Տնտեսական ընկերությունների կողմից խոշոր և շահագրգռվածությամբ գործարքների կնքման առանձնահատկությունները

Lեզվաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է հայերենում կրկնասեռության երևույթի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրա քերականական, իմաստային և գործառական առանձնահատկությունները։ Գրքում վերլուծվում են այն բայերը և լեզվական միավորները, որոնք կարող են գործածվել տարբեր սեռային նշանակություններով, ուսումնասիրվում են դրանց կիրառության պայմանները, իմաստային փոփոխությունները և կապը նախադասության կառուցվածքի հետ։ Հեղինակը ներկայացնում է հայերենի սեռային համակարգի առանձնահատկությունները, համեմատում կրկնասեռության դրսևորումները այլ քերականական երևույթների հետ և անդրադառնում լեզվի պատմական զարգացման ընթացքում դրանց ձևավորմանը։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև կրկնասեռ բայերի դասակարգման, գործածության օրինաչափությունների և լեզվական նորմավորման հարցերը՝ հիմնվելով տեսական ու գործնական լեզվաբանական նյութի վրա։ Գիրքը նախատեսված է հայագետների, լեզվաբանների, հայոց լեզվի ուսուցիչների, դասախոսների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են հայերենի քերականական կառուցվածքով, բայական համակարգով և լեզվական երևույթների ուսումնասիրությամբ։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է մաթեմատիկական անալիզի և հարմոնիկ անալիզի հիմնարար խնդիրներից մեկին՝ երկու փոփոխականի ֆունկցիաների կրկնակի Ֆուրիեի շարքերի զուգամիտության պայմանների և առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում պարբերական ֆունկցիաների ներկայացումն է երկու ինդեքսով դասավորված եռանկյունաչափական համակարգերի միջոցով և այն հարցը, թե ինչ պայմաններում համապատասխան մասնակի գումարները մոտենում են սկզբնական ֆունկցիային։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում միաչափ Ֆուրիեի շարքերի տեսությունից կրկնակի շարքերին անցնելու ընթացքում առաջացող նոր խնդիրներին, քանի որ երկու ինդեքսի առկայությունը հնարավորություն է տալիս մասնակի գումարները սահմանել և սահմանին մոտեցնել տարբեր եղանակներով։ Քննվում են ուղղանկյուն, քառակուսային և այլ տիպի մասնակի գումարների վարքը, ինչպես նաև դրանց զուգամիտության կախվածությունը ֆունկցիայի հարթությունից, ինտեգրելիությունից և տեղային հատկություններից։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կետային, գրեթե ամենուր և նորմային իմաստով զուգամիտության տարբեր ձևերի ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանցից յուրաքանչյուրն արտահայտում է Ֆուրիեի ներկայացման և սկզբնական ֆունկցիայի միջև համապատասխանության տարբեր մակարդակ։ Դիտարկվում են նաև բացարձակ և պայմանական զուգամիտության հարցերը, կրկնակի շարքերի գումարման կարգի նշանակությունը և սահմանային անցումների հետ կապված առանձնահատկությունները։ Հետազոտության մեջ էական դեր ունեն Ֆուրիեի գործակիցների վարքի գնահատականները, որոնք արտացոլում են ֆունկցիայի կառուցվածքային հատկությունները և կարող են օգտագործվել շարքի զուգամիտության չափանիշների ձևակերպման համար։ Անդրադարձ է կատարվում մասնակի գումարների համապատասխան միջուկներին և ինտեգրալ ներկայացումներին, որոնց միջոցով հնարավոր է վերլուծել մոտարկման գործընթացի բնույթը։ Առանձին նշանակություն ունի այն դեպքերի ուսումնասիրությունը, երբ սովորական զուգամիտությունը դժվար է ապահովել և անհրաժեշտ է կիրառել ընդհանրացված գումարման մեթոդներ։ Կրկնակի Ֆուրիեի շարքերի տեսությունը դիտարկվում է նաև որպես բազմաչափ հարմոնիկ անալիզի կարևոր բաղադրիչ, որն ունի կապեր ֆունկցիաների տեսության, մոտարկումների տեսության և մասնակի ածանցյալներով հավասարումների հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է իրական և հարմոնիկ անալիզի մեթոդները՝ նպատակ ունենալով պարզաբանել երկու փոփոխականի ֆունկցիաների Ֆուրիեի ներկայացումների զուգամիտության օրինաչափությունները և դրանց կախվածությունը ուսումնասիրվող ֆունկցիաների հատկություններից։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի գյուղական բնակավայրերի տարածական կազմակերպման, տեղաբաշխման և զարգացման առանձնահատկությունների աշխարհագրական ուսումնասիրությանը՝ երկրի լեռնային ռելիեֆի և բնական պայմանների ազդեցության համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում գյուղական բնակավայրերի ձևավորման և տարածքային բաշխման օրինաչափությունները, բնակավայրերի բարձրադիր դիրքը, ռելիեֆի մասնատվածությունը, կլիմայական պայմանները, ջրային ու հողային ռեսուրսների հասանելիությունը և դրանց ազդեցությունը բնակչության տեղաբաշխման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր բարձրաչափական գոտիներում գյուղական բնակավայրերի խտության, մեծության, բնակչության թվաքանակի և տնտեսական մասնագիտացման տարբերություններին։ Վերլուծվում է բնական միջավայրի և գյուղատնտեսական գործունեության փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև տրանսպորտային հասանելիության, ճանապարհային ցանցի, մարզային ու քաղաքային կենտրոններից հեռավորության և սոցիալական ենթակառուցվածքների ազդեցությունը գյուղական բնակավայրերի կենսունակության վրա։ Քննության են առնվում բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները, ներքին և արտաքին միգրացիան, ժողովրդագրական կառուցվածքը, բնակչության ծերացումը և աշխատանքային ռեսուրսների տեղաբաշխումը՝ որպես գյուղական տարաբնակեցման համակարգի զարգացման վրա ազդող կարևոր գործոններ։ Կարևորվում են սահմանամերձ, բարձրադիր և դժվարամատչելի բնակավայրերի առանձնահատուկ խնդիրները, որտեղ բնական ու սոցիալ-տնտեսական սահմանափակումները կարող են ավելի ուժեղ ազդեցություն ունենալ բնակչության պահպանման և տնտեսական գործունեության կազմակերպման վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև գյուղական բնակավայրերի միջև տարածական կապերը, դրանց փոխհարաբերությունները քաղաքային կենտրոնների հետ և բնակավայրերի տարբեր գործառույթների ձևավորման օրինաչափությունները։ Անդրադարձ է կատարվում գյուղական տարածքների անհամաչափ զարգացման, ենթակառուցվածքների հասանելիության և բնակչության տարածքային կենտրոնացման խնդիրներին։ Աշխատանքը կարևորում է աշխարհագրական և տարածական վերլուծության մեթոդների կիրառումը՝ գյուղական տարաբնակեցման կառուցվածքի գնահատման, զարգացման միտումների բացահայտման և տարածքային տարբերությունների համակարգման նպատակով։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել գյուղական բնակավայրերի զարգացման քաղաքականության, տարածքային պլանավորման և ենթակառուցվածքների տեղաբաշխման առավել հիմնավորված մոտեցումների ձևավորմանը՝ հաշվի առնելով Հայաստանի լեռնային բնական միջավայրի առանձնահատկությունները։

Բժշկություն

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է երիկամների քրոնիկ հիվանդությամբ տառապող հիվանդների կյանքի որակի գնահատմանը և այն ազդող գործոնների վերլուծությանը՝ կենտրոնանալով հեմոդիալիզային թերապիայի ընթացքի վրա։ Աշխատությունը վերլուծում է ֆիզիկական, հոգեբանական և սոցիալական առողջության ցուցանիշները, ցավի ու հոգնածության մակարդակները, աշխատանքային և ընտանեկան գործունեության սահմանափակումները, ինչպես նաև թերապիայի տևողության և հաճախակիության ազդեցությունը հիվանդների հոգեբանական վիճակի և կյանքի որակի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հոգեբանական աջակցության, սոցիալական միջավայրի, ֆինանսական և կրթական գործոնների դերին, որոնք կարող են բարելավել կամ խոչընդոտել հիվանդների համապարփակ բարեկեցությունը։ Ուսումնասիրությունը ներառում է կլինիկական, հոգեբանական և սոցիոլոգիական մեթոդների համադրություն՝ հնարավորություն տալով պարզել կյանքի որակի բարելավման հնարավոր ուղիները և հեմոդիալիզային թերապիայի գործընթացի արդյունավետության բարձրացման հնարավոր մեթոդները։ Աշխատությունը կարևոր է նեֆրոլոգների, կլինիկական հոգեբանների և առողջապահության ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով քրոնիկ երիկամային հիվանդների բուժման և կյանքի որակի բարելավման ռազմավարությունների մշակմանը։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է անցումային շրջանի տնտեսության պետական կարգավորման ծրագրանպատակային մոտեցման ուսումնասիրությանը՝ շեշտադրելով տնտեսական վերափոխումների պայմաններում պետական կառավարման, նպատակների սահմանման, ծրագրերի մշակման և դրանց իրականացման փոխկապակցվածությունը։ Աշխատանքը վերաբերում է հատկապես այն տնտեսություններին, որոնք կենտրոնացված կամ վարչահրամայական համակարգից անցնում են շուկայական հարաբերությունների, ինչի ընթացքում անհրաժեշտ է միաժամանակ ապահովել տնտեսական կայունություն, կառուցվածքային փոփոխություններ, արտադրության վերականգնում, սեփականության հարաբերությունների վերափոխում և սոցիալական խնդիրների կառավարում։ Այս աշխատությունը Վ. Հ. Թորոսյանի դոկտորական ատենախոսությունն է, որը ներկայացվել է Երևանի պետական ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտում 1997 թվականին՝ տնտեսագիտության երկու մասնագիտություններով՝ Ը.00.02 և Ը.00.08։ Հետազոտության հիմքում ծրագրանպատակային կառավարման գաղափարն է, որի համաձայն՝ անցումային տնտեսության առանձին խնդիրները պետք է դիտարկվեն ոչ թե մեկուսացված միջոցառումների, այլ փոխկապակցված նպատակների, խնդիրների, միջոցների և ակնկալվող արդյունքների համակարգի շրջանակում։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տնտեսական քաղաքականության ընդհանուր նպատակները վերածել կոնկրետ ծրագրերի՝ սահմանելով դրանց իրականացման փուլերը, անհրաժեշտ ռեսուրսները, պատասխանատու կառույցները և գնահատման չափանիշները։ Անցումային տնտեսության պայմաններում նման մոտեցումը հատկապես կարևոր է, քանի որ տնտեսական համակարգի փոփոխությունը ներառում է բազմաթիվ փոխկապակցված գործընթացներ՝ սեփականաշնորհում, շուկաների ձևավորում, մրցակցային միջավայրի ստեղծում, ֆինանսական համակարգի վերակազմավորում, գնագոյացման ազատականացում, պետական ձեռնարկությունների վերափոխում և սոցիալական պաշտպանության մեխանիզմների ձևավորում։ Աշխատության մեջ կարող է վերլուծվել նաև այն հարցը, թե ինչպես պետք է համադրվեն շուկայական ինքնակարգավորման մեխանիզմները և պետական միջամտությունը։ Անցումային փուլում շուկայի ինստիտուտները դեռևս լիարժեք ձևավորված չեն, ինչի հետևանքով պետությունը կարող է ունենալ կարևոր դեր մակրոտնտեսական կայունության պահպանման, առաջնահերթ ոլորտների զարգացման, ենթակառուցվածքների ձևավորման և սոցիալական հետևանքների մեղմացման գործում։ Միևնույն ժամանակ պետական միջամտությունը պետք է ունենա հստակ նպատակներ և չափելի արդյունքներ, որպեսզի չվերածվի տնտեսության վարչական կառավարման վերականգնման։ Ծրագրանպատակային հայեցակետը հենց այս հակասության կառավարման գործիքներից մեկն է՝ պետական քաղաքականությունը կապելով հստակ ձևակերպված նպատակների և դրանց հասնելու համար նախատեսված միջոցառումների հետ։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել տնտեսական զարգացման առաջնահերթությունների որոշումը։ Անցումային տնտեսությունում բոլոր խնդիրները միաժամանակ լուծելն իրատեսական չէ, քանի որ ֆինանսական, նյութական և մարդկային ռեսուրսները սահմանափակ են։ Հետևաբար անհրաժեշտ է առանձնացնել այն ուղղությունները, որոնց զարգացումը կարող է առավել մեծ ազդեցություն ունենալ ամբողջ տնտեսության վրա։ Այդպիսիք կարող են լինել արդյունաբերության վերականգնումը, ներդրումների խթանումը, արտահանման ընդլայնումը, զբաղվածության պահպանումը, ֆինանսական համակարգի կայունացումը, փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացումը և տեխնոլոգիական արդիականացումը։ Ծրագրերի արդյունավետության գնահատման համար կարող են կիրառվել տնտեսական աճի, արտադրողականության, զբաղվածության, ներդրումների, եկամուտների, արտահանման և այլ ցուցանիշներ։ Կարևոր է ոչ միայն ծրագիր ունենալը, այլև դրա իրականացման արդյունքների մշտադիտարկումը և անհրաժեշտության դեպքում ծրագրային միջոցառումների վերանայումը։ Աշխատանքի գաղափարական հիմքը հատկապես արդիական է Հայաստանի 1990-ականների տնտեսական վերափոխումների համատեքստում։ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Հայաստանի տնտեսությունը բախվեց արտադրական կապերի խզման, տնտեսական անկման, գործազրկության, գնաճի, ֆինանսական սահմանափակումների և կառուցվածքային վերափոխումների խնդիրներին։ Այդ պայմաններում պետական տնտեսական քաղաքականության համար առանցքային էր ոչ միայն շուկայական ինստիտուտների ստեղծումը, այլև տնտեսության վերականգնման և զարգացման նպատակների համակարգված ձևակերպումը։ Հետազոտության ծրագրանպատակային մոտեցումը կարող է դիտարկվել հենց այսպիսի բարդ և բազմաշերտ միջավայրում պետական կարգավորման արդյունավետության բարձրացման տեսական ու մեթոդաբանական գործիք։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կապված է տնտեսական քաղաքականության ծրագրավորման կատարելագործման հետ։ Դրա մոտեցումները կարող են օգտագործվել պետական նպատակային ծրագրերի ձևավորման, առաջնահերթությունների ընտրության, ռեսուրսների բաշխման, ծրագրերի փոխկապակցման և դրանց արդյունքների գնահատման համար։ Ժամանակակից Հայաստանի տնտեսական քաղաքականության մեջ նույնպես կիրառվում են նպատակային ծրագրեր՝ օրինակ արտադրողականության բարձրացմանն ու բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների ներգրավմանը ուղղված ծրագրեր, ինչը ցույց է տալիս ծրագրային գործիքների շարունակական կիրառությունը պետական տնտեսական քաղաքականության մեջ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը անցումային տնտեսության կարգավորումը դիտարկում է որպես նպատակների, խնդիրների, ռեսուրսների և միջոցառումների փոխկապակցված համակարգ, որտեղ պետության հիմնական խնդիրներից է տնտեսական վերափոխումների ուղղությունների հստակեցումը, առաջնահերթությունների ընտրությունը և դրանց իրականացման արդյունավետ մեխանիզմների ձևավորումը։ Ծրագրանպատակային հայեցակետի միջոցով առաջարկվում է անցումային շրջանի բարդ տնտեսական գործընթացները համակարգել այնպես, որ պետական միջամտությունը լինի նպատակային, հիմնավորված և արդյունքահեն՝ նպաստելով տնտեսության կայունացմանը, կառուցվածքային վերափոխմանը և երկարաժամկետ զարգացման հիմքերի ձևավորմանը։

Այլ առարկաներ

Այս նյութը «Հիշարժան տարեթվերի օրացույց 1956» բնույթի տեղեկատու-մատենագիտական հրատարակություն է, որի նպատակն է համակարգված ներկայացնել 1956 թվականին համաշխարհային և տեղական պատմության մեջ կարևոր տեղ զբաղեցնող տարեթվերն ու իրադարձությունները։ Այն ծառայում է որպես տեղեկատու աղբյուր գրադարանների, կրթական հաստատությունների և հետազոտողների համար՝ նպաստելով պատմական հիշողության պահպանմանը և հասարակական-քաղաքական գործընթացների ժամանակագրական ընկալմանը։ Օրացույցում ընդգրկված են տարբեր բնույթի հիշարժան իրադարձություններ՝ պետական, քաղաքական, գիտական, մշակութային և հասարակական ոլորտներից, ինչպես նաև նշանավոր անձանց հոբելյաններ և պատմական նշանակություն ունեցող տարեթվեր։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն իրադարձություններին, որոնք ազդեցություն են ունեցել միջազգային հարաբերությունների զարգացման, գիտության առաջընթացի և մշակութային կյանքի վրա՝ արտացոլելով ժամանակաշրջանի ընդհանուր պատմական տրամաբանությունը։