Երկնային ուրախությունը

Математика

Այս գիրքը նվիրված է գրաֆների լոկալ-հավասարակշռված տրոհումների հետազոտությանը՝ ներկայացնելով դիսկրետ մաթեմատիկայի և գրաֆների տեսության կարևոր ուղղություններից մեկը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են գրաֆային կառուցվածքների բաժանման սկզբունքները, հավասարակշռվածության պայմանները, տեղային հատկությունների վերլուծությունը և դրանց կիրառական նշանակությունը տարբեր գիտատեխնիկական խնդիրների լուծման մեջ։ Գրքում ներկայացվում են տեսական մոտեցումներ, մաթեմատիկական մեթոդներ և հետազոտական արդյունքներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ բարդ ցանցային համակարգերի կառուցվածքը և դրանց օպտիմալ բաժանման խնդիրները։ Այն կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկոսների, համակարգչային գիտության մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և գրաֆների տեսությամբ ու կիրառական մաթեմատիկայով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Финансы

Տնտեսագիտական, գիտության կառավարման և պետական ֆինանսական քաղաքականության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գիտական և գիտատեխնիկական գործունեության ֆինանսավորման համակարգի ուսումնասիրությանը և դրա կատարելագործման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը։ Քննության են առնվում գիտության ֆինանսավորման տնտեսական հիմքերը, գիտահետազոտական գործունեության կազմակերպման առանձնահատկությունները և գիտատեխնիկական ներուժի դերը երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացման ու մրցունակության բարձրացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գիտության պետական ֆինանսավորման մեխանիզմներին, բյուջետային միջոցների բաշխման սկզբունքներին, հետազոտական կազմակերպությունների ֆինանսական ապահովվածությանը և գիտական ծրագրերի աջակցության ձևերին։ Վերլուծվում են բազային, նպատակային և մրցութային ֆինանսավորման մոտեցումները, դրանց առավելություններն ու սահմանափակումները, ինչպես նաև գիտական գործունեության արդյունքների գնահատման և ֆինանսական միջոցների արդյունավետ օգտագործման հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են գիտահետազոտական հաստատությունների, բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների, պետական կառույցների և մասնավոր հատվածի համագործակցության զարգացման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Հայաստանի գիտության ֆինանսավորման կառուցվածքը, միջազգային փորձը, դրամաշնորհային ծրագրերի կազմակերպումը, ներդրումների ներգրավման մեխանիզմները և գիտական հետազոտությունների առևտրայնացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում գիտական կադրերի պահպանման, երիտասարդ հետազոտողների աջակցության, հետազոտական ենթակառուցվածքների արդիականացման և նորարարական գործունեության խթանման ֆինանսատնտեսական պայմաններին։ Կարևորվում է գիտության ֆինանսավորման համակարգի թափանցիկության, հաշվետվողականության և արդյունքահեն կառավարման սկզբունքների ամրապնդումը՝ գիտական ներուժի արդյունավետ օգտագործման և երկարաժամկետ զարգացման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գիտության տնտեսագիտության, պետական ֆինանսների, գիտատեխնիկական քաղաքականության, նորարարությունների կառավարման և Հայաստանի գիտահետազոտական համակարգի զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Политология

Աշխատանքը նվիրված է Ալեքսիս դը Տոկվիլի ժողովրդավարության հայեցակարգի ուսումնասիրությանը և դրա քննադատական վերաիմաստավորմանը ժամանակակից քաղաքական ու հասարակական իրողությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում Տոկվիլի այն պատկերացումն է, որ ժողովրդավարությունը միայն պետական կառավարման ձև չէ, այլ հասարակության սոցիալական կառուցվածքի, քաղաքական մշակույթի, քաղաքացիների վարքագծի և իշխանության ու հասարակության փոխհարաբերությունների ամբողջական համակարգ։ Նրա մոտեցման կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ ժողովրդավարական հասարակության զարգացումը միաժամանակ ստեղծում է քաղաքական հավասարության ընդլայնման, անհատի ազատության ամրապնդման և քաղաքացիների մասնակցության հնարավորություններ, բայց կարող է առաջացնել նաև նոր վտանգներ՝ կապված անհատականացման, մեծամասնության գերիշխանության և հասարակական պասիվության հետ։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ժողովրդավարության վերաբերյալ Տոկվիլի հիմնական գաղափարները, մասնավորապես՝ քաղաքական և սոցիալական հավասարության, ազատության, քաղաքացիական մասնակցության, տեղական ինքնակառավարման, միավորումների ազատության և ժողովրդավարական մշակույթի փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի մեծամասնության բռնապետության գաղափարը, որի միջոցով Տոկվիլը մատնանշում էր այն վտանգը, երբ ժողովրդավարական մեծամասնությունը կարող է ճնշել փոքրամասնությունների կամ անհատների իրավունքներն ու ազատությունները։ Այս խնդիրը ժամանակակից պայմաններում կարող է դիտարկվել մարդու իրավունքների, սահմանադրական վերահսկողության, անկախ ինստիտուտների և քաղաքական բազմակարծության պաշտպանության տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև անհատականության և քաղաքացիների հասարակական պասիվության խնդիրը։ Տոկվիլի դիտարկմամբ՝ ժողովրդավարական հասարակությունում անհատների սոցիալական և տնտեսական հավասարության խորացումը կարող է միաժամանակ ուժեղացնել անձնական շահերի վրա կենտրոնանալու միտումը և թուլացնել հասարակական կապերը։ Այդ երևույթը ժամանակակից պայմաններում կարող է համադրվել քաղաքացիական մասնակցության փոփոխվող ձևերի, հասարակական վստահության մակարդակի, քաղաքական ապատիայի և թվային հաղորդակցության ազդեցության հետ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև տեղական ինքնակառավարման և քաղաքացիական միավորումների դերին։ Տոկվիլի համար ժողովրդավարության կայունությունը մեծապես պայմանավորված է քաղաքացիների՝ ինքնակազմակերպվելու, ընդհանուր խնդիրներ լուծելու և պետական իշխանությունից անկախ հասարակական կապեր ձևավորելու կարողությամբ։ Ժամանակակից հասարակություններում այս գաղափարը կարող է կիրառվել քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների, համայնքային նախաձեռնությունների, հասարակական շարժումների և այլ մասնակցային կառույցների ուսումնասիրության համար։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել ազատության և հավասարության հարաբերակցությանը։ Տոկվիլյան մոտեցման կարևոր հարցերից մեկն այն է, թե ինչպես կարելի է համատեղել սոցիալական հավասարության ձգտումը անհատի քաղաքական և քաղաքացիական ազատությունների պահպանման հետ։ Հավասարության բացարձակացման դեպքում կարող են առաջանալ պետական կենտրոնացման և անհատական նախաձեռնության սահմանափակման վտանգներ, մինչդեռ չափազանց մեծ սոցիալական անհավասարությունը կարող է թուլացնել ժողովրդավարական համակարգի լեգիտիմությունն ու քաղաքացիների մասնակցությունը։ Աշխատանքի քննադատական բաղադրիչը հնարավորություն է տալիս գնահատելու, թե Տոկվիլի գաղափարներից որոնք են պահպանել իրենց արդիականությունը, իսկ որոնք պահանջում են վերաիմաստավորում՝ հաշվի առնելով ժամանակակից ժողովրդավարությունների կառուցվածքային փոփոխությունները։ Գլոբալացումը, զանգվածային լրատվամիջոցների և սոցիալական ցանցերի զարգացումը, քաղաքական պոպուլիզմի տարածումը, հասարակական բևեռացումը, ապատեղեկատվությունը, տնտեսական անհավասարությունը և պետական կառավարման ինստիտուտների նկատմամբ վստահության փոփոխությունները ստեղծում են նոր պայմաններ, որոնք Տոկվիլի ժամանակաշրջանում գոյություն չունեին։ Միևնույն ժամանակ նրա ուշադրությունը ժողովրդավարական ինստիտուտների ձևական կառուցվածքից բացի հասարակական սովորույթների, քաղաքական մշակույթի և քաղաքացիների վարքագծի նկատմամբ շարունակում է կարևոր տեսական գործիք լինել ժամանակակից ժողովրդավարությունների խնդիրները հասկանալու համար։ Հետազոտությունը կարող է քննության առնել նաև կենտրոնացման և ապակենտրոնացման խնդիրը։ Տոկվիլը մեծ նշանակություն էր տալիս տեղական ինքնակառավարմանը՝ այն դիտարկելով որպես քաղաքացիների քաղաքական փորձի և պատասխանատվության ձևավորման միջավայր։ Ժամանակակից պայմաններում այս մոտեցումը կարող է կապվել համայնքային կառավարման, մասնակցային ժողովրդավարության և որոշումների ընդունման գործընթացներում քաղաքացիների ներգրավվածության հետ։ Աշխատանքի տեսական արժեքը կայանում է դասական քաղաքական մտքի և ժամանակակից ժողովրդավարության խնդիրների միջև կապի հաստատման մեջ։ Տոկվիլյան գաղափարների քննադատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն գնահատելու նրա տեսության պատմական նշանակությունը, այլև օգտագործելու այն ժամանակակից քաղաքական համակարգերի ուժեղ և թույլ կողմերը վերլուծելու համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ժողովրդավարությունը դիտարկում է որպես մշտական հավասարակշռության պահանջող համակարգ, որտեղ ազատությունը, հավասարությունը, մեծամասնության իշխանությունը, փոքրամասնությունների իրավունքները, քաղաքացիական մասնակցությունը և պետական կենտրոնացման սահմանափակումը փոխկապակցված են։ Տոկվիլի հայեցակարգի ժամանակակից քննությունը ցույց է տալիս, որ նրա բարձրացրած մի շարք խնդիրներ շարունակում են արդիական մնալ, թեև դրանց դրսևորման ձևերը փոփոխվել են՝ նոր տեխնոլոգիական, սոցիալական, տնտեսական և քաղաքական պայմանների ազդեցությամբ։

Психология

Սա սոցիալ-հոգեբանական և մանկավարժական հետազոտություն է, որը նվիրված է ծնողազուրկ և ծնողական խնամքից զրկված երեխաների սոցիալական հարմարեցման գործընթացին, ինչպես նաև այդ գործընթացի ընթացքում առաջացող դժվարությունների հոգեբանական պատճառների վերլուծությանը, որտեղ ուսումնասիրվում են երեխայի անձի ձևավորման առանձնահատկությունները խնամքի բացակայության պայմաններում, հուզական կապերի խաթարումը, վստահության և անվտանգության զգացողության նվազումը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը սոցիալական վարքագծի, հաղորդակցման հմտությունների և ինքնագնահատականի վրա, աշխատանքը ընդգծում է նաև ինստիտուցիոնալ խնամքի միջավայրի դերը՝ որպես սոցիալականացման միջավայր, և այն մարտահրավերները, որոնք կապված են խմբային դաստիարակության, անհատական ուշադրության պակասի և սոցիալական ինտեգրման դժվարությունների հետ, միաժամանակ դիտարկվում են հոգեբանական աջակցման, վերականգնողական ծրագրերի և մանկավարժական միջամտությունների հնարավորությունները՝ նպատակ ունենալով բարելավել երեխաների ադապտացիան և կյանքի որակը։

Химия

Օրգանական քիմիայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 2-էթօքսիկարբոնիլ-4-ալկօքսիմեթիլբութանոլիդների հիման վրա նոր միացությունների ստացման և սինթեզի ուղիների ուսումնասիրմանը։ Քննության են առնվում ելանյութերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց ռեակցիոնունակությունը և տարբեր քիմիական փոխարկումների իրականացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆունկցիոնալ խմբերի մասնակցությամբ ընթացող ռեակցիաներին, նոր ածանցյալների ձևավորմանը և սինթեզի պայմանների ընտրությանը։ Վերլուծվում են ռեագենտների հարաբերակցության, ջերմաստիճանի, լուծիչների և այլ փորձարարական գործոնների ազդեցությունը ռեակցիաների ընթացքի ու վերջնական արդյունքների վրա։ Քննարկվում են ստացված նյութերի կառուցվածքի հաստատման, ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրման և տարբեր սինթետիկ փոխարկումներում դրանց հետագա օգտագործման հնարավորությունները։ Նոր սինթեզային մոտեցումների մշակումը կարող է նպաստել տվյալ դասի օրգանական միացությունների շրջանակի ընդլայնմանը և հետագա հետազոտությունների համար նոր միջանկյալ նյութերի ստացմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել օրգանական սինթեզի, հետերոցիկլային միացությունների և նուրբ օրգանական քիմիայի ոլորտների հետազոտողների, քիմիկոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Литература

Դավիթ Բեկ պատմավեպ է, որտեղ Րաֆֆին ներկայացնում է 18-րդ դարի սկզբի հայկական ազատագրական պայքարի հերոսական էջերը՝ կենտրոնանալով Դավիթ Բեկի առաջնորդության, ռազմական կազմակերպվածության և ազգային ինքնապաշտպանության գաղափարի վրա։ Ստեղծագործությունը պատկերում է այն ժամանակաշրջանի քաղաքական ու սոցիալական բարդ իրավիճակը, երբ Հայաստանը գտնվում էր արտաքին վտանգների և ներքին մասնատվածության պայմաններում, իսկ ժողովուրդը պայքարում էր իր գոյության և ինքնության պահպանման համար։ Վեպում Դավիթ Բեկը ներկայացվում է որպես ազգային առաջնորդի և ռազմավարական մտածողության կրող կերպար, որը կարողանում է համախմբել տարբեր ուժեր և ձևավորել դիմադրություն օտար տիրապետության դեմ։ Հեղինակը համադրում է պատմական փաստերը գեղարվեստական մշակման հետ՝ ստեղծելով հերոսական պայքարի և ազգային վերածննդի գաղափարական ուժեղ պատկեր։ Ստեղծագործության մեջ կարևոր տեղ ունի նաև ժողովրդի հավաքական կամքի, հավատքի և ազատության ձգտման գաղափարը, որը դիտարկվում է որպես պատմության շարժիչ ուժ։ Վեպը ոչ միայն պատմական իրադարձությունների նկարագրություն է, այլ նաև ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման և հայրենասիրական դաստիարակության կարևոր գործ։