ԵՎՐՈՊԱՅԻ ԽՈՐՀՐԴԻ ԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆԱԿԱՆ ՎԵՀԱԺՈՂՈՎ

История

Աշխատությունը նվիրված է Լիբանանի մութասարիֆության շրջանի (1861–1915 թթ.) պատմական, քաղաքական և սոցիալ-տնտեսական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով Օսմանյան կայսրության վարչական համակարգում այդ հատուկ ինքնավար միավորի ձևավորման պատճառները և գործառույթները։ Հեղինակը վերլուծում է 1860 թվականի կրոնական հակամարտություններից հետո միջազգային միջամտության արդյունքում ստեղծված մութասարիֆության կառավարման մոդելը՝ ընդգծելով եվրոպական տերությունների ազդեցությունը տարածաշրջանի քաղաքական կառուցվածքի վրա։ Գրքում դիտարկվում են վարչական համակարգի կազմակերպումը, տեղական էլիտաների դերակատարությունը, համայնքային հարաբերությունները՝ հատկապես մարոնիտների, դրուզների և այլ կրոնական խմբերի միջև հավասարակշռության պահպանումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տնտեսական զարգացման միտումներին՝ գյուղատնտեսության, առևտրի և ծովային կապերի ընդլայնման համատեքստում, ինչպես նաև Բեյրութի աճող դերակատարությանը որպես տարածաշրջանային կենտրոն։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև կրթական, մշակութային և մամուլի զարգացումները՝ ցույց տալով լիբանանյան հասարակության արդիականացման գործընթացները մութասարիֆության շրջանում։ Աշխատությունը կարևոր է պատմաբանների, արևելագետների և Մերձավոր Արևելքի քաղաքական պատմության հետազոտողների համար՝ նպաստելով Լիբանանի պետականության ձևավորման նախապատմության ավելի խոր ըմբռնմանը։

Социология

Այս աշխատությունը նվիրված է հայ ընտանիքի սոցիալական կառուցվածքի, դերերի և փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը սոցիալական փոփոխությունների ժամանակակից փուլում՝ սոցիոլոգիական վերլուծության տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության շրջանակում ընտանիքը դիտարկվում է որպես հասարակության հիմնարար սոցիալական ինստիտուտ, որի վրա անմիջական ազդեցություն են ունենում տնտեսական, ժողովրդագրական, մշակութային և արժեքային փոփոխությունները։ Աշխատությունը անդրադառնում է հայ ընտանիքի ավանդական և ժամանակակից դրսևորումների փոխակերպմանը, ընտանեկան դերերի վերաիմաստավորմանը, սերունդների միջև հարաբերությունների փոփոխությանը և ընտանիքի ներսում որոշումների կայացման գործընթացների զարգացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ամուսնության, ծնողության, երեխաների դաստիարակության, սերնդափոխության և ընտանեկան համերաշխության հետ կապված սոցիալական պատկերացումների փոփոխություններին։ Քննարկվում են նաև այնպիսի գործընթացներ, ինչպիսիք են քաղաքայնացումը, միգրացիան, տնտեսական պայմանների փոփոխությունը, կանանց կրթական և աշխատանքային ակտիվության աճը, տեղեկատվական և թվային միջավայրի ընդլայնումը, որոնք տարբեր ձևերով վերափոխում են ընտանեկան հարաբերությունների ավանդական մոդելները։ Սոցիոլոգիական դիտարկման շրջանակում կարևոր տեղ է հատկացվում ընտանիքի կայունության և փոփոխականության փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև այն հարցին, թե ինչպես են հասարակական նոր արժեքները համադրվում ավանդական ընտանեկան նորմերի և մշակութային պատկերացումների հետ։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել նաև ընտանիքի կառուցվածքային փոփոխությունները, ամուսնությունների և ամուսնալուծությունների միտումները, ծնելիության հետ կապված վարքագիծը, երիտասարդների ընտանեկան կողմնորոշումները և տարբեր սերունդների արժեքային դիրքորոշումների տարբերությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում սոցիալական աջակցության, տնտեսական ապահովվածության և հասարակական միջավայրի ազդեցությանը ընտանիքի բարեկեցության և կայունության վրա։ Աշխատության կարևոր նպատակներից է բացահայտել հայ ընտանիքի զարգացման արդի միտումները, սոցիալական փոփոխությունների պայմաններում առաջացող խնդիրները և ընտանիքի՝ որպես սոցիալական ինստիտուտի հետագա վերափոխման հնարավոր ուղղությունները։ Նյութը կարող է հետաքրքրել սոցիոլոգներին, ժողովրդագետներին, սոցիալական աշխատանքի մասնագետներին, հոգեբաններին, ընտանիքի և երիտասարդության հարցերով զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։

Медицина

Բժշկագիտական և կլինիկական հետազոտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի բնակչության շրջանում քնի օբստրուկտիվ ապնոէի համախտանիշի կլինիկական առանձնահատկությունների, ախտանշանների տարածվածության և բուժման փորձի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում քնի ընթացքում վերին շնչուղիների մասնակի կամ ամբողջական փակման հետևանքով առաջացող շնչառական խանգարումները, դրանց զարգացման մեխանիզմները և օրգանիզմի տարբեր համակարգերի վրա ունեցած ազդեցությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խռմփոցի, քնի ընթացքում շնչառության ընդհատումների, ցերեկային քնկոտության, հոգնածության, ուշադրության և հիշողության խանգարումների կլինիկական դրսևորումներին։ Վերլուծվում են համախտանիշի առաջացման ռիսկի գործոնները, տարիքային և սեռային առանձնահատկությունները, ուղեկցող հիվանդությունները և Հայաստանի բնակչության շրջանում ախտանշանների տարածվածության գնահատման հնարավոր մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև քնի օբստրուկտիվ ապնոէի ախտորոշման ժամանակակից մեթոդները, այդ թվում՝ պոլիսոմնոգրաֆիան, շնչառական ցուցանիշների մշտադիտարկումը և կլինիկական հարցաշարերի կիրառումը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են բուժման պահպանողական և միջամտական եղանակները, շնչուղիներում շարունակական դրական ճնշման ապահովման թերապիան (CPAP), բուժման անհատական մոտեցումները և դրանց արդյունավետության գնահատման չափանիշները։ Անդրադարձ է կատարվում հիվանդության վաղ հայտնաբերման, հնարավոր սիրտանոթային և նյութափոխանակային բարդությունների կանխարգելման, բնակչության իրազեկվածության բարձրացման և մասնագիտացված բժշկական օգնության կազմակերպման հիմնախնդիրներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քնի բժշկության, թոքաբանության, քիթ-կոկորդ-ականջաբանության, նյարդաբանության և հանրային առողջապահության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Культура

Հրատարակությունը հոդվածների ժողովածու է, որը ներկայացնում է Հայկական ՍՍՌ գրադարանների գործունեության գործնական փորձը և գրադարանային աշխատանքի տարբեր ուղղությունների կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Այն լույս է տեսել 1958 թվականին Երևանում՝ Հայկական ՍՍՌ Ալ. Մյասնիկյանի անվան պետական ռեսպուբլիկական գրադարանի գրադարանագիտական-մեթոդական բաժնի կողմից և ունի 36 էջ ծավալ։ Ժողովածուի հիմնական արժեքը գործնական փորձի ընդհանրացումն է․ նյութերը հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել խորհրդային ժամանակաշրջանի Հայաստանում գրադարանների աշխատանքի կազմակերպման, ընթերցողների սպասարկման, գրքային ֆոնդերի օգտագործման, գրականության տարածման և մշակութային-կրթական գործունեության մասին։ Հոդվածներում ներկայացվող փորձը կարող է անդրադառնալ տարբեր տիպի գրադարանների աշխատանքին, դրանց առջև դրված խնդիրներին, ընթերցողների հետ աշխատանքի ձևերին, գրքի նկատմամբ հետաքրքրության խթանմանը և բնակչության շրջանում գրադարանային ծառայությունների կազմակերպմանը։ Հատուկ նշանակություն ունի մեթոդական փորձի փոխանցումը, քանի որ նման ժողովածուները նախատեսված էին գրադարանների աշխատակիցներին գործնական աշխատանքում ուղղորդելու և տարբեր գրադարաններում կիրառվող արդյունավետ եղանակները տարածելու համար։ Ժողովածուն արժեքավոր է նաև պատմամշակութային տեսանկյունից․ այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու տվյալ ժամանակաշրջանի Հայաստանի գրադարանային համակարգի կառուցվածքը, մասնագիտական աշխատանքի կազմակերպումը և գրադարանների՝ որպես կրթական ու մշակութային հաստատությունների դերը։ Հետագա մատենագիտական ցանկերում հրատարակությունը նույնպես դասակարգվել է որպես գրադարանների աշխատանքի փորձը լուսաբանող գրականություն, ինչը լրացուցիչ ընդգծում է դրա մասնագիտական և մեթոդական նշանակությունը։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանագետներին, մատենագետներին, գրադարանային գործի պատմությունն ուսումնասիրող հետազոտողներին, մշակույթի պատմաբաններին, ինչպես նաև խորհրդային Հայաստանի կրթական և մշակութային հաստատությունների գործունեությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Право

Իրավագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է իրավաբանական պատասխանատվության տեսական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ սահմանադրական և օրենսդրական փոփոխությունների համատեքստում։ Քննության են առնվում իրավաբանական պատասխանատվության հասկացությունը, էությունը, նպատակները, հիմնական սկզբունքները և դրա տեղը իրավական կարգավորման համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավաբանական պատասխանատվության սահմանադրական հիմքերին, իրավունքի գերակայության, օրինականության, համաչափության, իրավական որոշակիության և անձի հիմնարար իրավունքների պաշտպանության սկզբունքներին։ Վերլուծվում են քրեական, վարչական, քաղաքացիաիրավական և կարգապահական պատասխանատվության առանձնահատկությունները, դրանց փոխհարաբերությունները և իրավական պատասխանատվության տարբեր տեսակների կիրառման ընդհանուր օրինաչափությունները։ Քննարկվում են նաև սահմանադրական և օրենսդրական բարեփոխումների ազդեցությունը պատասխանատվության հիմքերի, պայմանների, սահմանների և կիրառման ընթացակարգերի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են իրավախախտման և իրավաբանական պատասխանատվության փոխկապակցվածությունը, մեղքի ու պատճառական կապի նշանակությունը, պատասխանատվության անհատականացման և արդարության ապահովման հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում իրավաբանական պատասխանատվության ինստիտուտի կատարելագործման, իրավական նորմերի կիրառման միասնականության, դատական պրակտիկայի զարգացման և իրավական երաշխիքների ամրապնդման հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել պետության և իրավունքի տեսության, սահմանադրական իրավունքի, օրենսդրական բարեփոխումների և իրավակիրառ պրակտիկայի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

История

Պատմաազգագրական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Շիրակի և Ջավախքի հայ բնակչության ժողովրդական բժշկության ավանդույթների, պատկերացումների և բուժական փորձի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հիվանդությունների առաջացման վերաբերյալ ժողովրդական ընկալումները, ախտորոշման ավանդական եղանակները, բուժման միջոցները և դրանց փոխանցման ձևերը տարբեր սերունդների միջև։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բուժիչ բույսերի, կենդանական և հանքային ծագման նյութերի կիրառմանը, ժողովրդական բուժարարների գործունեությանը, ինչպես նաև բուժական ծեսերին ու հավատալիքներին։ Վերլուծվում են առողջության պահպանման, հիվանդությունների կանխարգելման, մայրության և մանկության խնամքի հետ կապված ավանդական գիտելիքներն ու սովորույթները։ Քննարկվում են Շիրակի և Ջավախքի ժողովրդական բժշկության տեղային առանձնահատկությունները, դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև բնական միջավայրի, կենցաղի և պատմամշակութային պայմանների ազդեցությունը բուժական փորձի ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ժողովրդական բժշկությունը դիտարկել որպես հայոց ավանդական մշակույթի և կենցաղային գիտելիքների կարևոր բաղադրիչ՝ բացահայտելով դրա պատմական զարգացումն ու մշակութային նշանակությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ազգագրության, բանագիտության, բժշկության պատմության և հայ ժողովրդական մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։