Экология, биологические особенности хемолитотрофных бактерий и перспективы использования биовышелачивания металлов в Армении

Религия

Գիրքը ներկայացնում է աստվածաշնչյան Սաղմոսների ժողովածուն, որն առանձնահատուկ նշանակություն ունի քրիստոնեական հավատքի, աղոթքի և եկեղեցական պաշտամունքի ավանդույթներում։ Սաղմոսները հոգևոր երգերի ու աղոթքների բանաստեղծական ամբողջություն են, որոնցում արտահայտվում են Աստծո փառաբանությունը, երախտագիտությունը, ապաշխարությունը, հավատարմությունը, փրկության ակնկալիքն ու աստվածային օգնության հայցումը։ Դրանց բովանդակությունն ընդգրկում է մարդկային հոգևոր ապրումների լայն շրջանակ՝ ուրախությունից և գոհաբանությունից մինչև վիշտ, վախ, փորձություն ու մխիթարության որոնում։ Սաղմոսներում հաճախ հանդիպում են արդարության, բարության, աստվածային իմաստության և մարդու բարոյական պատասխանատվության թեմաները։ Դրանց պատկերավոր լեզուն, խորհրդանշական արտահայտությունները, կրկնությունները և հուզական դիմումները հաղորդում են խոսքին բանաստեղծական արտահայտչականություն ու հոգևոր խորություն։ Դավթին ավանդաբար վերագրվող այս ստեղծագործությունները դարեր շարունակ կիրառվել են եկեղեցական արարողությունների, ժամերգությունների և անհատական աղոթքի ընթացքում։ Հայ եկեղեցական ավանդության մեջ սաղմոսերգությունը կարևոր դեր է ունեցել հավատացյալների հոգևոր դաստիարակության, աստվածաշնչյան գաղափարների փոխանցման և կրոնական մշակույթի պահպանման գործում։ Ժողովածուն հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու Հին Կտակարանի աղոթական ու բանաստեղծական ժառանգությանը, ինչպես նաև ուսումնասիրելու քրիստոնեական հոգևոր մտածողության արտահայտման ձևերը։ Այն արժեքավոր է հայերեն կրոնական գրականության, աստվածաշնչագիտության, աստվածաբանության և հայ եկեղեցու պատմության ուսումնասիրության համար։

Культура

Այս հրատարակությունը մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գրականության պարբերաբար կազմվող մատենագիտական տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակն է համակարգված կերպով ներկայացնել ՀԽՍՀ-ում և դրանից դուրս լույս տեսած այն գրքերը, հոդվածները, ժողովածուները, պարբերականների նյութերը և այլ հրապարակումները, որոնք առնչվում են Հայաստանի մշակութային ու արվեստային կյանքին։ Այն ոչ թե մեկ թեմայի շուրջ ստեղծված հեղինակային մենագրություն է, այլ տեղեկատվական-մատենագիտական բնույթի աշխատանք, որը հետազոտողին հնարավորություն է տալիս կողմնորոշվել տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ ստեղծված գրականության հոսքի մեջ։ Նման տեղեկատուների կարևորությունը հատկապես մեծ է գիտական աշխատանքի, գրականագիտական և արվեստաբանական ուսումնասիրությունների, գրադարանային-տեղեկատու գործունեության և թեմատիկ մատենագիտությունների կազմման համար, քանի որ դրանք մեկտեղում և համակարգում են բազմաթիվ առանձին հրապարակումների մասին bibliographic տվյալներ։ Հրատարակության բովանդակության մեջ կարող են ընդգրկվել գրականության, կերպարվեստի, թատրոնի, երաժշտության, կինոյի, ճարտարապետության, ժողովրդական արվեստի, մշակութային հաստատությունների գործունեության և մշակութային ժառանգության վերաբերյալ նյութեր։ Այդպիսի կառուցվածքը թույլ է տալիս դիտարկել տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքը ոչ միայն առանձին արվեստի ճյուղերի, այլև դրանց փոխկապակցվածության տեսանկյունից։ Մատենագիտական նկարագրությունների միջոցով ընթերցողը կարող է պարզել ստեղծագործության կամ հոդվածի հեղինակին, վերնագիրը, հրատարակության տվյալները, թեմատիկ ուղղությունը և անհրաժեշտության դեպքում գտնել սկզբնաղբյուրը համապատասխան գրադարանային ֆոնդում։ Հրատարակության առանձնահատկությունն այն է, որ այն ունի ընթացիկ տեղեկատուի բնույթ։ Այսինքն՝ նպատակը տվյալ ժամանակահատվածում նոր լույս տեսած գրականության մասին հնարավորինս օպերատիվ տեղեկատվություն տրամադրելն է։ Այդպիսի աշխատանքները կարևոր են հատկապես այն միջավայրում, որտեղ գրականության և արվեստի վերաբերյալ հրապարակումները մեծաթիվ են և ցրված տարբեր հրատարակչություններում, պարբերականներում ու ժողովածուներում։ Դրանք թույլ են տալիս պարբերաբար հետևել գիտական և մշակութային մտքի զարգացմանը և հետագայում կազմել ավելի ընդգրկուն հետադարձ մատենագիտական ցուցակներ։ Հրատարակությունը կարելի է դիտարկել նաև որպես ՀԽՍՀ մշակութային կյանքի փաստագրական աղբյուր։ Ներառված մատենագիտական նյութերի ամբողջությունը հնարավորություն է տալիս հետագայում ուսումնասիրել, թե տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի որ ոլորտներն էին առավել ակտիվորեն ուսումնասիրվում, ինչ թեմաներ էին առաջնային, ինչ հեղինակների և ստեղծագործությունների նկատմամբ էր մեծ հետաքրքրություն ձևավորվում։ Այս իմաստով մատենագիտական տեղեկատուն արժեքավոր է ոչ միայն որպես գրականության որոնման գործիք, այլև որպես ժամանակաշրջանի մշակութային գիտական հետաքրքրությունների ցուցիչ։ Հատկապես կարևոր է դրա նշանակությունը գրադարանների և գիտական հաստատությունների համար։ Մատենագիտական համակարգված տեղեկատվությունը կարող է օգտագործվել գրադարանային ֆոնդերի համալրման, թեմատիկ ցուցահանդեսների կազմակերպման, մատենագիտական հարցումների սպասարկման, գիտական հետազոտությունների գրականության ցանկերի կազմման և հետագա մատենագիտական բազաների ստեղծման նպատակով։ Նման աշխատանքների միջոցով գրադարանային տեղեկատվությունը վերածվում է կազմակերպված գիտելիքի՝ ընթերցողին խնայելով տարբեր աղբյուրներում անհրաժեշտ նյութերի ինքնուրույն որոնման զգալի ժամանակ և ջանք։ Աշխատանքի գիտական արժեքը մեծանում է նաև այն պատճառով, որ հին մատենագիտական տեղեկատուները կարող են այսօր օգտագործվել որպես պատմական աղբյուր՝ խորհրդային շրջանի հայկական մշակութային և արվեստագիտական հրատարակչական գործընթացն ուսումնասիրելու համար։ Դրանք հնարավորություն են տալիս վերականգնել տվյալ ժամանակաշրջանի հրատարակությունների շրջանակը, հետևել գիտական ուղղությունների զարգացմանը և հայտնաբերել այնպիսի նյութեր, որոնք ժամանակակից էլեկտրոնային կատալոգներում կարող են դժվար հասանելի լինել։ Ընդհանուր առմամբ, այս հրատարակությունը կարելի է բնութագրել որպես մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ ընթացիկ գրականության համակարգված տեղեկատու, որի հիմնական արժեքը ոչ թե առանձին ստեղծագործության բովանդակային վերլուծության, այլ համապատասխան գրականության բացահայտման, դասակարգման, մատենագիտական նկարագրման և հետազոտողին հասանելի դարձնելու մեջ է։ Այն կարևոր տեղեկատվական հենք է ստեղծում Հայաստանի մշակույթի և արվեստի պատմության, գրականագիտության, արվեստագիտության, թանգարանագիտության և գրադարանագիտության ուսումնասիրությունների համար։

Литература

Այս թեման վերաբերում է Վահան Տերյանի ստեղծագործական ժառանգության այն հատվածին, որը երկար ժամանակ մնացել է գրական շրջանառությունից դուրս կամ հայտնի է դարձել հետագայում՝ որպես անտիպ և քիչ ուսումնասիրված նյութ։ Այդ էջերը ներառում են նրա նամակագրությունը, մամուլի հոդվածները, գրական գրախոսությունները և տարբեր ձեռագրային նյութեր, որոնք բացահայտում են Տերյանի ոչ միայն բանաստեղծական, այլ նաև մտավոր-հասարակական գործունեությունը։ Նամակներում երևում է նրա անձնական ու ստեղծագործական որոնումների ընթացքը, կապերը ժամանակի գրական և քաղաքական գործիչների հետ, ինչպես նաև հոգեբանական վիճակը տարբեր փուլերում։ Հոդվածներն ու գրախոսությունները վկայում են Տերյանի ակտիվ մասնակցությունը գրական կյանքի քննարկումներին, նրա գեղագիտական դիրքորոշումները և նոր գրական ուղղությունների նկատմամբ վերաբերմունքը։ Անտիպ նյութերը կարևոր են նաև այն պատճառով, որ լրացնում են նրա հրապարակված ստեղծագործությունների գաղափարական և կենսագրական ենթատեքստը՝ ցույց տալով բանաստեղծի մտածողության զարգացումը և ժամանակի մշակութային միջավայրը։ Այս աղբյուրները հնարավորություն են տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Տերյանի՝ որպես ոչ միայն քնարերգու, այլ նաև մտավորական և գրական քննադատի մասին, ինչպես նաև վերարժևորել նրա դերը հայ գրականության պատմության մեջ։

Другие предметы

Աշխատությունը ներկայացնում է երկրագիտական բնույթի գրականության համակարգման, թեմատիկ խմբավորման և տեղեկատվական որոնման կազմակերպման համար նախատեսված դասակարգման սկզբունքների ու բաժինների ամբողջություն։ Այն ուղղված է գրադարաններում, մատենագիտական կենտրոններում, արխիվային և տեղեկատվական հաստատություններում կուտակված տեղական ու տարածաշրջանային նշանակություն ունեցող նյութերի միասնական և տրամաբանական կազմակերպմանը։ Դասակարգման հիմքում կարող են ընդգրկվել որոշակի երկրի, մարզի, քաղաքի կամ այլ տարածքային միավորի բնությանը, պատմությանը, բնակչությանը, տնտեսությանը, մշակույթին և հասարակական կյանքին վերաբերող հիմնական թեմատիկ ուղղությունները։ Առանձին բաժիններով ներկայացվում են ֆիզիկական աշխարհագրությանը, երկրաբանությանը, կլիմային, ջրային պաշարներին, բուսական և կենդանական աշխարհին, բնական ռեսուրսներին ու շրջակա միջավայրին առնչվող նյութերը։ Հասարակագիտական և պատմական բաժիններում համակարգվում են բնակչության կազմի ու տեղաբաշխման, ժողովրդագրության, բնակավայրերի պատմության, հասարակական հարաբերությունների, վարչատարածքային կառուցվածքի և տարբեր պատմական ժամանակաշրջանների վերաբերյալ հրապարակումները։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում տնտեսությանը նվիրված նյութերը՝ արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, տրանսպորտի, շինարարության, առևտրի և տնտեսական այլ ոլորտների համապատասխան ստորաբաժանումներով։ Մշակութային ուղղությունը կարող է ներառել կրթության, գիտության, գրականության, արվեստի, ճարտարապետության, հուշարձանների, թանգարանների, գրադարանների, ժողովրդական ավանդույթների և մշակութային ժառանգության վերաբերյալ գրականությունը։ Դասակարգման կառուցվածքում կարևոր նշանակություն ունի ընդհանուրից մասնավորը շարժվելու սկզբունքը, որի շնորհիվ լայն թեմատիկ բաժինները բաժանվում են ավելի նեղ ենթաբաժինների՝ ապահովելով նյութերի ճշգրիտ տեղադրումն ու հետագա որոնումը։ Նման համակարգը նպաստում է նաև երկրագիտական քարտարանների, կատալոգների, մատենագիտական ցանկերի և տվյալների շտեմարանների կազմակերպմանը։ Այն կարող է ծառայել որպես գործնական ուղեցույց գրադարանավարների և մատենագետների համար՝ օգնելով միատեսակ մոտեցմամբ մշակել տարբեր տեսակի փաստաթղթեր՝ գրքեր, հոդվածներ, պարբերական հրատարակություններ, վիճակագրական ժողովածուներ, քարտեզներ և այլ նյութեր։ Ընդհանուր առմամբ դասակարգման համակարգը կարևոր գործիք է տարածքային տեղեկատվության կազմակերպման համար՝ նպաստելով երկրագիտական փաստաթղթերի պահպանմանը, մատչելիությանը, թեմատիկ որոնմանը և գիտահետազոտական ու տեղեկատվական նպատակներով արդյունավետ օգտագործմանը։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է տնտեսական աճի վրա արտաքին տնտեսական միջավայրի ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում տնտեսական աճը դիտարկվում է որպես բազմաթիվ ներքին և արտաքին գործոնների փոխազդեցությամբ ձևավորվող գործընթաց, որտեղ արտաքին ազդեցությունների նշանակությունը հատկապես մեծ է բաց տնտեսությունների համար։ Քննվում են արտաքին առևտրի, արտահանման և ներմուծման կառուցվածքի, օտարերկրյա ներդրումների, միջազգային կապիտալի շարժի, դրամական փոխանցումների, արտաքին ֆինանսավորման և համաշխարհային շուկաների փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությունները տնտեսական ակտիվության և արտադրության ծավալների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում արտահանման դերին՝ որպես արտադրության ընդլայնման, արտաքին պահանջարկի ձևավորման և տնտեսության միջազգային մրցունակության բարձրացման հնարավոր գործոնի։ Միաժամանակ դիտարկվում է ներմուծման երկակի նշանակությունը՝ որպես սպառողական պահանջարկի բավարարման աղբյուր և որպես արտադրության համար անհրաժեշտ տեխնոլոգիաների, սարքավորումների, հումքի ու միջանկյալ ապրանքների ձեռքբերման միջոց։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների ազդեցության գնահատումը, քանի որ դրանք կարող են կապված լինել կապիտալի ներհոսքի, արտադրական հնարավորությունների ընդլայնման, տեխնոլոգիական նորացման և միջազգային տնտեսական կապերի զարգացման հետ։ Քննվում է նաև արտերկրից ստացվող դրամական փոխանցումների հնարավոր ազդեցությունը տնային տնտեսությունների եկամուտների, սպառման, խնայողությունների և ներքին պահանջարկի վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում արտաքին տնտեսական ցնցումներին՝ միջազգային գների տատանումներին, առևտրային գործընկերների տնտեսական վիճակի փոփոխություններին, փոխարժեքային զարգացումներին և համաշխարհային ֆինանսական պայմանների փոփոխությանը։ Կարևորվում է Հայաստանի տնտեսության արտաքին կախվածությունների կառուցվածքի ուսումնասիրությունը և այն ուղիների բացահայտումը, որոնց միջոցով միջազգային տնտեսական գործընթացները կարող են փոխանցվել ներքին տնտեսությանը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել մակրոտնտեսական ցուցանիշների համեմատական, վիճակագրական և տնտեսաչափական վերլուծության մեթոդներ՝ տնտեսական աճի և առանձին արտաքին գործոնների միջև փոխկապակցվածությունները գնահատելու նպատակով։ Դիտարկվում են նաև արտաքին առևտրի աշխարհագրական և ապրանքային բազմազանեցման, արտահանման ներուժի զարգացման և ներդրումային միջավայրի նշանակությունը արտաքին ցնցումների նկատմամբ տնտեսության դիմակայունության տեսանկյունից։ Արտաքին գործոնների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տնտեսական աճը գնահատել ոչ միայն ներքին արտադրական ռեսուրսների և տնտեսական քաղաքականության, այլև միջազգային տնտեսական հարաբերությունների լայն համակարգի շրջանակում։ Աշխատությունը կարող է ունենալ տեսական և կիրառական նշանակություն տնտեսական զարգացման օրինաչափությունների ուսումնասիրության, արտաքին տնտեսական քաղաքականության մշակման և մակրոտնտեսական գործընթացների գնահատման համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով տնտեսագիտության, միջազգային տնտեսագիտության, մակրոտնտեսագիտության և արտաքին տնտեսական հարաբերությունների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Культура

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի երկրորդ կեսի և XX դարի առաջին տասնամյակի հայ երգիծանկարչության ձևավորման, զարգացման և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են հայկական երգիծական գրաֆիկայի առաջացման պատմամշակութային նախադրյալները, հասարակական-քաղաքական իրադարձությունների ազդեցությունը արվեստի այս ճյուղի զարգացման վրա և երգիծանկարչության տեղը հայ կերպարվեստի պատմության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժամանակաշրջանի հայ երգիծանկարիչների ստեղծագործական գործունեությանը, նրանց կիրառած պատկերային արտահայտչամիջոցներին, կերպարների կառուցման սկզբունքներին և հասարակական երևույթների քննադատական ներկայացման եղանակներին։ Քննարկվում են քաղաքական ծաղրանկարի, կենցաղային երգիծանքի, սոցիալական անհավասարության, հասարակական բարքերի և ազգային կյանքի տարբեր դրսևորումների արտացոլման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հայկական պարբերական մամուլի դերին երգիծանկարչության տարածման գործում, նկարազարդ ամսագրերի և թերթերի գեղարվեստական ձևավորմանը, ինչպես նաև պատկերային երգիծանքի և հրապարակախոսության փոխազդեցությանը։ Կարևորվում են եվրոպական և ռուսական երգիծանկարչական ավանդույթների հնարավոր ազդեցությունները, ազգային գեղարվեստական ինքնատիպության ձևավորումը և հայ երգիծանկարչության հետագա զարգացման համար տվյալ ժամանակաշրջանի նշանակությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, գրաֆիկական արվեստի հետազոտողների, լրագրության պատմության մասնագետների և հայ կերպարվեստով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։