Ֆիզկուլտուրային սպորտային շարժումը Հայաստանում շուկայական հարաբերությունների անցման պայմաններում

Медицина

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է պարբերական հիվանդության ժամանակ էնդոթել-կախյալ վազոդիլատացիայի, քնային զարկերակների կառուցվածքային փոփոխությունների և արյան լիպիդային պրոֆիլի ցուցանիշների կլինիկական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են անոթային էնդոթելի ֆունկցիոնալ վիճակը, աթերոսկլերոտիկ փոփոխությունների վաղ նշանները և լիպիդային փոխանակության առանձնահատկությունները՝ գնահատելով դրանց փոխկապակցվածությունը հիվանդության ընթացքի և սրտանոթային բարդությունների զարգացման ռիսկի հետ։ Հեղինակը ներկայացնում է կլինիկական և գործիքային հետազոտությունների արդյունքներ, ուսումնասիրում է անոթների կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների ախտորոշիչ արժեքը, ինչպես նաև արյան կենսաքիմիական ցուցանիշների կիրառելիությունը հիվանդության վաղ հայտնաբերման, ընթացքի գնահատման և բուժման արդյունավետության վերահսկման նպատակով։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև քրոնիկական բորբոքման ազդեցությունը անոթային համակարգի վրա, սրտանոթային ռիսկերի կանխարգելման հնարավորությունները և ժամանակակից ախտորոշիչ մոտեցումների նշանակությունը պարբերական հիվանդությամբ տառապող պացիենտների համալիր վարման գործընթացում։ Գիրքը նախատեսված է սրտաբանների, ռևմատոլոգների, թերապևտների, կլինիկական լաբորատոր ախտորոշման մասնագետների, բժշկական հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և առողջապահության ոլորտի այլ մասնագետների համար։

Математика

Մաթեմատիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է տեղային պայմաններով գրաֆների ներկման խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գրաֆի գագաթներին կամ կողերին գույների վերագրման տարբեր եղանակները և այն սահմանափակումները, որոնք սահմանվում են գրաֆի առանձին տարրերի կամ դրանց շրջակայքերի համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն պայմաններին, որոնց դեպքում հարակից կամ որոշակի տեղային կառուցվածքով կապված տարրերը պետք է ստանան տարբեր գույներ կամ բավարարեն նախապես սահմանված ներկման պահանջներին։ Վերլուծվում են համապատասխան քրոմատիկ պարամետրերը, թույլատրելի ներկումների գոյության պայմանները և անհրաժեշտ գույների քանակի գնահատման խնդիրները։ Քննարկվում են տարբեր դասերի գրաֆների համար տեղային սահմանափակումների ազդեցությունը ներկման հնարավորությունների վրա, ինչպես նաև համապատասխան խնդիրների լուծման կոմբինատորային և ալգորիթմական մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է գրաֆների ներկման դասական խնդիրների ընդհանրացմանը և տեղային կառուցվածքային պայմանների ու ամբողջ գրաֆի հատկությունների միջև կապերի բացահայտմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գրաֆների տեսության, դիսկրետ մաթեմատիկայի, կոմբինատորիկայի և ալգորիթմների տեսության ոլորտների հետազոտողների ու մասնագետների համար։

Литература

Այս ժողովածուն ներկայացնում է Միքայել Նալբանդյանի ստեղծագործությունները՝ ընդգրկելով նրա բանաստեղծությունները, հրապարակախոսական հոդվածները և փիլիսոփայական-հասարակական գրությունները։ Նրա գործերում արտացոլվում են ազգային ազատագրության, լուսավորության և սոցիալական արդարության գաղափարները։ Նալբանդյանը կարևոր դեր է խաղացել XIX դարի հայ հասարակական մտքի զարգացման մեջ՝ հանդես գալով որպես առաջադեմ մտածող և քննադատական խոսքի ներկայացուցիչ։ Նրա հրապարակախոսությունը ուղղված է եղել ժամանակի սոցիալական խնդիրների բացահայտմանը և ազգային ինքնագիտակցության բարձրացմանը։ Այս ընտրանին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալ նրա գաղափարական աշխարհին և գնահատել նրա ներդրումը հայ հասարակական մտքի և գրականության պատմության մեջ։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է ՋՋԷՌ-440 տիպի միջուկային ռեակտորների նեյտրոնաֆիզիկական բնութագրերի ուսումնասիրությանը եռաչափ տիրույթում՝ նպատակ ունենալով առավել ամբողջական պատկերացում կազմել ռեակտորի ակտիվ գոտում նեյտրոնային դաշտի տարածական բաշխման և դրա փոփոխության օրինաչափությունների մասին։ Հետազոտության հիմքում ռեակտորի ակտիվ գոտու նեյտրոնային գործընթացների մաթեմատիկական և հաշվարկային նկարագրությունն է, որը հնարավորություն է տալիս գնահատել էներգիայի անջատման, նեյտրոնային հոսքի և ռեակտիվության տարածական բաշխումները։ Եռաչափ մոտեցումը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ ակտիվ գոտու իրական կառուցվածքը և դրա տարբեր բաղադրիչների փոխազդեցությունը չեն սահմանափակվում միայն մեկ կամ երկու տարածական ուղղություններով։ Աշխատությունում կարող են ուսումնասիրվել ակտիվ գոտու երկրաչափական կառուցվածքը, վառելիքային հավաքների և այլ կառուցվածքային տարրերի փոխդասավորությունը, նյութերի նեյտրոնաֆիզիկական հատկությունները և դրանց ազդեցությունը ռեակտորի ընդհանուր բնութագրերի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նեյտրոնների տարածման և փոխազդեցության գործընթացների մոդելավորմանը, ինչպես նաև տարբեր էներգետիկ խմբերում նեյտրոնային դաշտի ձևավորմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է ռեակտորի ակտիվ գոտում էներգիայի անջատման տարածական անհամասեռությունների բացահայտումը, քանի որ դրանց ճիշտ գնահատումը նշանակություն ունի ռեակտորի շահագործման ռեժիմների և անվտանգության բնութագրերի վերլուծության համար։ Քննության են առնվում նաև ռեակտիվության փոփոխությունները, նեյտրոնային բազմացման գործակիցը և այլ նեյտրոնաֆիզիկական պարամետրեր՝ տարբեր հաշվարկային պայմաններում։ Եռաչափ մոդելավորումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու այնպիսի ազդեցություններ, որոնք կարող են չարտացոլվել պարզեցված երկչափ կամ մեկչափ մոտեցումներում, և այդպիսով բարձրացնել հաշվարկային արդյունքների համապատասխանությունը ռեակտորի իրական ֆիզիկական կառուցվածքին։ Աշխատության շրջանակում կարևոր նշանակություն ունի հաշվարկային մոդելի կառուցումը, դրա մաթեմատիկական նկարագրությունը և համապատասխան նեյտրոնաֆիզիկական խնդիրների թվային լուծումը։ Կարող են կիրառվել ռեակտորային ֆիզիկայի մաթեմատիկական մոդելներ և համակարգչային հաշվարկային մեթոդներ՝ ակտիվ գոտու տարբեր հատվածներում նեյտրոնային բնութագրերի ստացման և համեմատական վերլուծության համար։ Հետազոտության արդյունքների հիման վրա հնարավոր է գնահատել հաշվարկային մոտեցումների ճշգրտությունը, հայտնաբերել ակտիվ գոտու առավել նշանակալի տարածական առանձնահատկությունները և ուսումնասիրել տարբեր գործոնների ազդեցությունը ռեակտորի նեյտրոնային վիճակի վրա։ Աշխատությունը կարևոր է նաև ռեակտորի շահագործման և անվտանգության վերլուծության տեսանկյունից, քանի որ նեյտրոնային դաշտի և էներգիայի անջատման բաշխման ճիշտ գնահատումը միջուկային ռեակտորի ֆիզիկական վիճակի բնութագրման կարևոր բաղադրիչ է։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել միջուկային ֆիզիկոսներին, ռեակտորային ֆիզիկայի և միջուկային էներգետիկայի մասնագետներին, մաթեմատիկական մոդելավորմամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և ասպիրանտներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ՋՋԷՌ-440 ռեակտորի նեյտրոնաֆիզիկական վարքը դիտարկում է եռաչափ հաշվարկային միջավայրում՝ նպատակ ունենալով ավելի ճշգրիտ ուսումնասիրել ակտիվ գոտու նեյտրոնային դաշտը, էներգիայի անջատման տարածական բաշխումը և հիմնական նեյտրոնաֆիզիկական պարամետրերը՝ նպաստելով ռեակտորի ֆիզիկական բնութագրերի առավել ամբողջական վերլուծությանը։

Социология

Տնտեսագիտական, սոցիոլոգիական և գենդերային հետազոտությունների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում (ԼՂՀ) զբաղվածության գենդերային հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ համապատասխան պատմական ժամանակաշրջանի սոցիալ-տնտեսական և ժողովրդագրական պայմանների համատեքստում։ Քննության են առնվում աշխատաշուկայում կանանց և տղամարդկանց մասնակցության առանձնահատկությունները, զբաղվածության կառուցվածքը և աշխատանքային հնարավորությունների բաշխման վրա ազդող գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տնտեսական գործունեության տարբեր ոլորտներում կանանց և տղամարդկանց ներկայացվածությանը, մասնագիտական զբաղվածությանը, աշխատավարձերի հնարավոր տարբերություններին և կարիերայի առաջխաղացման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են գենդերային անհավասարության սոցիալ-տնտեսական պատճառները, կրթական մակարդակի, մասնագիտական պատրաստվածության և ընտանեկան պարտականությունների ազդեցությունը զբաղվածության վրա։ Քննարկվում են գործազրկության, աշխատանքային ռեսուրսների օգտագործման, աշխատաշուկայի կառուցվածքային անհամաչափությունների և աշխատանքային իրավունքների ապահովման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել քաղաքային և գյուղական բնակավայրերում զբաղվածության գենդերային տարբերությունները, ինչպես նաև տնտեսական ակտիվության վրա ժողովրդագրական և միգրացիոն գործընթացների ազդեցությունը։ Անդրադարձ է կատարվում կանանց տնտեսական մասնակցության խթանման, մասնագիտական կրթության հասանելիության, ձեռնարկատիրական գործունեության զարգացման և աշխատանքի ու ընտանեկան կյանքի համատեղման հնարավորություններին։ Կարևորվում է վիճակագրական տվյալների, սոցիոլոգիական հարցումների և համեմատական վերլուծության մեթոդների կիրառումը զբաղվածության գենդերային առանձնահատկությունների գնահատման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանի աշխատաշուկայի սոցիալական կառուցվածքի առավել ամբողջական լուսաբանմանը և զբաղվածության քաղաքականության գենդերային բաղադրիչի գնահատմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել աշխատանքի տնտեսագիտության, սոցիոլոգիայի, գենդերային ուսումնասիրությունների, ժողովրդագրության և տարածաշրջանային սոցիալ-տնտեսական զարգացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է բանկային համակարգի գործունեության բարելավման տեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Հետազոտության շրջանակում բանկային համակարգը դիտարկվում է որպես երկրի ֆինանսական համակարգի առանցքային բաղադրիչ, որն էական դեր ունի տնտեսության ֆինանսավորման, խնայողությունների ներգրավման, վարկավորման ընդլայնման, վճարային շրջանառության կազմակերպման և տնտեսական աճի ապահովման գործընթացներում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են բանկային համակարգի էությունը, կառուցվածքը, գործառույթներն ու գործունեության կազմակերպման հիմնական սկզբունքները, ինչպես նաև բանկերի և ֆինանսական շուկայի մյուս մասնակիցների փոխհարաբերությունների առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանկային համակարգի արդյունավետության գնահատման տեսական մոտեցումներին և այն գործոններին, որոնք պայմանավորում են բանկերի ֆինանսական կայունությունը, իրացվելիությունը, շահութաբերությունը և մրցունակությունը։ Ուսումնասիրվում են բանկային գործունեության կարգավորման և վերահսկողության մեխանիզմները, ռիսկերի կառավարման նշանակությունը, կապիտալի բավարարության և իրացվելիության ապահովման խնդիրները, ինչպես նաև բանկային համակարգի կայունության վրա մակրոտնտեսական միջավայրի ազդեցությունը։ ՀՀ օրինակով վերլուծության կարևոր ուղղություններից են բանկային ծառայությունների զարգացման առանձնահատկությունները, վարկավորման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները, թվայնացման և ֆինանսական նորարարությունների ազդեցությունը, հաճախորդների համար ծառայությունների հասանելիության ընդլայնումը և բանկային հատվածում մրցակցության զարգացման անհրաժեշտությունը։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է բանկային համակարգի գործունեության ընթացքում առաջացող խնդիրներին, այդ թվում՝ վարկային, շուկայական, գործառնական և այլ ֆինանսական ռիսկերին, դրանց կանխարգելման ու կառավարման տեսական և գործնական մոտեցումներին։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է բանկերի գործունեության և տնտեսության իրական հատվածի փոխկապակցվածությունը, քանի որ արդյունավետ բանկային համակարգը պետք է ոչ միայն պահպանել ֆինանսական կայունությունը, այլև նպաստել ներդրումների, ձեռնարկատիրական գործունեության և տնտեսական ակտիվության ֆինանսավորմանը։ Աշխատության հիմնական ուղղություններից է բանկային համակարգի կատարելագործման հնարավորությունների տեսական հիմնավորումը՝ հաշվի առնելով ՀՀ ֆինանսական շուկայի առանձնահատկությունները, տեխնոլոգիական զարգացման միտումները, հաճախորդների վարքագծի փոփոխությունները և ժամանակակից բանկային ծառայությունների նկատմամբ աճող պահանջարկը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության և ֆինանսների ոլորտի ուսանողների, հետազոտողների, բանկային համակարգի մասնագետների և ՀՀ ֆինանսական հատվածի զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։