Հաշվապահական հաշվառման նշանակությունը

Биология

Աշխատությունը նվիրված է գլխուղեղում արտադրվող և սրտանոթային համակարգի գործունեության կարգավորմանը մասնակցող նեյրոհորմոնների ու նորահայտ ցիտոկինների ուսումնասիրմանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով դրանց տեղակայմանը, բաշխվածությանը և արտահայտվածության փոփոխություններին օրգանիզմի բնականոն վիճակում և տարբեր ախտաբանական պայմաններում։ Ուսումնասիրության առանցքում իմունահիստոքիմիական հետազոտության մեթոդն է, որը հնարավորություն է տալիս հյուսվածքային մակարդակում հայտնաբերել և բնութագրել կենսաբանական ակտիվ նյութերը, պարզել դրանց կապը նյարդային և նեյրոսեկրետոր համակարգերի կառուցվածքների հետ և գնահատել դրանց փոփոխությունները հիվանդությունների ու ախտաբանական գործընթացների ժամանակ։ Աշխատությունը կարևոր տեղ է հատկացնում ուղեղի նեյրոսեկրետոր բջիջների կողմից արտադրվող կենսաբանական ակտիվ պեպտիդների ուսումնասիրմանը և դրանց հնարավոր դերակատարությանը սրտի ու անոթային համակարգի ֆունկցիոնալ կարգավորման գործընթացներում։ Հեղինակի գիտական ուղղությունը կապված է այն գաղափարի հետ, որ գլխուղեղի և սրտանոթային համակարգի միջև գոյություն ունի բարդ նեյրոէնդոկրին կապ, որի շրջանակում ուղեղում ձևավորվող որոշ հորմոնային գործոններ կարող են մասնակցել սրտի աշխատանքի, կորոնար արյան շրջանառության և օրգանիզմի հոմեոստազի կարգավորմանը։ Այս տեսանկյունից աշխատանքը հետաքրքրություն է ներկայացնում ոչ միայն նեյրոքիմիայի և հյուսվածաբանության, այլև սրտաբանության, էնդոկրինոլոգիայի, իմունոլոգիայի և ախտաբանական ֆիզիոլոգիայի համար։ Ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունի նեյրոհորմոնների և ցիտոկինների փոխկապակցվածության խնդիրը, քանի որ ժամանակակից կենսաբժշկական պատկերացումների համաձայն՝ նյարդային, էնդոկրին և իմունային համակարգերը գործում են ոչ թե մեկուսացված, այլ փոխկապակցված կարգավորման միասնական համակարգի շրջանակում։ Այդ պատճառով տարբեր ախտաբանական վիճակներում դրանց արտադրության կամ հյուսվածքային տեղակայման փոփոխությունների ուսումնասիրությունը կարող է օգնել բացահայտելու հիվանդությունների զարգացման որոշակի մեխանիզմներ և նոր թիրախներ՝ ախտորոշման ու բուժական մոտեցումների համար։ Աշխատանքը ներկայացնում է Սիլվա Սամսոնի Աբրահամյանի դոկտորական ատենախոսության սեղմագիրը, որը պաշտպանվել է 2004 թվականին ՀՀ ԳԱԱ Գ.Հ. Բունյաթյանի անվան կենսաքիմիայի ինստիտուտում՝ «Կենսաքիմիա» մասնագիտությամբ։ Գրառման համաձայն՝ հրատարակությունը 53 էջանոց գիտական աշխատություն է։ Թեմայի գիտական հիմքը կապված է նաև հայկական նեյրոքիմիական դպրոցի ավանդույթի հետ, որի կարևոր ներկայացուցիչներից էր Ա.Ա. Գալոյանը․ նրա հետազոտություններում ուսումնասիրվել են ուղեղի նոր նեյրոհորմոնները, դրանց սրտանոթային ազդեցությունները, ինչպես նաև նեյրոէնդոկրին և իմունային կարգավորման փոխհարաբերությունները։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը արժեքավոր է նրանով, որ միավորում է մորֆոլոգիական, իմունահիստոքիմիական, կենսաքիմիական և ֆիզիոլոգիական մոտեցումները՝ փորձելով ավելի ամբողջական պատկերացում ձևավորել ուղեղի կենսաակտիվ ազդանշանային համակարգերի և դրանց նշանակության մասին նորմայում ու պաթոլոգիայում։ Այն հատկապես կարող է հետաքրքրել բժշկական և կենսաբանական մասնագիտությունների ուսանողներին, հետազոտողներին, նեյրոկենսաբանության, կենսաքիմիայի, հյուսվածաբանության, իմունոլոգիայի, ախտաբանական ֆիզիոլոգիայի և սրտաբանության ոլորտների մասնագետներին։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է հրաբխածին տուֆաքարերի արդյունահանման ընթացքում առաջացող թափոնների հիման վրա անցեմենտային արհեստական քարանյութերի արտադրության տեխնոլոգիայի մշակումին։ Գրքում ներկայացվում են թափոնային նյութերի բաղադրությունը, ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունները և դրանց օգտագործման հնարավորությունները անցեմենտի արտադրության գործընթացում։ Հեղինակը վերլուծում է արտադրական փուլերը՝ մանրացում, հումքի նախապատրաստում, անցեմենտային զանգվածի պատրաստում, ձուլում և ծավալային ձևավորում, ինչպես նաև թունելի, տաքացման և հաստության օպտիմալ պարամետրերը։ Աշխատությունում ներկայացված են փորձնական նմուշների ֆիզիկական, մեխանիկական և քիմիական բնութագրերի արդյունքները, ինչը թույլ է տալիս գնահատել արտադրանքի որակը և տեխնոլոգիայի արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձված հումքային ռեսուրսների տնտեսական և բնապահպանական առավելությունների օգտագործմանը՝ ծախսերի նվազեցման և բնական միջավայրի պահպանության տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նյութագետների, կառուցարարների, արդյունաբերական տեխնոլոգների և տեղական հումքի արդյունավետ օգտագործման հետազոտողների համար՝ նպաստելով արհեստական քարանյութերի բարձրորակ և կայուն արտադրության կազմակերպմանը։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է մշակման համակարգերի կայունության բարձրացման տեսական և տեխնոլոգիական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ ուլտրաձայնային ազդեցության կիրառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում մեխանիկական մշակման գործընթացների արդյունավետության, ճշգրտության և կայունության բարձրացման խնդիրն է, երբ սովորական մշակման տեխնոլոգիական սխեման լրացվում է բարձր հաճախականությամբ մեխանիկական տատանումներով։ Ուլտրաձայնի կիրառումը դիտարկվում է որպես տեխնոլոգիական գործիք, որը կարող է ազդել կտրող գործընթացի դինամիկայի, գործիքի և մշակվող նյութի փոխազդեցության, շփման պայմանների և առաջացող ուժերի վրա։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են մշակման համակարգերի կայունության վրա ազդող հիմնական գործոնները՝ տեխնոլոգիական համակարգի կոշտությունը, տատանողական գործընթացները, կտրող ուժերի փոփոխությունը, գործիքի մաշվածությունը, մշակման ռեժիմները և նյութի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն մեխանիզմների բացահայտմանը, որոնց միջոցով ուլտրաձայնային տատանումները կարող են նվազեցնել անցանկալի թրթռումները, փոփոխել կտրող գոտում ընթացող գործընթացների բնույթը և բարձրացնել մշակման գործընթացի կայունությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է մշակման համակարգի դինամիկական վարքի մաթեմատիկական և տեսական վերլուծությունը, որի միջոցով հնարավոր է որոշել կայունության պայմանները և գնահատել տարբեր տեխնոլոգիական պարամետրերի ազդեցությունը։ Միաժամանակ դիտարկվում են ուլտրաձայնային ազդեցության հիմնական պարամետրերը՝ տատանումների հաճախականությունը, ամպլիտուդը, ազդեցության ուղղությունը և դրանց համապատասխանեցումը մշակման ռեժիմներին։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև ուլտրաձայնային սարքավորումների և տեխնոլոգիական համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց ինտեգրման եղանակները և աշխատանքի արդյունավետության գնահատման չափանիշները։ Կարևոր նշանակություն ունի փորձարարական ուսումնասիրությունների իրականացումը, որի միջոցով հնարավոր է համեմատել սովորական և ուլտրաձայնային ազդեցությամբ մշակման արդյունքները՝ գնահատելով մակերևույթի որակը, չափային ճշգրտությունը, գործիքի երկարակեցությունը, արտադրողականությունը և գործընթացի կայունությունը։ Ուլտրաձայնային տեխնոլոգիաների կիրառումը հատկապես հետաքրքրական է դժվարամշակվող, բարձր ամրությամբ կամ հատուկ ֆիզիկամեխանիկական հատկություններով նյութերի մշակման ժամանակ, որտեղ ավանդական մեթոդները կարող են առաջացնել բարձր կտրող ուժեր, գործիքի արագ մաշում կամ անցանկալի թրթռումներ։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կայանում է այնպիսի տեխնոլոգիական լուծումների մշակման հնարավորության մեջ, որոնք թույլ կտան բարձրացնել մշակման գործընթացների հուսալիությունն ու արտադրողականությունը, բարելավել պատրաստվող դետալների որակը և նվազեցնել գործիքների ու սարքավորումների շահագործման հետ կապված կորուստները։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել մեքենաշինության, նյութերի մշակման, արտադրական տեխնոլոգիաների, հաստոցաշինության և ավտոմատացման ոլորտների մասնագետներին, ինժեներներին, հետազոտողներին և տեխնիկական բուհերի ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է տեխնոլոգիական գործընթացների տեսական վերլուծությունը, դինամիկական կայունության ուսումնասիրությունը և ուլտրաձայնային ազդեցության գործնական կիրառումը՝ մշակման համակարգերի արդյունավետությունը, ճշգրտությունը և կայունությունը բարձրացնելու նպատակով։

Технология

Աշխատանքը նվիրված է օպտիկա-էլեկտրոնային սարքերի և հետազոտական մեթոդների ուսումնասիրությանը, որոնք կիրառվում են մերձգետնյա մթնոլորտի պարամետրերի և ինֆրակարմիր ճառագայթման աղբյուրների բնութագրերի չափման ու վերլուծության համար։ Հետազոտության հիմքում ընկած է օպտիկական ճառագայթման տարածման և մթնոլորտային միջավայրի փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ մթնոլորտի ջերմաստիճանը, խոնավությունը, թափանցիկությունը, աերոզոլային մասնիկների առկայությունը և այլ գործոններ կարող են էապես ազդել ճառագայթման տարածման, կլանման և ցրման գործընթացների վրա։ Աշխատանքը կարևորում է օպտիկական և էլեկտրոնային համակարգերի համատեղ կիրառումը՝ թույլ և հաճախ դժվար անմիջականորեն չափելի ազդանշանները գրանցելու, մշակելու և դրանց հիման վրա ուսումնասիրվող միջավայրի կամ ճառագայթման աղբյուրի պարամետրերը որոշելու նպատակով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինֆրակարմիր տիրույթի ճառագայթմանը, որը կարևոր տեղեկատվություն է պարունակում ինչպես տարբեր նյութերի և օբյեկտների ջերմային վիճակի, այնպես էլ դրանց ֆիզիկական հատկությունների վերաբերյալ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ինֆրակարմիր ճառագայթման աղբյուրների սպեկտրային, էներգետիկ և տարածական բնութագրերը, ինչպես նաև դրանց չափման համար օգտագործվող օպտիկական համակարգերի, դետեկտորների և ազդանշանի մշակման հանգույցների աշխատանքի սկզբունքները։ Մերձգետնյա մթնոլորտի ուսումնասիրության մեթոդները հնարավորություն են տալիս հեռահար եղանակով ստանալ տվյալներ այնպիսի պարամետրերի վերաբերյալ, որոնք կարևոր են օդերևութաբանության, շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի, կլիմայական ուսումնասիրությունների և օպտիկական կապի համակարգերի համար։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել չափիչ սարքերի տեխնիկական բնութագրերի, զգայունության, չափման ճշտության, սպեկտրային տիրույթի և արտաքին միջավայրի ազդեցությունների նկատմամբ կայունության գնահատումը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են չափումների ընթացքում առաջացող սխալների աղբյուրները և դրանց նվազեցման հնարավոր եղանակները, քանի որ մթնոլորտային միջավայրում օպտիկական չափումները կարող են զգայուն լինել ինչպես եղանակային պայմանների, այնպես էլ ճառագայթման աղբյուրի և դետեկտորի բնութագրերի փոփոխությունների նկատմամբ։ Օպտիկա-էլեկտրոնային մեթոդների կիրառումը հատկապես արժեքավոր է այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է իրականացնել հեռահար, արագ և բազմակի չափումներ՝ առանց ուսումնասիրվող օբյեկտի կամ մթնոլորտային միջավայրի վրա անմիջական ազդեցության։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել մթնոլորտային օպտիկայի, ինֆրակարմիր տեխնիկայի, հեռահար զոնդավորման, ջերմային չափումների և օպտիկական սարքաշինության ոլորտներում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը միավորում է օպտիկայի, էլեկտրոնիկայի, մթնոլորտային ֆիզիկայի և չափագիտության սկզբունքները՝ նպատակ ունենալով կատարելագործել մերձգետնյա մթնոլորտի և ինֆրակարմիր ճառագայթման աղբյուրների ուսումնասիրման գործիքներն ու մեթոդները և բարձրացնել ստացվող չափումների տեղեկատվականությունն ու ճշգրտությունը։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տնտեսության մրցունակության ձևավորման և բարձրացման հիմնական գործոնների ուսումնասիրությանը՝ միջազգային ու տարածաշրջանային տնտեսական ինտեգրման գործընթացների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում ազգային տնտեսության կարողությունն է արդյունավետորեն ներգրավվելու ընդլայնվող տնտեսական փոխհարաբերություններում, օգտագործելու արտաքին շուկաների ընձեռած հնարավորությունները և միաժամանակ հարմարվելու մրցակցային միջավայրի փոփոխություններին։ Քննվում են տնտեսության մրցունակության տեսական և մեթոդաբանական մոտեցումները, դրա գնահատման հիմնական չափանիշները և մակրոտնտեսական, կառուցվածքային ու ինստիտուցիոնալ գործոնների փոխազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում արտադրողականությանը, արտահանման կառուցվածքին, ներդրումային միջավայրին, տեխնոլոգիական զարգացմանը, նորարարական կարողություններին, մարդկային կապիտալին և ենթակառուցվածքների որակին՝ որպես երկարաժամկետ մրցունակության կարևոր բաղադրիչների։ Ուսումնասիրվում է ինտեգրացիոն գործընթացների ազդեցությունը ապրանքների, ծառայությունների, կապիտալի և աշխատանքային ռեսուրսների շարժի վրա, ինչպես նաև տնտեսական կապերի ընդլայնման հնարավոր ազդեցությունները տեղական արտադրողների գործունեության և արտաքին շուկաներում նրանց դիրքերի վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում արտաքին առևտրի կառուցվածքի և արտահանման բազմազանեցման խնդիրը՝ դիտարկելով բարձր ավելացված արժեք ունեցող արտադրության զարգացման և միջազգային տնտեսական կապերում առավել արդյունավետ ներգրավման նշանակությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև փոքր և բաց տնտեսությանը բնորոշ սահմանափակումներին, արտաքին տնտեսական փոփոխությունների նկատմամբ զգայունությանը և մրցակցային ճնշումների պայմաններում տնտեսության հարմարվողականության բարձրացման անհրաժեշտությանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տարբեր ոլորտների մրցակցային ներուժը, գործարար միջավայրի առանձնահատկությունները և պետական տնտեսական քաղաքականության այն գործիքները, որոնք կապված են արտադրողականության, ներդրումների ու ձեռնարկատիրության զարգացման հետ։ Ինտեգրումը դիտարկվում է միաժամանակ որպես նոր հնարավորությունների և լրացուցիչ մարտահրավերների աղբյուր, որի տնտեսական արդյունքները պայմանավորված են երկրի ներքին կառուցվածքային ու ինստիտուցիոնալ հնարավորություններով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է միջազգային տնտեսագիտության, մակրոտնտեսագիտության և մրցունակության տեսության մոտեցումները՝ ինտեգրացիոն միջավայրում Հայաստանի տնտեսության զարգացման և մրցակցային ներուժի բարելավման հիմնախնդիրները համակարգված ներկայացնելու նպատակով։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի տնտեսության զարգացման որոշակի փուլում դրամավարկային կարգավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով դրամավարկային գործիքների, ֆինանսական համակարգի և տնտեսական գործընթացների փոխազդեցության վրա։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են դրամավարկային քաղաքականության նպատակներն ու հիմնական ուղղությունները, փողի շրջանառության կազմակերպման, վարկավորման, տոկոսադրույքների, գնաճային գործընթացների և ֆինանսական կայունության հետ կապված խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն տնտեսական և ինստիտուցիոնալ պայմաններին, որոնք ազդում են դրամավարկային կարգավորման արդյունավետության վրա, ինչպես նաև տնտեսության զարգացման տարբեր փուլերում համապատասխան քաղաքականության գործիքների ընտրության և կիրառման առանձնահատկություններին։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ բանկային համակարգի գործունեությանը, դրամավարկային և ֆինանսական ցուցանիշների փոփոխություններին, վարկային ռեսուրսների հասանելիությանը և տնտեսության իրական հատվածի ֆինանսավորման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է դրամավարկային կարգավորման ազդեցության գնահատումը տնտեսական ակտիվության, ներդրումային գործընթացների, գների կայունության և բնակչության ֆինանսական վարքագծի վրա։ Վերլուծության միջոցով փորձ է արվում բացահայտելու գործող մեխանիզմների արդյունավետությունը, առկա սահմանափակումներն ու խնդիրները և ներկայացնելու դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսական ոլորտի մասնագետներին, բանկային համակարգի հետազոտողներին, պետական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության ոլորտի մասնագետներին, ինչպես նաև տնտեսագիտություն ուսումնասիրող ուսանողներին ու հետազոտողներին։