Էկոլոգիապես անվտանգ ՋԷԿ-երի տեխնոլոգիական սխեմաների համադրական վերլուծությունը և ՀՀ ՋԷԿ-երում հնարավոր ներդրման նախադրյալների հետազոտումը

Технология

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է լեռնային և նախալեռնային բնակավայրերի ջրամատակարարման համակարգերի հաշվարկային մեթոդների կատարելագործման և շահագործման առանձնահատկությունների վերլուծությանը՝ Աշտարակ քաղաքի օրինակով։ Աշխատությունում դիտարկվում են ջրամատակարարման ցանցերի հիդրավլիկական հաշվարկների արդի մոտեցումները, ջրի հոսքերի մոդելավորումը, ճնշման կորուստների գնահատումը և համակարգի օպտիմալ նախագծման սկզբունքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ռելիեֆային բարդ պայմաններում համակարգերի կայուն աշխատանքի ապահովմանը, ջրի մատակարարման անընդհատության խնդիրներին և էներգախնայող պոմպակայանների կիրառման հնարավորություններին։ Քննարկվում են նաև շահագործման ընթացքում առաջացող տեխնիկական խնդիրները՝ խողովակաշարերի մաշվածություն, արտահոսքեր, ճնշման տատանումներ, ինչպես նաև դրանց կանխարգելման և վերացման մեթոդները։ Աշխատությունը ընդգծում է ինժեներական հաշվարկների ճշգրտության բարձրացման և ջրամատակարարման համակարգերի հուսալիության ապահովման կարևորությունը ժամանակակից քաղաքային ենթակառուցվածքներում։

География

Այս ատլասը աշխարհագրական գիտելիքները պատկերավոր և համակարգված ներկայացնող ուսումնական հրատարակություն է, որի հիմնական նյութը քարտեզներն են։ Աշխարհացույց տախտակների միջոցով ընթերցողը կարող է ուսումնասիրել երկրագնդի տարբեր հատվածները, մայրցամաքների ու օվկիանոսների տեղադրությունը, երկրների և տարածաշրջանների հարաբերական դիրքը, ինչպես նաև աշխարհագրական տարածքների հիմնական առանձնահատկությունները։ Քարտեզները հնարավորություն են տալիս տեսողականորեն ընկալելու տարածությունը, կողմնորոշվելու աշխարհագրական անվանումների ու սահմանների մեջ և համեմատելու տարբեր վայրեր։ Նման ատլասները կարևոր նշանակություն են ունեցել աշխարհագրության դասավանդման և ինքնուրույն ուսումնասիրության համար՝ լրացնելով դասագրքային բացատրությունները և նպաստելով գիտելիքների ավելի ամբողջական յուրացմանը։ Դրանք կարող էին ծառայել դպրոցականներին, ուսուցիչներին և աշխարհագրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ զարգացնելով քարտեզ կարդալու, տարածական մտածողության և երկրագիտական տեղեկությունները համադրելու հմտությունները։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև հայերեն ուսումնական գրականության պատմության տեսանկյունից։ Այն վկայում է աշխարհագրական գիտելիքները հայերենով մատչելի դարձնելու և պատկերային ուսուցման միջոցները կրթական գործընթացում կիրառելու ձգտման մասին։ Ատլասը ներկայացնում է քարտեզագրության և կրթության այն ավանդույթը, որի միջոցով աշխարհը ճանաչելու գիտելիքը փոխանցվել է ընթերցողին տեսողական ու գործնական եղանակով։

Религия

Օրացուցագիտության և պատմական ժամանակագրության բնագավառին վերաբերող ուսուցողական բնույթի աշխատություն է, որը նվիրված է հռոմեական հին տոմարի կառուցվածքի, ժամանակի հաշվարկման սկզբունքների և հայ հասարակական կյանքում դրա կիրառության ներկայացմանը։ Գիրքը նպատակ ունի համառոտ և հասկանալի ձևով բացատրելու հռոմեական օրացուցային համակարգի առանձնահատկությունները, դրա պատմական ձևավորումը, ամիսների ու օրերի հաշվարկման սկզբունքները և ժամանակի կազմակերպման այն եղանակները, որոնք ազդեցություն են ունեցել տարբեր ժողովուրդների, այդ թվում՝ հայերի օրացուցային սովորույթների վրա։ Աշխատության հիմնական թեմատիկ առանցքը ժամանակի չափման և օրացույցի գործնական կիրառության ուսումնասիրությունն է։ Օրացույցը մարդկային քաղաքակրթության կարևորագույն մշակութային և գիտական ձեռքբերումներից է, քանի որ դրա միջոցով կազմակերպվել են հասարակական, տնտեսական, կրոնական ու պետական կյանքի տարբեր ոլորտները։ Հռոմեական օրացույցը պատմական զարգացման ընթացքում ենթարկվել է մի շարք փոփոխությունների և դարձել եվրոպական ու միջերկրածովյան աշխարհում ժամանակի հաշվարկման կարևոր համակարգերից մեկը։ Հռոմեական տոմարի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու հին հասարակությունների ժամանակագրական պատկերացումները, տարվա կառուցվածքի ձևավորումը, ամիսների հերթականությունը, տոնական օրերի սահմանումը և օրացուցային հաշվարկների կապը աստղագիտական դիտարկումների հետ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է հռոմեական օրացուցային ավանդույթի և հայ իրականության միջև առկա կապերի ներկայացումը։ Հայ ժողովրդի պատմության ընթացքում տարբեր ժամանակաշրջաններում կիրառվել են ժամանակի հաշվարկման տարբեր համակարգեր, որոնք կապված են եղել ինչպես տեղական ավանդույթների, այնպես էլ հարևան ժողովուրդների ու քաղաքական կենտրոնների մշակութային ազդեցությունների հետ։ Հայկական օրացուցային մշակույթը ձևավորվել է հին ժամանակներից և ներառել է տարվա, ամիսների, տոների ու ժամանակաշրջանների հաշվարկման սեփական ավանդույթներ։ Հռոմեական տոմարի կիրառության և տարածման ուսումնասիրությունը կարևոր է հասկանալու համար, թե ինչպես են տարբեր օրացուցային համակարգերը փոխազդել միմյանց հետ և ինչպես են ժամանակի հաշվարկման օտար համակարգերը ներթափանցել հայկական հասարակական կյանք։ Օրացուցային գիտելիքները կարևոր նշանակություն ունեն նաև եկեղեցական տոնացույցի, պատմական տարեթվերի, հիշատակությունների և ժամանակագրական փաստաթղթերի ճիշտ ընկալման համար։ Քրիստոնեական աշխարհի ձևավորման ընթացքում հռոմեական ժամանակագրական ավանդույթը մեծ ազդեցություն է ունեցել եկեղեցական օրացույցների մշակման և տոնական շրջափուլերի կազմակերպման վրա։ Այս հանգամանքը կարևոր է նաև հայ եկեղեցական կյանքի ուսումնասիրության համար, քանի որ կրոնական տոների, պահքերի, հիշատակությունների և ծիսական արարողությունների ժամանակային կազմակերպումը պահանջել է օրացուցային գիտելիքների որոշակի համակարգ։ Աշխատության գիտաճանաչողական նշանակությունը պայմանավորված է նաև օրացույցի և հասարակական կյանքի փոխկապակցվածության բացահայտմամբ։ Տարվա հաշվարկը, ամիսների հերթականությունը, տոների ժամանակի որոշումը և պատմական թվականների համադրումը կարևոր են եղել ոչ միայն առօրյա կյանքի կազմակերպման, այլև պատմական հիշողության պահպանման համար։ Օրացուցային տարբեր համակարգերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համեմատելու ժողովուրդների ժամանակագրական ավանդույթները, հասկանալու պատմական փաստաթղթերում կիրառված թվականների առանձնահատկությունները և ճշգրտելու անցյալի իրադարձությունների ժամանակային հաջորդականությունը։ Գրական և մեթոդական առումով աշխատությունը պատկանում է գիտահանրամատչելի և ուսուցողական գրականության այն ուղղությանը, որը բարդ գիտական նյութը ներկայացնում է համառոտ ու համակարգված շարադրանքով։ Նման աշխատությունները կարևոր դեր են կատարել ժամանակի հաշվարկման վերաբերյալ գիտելիքների տարածման, պատմական ու աստղագիտական հասկացությունների պարզաբանման և ընթերցողների գործնական կողմնորոշման գործում։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը նշանակալի է XIX դարի հայ գիտական և կրթական մտքի զարգացման պատմության համար։ Վենետիկի Սուրբ Ղազարի Մխիթարյան միաբանությունը մեծ ներդրում է ունեցել հայերեն գիտական գրականության, պատմագիտական աշխատությունների, բառարանների, լեզվաբանական և բնագիտական ձեռնարկների ստեղծման ու հրատարակման գործում։ Միաբանության գիտական գործունեության կարևոր ուղղություններից էր հայ ընթերցողին համաշխարհային գիտության և պատմական գիտելիքների հետ հաղորդակից դարձնելը։ Օրացուցագիտության վերաբերյալ այսպիսի աշխատությունները նպաստել են ժամանակի հաշվարկման համակարգերի ճանաչմանը, պատմական ժամանակագրության զարգացմանը և հայերեն գիտական տերմինաբանության հարստացմանը։ Գիրքը կարևոր արժեք ունի հայ տոմարագիտության, պատմական ժամանակագրության, օրացուցային համակարգերի փոխազդեցության և XIX դարի հայ գիտակրթական գրականության ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, տոմարագետների, աստղագիտության պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, հայագետների, եկեղեցու պատմաբանների և հին օրացուցային համակարգերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ որպես ժամանակի հաշվարկման պատմական ավանդույթների և հայ իրականության հետ դրանց կապերի ուսումնասիրման նշանակալի հրատարակություն։

Сельское хозяйство

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է գյուղատնտեսական հողօգտագործման արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Արմավիրի մարզի օրինակով։ Աշխատությունում վերլուծվում են հողային ռեսուրսների օգտագործման ներկա վիճակը, գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման առանձնահատկությունները, հողերի արտադրողականության վրա ազդող բնական, տնտեսական և կազմակերպչական գործոնները, ինչպես նաև հողային հարաբերությունների զարգացման արդի միտումները։ Հեղինակը գնահատում է հողօգտագործման արդյունավետության ցուցանիշները, բացահայտում առկա խնդիրներն ու սահմանափակումները և առաջարկում դրանց հաղթահարմանն ուղղված գործնական լուծումներ՝ ներառյալ հողերի նպատակային և ռացիոնալ օգտագործումը, ժամանակակից ագրոտեխնոլոգիաների ներդրումը, ոռոգման համակարգերի կատարելագործումը, տնտեսավարման արդյունավետ ձևերի կիրառումը և պետական աջակցության մեխանիզմների բարելավումը։ Ուսումնասիրությունը հիմնված է վիճակագրական տվյալների, տնտեսական վերլուծությունների և տարածաշրջանային առանձնահատկությունների գնահատման վրա՝ ներկայացնելով առաջարկություններ գյուղատնտեսության կայուն զարգացման և հողային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման համար։ Գիրքը նախատեսված է ագրարային տնտեսագետների, հողաշինարարների, գյուղատնտեսության ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների և ոլորտի քաղաքականության մշակմամբ զբաղվող մասնագետների համար։

История

Ժողովածուն ամփոփում է 1976–1977 թվականներին իրականացված դաշտային ազգագրական և մարդաբանական հետազոտությունների արդյունքներին նվիրված համամիութենական գիտական նստաշրջանի զեկուցումների թեզիսները։ Ներկայացված նյութերն արտացոլում են տարբեր ժողովուրդների ու համայնքների կյանքի, մշակույթի, կենցաղի, սոցիալական հարաբերությունների և մարդաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրման գիտական ուղղություններն ու հետազոտական մոտեցումները։ Դաշտային աշխատանքների արդյունքների քննարկումը կարևոր նշանակություն ունի ազգագրական տվյալների հավաքագրման, համակարգման և համեմատական վերլուծության համար՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու մշակութային ավանդույթների, հասարակական կազմակերպման ձևերի և կենսակերպի ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Ժողովածուն ընդգրկում է գիտական քննարկումների բազմազան շրջանակ՝ միավորելով ազգագրական դիտարկումներն ու մարդաբանական ուսումնասիրությունները։ Զեկուցումների թեզիսները ներկայացնում են հետազոտությունների հիմնական դրույթները, մեթոդաբանական մոտեցումները և գիտական եզրահանգումները՝ ծառայելով ոլորտի մասնագետների միջև գիտելիքների ու հետազոտական փորձի փոխանակմանը։ Հրատարակությունը կարևոր աղբյուր է ազգագրության և մարդաբանության պատմության, դաշտային հետազոտությունների մեթոդների ու ժողովուրդների մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Այն օգտակար է հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և հասարակագիտական գիտություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Другие предметы

Գյուղատնտեսական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հանքային պարարտանյութերի կիրառման ազդեցության ուսումնասիրությանը դաշտային մշակաբույսերի բերքատվության, ստացվող արտադրանքի որակական ցուցանիշների և հողի օրգանական նյութերի պաշարների ձևավորման վրա։ Քննության են առնվում բույսերի սննդառության պայմանները, հիմնական սննդատարրերի դերը և պարարտացման տարբեր մոտեցումների ազդեցությունը մշակաբույսերի աճի ու զարգացման գործընթացների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բերքի քանակական ցուցանիշների փոփոխությանը, արտադրանքի որակի ձևավորմանը և հողի բերրիության պահպանման հետ կապված հարցերին։ Վերլուծվում են պարարտանյութերի չափաբաժինների, կիրառման եղանակների և հողային պայմանների փոխազդեցությունները, ինչպես նաև դրանց հնարավոր ազդեցությունը հողում օրգանական նյութերի կուտակման ու սննդատարրերի շրջանառության վրա։ Քննարկվում են նաև պարարտացման արդյունավետության բարձրացման, հողի ագրոքիմիական հատկությունների բարելավման և գյուղատնտեսական արտադրության կայունության ապահովման հնարավոր մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակողմանի գնահատելու հանքային սնուցման դերը բերքատվության և հողի բերրիության փոխկապակցված կառավարման գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ագրոնոմների, հողագետների, ագրոքիմիկոսների և բուսաբուծության ոլորտի մասնագետների համար։