Գոթական արվեստ

Культура

Այս թեման վերաբերում է ռուսական գրական և մշակութային ազդեցության դերին ժամանակակից հայ գրականության ձևավորման և զարգացման գործընթացներում՝ ընդգծելով պատմական, լեզվական և գաղափարական փոխազդեցությունների բազմաշերտ բնույթը։ Ուսումնասիրությունը դիտարկում է, թե ինչպես ռուս գրական ավանդույթը՝ սկսած դասական հեղինակներից մինչև խորհրդային և հետխորհրդային շրջանի գրական դպրոցներ, ազդեցություն է ունեցել հայ գրողների թեմատիկ ընտրության, գեղարվեստական մտածողության և ստեղծագործական ոճերի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում խորհրդային շրջանին, երբ ընդհանուր կրթական և մշակութային համակարգի շրջանակներում ռուսերենը եղել է միջնորդ լեզու, ինչը նպաստել է գաղափարների, գրական ձևերի և էսթետիկական մոտեցումների տարածմանը հայ գրական միջավայրում։ Վերլուծվում են նաև թարգմանական գրականության դերակատարությունը, միջմշակութային կապերը և այն փաստը, որ բազմաթիվ հայ հեղինակներ կրթվել կամ ստեղծագործական ձևավորում են ստացել ռուսական գրական միջավայրի ազդեցությամբ։ Միևնույն ժամանակ ընդգծվում է, որ այս ազդեցությունը չի եղել միակողմանի ներթափանցում, քանի որ հայ գրականությունը պահպանել է իր ազգային ինքնությունը, թեմատիկ առանձնահատկությունները և պատմական հիշողության սեփական շերտերը՝ հաճախ վերամշակելով արտաքին ազդեցությունները տեղական մշակութային համատեքստում։ Ուսումնասիրությունը նաև անդրադառնում է հետխորհրդային շրջանում այս կապերի վերափոխմանը, երբ ռուսական ազդեցությունը մասամբ փոխարինվել է գլոբալ գրական հոսքերի բազմազանությամբ, սակայն որոշ լեզվական և ոճական ազդեցություններ շարունակել են պահպանվել ժամանակակից ստեղծագործություններում։

Право

Գիրքը նվիրված է կոլիզիոն նորմերի համակարգի տեսական հիմքերի և կիրառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով միջազգային մասնավոր իրավունքի շրջանակում իրավական հակասությունների լուծման հիմնական մեխանիզմները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են կոլիզիոն նորմերի էությունը, կառուցվածքը և գործառույթները, ինչպես նաև դրանց կիրառման պայմանները տարբեր իրավական համակարգերի միջև առաջացող հակասությունների դեպքում։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է իրավունքի ընտրության կանոններին, իրավասության որոշման խնդիրներին և օտարերկրյա իրավունքի կիրառման առանձնահատկություններին։ Գրքում քննարկվում են նաև կոլիզիոն նորմերի տեսակները՝ երկկողմանի և միակողմանի, ինչպես նաև դրանց դերը քաղաքացիական, ընտանեկան, առևտրային և աշխատանքային հարաբերություններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջազգային պայմանագրերի, դատական պրակտիկայի և իրավական համակարգերի համադրման ազդեցությանը կոլիզիոն խնդիրների լուծման վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ձևավորել ամբողջական պատկերացում կոլիզիոն նորմերի համակարգի և միջազգային մասնավոր իրավունքի գործառության վերաբերյալ՝ օգտակար լինելով իրավաբանների, ուսանողների և իրավական հետազոտություններով հետաքրքրվողների համար։

Медицина

Աշխատությունը բժշկական գիտելիքների և բժշկության ուսուցման բնագավառին պատկանող ծավալուն ուսումնական երկասիրություն է, որի նպատակն է ընթերցողին ծանոթացնել բժշկական արվեստի հիմնարար սկզբունքներին, մարդու օրգանիզմի առանձնահատկություններին, առողջության պահպանման միջոցներին և հիվանդությունների ճանաչման ու բուժման վերաբերյալ բժշկական գիտելիքի ընդհանուր հիմունքներին։ Այն ներկայացնում է բժշկությունը որպես մարդու առողջության, մարմնական վիճակի և հիվանդագին երևույթների ուսումնասիրությամբ զբաղվող գիտական ու գործնական բնագավառ՝ ընդգծելով տեսական գիտելիքի և բժշկական փորձառության փոխկապակցվածությունը։ Աշխատության բովանդակային շրջանակը վերաբերում է բժշկական արվեստի հիմնական ուղղություններին՝ մարդու մարմնի կառուցվածքի և կենսագործունեության ճանաչմանը, առողջության ու հիվանդության տարբերակմանը, հիվանդությունների առաջացման պայմանների ըմբռնմանը, ախտանշանների դիտարկմանը և բուժական մոտեցումների ընդհանուր սկզբունքներին։ Բժշկական գիտելիքի կարևոր բաղադրիչներից է մարդու օրգանիզմի բնականոն գործունեության ուսումնասիրությունը, քանի որ հիվանդությունների բնույթը հասկանալու համար անհրաժեշտ է նախ ճանաչել մարմնի կառուցվածքն ու կենսական գործառույթները։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը ներկայացնում է բժշկության այն գիտական հիմքերը, որոնց միջոցով հնարավոր է բացատրել օրգանիզմում տեղի ունեցող փոփոխությունները, տարբերակել առողջական խանգարումների դրսևորումները և հասկանալ բուժական միջամտության անհրաժեշտությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև բժշկի մասնագիտական գործունեության և բժշկական դիտարկման նշանակությունը։ Հիվանդի վիճակի գնահատումը, ախտանշանների ուշադիր ուսումնասիրությունը, հիվանդության ընթացքի ճանաչումը և համապատասխան բուժական միջոցների ընտրությունը դիտարկվում են որպես բժշկական աշխատանքի կարևոր բաղադրիչներ։ Բժշկությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես գիտելիքների համակարգ, այլև որպես պատասխանատու մասնագիտական գործունեություն, որի կենտրոնում մարդն է, նրա առողջությունը և կյանքի պահպանման խնդիրը։ Աշխատության ուսումնական նշանակությունը պայմանավորված է բժշկական գիտելիքների համակարգված փոխանցման և բժշկական արվեստի հիմնական հասկացությունների յուրացման նպատակով։ Այն կարևորում է գիտական դիտարկումը, փաստերի համադրումը, պատճառահետևանքային կապերի բացահայտումը և բժշկական դատողության ձևավորումը։ Բժշկական կրթության այսպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, որ հիվանդության ճանաչումն ու բուժումը պահանջում են ոչ միայն առանձին ախտանշանների իմացություն, այլև մարդու օրգանիզմի ամբողջական վիճակի գնահատում։ Հատորի ընդգրկուն բնույթը վկայում է բժշկական գիտելիքի բազմակողմանի ներկայացման և բժշկությունը որպես ինքնուրույն մասնագիտական ու գիտական բնագավառ ուսումնասիրելու ձգտման մասին։ Գրական և գիտական առումով աշխատությունը պատկանում է բժշկական ուսումնական գրականության ավանդույթին, որտեղ համադրվում են բացատրական, նկարագրական և մասնագիտական գիտելիքի փոխանցման ձևերը։ Բժշկական արվեստի ուսուցումը ենթադրում է տեսական սկզբունքների և գործնական բժշկական փորձի կապի կարևորում՝ նպաստելով բժշկական մտածողության և մասնագիտական գիտակցության ձևավորմանը։ Պատմամշակութային տեսանկյունից գիրքը նշանակալի է XIX դարի հայ բժշկական գրականության և գիտակրթական կյանքի զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այդ ժամանակաշրջանում բժշկական գիտելիքների տարածումը հայերենով կարևոր քայլ էր առողջապահական մշակույթի զարգացման, բժշկական կրթության ընդլայնման և գիտական տեղեկությունների հասանելիության բարձրացման ուղղությամբ։ Կոստանդնուպոլսի հայ տպագրական միջավայրը կարևոր դեր ուներ ոչ միայն կրոնական ու գեղարվեստական, այլև գիտական և մասնագիտական գրականության տարածման գործում։ Հայերեն բժշկական աշխատությունների հրատարակությունը նպաստում էր բժշկական հասկացությունների և տերմինաբանության ձևավորմանը, ինչպես նաև եվրոպական ու միջազգային բժշկական գիտելիքի ներմուծմանը հայ կրթական և մտավոր միջավայր։ Այս առումով աշխատությունը ներկայացնում է հայ հասարակության շրջանում բժշկության նկատմամբ հետաքրքրության և մասնագիտական գիտելիքի տարածման պատմական կարևոր դրսևորումներից մեկը։ Այն արժեքավոր է հայ բժշկագիտության պատմության, բժշկական տերմինաբանության զարգացման, XIX դարի գիտական գրականության և հայ տպագրական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Հետաքրքրություն է ներկայացնում բժշկության պատմաբանների, բժիշկների, գիտության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, լեզվաբանների և հայ հին տպագիր գրքի մասնագետների համար։ Ընթերցողական նշանակությունը դրսևորվում է բժշկական գիտելիքի պատմական զարգացման, առողջության և հիվանդության վերաբերյալ անցյալի գիտական պատկերացումների ու բժշկական կրթության ավանդույթների ճանաչման հնարավորությամբ։ Աշխատությունը հայերեն բժշկական ուսումնական գրականության կարևոր վկայություններից է, որն արտահայտում է բժշկական գիտելիքը մայրենի լեզվով տարածելու, մասնագիտական կրթությունը զարգացնելու և առողջության պահպանման գիտական հիմքերը հասարակությանը հասանելի դարձնելու լուսավորչական ձգտումը։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է ուռուցքային բջիջների ԴՆԹ-ում տեղի ունեցող կառուցվածքային փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ որպես չարորակ նորագոյացությունների բուժման արդյունավետության որոշիչ գործոններից մեկը։ Հեղինակը մանրամասն վերլուծում է գենոմային անկայունության երևույթը՝ ընդգրկելով մուտացիաները, քրոմոսոմային վերադասավորումները, գենային դելեցիաները և դուպլիկացիաները, ինչպես նաև էպիգենետիկ փոփոխությունները, որոնք միասին ձևավորում են ուռուցքային բջիջների կենսաբանական վարքագիծը։ Աշխատությունում ընդգծվում է, որ ԴՆԹ-ի կառուցվածքային փոփոխությունները անմիջական ազդեցություն ունեն ուռուցքի աճի արագության, մետաստազավորման կարողության և բուժման նկատմամբ զգայունության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուռուցքային հեթերոգենության խնդրին, երբ նույն նորագոյացության ներսում գոյություն ունեցող բջիջները ունեն տարբեր գենետիկական պրոֆիլներ, ինչը բարդացնում է ստանդարտ թերապևտիկ մոտեցումների արդյունավետ կիրառումը։ Հեղինակը վերլուծում է նաև բուժման տարբեր մեթոդների՝ քիմիաթերապիայի, ճառագայթային թերապիայի և նպատակային թերապիայի ազդեցությունը ԴՆԹ-ի փոփոխված կառուցվածք ունեցող բջիջների վրա՝ ընդգծելով դեղակայունության զարգացման մեխանիզմները։ Գրքում ներկայացվում են ժամանակակից մոլեկուլային-գենետիկական հետազոտական մեթոդները՝ հաջորդ սերնդի սեկվենավորում, PCR տեխնոլոգիաներ և բիոինֆորմատիկական վերլուծություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս բացահայտել ուռուցքային բջիջների գենետիկական առանձնահատկությունները և կիրառել անհատականացված բուժման մոտեցումներ։ Հատուկ կարևորություն է տրվում բիոմարկերների կիրառմանը հիվանդության վաղ ախտորոշման, ընթացքի կանխատեսման և թերապիայի ընտրության գործընթացներում։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ ԴՆԹ-ի կառուցվածքային փոփոխությունների խորացված ուսումնասիրությունը հանդիսանում է ժամանակակից ուռուցքաբանության զարգացման հիմնական ուղղություններից մեկը և նպաստում է անհատականացված բժշկության արդյունավետության բարձրացմանը։ Այն օգտակար է բժիշկ-ուռուցքաբանների, գենետիկների և մոլեկուլային կենսաբանության ոլորտի հետազոտողների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է Սիմոն Վրացյանի հասարակական, քաղաքական և պետական գործունեության բազմակողմանի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով 20-րդ դարի առաջին կեսի հայ ազգային-քաղաքական պատմության և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության ձևավորման ու գործունեության համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում նրա քաղաքական աշխարհայացքի ձևավորումը, կուսակցական և հասարակական գործունեությունը, պետական կառավարման համակարգում ունեցած մասնակցությունը, ինչպես նաև հետագա տարիների հրապարակախոսական, կրթական և կազմակերպական աշխատանքն են։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նրա կրթական և մտավոր ձևավորման միջավայրին, հասարակական կյանքում ներգրավվելուն և հայկական մամուլի հետ ունեցած երկարատև կապերին։ Վրացյանը տարբեր ժամանակներում զբաղվել է խմբագրական և լրագրողական գործունեությամբ, իսկ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին մասնակցել է հայկական հասարակական ու կազմակերպական գործընթացներին։ Հայաստանի անկախ պետականության ստեղծումից հետո նրա գործունեությունը տեղափոխվել է պետական կառավարման դաշտ․ նա ընտրվել է խորհրդարանի անդամ, զբաղեցրել նախարարական պաշտոն և 1920 թվականի նոյեմբերին ստանձնել Հայաստանի Առաջին Հանրապետության կառավարության ղեկավարի պաշտոնը։ Նրա վարչապետության շրջանը համընկել է հանրապետության համար ծայրահեղ ծանր ռազմաքաղաքական իրավիճակի և իշխանության փոխանցման գործընթացի հետ, ինչի պատճառով այդ փուլը կարևոր տեղ է զբաղեցնում նրա պետական գործունեության ուսումնասիրության մեջ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննվել պետական կառավարման, արտաքին հարաբերությունների, սոցիալ-տնտեսական խնդիրների և ներքաղաքական հարաբերությունների վերաբերյալ նրա մոտեցումները՝ դրանք համադրելով ժամանակաշրջանի փաստաթղթերի և այլ գործիչների դիրքորոշումների հետ։ Առանձին ուշադրության է արժանի 1921 թվականի իրադարձություններին նրա մասնակցությունը և հետագայում Հայաստանից դուրս շարունակված քաղաքական ու հասարակական գործունեությունը։ Տարագրության տարիներին նա պահպանել է ակտիվ մասնակցությունը հայկական հասարակական կյանքին՝ զբաղվելով քաղաքական, խմբագրական, կրթական և պատմագիտական աշխատանքով։ Նրա գրական ու հուշագրական ժառանգությունը կարևոր աղբյուրային նշանակություն ունի Հայաստանի Առաջին Հանրապետության և ժամանակաշրջանի քաղաքական գործընթացների ուսումնասիրության համար, սակայն որպես անմիջական մասնակցի շարադրանք՝ այն նաև պահանջում է աղբյուրագիտական քննադատություն և համադրում այլ վկայությունների հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նրա պետական գործչի, կուսակցական գործչի, հրապարակախոսի և պատմական իրադարձությունների հուշագրողի դերերի փոխհարաբերության բացահայտումը։ Այս տեսանկյունից նրա գործունեության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու ոչ միայն մեկ գործչի քաղաքական կենսագրության, այլև հայկական պետականության վերականգնման, Առաջին Հանրապետության կառավարման փորձի, խորհրդայնացման շրջանի քաղաքական զարգացումների և սփյուռքահայ հասարակական կյանքի որոշ առանցքային գործընթացների մասին։

История

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքի նեոլիթյան և էնեոլիթյան ժամանակաշրջանների կերամիկայի համալիր վերլուծությանը՝ հիմնվելով Արարատյան դաշտի վերջին պեղումների նյութերի վրա, մասնավորապես Ակնաշեն և Արտաշեն հնավայրերից ստացված գտածոների վրա։ Աշխատանքը դիտարկում է այդ ժամանակաշրջանի խեցեղենի ձևաբանական, տեխնոլոգիական և մշակութային առանձնահատկությունները՝ փորձելով վերականգնել վաղ գյուղատնտեսական համայնքների կենցաղը, արտադրական հմտությունները և տարածաշրջանային կապերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կերամիկայի պատրաստման տեխնիկային, կավի ընտրությանը, այրման եղանակներին և մակերեսային մշակման ձևերին, որոնք թույլ են տալիս հասկանալ տեխնոլոգիական զարգացման մակարդակը և տարբեր հնագիտական շերտերի միջև առկա տարբերությունները։ Նյութը նաև համադրում է Ակնաշենի և Արտաշենի գտածոները՝ ընդգծելով ինչպես ընդհանուր բնութագրերը, այնպես էլ տեղական առանձնահատկությունները, որոնք վկայում են տվյալ բնակավայրերի միջև մշակութային փոխազդեցությունների և հնարավոր առևտրային կամ հաղորդակցական կապերի մասին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է Հայաստանի նեոլիթ-էնեոլիթյան մշակութային շերտերի վերակառուցման գործում՝ հնարավորություն տալով ավելի խորությամբ հասկանալ տարածաշրջանի վաղ բնակչության սոցիալ-տնտեսական կառուցվածքը և նյութական մշակույթի զարգացման ընթացքը։