Լեզվաբանական տերմինները «Հանդէս ամսօրեայ»-ում (1887-1900թթ.)

Ինֆորմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է կառավարվող կոնֆիգուրացիայով բազմամեքենայական հաշվողական համալիրների համալիր թեստավորման նախագծման համար նախատեսված գործիքային ծրագրային միջոցների մշակման և կիրառման հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում փոխկապակցված մի քանի հաշվողական մեքենաներից, հանգույցներից և օժանդակ բաղադրիչներից կազմված համակարգերի աշխատունակության ստուգումն է՝ հաշվի առնելով դրանց կառուցվածքի փոփոխման և տարբեր աշխատանքային կոնֆիգուրացիաների ձևավորման հնարավորությունը։ Քննվում են համալիր թեստերի կառուցման սկզբունքները, որոնց միջոցով հնարավոր է ստուգել ոչ միայն առանձին սարքային կամ ծրագրային բաղադրիչների աշխատանքը, այլև դրանց փոխգործակցությունը միասնական հաշվողական միջավայրում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում թեստային սցենարների ավտոմատ ձևավորմանը, համակարգի կոնֆիգուրացիայի նկարագրմանը, ստուգումների հաջորդականության կազմակերպմանը և ստացված արդյունքների վերլուծությանը։ Կառավարվող կոնֆիգուրացիան դիտարկվում է որպես համակարգի կարևոր առանձնահատկություն, քանի որ տարբեր խնդիրների իրականացման ժամանակ կարող են փոփոխվել հաշվողական ռեսուրսների կազմը, հանգույցների միջև կապերը և աշխատանքի կազմակերպման տրամաբանությունը։ Այդ պայմաններում թեստավորման գործիքները պետք է հնարավորություն տան համապատասխանեցնել ստուգումների կառուցվածքը տվյալ պահին գործող կոնֆիգուրացիային։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում թեստային ծրագրերի ստեղծման և կառավարման գործընթացների ավտոմատացումը, որը կարող է նվազեցնել ձեռքով կատարվող գործողությունների ծավալը և ապահովել ստուգումների համակարգված իրականացումը։ Ուսումնասիրվում են սխալների հայտնաբերման, արդյունքների գրանցման և համակարգի տարբեր բաղադրիչների վիճակի գնահատման ընդհանուր մեթոդական մոտեցումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել թեստերի նկարագրման մասնագիտացված ծրագրային միջոցներ, տվյալների կառավարման մոդուլներ և թեստավորման գործընթացի կազմակերպման ալգորիթմներ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև գործիքային համակարգի ընդլայնելիությանը և տարբեր կառուցվածքով հաշվողական համալիրներին հարմարվելու հնարավորությանը։ Նման միջոցների մշակումը կարևոր է բազմամեքենայական համակարգերի հուսալիության գնահատման, տեխնիկական սպասարկման և ծրագրային ու սարքային բաղադրիչների համատեղ աշխատանքի ստուգման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հաշվողական համակարգերի ճարտարապետության, ծրագրային գործիքների նախագծման, ավտոմատացված թեստավորման և համակարգային ախտորոշման մոտեցումները՝ բարդ բազմամեքենայական համալիրների ստուգման գործընթացի արդյունավետ կազմակերպման նպատակով։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է տնտեսական ընկերությունների գործունեության ընթացքում խոշոր և շահագրգռվածության առկայությամբ գործարքների կնքման իրավական կարգավորման, կազմակերպական առանձնահատկությունների և գործնական կիրառության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են նման գործարքների հասկացությունը, իրավական բնույթը, դրանց տարբերակման չափանիշները և ընկերությունների կառավարման համակարգում դրանց նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գործարքների հաստատման ընթացակարգերին, կառավարման մարմինների իրավասություններին, մասնակիցների և բաժնետերերի իրավունքների պաշտպանությանը, ինչպես նաև շահերի բախման հնարավոր իրավիճակների բացահայտման և կանխարգելման մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրվում են խոշոր գործարքների արժեքային և իրավական չափանիշները, շահագրգռված անձանց շրջանակի որոշման առանձնահատկությունները, տեղեկատվության բացահայտման պահանջները և որոշումների ընդունման գործընթացում թափանցիկության ապահովման սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում օրենսդրական կարգավորումների մեկնաբանման, գործարքների վավերականության, սահմանված ընթացակարգերի խախտման իրավական հետևանքների և դատական պաշտպանության հնարավորությունների հետ կապված հարցերին։ Կարևորվում են կորպորատիվ կառավարման արդյունավետության բարձրացումը, ընկերության և նրա մասնակիցների օրինական շահերի հավասարակշռումը, տնտեսական գործունեության իրավական անվտանգության ապահովումը և գործարքների կնքման գործընթացների կատարելագործումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, փաստաբանների, կորպորատիվ կառավարման մասնագետների, ձեռնարկատերերի, ընկերությունների ղեկավարների, իրավագիտության հետազոտողների և ուսանողների համար։

Աշխարհագրություն

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բիոկլիմայական ներուժի ուսումնասիրությանը և գյուղատնտեսության ոլորտում դրա ռացիոնալ ու արդյունավետ օգտագործման հնարավորություններին։ Աշխատության մեջ բիոկլիմայական պայմանները դիտարկվում են որպես գյուղատնտեսական արտադրության կարևոր բնական ռեսուրս՝ հաշվի առնելով ջերմային ռեժիմը, արևային ճառագայթումը, խոնավությունը, տեղումները, օդի և հողի ջերմաստիճանը, ինչպես նաև բույսերի աճի ու զարգացման վրա ազդող այլ կլիմայական գործոններ։ Հեղինակը վերլուծում է Հայաստանի տարածքի բնական և կլիմայական բազմազանությունը՝ առանձնացնելով տարբեր մարզերի և բարձրադիր գոտիների բիոկլիմայական առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը գյուղատնտեսական արտադրության մասնագիտացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մշակաբույսերի կենսաբանական պահանջների և առկա կլիմայական պայմանների համապատասխանության գնահատմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գյուղատնտեսական տարբեր մշակաբույսերի մշակության համար առավել նպաստավոր տարածքները։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև գյուղատնտեսության արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները՝ բնական ռեսուրսների նպատակային օգտագործման, մշակաբույսերի ճիշտ տարածքային տեղաբաշխման, ագրոտեխնիկական միջոցառումների կատարելագործման և արտադրական գործընթացների գիտականորեն հիմնավորված կազմակերպման միջոցով։ Կարևոր տեղ է հատկացվում կլիմայական ռիսկերի և անբարենպաստ եղանակային երևույթների ազդեցությանը, ինչպես նաև դրանց նկատմամբ գյուղատնտեսական արտադրության հարմարվողականության բարձրացման ուղիներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու բիոկլիմայական ներուժի օգտագործման արդյունավետությունը և մշակելու այնպիսի մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել բերքատվության բարձրացմանը, արտադրական ռեսուրսների խնայողությանը և գյուղատնտեսության կայուն զարգացմանը։ Գրքում ներկայացված դիտարկումները կարող են օգտակար լինել նաև կլիմայի փոփոխության պայմաններում գյուղատնտեսության զարգացման ռազմավարությունների մշակման համար՝ հաշվի առնելով Հայաստանի տարբեր բնական-աշխարհագրական գոտիների առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել գյուղատնտեսության, աշխարհագրության, ագրոկլիմատոլոգիայի, բնապահպանության և հողագիտության մասնագետներին, հետազոտողներին, ուսանողներին և գյուղատնտեսական ոլորտի ներկայացուցիչներին, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր ուսումնասիրում են Հայաստանի բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և գյուղատնտեսության կայուն զարգացման խնդիրները։

Քիմիա

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է N-ալկիլպիրիմիդինիլ-2-քացախաթթվի ածանցյալների վերակառուցման (ռեցիկլիզացիայի) ռեակցիաների ուսումնասիրությանը՝ ազոտ պարունակող նուկլեոֆիլների ազդեցության պայմաններում։ Հետազոտության ընթացքում վերլուծվում են ռեակցիաների մեխանիզմները, կառուցվածքային փոխակերպումների օրինաչափությունները, տարբեր նուկլեոֆիլների ազդեցությունը վերջնական միացությունների ձևավորման վրա, ինչպես նաև ռեակցիոն պայմանների դերը գործընթացի արդյունավետության և ընտրողականության ապահովման գործում։ Աշխատությունում ներկայացվում են նոր հետերոցիկլիկ միացությունների սինթեզի եղանակները, դրանց կառուցվածքի հաստատման համար կիրառված ժամանակակից ֆիզիկաքիմիական և սպեկտրոսկոպիական մեթոդները, ինչպես նաև ստացված արդյունքների տեսական հիմնավորումները։ Ուսումնասիրությունն ունի կարևոր նշանակություն օրգանական և բժշկական քիմիայի զարգացման, կենսաբանական ակտիվությամբ օժտված նոր միացությունների ստացման և դեղագործական հետազոտությունների համար։ Գիրքը նախատեսված է օրգանական քիմիայի, հետերոցիկլիկ միացությունների քիմիայի, դեղագործական քիմիայի ոլորտների գիտաշխատողների, ասպիրանտների, դասախոսների, ուսանողների և համապատասխան մասնագիտություններով զբաղվող մասնագետների համար։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի բնակիչների առողջական վիճակի, ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների և պաթոֆիզիոլոգիական փոփոխությունների գնահատմանը, որոնք մասնակցել են Չեռնոբիլի ատոմակայանի վթարի հետևանքների վերացման աշխատանքներին։ Ուսումնասիրության հիմքում ճառագայթային ազդեցության պայմաններում մարդու օրգանիզմում առաջացող հնարավոր փոփոխությունների բացահայտումն ու դրանց բժշկական գնահատումն է։ Չեռնոբիլի վթարի հետևանքների վերացման աշխատանքներին մասնակցած անձինք ենթարկվել են տարբեր բնույթի մասնագիտական և շրջակա միջավայրի գործոնների ազդեցության, ինչի պատճառով նրանց առողջության երկարաժամկետ դիտարկումը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես կլինիկական, այնպես էլ կանխարգելիչ բժշկության տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է ներառել օրգանիզմի տարբեր ֆունկցիոնալ համակարգերի վիճակի ուսումնասիրություն՝ ուշադրություն դարձնելով արյան շրջանառությանը, նյարդային համակարգին, իմունային և արյունաստեղծ համակարգերին, նյութափոխանակության գործընթացներին և ընդհանուր ֆիզիոլոգիական ցուցանիշներին։ Միաժամանակ պաթոֆիզիոլոգիական փոփոխությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն շեղումները, որոնք կարող են կապված լինել նախկին ճառագայթային և այլ վնասակար ազդեցությունների հետ, ինչպես նաև գնահատելու դրանց արտահայտվածությունն ու հնարավոր երկարատև հետևանքները։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև տարբեր բժշկական ցուցանիշների համադրումը և դրանց դինամիկայի գնահատումը՝ առողջական վիճակի փոփոխությունների առավել ամբողջական պատկեր ստանալու նպատակով։ Այսպիսի ուսումնասիրությունները կարևոր են հատկապես այն պատճառով, որ ճառագայթային ազդեցության հետևանքները միշտ չէ, որ սահմանափակվում են անմիջական ժամանակահատվածով և կարող են պահանջել երկարաժամկետ բժշկական հսկողություն։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կապված է ռիսկային խմբերի առողջական վիճակի գնահատման, հետագա բժշկական դիտարկման կազմակերպման, հնարավոր բարդությունների վաղ հայտնաբերման և կանխարգելիչ միջոցառումների մշակման հետ։ Այն կարող է հետաքրքրել ճառագայթային բժշկության, ֆիզիոլոգիայի, պաթոֆիզիոլոգիայի, հիգիենայի և աղետների բժշկության մասնագետներին, ինչպես նաև բժշկական բուհերի ուսանողներին և հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարևոր է Չեռնոբիլի վթարի հետևանքների վերացման աշխատանքներին մասնակցած Հայաստանի բնակիչների առողջության երկարաժամկետ գնահատման և ճառագայթային ազդեցության հնարավոր կենսաբանական հետևանքների գիտական ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Այլ առարկաներ

Մեղվաբուծության և գյուղատնտեսական կենսաբանության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է միկրոնուկլեուսներից առավել արդյունավետ տարբերակի ընտրության կենսաբանական հիմնավորմանը և դրա կիրառմանը մեղուների մայրաբուծական տնտեսությունում։ Քննության են առնվում տարբեր կառուցվածք և կազմակերպման առանձնահատկություններ ունեցող միկրոնուկլեուսներում մեղվաընտանիքների կենսագործունեության, զարգացման և պահպանման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մեղվամայրերի աճեցման, բեղմնավորման և հետագա օգտագործման համար անհրաժեշտ կենսաբանական ու տեխնոլոգիական գործոններին։ Վերլուծվում են միկրոնուկլեուսների կառուցվածքային առանձնահատկությունների, մեղուների քանակի, կերային ապահովվածության և պահպանման պայմանների ազդեցությունները մայրաբուծության արդյունավետության վրա։ Քննարկվում են տարբեր տարբերակների համեմատական գնահատման և արտադրական պայմաններում առավել նպատակահարմար միկրոնուկլեուսի ընտրության սկզբունքները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հիմնավորելու մայրաբուծական գործընթացների կազմակերպման արդյունավետ մոտեցումները, նպաստելու կենսունակ մեղվամայրերի ստացմանը և մեղվաբուծական տնտեսությունների արտադրողականության բարձրացմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մեղվաբուծության, գյուղատնտեսական կենդանաբանության, սելեկցիայի և մայրաբուծության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։