Financial management

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է երկլեզու անձանց մոտ աֆազիայի հետևանքով խանգարված խոսքային և լեզվական կարողությունների վերականգնման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում գլխուղեղի լեզվական գործառույթների խանգարման պայմաններում երկու լեզուների պահպանման, կորստի և աստիճանական վերականգնման օրինաչափությունները՝ հաշվի առնելով, որ երկլեզու անձանց մոտ լեզվական համակարգերի կազմակերպումը կարող է ունենալ լրացուցիչ փոխազդեցություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե երկու լեզուներից որն է ավելի արագ կամ ամբողջական վերականգնվում և ինչ գործոններ կարող են պայմանավորել այդ տարբերությունները։ Դիտարկվում են լեզուների յուրացման տարիքը, մինչև հիվանդությունը դրանց օգտագործման հաճախականությունը, լեզվական իմացության մակարդակը, հաղորդակցական միջավայրը և յուրաքանչյուր լեզվի անձնական ու սոցիալական նշանակությունը։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են ներառվել նեյրոհոգեբանական և լեզվաբանական գնահատման մեթոդներ, խոսքի ընկալման և արտադրման առաջադրանքներ, բառանվանման, կրկնության, ընթերցանության ու գրավոր խոսքի թեստեր, ինչպես նաև երկու լեզուներով կատարված արդյունքների համեմատական վերլուծություն։ Երկարաժամկետ դիտարկման մեթոդը հնարավորություն է տալիս հետևելու վերականգնման ընթացքին և գնահատելու տարբեր փուլերում լեզվական կարողությունների փոփոխությունները։ Քննության են առնվում նաև բառապաշարի, քերականության, հնչյունաբանական մշակման և հաղորդակցական հմտությունների խանգարումները, ինչպես նաև մի լեզվից մյուսին անցնելու և լեզուների փոխադարձ ազդեցության առանձնահատկությունները։ Կարևոր ուղղություն է վերականգնողական աշխատանքի կազմակերպումը՝ գնահատելու, թե մեկ լեզվով իրականացվող լեզվական վարժանքները որքանով կարող են նպաստել մյուս լեզվի համապատասխան կարողությունների բարելավմանը։ Համեմատական ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս տարբերակելու ընդհանուր լեզվական վերականգնման գործընթացները և յուրաքանչյուր լեզվին հատուկ առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև անհատական վերականգնողական ծրագրերի մշակման անհրաժեշտությանը, քանի որ երկլեզու անձանց լեզվական կենսագրությունը և երկու լեզուների օգտագործման հարաբերակցությունը կարող են զգալիորեն տարբեր լինել։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն նեյրոլեզվաբանության, կլինիկական լեզվաբանության, նեյրոհոգեբանության և խոսքային վերականգնման համար՝ նպաստելով երկլեզու աֆազիայով անձանց լեզվական վիճակի առավել ճշգրիտ գնահատման և վերականգնողական մոտեցումների կատարելագործմանը։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է սեռական հասունացման շրջանում ձվարանների բարորակ ուռուցքների և ուռուցքանման գոյացությունների պատճառով վիրահատական միջամտություն տարած կանանց վերարտադրողական համակարգի հետագա վիճակի կլինիկական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում դեռահասության շրջանում կատարված միջամտությունից հետո օրգանիզմի զարգացման, ձվարանների ֆունկցիոնալ վիճակի և հետագա վերարտադրողական առողջության միջև հնարավոր փոխկապակցվածություններն են։ Սեռական հասունացումը դիտարկվում է որպես վերարտադրողական համակարգի ձևավորման կարևոր ժամանակաշրջան, որի ընթացքում տեղի են ունենում հորմոնային և ֆունկցիոնալ նշանակալի փոփոխություններ, ուստի այդ փուլում ձվարանների հիվանդությունները և դրանց բուժումը կարող են պահանջել երկարաժամկետ բժշկական հսկողություն։ Հետազոտության շրջանակում կարող են գնահատվել դաշտանային ֆունկցիայի ձևավորման և հետագա ընթացքի առանձնահատկությունները, հորմոնային կարգավորման ընդհանուր ցուցանիշները, ձվարանների ֆունկցիոնալ վիճակը և վերարտադրողական ներուժը բնութագրող կլինիկական տվյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել սկզբնական ախտաբանական վիճակի բնույթին, հիվանդության առաջացման տարիքին, վիրահատական միջամտության ծավալին և ձվարանային հյուսվածքի պահպանման աստիճանին՝ որպես հետագա վիճակի վրա հնարավոր ազդեցություն ունեցող գործոնների։ Կարևորվում է օրգանապահպան մոտեցումների նշանակության գնահատումը, հատկապես այն դեպքերում, երբ բուժումն իրականացվում է վերարտադրողական համակարգի դեռևս ձևավորման փուլում։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են համադրվել կլինիկական դիտարկումների, լաբորատոր գնահատումների և պատկերային հետազոտությունների տվյալները՝ վերարտադրողական համակարգի վիճակի հնարավոր փոփոխությունների ամբողջական պատկեր ստանալու նպատակով։ Առանձին ուղղություն է երկարաժամկետ արդյունքների գնահատումը, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն միջամտությունից անմիջապես հետո արձանագրվող վիճակը, այլև հասուն տարիքում դրսևորվող առանձնահատկությունները։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են հետագա բժշկական հսկողության սկզբունքների հիմնավորման և վերարտադրողական առողջության պահպանմանն ուղղված կլինիկական մոտեցումների զարգացման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մանկական և դեռահասների գինեկոլոգիայի, վերարտադրողական բժշկության, էնդոկրինոլոգիայի և կլինիկական հետազոտությունների մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ավելի հստակ գնահատել դեռահասության շրջանում ձվարանների բարորակ ախտահարումների պատճառով կատարված վիրահատությունների հնարավոր երկարաժամկետ կապը կանանց վերարտադրողական համակարգի հետագա վիճակի հետ։

История

Աշխատությունը նվիրված է մ.թ.ա. III դարից մինչև մ.թ. III դարը Հայաստանի տարածքում ստեղծված քանդակագործական հուշարձանների պատմահնագիտական ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հին հայկական քանդակագործության հիմնական տեսակները, գեղարվեստական առանձնահատկությունները, պատկերագրությունը, կիրառված նյութերը, տեխնիկական եղանակները և զարգացման փուլերը։ Կարևոր տեղ կարող է հատկացվել հնագիտական պեղումների արդյունքում հայտնաբերված քանդակներին, դրանց թվագրմանը, մշակութային և տարածքային առանձնահատկություններին, ինչպես նաև հարևան ժողովուրդների ու հին քաղաքակրթությունների արվեստի հետ ունեցած կապերին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հին Հայաստանի մշակութային միջավայրի, կրոնական պատկերացումների, թաղման և պաշտամունքային ավանդույթների, ինչպես նաև տեղական և արտաքին գեղարվեստական ազդեցությունների դերը քանդակագործության ձևավորման մեջ։ Աշխատանքը կարևոր աղբյուր է հին Հայաստանի նյութական և հոգևոր մշակույթի, արվեստի պատմության և հնագիտական ժառանգության ուսումնասիրության համար։

Технология

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ինֆրակարմիր տիրույթում աշխատող միկրոկոնտրոլերով կառավարվող ռադիոմետրիկ համակարգի մշակմանը և հետազոտմանը։ Աշխատանքի հիմնական նպատակն է նախագծել չափիչ համակարգ, որը կարող է ինֆրակարմիր ճառագայթումը հայտնաբերել, չափել և մշակել ստացված ազդանշանը՝ օգտագործելով միկրոկոնտրոլերային կառավարման և թվային մշակման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են ինֆրակարմիր ճառագայթման ֆիզիկական առանձնահատկությունները, ռադիոմետրիկ չափումների սկզբունքները, ճառագայթման ընդունիչների և էլեկտրոնային հանգույցների աշխատանքի մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգի կառուցվածքային սխեմայի մշակմանը, սենսորների և ընդունիչների ընտրությանը, ազդանշանի ուժեղացման ու նախնական մշակման հանգույցներին, անալոգաթվային փոխակերպմանը և միկրոկոնտրոլերի միջոցով ստացված տվյալների մշակմանը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև չափման ճշտության վրա ազդող գործոնները, այդ թվում՝ շրջակա միջավայրի ջերմաստիճանը, ֆոնային ճառագայթումը, էլեկտրոնային աղմուկը, ընդունիչի զգայունությունը և համակարգի տրամաչափման առանձնահատկությունները։ Կարևոր խնդիր է չափիչ համակարգի ծրագրային ապահովման մշակումը, որը պետք է ապահովի տվյալների հավաքագրումը, մշակումը, ցուցադրումը և անհրաժեշտության դեպքում կառավարման ազդանշանների ձևավորումը։ Հետազոտության ընթացքում գնահատվում են համակարգի հիմնական տեխնիկական բնութագրերը, աշխատանքի կայունությունը, չափման դինամիկ տիրույթը, զգայունությունը և հնարավոր սխալանքները։ Միկրոկոնտրոլերի կիրառումը հնարավորություն է տալիս համակարգը դարձնել ավելի ճկուն, ավտոմատացված և հարմարեցվող՝ միաժամանակ նվազեցնելով առանձին կառավարման հանգույցների քանակը։ Մշակված մոտեցումը կարող է կիրառվել ջերմային ճառագայթման չափման, տեխնիկական ախտորոշման, գիտական փորձարարական սարքավորումների, արդյունաբերական վերահսկողության և ինֆրակարմիր ճառագայթման այլ չափիչ խնդիրների լուծման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է ռադիոմետրիկ չափումների, ինֆրակարմիր տեխնոլոգիաների, էլեկտրոնիկայի և ներկառուցված համակարգերի սկզբունքները՝ նպատակ ունենալով ստեղծել չափման արդյունավետ, ավտոմատացված և տեխնիկապես հուսալի համակարգ։

Медицина

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է սոցիալական գործոնների և դաստիարակության ազդեցությանը ասոցիալական սեռական վարքի ձևավորման ու զարգացման վրա։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են այն սոցիալական, ընտանեկան, կրթական և միջավայրային պայմանները, որոնք կարող են ազդել մարդու սեռական վարքագծի նորմերի, վերաբերմունքների և վարքային մոդելների ձևավորման վրա։ Հետազոտության մեջ դիտարկվում է անհատի սոցիալականացման գործընթացը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով ընտանիքի, ծնողական վերաբերմունքի, դաստիարակության մեթոդների, հասակակիցների խմբերի և սոցիալական միջավայրի դերին։ Քննարկվում է նաև այն, թե ինչպես կարող են անբարենպաստ ընտանեկան հարաբերությունները, անբավարար կամ հակասական դաստիարակությունը, սոցիալական մեկուսացումը, բռնության կամ անտեսման փորձը և սոցիալական վերահսկողության թուլությունը նպաստել վարքային խնդիրների առաջացմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում սեռական վարքի վերաբերյալ արժեքների, սահմանների և պատասխանատվության ձևավորմանը, ինչպես նաև այն սոցիալական նորմերին, որոնց միջոցով հասարակությունը կարգավորում է միջանձնային հարաբերությունները։ Ուսումնասիրությունը փորձում է տարբերակել կենսաբանական, հոգեբանական և սոցիալական գործոնների փոխազդեցությունը՝ խուսափելով խնդիրը միայն մեկ պատճառի ազդեցությամբ բացատրելուց։ Աշխատության մեջ կարող են դիտարկվել նաև դեռահասության և երիտասարդության փուլերում սոցիալականացման առանձնահատկությունները, քանի որ այդ ժամանակահատվածներում ձևավորվում են սեռական ինքնության, հարաբերությունների և սոցիալական պատասխանատվության վերաբերյալ կարևոր պատկերացումներ։ Կարևոր ուղղություն է կանխարգելման և դաստիարակչական ազդեցության արդյունավետ մեխանիզմների ուսումնասիրությունը։ Այս համատեքստում ուշադրություն է դարձվում ընտանիքի, կրթական հաստատությունների և մասնագիտական աջակցության համակարգերի համագործակցությանը, առողջ միջանձնային հարաբերությունների ձևավորմանը և տարիքին համապատասխան սեռական կրթությանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հոգեբանների, մանկավարժների, սոցիալական աշխատողների, դեռահասների և երիտասարդների հետ աշխատող մասնագետների, ինչպես նաև սոցիալական և վարքաբանական գիտությունների ոլորտում հետազոտություններ իրականացնող ուսանողների ու մասնագետների համար։

География

Այս ռեֆերատը ներկայացնում է բնական ռեսուրսների և բնական պայմանների գնահատումը՝ որպես տնտեսության զարգացման, տարածքային պլանավորման և բնօգտագործման արդյունավետ կազմակերպման կարևոր հիմք։ Աշխատանքում բացատրվում է, որ բնական ռեսուրսները բնության այն բաղադրիչներն են, որոնք օգտագործվում են մարդու կողմից տնտեսական նպատակներով, իսկ բնական պայմանները այն գործոններն են, որոնք անմիջականորեն չեն սպառվում, բայց ազդում են արտադրության և մարդու կենսագործունեության վրա։ Ներկայացվում են բնական ռեսուրսների հիմնական տեսակները՝ հողային, ջրային, անտառային, օգտակար հանածոներ, կենսաբանական և էներգետիկ ռեսուրսներ, ինչպես նաև դրանց նշանակությունը տարբեր տնտեսական ոլորտներում։ Ռեֆերատում քննարկվում են նաև բնական պայմանների բաղադրիչները՝ կլիմա, ռելիեֆ, հողային ծածկույթ, ջրագրական ցանց և բնական գոտիականություն, որոնք որոշում են տարածքի տնտեսական յուրացման հնարավորությունները։ Բացատրվում է բնական ռեսուրսների գնահատման մեթոդաբանությունը՝ քանակական և որակական գնահատում, տնտեսական արդյունավետության հաշվարկ, ինչպես նաև էկոլոգիական սահմանափակումների հաշվառում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև կայուն զարգացման գաղափարին, որտեղ շեշտվում է բնական ռեսուրսների խնայող օգտագործումը և շրջակա միջավայրի պահպանությունը՝ ապագա սերունդների կարիքները հաշվի առնելով։ Նշվում է, որ ռեսուրսների ոչ ճիշտ օգտագործումը կարող է բերել բնապահպանական խնդիրների, էկոհամակարգերի խաթարման և տնտեսական կորուստների։ Ռեֆերատը կարող է օգտակար լինել աշխարհագրությամբ, տնտեսագիտությամբ և էկոլոգիայով հետաքրքրվող ուսանողների համար, քանի որ այն ներկայացնում է բնական ռեսուրսների և պայմանների գնահատման հիմնական սկզբունքներն ու դրանց նշանակությունը ժամանակակից աշխարհում։