Համառոտ աշխարհագրութիւն ուսումնական, բնական, քաղաքական

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հարկային համակարգի զարգացման առանձնահատկությունների, հարկային քաղաքականության հիմնական ուղղությունների և հարկման հատուկ ռեժիմների կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են հարկային համակարգի ձևավորման ու զարգացման տեսական և տնտեսական հիմունքները, հարկերի դերը պետական բյուջեի եկամուտների ապահովման, տնտեսական գործունեության կարգավորման և գործարար միջավայրի զարգացման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային քաղաքականության արդյունավետության բարձրացմանը, հարկային բեռի բաշխման սկզբունքներին, հարկային վարչարարության կազմակերպմանը և հարկային օրենսդրության կատարելագործման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են հարկման ընդհանուր և հատուկ ռեժիմների առանձնահատկությունները, դրանց կիրառման պայմանները, տնտեսական նշանակությունը և ազդեցությունը տարբեր չափերի տնտեսավարող սուբյեկտների գործունեության վրա։ Դիտարկվում են փոքր և միջին ձեռնարկատիրության հարկման մեխանիզմները, շրջանառության հարկի, միկրոձեռնարկատիրության և այլ պարզեցված հարկային կարգավորումների կիրառման հետ կապված տնտեսական ու իրավական հարցերը։ Կարևորվում են հարկային արտոնությունների նպատակահարմարության, հարկային պարտավորությունների հաշվարկման պարզեցման, հաշվետվողականության պահանջների և հարկ վճարողների վարչարարական ծախսերի նվազեցման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել տնտեսական, վիճակագրական և համեմատական վերլուծության մեթոդներ՝ գնահատելու հարկման տարբեր ռեժիմների ազդեցությունը պետական եկամուտների, ձեռնարկատիրական ակտիվության և հարկային կարգապահության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում հարկային համակարգի զարգացման միջազգային փորձին, տարբեր պետություններում կիրառվող հատուկ հարկային ռեժիմներին և դրանց առանձին մոտեցումների՝ Հայաստանի տնտեսական միջավայրում կիրառման հնարավորություններին։ Առանձնացվում են հարկային օրենսդրության կայունության, հարկման արդարության, տնտեսական մրցակցության հավասար պայմանների ապահովման և ստվերային տնտեսության նվազեցման հետ կապված հիմնախնդիրները։ Կարևորվում է նաև հարկային վարչարարության թվայնացումը, հարկ վճարողների սպասարկման համակարգերի զարգացումը և հարկային վերահսկողության արդյունավետության բարձրացումը։ Աշխատությունը նշանակություն ունի Հայաստանի հարկաբյուջետային քաղաքականության, հանրային ֆինանսների կառավարման և հարկային կարգավորման տնտեսական հետևանքների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, հարկային ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման հետազոտողների, ձեռնարկատերերի և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Сельское хозяйство

Աշխատությունը մանրամասն բացատրում է վնասատուների դեմ պայքարի տարբեր մոտեցումները՝ ագրոտեխնիկական (ցանքաշրջանառություն, հողի ճիշտ մշակում), մեխանիկական և ֆիզիկական միջոցառումներ, կենսաբանական պայքար՝ օգտակար միջատների և միկրոօրգանիզմների կիրառմամբ, ինչպես նաև քիմիական պաշտպանության հիմնական սկզբունքները՝ ինտեգրված մոտեցման շրջանակում։ Գրքում ընդգրկված են նաև վնասատուների մոնիթորինգի և կանխատեսման մեթոդները, որոնք թույլ են տալիս ժամանակին գնահատել վտանգի մակարդակը և կիրառել համապատասխան միջոցառումներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ինտեգրված վնասատուների կառավարման (IPM) համակարգին, որը համադրում է տարբեր պայքարի եղանակներ՝ նվազեցնելով շրջակա միջավայրի վրա բացասական ազդեցությունը և բարձրացնելով արտադրության կայունությունը։ Աշխատությունը նախատեսված է գյուղատնտեսական բուհերի ուսանողների, ագրոնոմների, բույսերի պաշտպանության մասնագետների և ֆերմերների համար, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գիտելիքները վնասատուների դեմ պայքարի ժամանակակից և արդյունավետ մեթոդների վերաբերյալ։

Педагогика

Մանկավարժական, լեզվաբանական և հաղորդակցական բնույթի գիտական աշխատությունը նվիրված է լրագրության մասնագիտությամբ սովորող ուսանողների ինքնաբուխ խոսքի հմտությունների ձևավորման և զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ միջմշակութային հաղորդակցության ուսուցման գործընթացի համատեքստում։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է ապագա լրագրողների բանավոր հաղորդակցական կարողությունների կատարելագործման, օտարալեզու միջավայրում ազատ և անմիջական արտահայտվելու հմտությունների զարգացման, ինչպես նաև տարբեր մշակույթների ներկայացուցիչների հետ արդյունավետ փոխգործակցության համար անհրաժեշտ լեզվական, սոցիալմշակութային և մասնագիտական կարողությունների ձևավորման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է ինքնաբուխ խոսքի հոգելեզվաբանական առանձնահատկությունները, հաղորդակցական իրավիճակներում խոսքի արագ կազմակերպման մեխանիզմները, լեզվական միջոցների ինքնուրույն ընտրությունը և նախապես չպատրաստված բանավոր արտահայտությունների կառուցման գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի այն դժվարությունները, որոնց հանդիպում են ուսանողները անծանոթ հաղորդակցական իրավիճակներում, երբ անհրաժեշտ է արագ արձագանքել զրուցակցի խոսքին, ձևակերպել սեփական տեսակետը, տալ հստակ հարցեր, ներկայացնել փաստարկներ և պահպանել հաղորդակցության տրամաբանական շարունակականությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է միջմշակութային հաղորդակցական կարողունակության ձևավորման ուսումնասիրությունը, որը ենթադրում է ոչ միայն օտար լեզվի բառապաշարի և քերականական կառուցվածքների իմացություն, այլև տարբեր հասարակությունների մշակութային արժեքների, հաղորդակցական նորմերի, վարքագծային առանձնահատկությունների և խոսքային վարվելակարգի ընկալում։ Լրագրողական մասնագիտության տեսանկյունից այս կարողությունները առանձնահատուկ նշանակություն ունեն, քանի որ լրագրողի աշխատանքը հաճախ կապված է տարբեր ազգային, լեզվական և մշակութային միջավայրերի ներկայացուցիչների հետ անմիջական շփման, հարցազրույցների կազմակերպման, տեղեկատվության հավաքագրման և հասարակական նշանակություն ունեցող իրադարձությունների լուսաբանման հետ։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում է լրագրողական հաղորդակցության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը՝ ընդգրկելով հարցազրույցի վարումը, բանավոր տեղեկատվության ճշգրտումը, քննարկումների կազմակերպումը, հրապարակային ելույթները, մամուլի ասուլիսներին մասնակցությունը և անսպասելի հարցերին արագ արձագանքելու կարողությունը։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում ինքնաբուխ երկխոսության և մենախոսության զարգացման մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսանողներին հաղթահարելու նախապես պատրաստված տեքստերից կախվածությունը և աստիճանաբար ձեռք բերելու հաղորդակցական ինքնուրույնություն։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է նաև հաղորդակցական ուսուցման մեթոդաբանությանը, առաջադրանքահեն ուսուցմանը, իրավիճակային վարժություններին, դերային խաղերին, բանավեճերին, խմբային քննարկումներին և իրական մասնագիտական հաղորդակցությանը մոտեցված ուսումնական գործունեության կազմակերպմանը։ Նման մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս զարգացնելու ուսանողների խոսքային ճկունությունը, հաղորդակցական նախաձեռնողականությունը, լսած տեղեկատվությունը արագ մշակելու կարողությունը և տարբեր իրավիճակներում համապատասխան լեզվական միջոցներ ընտրելու հմտությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ուսուցման գործընթացում մշակութային տարբերությունների վերաբերյալ գիտելիքների ներառումը, քանի որ տարբեր լեզվամշակութային միջավայրերում հարցադրումների ձևակերպումը, համաձայնության կամ անհամաձայնության արտահայտումը, խոսքի հերթափոխը և քաղաքավարության դրսևորումները կարող են ունենալ տարբեր առանձնահատկություններ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է մշակութային կարծրատիպերի ազդեցության, միջմշակութային թյուրըմբռնումների առաջացման պատճառների և դրանց հաղթահարման հաղորդակցական ռազմավարությունների ուսումնասիրությունը։ Այս համատեքստում կարևորվում են հանդուրժողականությունը, մշակութային զգայունությունը, զրուցակցի դիրքորոշումը հասկանալու պատրաստակամությունը և տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում մասնագիտական էթիկայի պահպանումը։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրության են արժանի նաև խոսքային հմտությունների զարգացման հոգեբանական գործոնները, մասնավորապես՝ հաղորդակցական վստահությունը, խոսելու ընթացքում սխալվելու վախը, հուզական լարվածությունը, ուշադրության բաշխումը և արագ որոշումներ կայացնելու անհրաժեշտությունը։ Ինքնաբուխ խոսքի արդյունավետ զարգացման համար կարևոր է ուսումնական այնպիսի միջավայրի ձևավորումը, որտեղ ուսանողները հնարավորություն կունենան ազատորեն արտահայտելու սեփական մտքերը, մասնակցելու քննարկումների, փորձարկելու հաղորդակցական տարբեր ռազմավարություններ և ստանալու կառուցողական հետադարձ կապ։ Աշխատության թեմատիկան ընդգրկում է նաև խոսքի սահունության, ճշգրտության, տրամաբանական կապակցվածության, բառապաշարի բազմազանության և հաղորդակցական նպատակին համապատասխանության գնահատման չափանիշները։ Հատուկ ուշադրության են արժանի ուսանողների բանավոր խոսքի զարգացման մակարդակի որոշման, ուսուցման արդյունքների գնահատման և կիրառվող մեթոդների արդյունավետության համեմատական ուսումնասիրության հարցերը։ Հետազոտության մեթոդաբանական շրջանակը կարող է ներառել մանկավարժական դիտարկման, ուսուցողական փորձարարության, հարցումների, բանավոր խոսքի վերլուծության, հաղորդակցական առաջադրանքների արդյունքների գնահատման և համեմատական ուսումնասիրության մեթոդներ։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև ժամանակակից տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների կիրառումը, մասնավորապես՝ տեսաձայնային նյութերի, իրական հարցազրույցների, միջազգային լրատվական հաղորդումների, առցանց քննարկումների և թվային ուսումնական հարթակների օգտագործումը՝ ուսանողների հաղորդակցական փորձառությունը հարստացնելու նպատակով։ Լրագրության մասնագիտական կրթության շրջանակում նման մոտեցումները հնարավորություն են տալիս համատեղելու լեզվի ուսուցումը մասնագիտական հաղորդակցական կարողությունների զարգացման հետ՝ ուսանողներին նախապատրաստելով բազմամշակութային տեղեկատվական միջավայրում աշխատանքին։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի, միջմշակութային հաղորդակցության տեսության և մասնագիտական խոսքային կարողությունների զարգացման փոխկապակցված ուսումնասիրությամբ։ Հետազոտության կիրառական արժեքը կապված է լրագրության ուսանողների համար արդյունավետ ուսումնական ծրագրերի, հաղորդակցական վարժությունների, մասնագիտական իրավիճակների մոդելավորման և բանավոր խոսքի գնահատման մեխանիզմների մշակման հնարավորությունների հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկավարժներին, լեզվաբաններին, օտար լեզուների դասավանդման մասնագետներին, լրագրության ֆակուլտետների դասախոսներին, հաղորդակցության հետազոտողներին, կրթական ծրագրերի մշակողներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի մանկավարժական, լեզվաբանական, մեթոդաբանական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով ապագա լրագրողների ինքնաբուխ խոսքի զարգացման, միջմշակութային հաղորդակցական կարողունակության ձևավորման, մասնագիտական բանավոր հաղորդակցության արդյունավետության բարձրացման և ժամանակակից բազմալեզու տեղեկատվական միջավայրում հաջող փոխգործակցության համար անհրաժեշտ հմտությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Экономика

Ռազմավարական պլանավորումը կառավարման գործընթաց է, որի նպատակն է կազմակերպության երկարաժամկետ նպատակների սահմանումը և դրանց հասնելու ուղիների որոշումը՝ հաշվի առնելով ներքին հնարավորությունները և արտաքին միջավայրը։ Այն օգնում է կազմակերպություններին կանխատեսել ապագա զարգացումները, գնահատել ռիսկերը և ընդունել արդյունավետ որոշումներ, որոնք ապահովում են կայուն զարգացում և մրցունակություն։ Ռազմավարական պլանավորման էությունը կայանում է նրանում, որ կազմակերպությունը սահմանում է իր առաքելությունը, տեսլականը և հիմնական նպատակները, այնուհետև մշակում է գործողությունների համակարգված ծրագիր այդ նպատակներին հասնելու համար։ Այս գործընթացում մեծ նշանակություն ունի արտաքին միջավայրի վերլուծությունը, որտեղ ուսումնասիրվում են տնտեսական, քաղաքական, տեխնոլոգիական և սոցիալական գործոնները, որոնք կարող են ազդել կազմակերպության գործունեության վրա։ Միաժամանակ գնահատվում են նաև ներքին ռեսուրսները՝ մարդկային, ֆինանսական և նյութական հնարավորությունները։ Ռազմավարական պլանավորումը ներառում է մի քանի փուլեր՝ նպատակների սահմանում, իրավիճակի վերլուծություն, ռազմավարության ընտրություն, իրականացում և վերահսկում։ Այն հնարավորություն է տալիս կազմակերպությանը ճիշտ կողմնորոշվել փոփոխվող պայմաններում և արդյունավետ օգտագործել իր ռեսուրսները։ Ռազմավարական պլանավորումը տարբերվում է օպերատիվ պլանավորումից նրանով, որ այն վերաբերում է երկարաժամկետ ժամանակահատվածի և կենտրոնանում է ընդհանուր զարգացման ուղղությունների վրա, այլ ոչ թե առօրյա խնդիրների։ Այն կարևոր դեր ունի ինչպես պետական կառավարման, այնպես էլ բիզնեսի ոլորտում, քանի որ ապահովում է կայունություն, կանխատեսելիություն և զարգացման հստակ ուղղություն։ Այսպիսով, ռազմավարական պլանավորումը հանդիսանում է կառավարման համակարգի հիմնական գործիքներից մեկը, որը նպաստում է կազմակերպության նպատակային և արդյունավետ զարգացմանը։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է տարրական կրթության ապագա ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստության գործընթացում մաթեմատիկական տրամաբանության հիմնական հասկացությունների ուսուցման տեսական և մեթոդական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում այնպիսի ուսուցման համակարգի ձևավորումն է, որը հնարավորություն է տալիս ուսանողներին ոչ միայն յուրացնել տրամաբանական հիմնական հասկացություններն ու գործողությունները, այլև հասկանալ դրանց նշանակությունը տարրական դասարաններում մաթեմատիկայի արդյունավետ դասավանդման համար։ Մաթեմատիկական տրամաբանությունը դիտարկվում է որպես ապագա ուսուցչի մասնագիտական մտածողության զարգացման կարևոր բաղադրիչ, քանի որ այն նպաստում է դատողությունների հստակ ձևակերպմանը, պատճառահետևանքային կապերի բացահայտմանը, ապացուցողական մտածողության զարգացմանը և խնդիրների լուծման հաջորդականության գիտակցված կառուցմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ասույթների, տրամաբանական գործողությունների, պայմանների, հետևությունների, բազմությունների և դրանց միջև հարաբերությունների վերաբերյալ գիտելիքների ներկայացման մեթոդական առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել վերացական տրամաբանական հասկացությունները մատչելի և գործնական ձևով ներկայացնելու մեթոդներին՝ օգտագործելով օրինակներ, խնդիրներ, սխեմաներ, աղյուսակներ և ուսումնական իրավիճակներ։ Կարևոր ուղղություն է ուսանողների տրամաբանական սխալները ճանաչելու և վերլուծելու կարողության զարգացումը, քանի որ ապագա ուսուցիչը պետք է կարողանա ոչ միայն ինքնուրույն ճիշտ դատողություններ կառուցել, այլև հասկանալ սովորողների մտածողության ընթացքում առաջացող դժվարությունների պատճառները։ Ուսուցման մեթոդիկան կարող է ներառել խնդրահարույց ուսուցման, համագործակցային աշխատանքի, ինքնուրույն առաջադրանքների և հետազոտական բնույթի վարժությունների համադրում՝ նպաստելով գիտելիքների ակտիվ յուրացմանը։ Հետազոտության մեջ կարող է կարևորվել նաև մաթեմատիկական տրամաբանության և տարրական մաթեմատիկայի դասընթացի միջև միջառարկայական կապերի բացահայտումը՝ ցույց տալով, թե տրամաբանական մտածողության տարրերն ինչպես են դրսևորվում թվաբանական խնդիրներում, երկրաչափական նյութում, դասակարգման, համեմատման և ընդհանրացման գործողություններում։ Առանձին ուշադրության առարկա կարող է լինել ապագա ուսուցիչների մեթոդական կարողությունների գնահատումը և ուսուցման արդյունավետության չափանիշների մշակումը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մաթեմատիկայի դասավանդման մեթոդիկայի, մանկավարժության և տրամաբանության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով զարգացնել ապագա տարրական դասարանների ուսուցիչների տրամաբանական մտածողությունը և նրանց պատրաստվածությունը երեխաների մաթեմատիկական մտածողության նպատակային ձևավորման համար։

Литература

Ժամանակակից գեղարվեստական, քնարա-հոգեբանական ստեղծագործություն է, որտեղ հեղինակը խորհրդանշական պատկերների միջոցով ներկայացնում է մարդու ներաշխարհի պայքարը մթության և լույսի միջև։ Գրքի հիմնական գաղափարական առանցքը հույսի պահպանման թեման է՝ նույնիսկ ամենադժվար, ցավոտ և անորոշ իրավիճակներում, երբ մարդու կյանքում գերիշխում է «խավարը»։ Լուսատտիկը՝ որպես գլխավոր խորհրդանիշ, հանդես է գալիս որպես փոքր, բայց կայուն լույսի մարմնավորում, որը հիշեցնում է, որ նույնիսկ ամենափոքր հույսը կարող է լուսավորել մարդու հոգևոր աշխարհը։ Նաիրա Մխիթարյանը ստեղծում է զգացմունքային և պատկերավոր լեզվով կառուցված պատմություն, որտեղ սիրո, կորուստի, մենակության, հիշողության և ինքնաճանաչման թեմաները միահյուսվում են։ Ստեղծագործությունը ունի նաև փիլիսոփայական ենթատեքստ՝ ընդգծելով, որ մարդը իր ներքին լույսը գտնում է հենց խավարի միջով անցնելով։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել ժամանակակից հայ գրականություն, հոգեբանական արձակ և խորհրդանշական ստեղծագործություններ սիրող ընթերցողներին։