողջ ժողովրդին, կաշկանդված չէ հրամայական մանդատով և իր գործունեության ընթացքում առաջնորդվում է խղճով ու համոզմունքներով։ Ուսումնասիրվում են պատգամավորի հիմնական լիազորությունները՝ օրենսդրական նախաձեռնությամբ հանդես գալը, Ազգային ժողովի և դրա հանձնաժողովների աշխատանքներին մասնակցելը, հարցեր և առաջարկություններ ներկայացնելը, Կառավարության անդամներին հարցեր ուղղելը և խորհրդարանական վերահսկողության իրականացմանը մասնակցելը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատգամավորական մանդատի անհամատեղելիությանը, մասնավորապես՝ ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու, առևտրային կազմակերպություններում պաշտոն զբաղեցնելու և այլ վճարովի աշխատանք կատարելու սահմանափակումներին։ Աշխատության կարևոր բաժիններից է պատգամավորի անձեռնմխելիության և նրա գործունեության իրավական պաշտպանության ուսումնասիրությունը։ Քննարկվում է պատգամավորի՝ իր կարգավիճակից բխող գործողությունների և Ազգային ժողովում արտահայտած կարծիքի համար հետապնդումից ու պատասխանատվությունից պաշտպանված լինելու սկզբունքը, ինչպես նաև պատգամավորին քրեական կամ վարչական պատասխանատվության ենթարկելու հետ կապված հատուկ ընթացակարգերը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև պատգամավորի գործունեության կազմակերպական, սոցիալական և այլ երաշխիքները, պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների հետ նրա փոխհարաբերությունները, պատգամավորական հարցումների և առաջարկությունների իրականացման մեխանիզմները, ինչպես նաև պատգամավորական էթիկայի պահանջները։ Պատգամավորի կարգավիճակի ուսումնասիրությունը կարևոր է խորհրդարանական ժողովրդավարության արդյունավետության տեսանկյունից, քանի որ պատգամավորի իրավունքների և երաշխիքների պատշաճ ապահովումը պետք է համադրվի նրա սահմանադրական պարտականությունների, հանրային պատասխանատվության և շահերի բախման կանխարգելման պահանջների հետ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել սահմանադրագետներին, իրավաբաններին, պետական կառավարման և խորհրդարանական իրավունքի մասնագետներին, քաղաքական գիտությունների հետազոտողներին, իրավագիտության ուսանողներին և խորհրդարանական ինստիտուտների գործունեությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Լեզվաբանություն

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է ԺԴ–ԺԷ դարերի հայերեն ձեռագիր քերականական աշխատություններում կիրառված լեզվաբանական տերմինների համակարգին՝ ընդգծելով միջնադարյան հայ լեզվաբանական մտքի ձևավորումը և զարգացումը։ Աշխատությունը վերլուծում է քերականական տերմինաբանության հիմնական շերտերը՝ խոսքի մասերի անվանումներ, շարահյուսական և ձևաբանական հասկացություններ, ինչպես նաև դրանց իմաստային ու կառուցվածքային առանձնահատկությունները ձեռագիր աղբյուրներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հունարեն և ասորերեն լեզվաբանական ավանդույթների ազդեցությանը հայ քերականական մտքի վրա, ինչպես նաև տեղական նորամուծություններին, որոնք ձևավորել են ինքնուրույն հայերեն տերմինաբանական համակարգ։ Ուսումնասիրությունը նաև դիտարկում է տերմինների կիրառման բազմազանությունը տարբեր հեղինակների մոտ, դրանց իմաստային փոփոխությունները ժամանակի ընթացքում և դերը լեզվաբանական գիտելիքի փոխանցման գործընթացում։ Աշխատությունը կարևոր է հայագետների, լեզվաբանների և միջնադարյան գրավոր ժառանգության հետազոտողների համար՝ նպաստելով հայ քերականական մտքի պատմության և լեզվաբանական տերմինաբանության զարգացման խորքային ուսումնասիրությանը։

Գրականություն

Գիրքը հայ և օտար ժողովուրդների առակների, խրատական պատմությունների ու իմաստալից զրույցների ժողովածու է, որը կազմել է Գաբրիել արքեպիսկոպոս Այվազովսկին։ Այն նպատակ ունի ընթերցողին ներկայացնել մարդկային բնավորության, վարքագծի և հասարակական կյանքի տարբեր կողմերը՝ կարճ պատմությունների ու դրանցում արտահայտված բարոյական մտքերի միջոցով։ Ժողովածուն ներառում է տարբեր ժողովուրդների բանավոր և գրավոր ավանդույթներից քաղված առակներ ու զրույցներ, այդ թվում՝ Խիկար Իմաստունի և Նասրեդին Խոջայի պատմությունները։ Նյութերը դասավորված են թեմատիկ խմբերով, որոնք անդրադառնում են ագահությանն ու առատաձեռնությանը, ազատությանն ու գերությանը, աշխատանքին ու ծուլությանը, առաքինությանն ու մոլություններին, արդարությանն ու անիրավությանը, բարեկամությանն ու թշնամությանը, իմաստությանն ու հիմարությանը, ճշմարտությանն ու ստությանը, համբերությանը, հպարտությանը, խոնարհությանը և մարդկային այլ հատկանիշների։ Հեղինակը տարբեր պատմությունների միջոցով ներկայացնում է կյանքի փորձից բխող խրատներ՝ խրախուսելով բարոյական դատողությունը, խոհեմությունը և մարդկային հարաբերությունների նկատմամբ ուշադիր վերաբերմունքը։ Հրատարակությունը լույս է տեսել 1874 թվականին Կոստանդնուպոլսում՝ Արամյան տպարանում։ Այն արժեքավոր աղբյուր է հայ առակագրության, ժողովրդական բանահյուսության, համեմատական գրականության և 19-րդ դարի հայ կրթադաստիարակչական գրականության ուսումնասիրության համար։

Բժշկություն

Բժշկական և առողջապահական կազմակերպման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է խաղաղ ժամանակաշրջանում զինված ուժերի անձնակազմի բժշկական ապահովման համակարգի կազմակերպման, գործունեության և կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում զինծառայողների առողջության պահպանման, հիվանդությունների կանխարգելման, բժշկական օգնության կազմակերպման և առողջական վիճակի մշտադիտարկման ընդհանուր սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բուժկանխարգելիչ միջոցառումների իրականացմանը, բժշկական ծառայությունների մատչելիությանը և որակին, մասնագիտական կադրերի պատրաստվածությանը և համապատասխան նյութատեխնիկական ապահովմանը։ Վերլուծվում են բժշկական կառավարման, առողջապահական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, տարբեր բժշկական կառույցների փոխգործակցության և անձնակազմի առողջության պահպանման հետ կապված կազմակերպական խնդիրները։ Քննարկվում են նաև կանխարգելիչ բժշկության զարգացման, բժշկական սպասարկման որակի գնահատման, տեղեկատվական համակարգերի կիրառման և կառավարման մեխանիզմների կատարելագործման ընդհանուր մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված գնահատելու խաղաղ պայմաններում բժշկական ապահովման հիմնական բաղադրիչները և առանձնացնելու համակարգի զարգացման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ռազմական բժշկության, առողջապահության կազմակերպման, հանրային առողջապահության և բժշկական կառավարման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գնաճի կառավարման արդյունավետության ուսումնասիրությանը՝ վերլուծելով գնաճային գործընթացների ձևավորման պատճառները, դրանց վրա ազդող տնտեսական գործոնները և պետական կարգավորման կիրառվող մեխանիզմները։ Հետազոտության շրջանակում գնաճը դիտարկվում է որպես մակրոտնտեսական կարևորագույն ցուցանիշ, որն անմիջական ազդեցություն ունի բնակչության գնողունակության, եկամուտների իրական արժեքի, խնայողությունների, ներդրումների, ձեռնարկությունների գործունեության և ընդհանուր տնտեսական կայունության վրա։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել ՀՀ-ում գնաճի դինամիկան տարբեր ժամանակահատվածներում՝ բացահայտելով դրա հիմնական շարժիչները, այդ թվում՝ ներքին պահանջարկի փոփոխությունները, արտադրական և ներմուծման ծախսերը, փոխարժեքի տատանումները, արտաքին շուկաների ազդեցությունը, սննդամթերքի և էներգակիրների գների փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դրամավարկային քաղաքականության գործիքներին և դրանց միջոցով գնաճային ճնշումների կարգավորմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել տոկոսադրույքների փոփոխությունը, իրացվելիության կարգավորումը, դրամական զանգվածի կառավարումը և գնաճային սպասումների ձևավորման վրա ազդող քաղաքականությունը։ Կարևոր ուղղություն է նաև ՀՀ Կենտրոնական բանկի կողմից իրականացվող գնաճի նպատակադրման քաղաքականության արդյունավետության գնահատումը՝ ուսումնասիրելով դրա ազդեցությունը գների կայունության և տնտեսության այլ հիմնական ցուցանիշների վրա։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև դրամավարկային և հարկաբյուջետային քաղաքականությունների փոխազդեցությանը, քանի որ պետական ծախսերի, հարկային քաղաքականության և բյուջետային դեֆիցիտի փոփոխությունները կարող են ազդել համախառն պահանջարկի և գնաճային գործընթացների վրա։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է գնահատել կիրառվող միջոցառումների արդյունավետությունը տարբեր գնաճային իրավիճակներում և բացահայտել այն սահմանափակումները, որոնք կարող են նվազեցնել կարգավորման քաղաքականության արդյունավէտությունը։ Վերլուծության հիման վրա կարող են առաջարկվել գնաճի կանխատեսման, կառավարման և կանխարգելման մեխանիզմների կատարելագործման ուղղություններ՝ հաշվի առնելով ՀՀ տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկությունները և արտաքին տնտեսական կախվածությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական և բանկային ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, հետազոտողների և մակրոտնտեսագիտության ու ֆինանսների ոլորտում սովորող ուսանողների համար։

Լեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի բառապաշարում բնակության վայր և բնակեցված տարածք արտահայտող լեզվական միավորների իմաստային կառուցվածքի, փոխհարաբերությունների և գործածական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն բառերն ու անվանումներն են, որոնք տարբեր տեսանկյուններից բնութագրում են մարդու բնակության համար կազմակերպված տարածքները, դրանց տեսակները, չափերը, վարչական կարգավիճակը, պատմական ձևերը և հասարակական նշանակությունը։ Քննվում են համապատասխան բառային միավորների իմաստային ընդհանրություններն ու տարբերությունները, հոմանիշային և հականիշային հարաբերությունները, իմաստային աստիճանակարգերը, ինչպես նաև ընդհանուր և մասնավոր նշանակություն ունեցող հասկացությունների փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում քաղաք, գյուղ, ավան, շեն, բնակատեղի և իմաստային առումով հարակից այլ միավորների լեզվական բնութագրերին՝ բացահայտելով դրանց նշանակության հիմնական բաղադրիչները և կիրառության սահմանները։ Ուսումնասիրվում է նաև բառերի պատմական զարգացումը, քանի որ հասարակական հարաբերությունների, վարչատարածքային կազմակերպման և բնակեցման ձևերի փոփոխությունները կարող են արտացոլվել բառապաշարի կազմի ու առանձին բառերի նշանակությունների մեջ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գրական լեզվի, բարբառների, պատմական աղբյուրների և ժամանակակից խոսքի նյութերի համադրումը, ինչը հնարավորություն է տալիս պատկերացնել տվյալ իմաստային համակարգի ձևավորումն ու զարգացումը տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Դիտարկվում են նաև բառերի ոճական և գործառական առանձնահատկությունները՝ պարզելու համար, թե դրանցից որոնք են առավել բնորոշ պաշտոնական, գիտական, առօրյա, պատմական կամ գեղարվեստական խոսքին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել համապատասխան բառերի բառակազմական կապերը, դարձվածքային կիրառությունները և տեղանվանական համակարգի հետ առնչությունները։ Իմաստային դաշտի կառուցվածքի բացահայտումը հնարավորություն է տալիս ցույց տալ, թե ինչպես է լեզուն դասակարգում բնակեցված տարածությունների վերաբերյալ պատկերացումները և ինչպիսի լեզվական միջոցներով է արտահայտում դրանց միջև եղած տարբերությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բառագիտության, իմաստաբանության, պատմական լեզվաբանության և բառարանագիտության մոտեցումները՝ հայերենի տվյալ բառաիմաստային համակարգի ներքին կառուցվածքը և զարգացման առանձնահատկությունները բազմակողմանի ներկայացնելու նպատակով։