Հայ հասարակական միտքը Օսմանյան բարենորոգչական շարժման մասին (1939-1876)

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից թուրքերենում բայի սեռի քերականական համակարգի ձևաբանական, շարահյուսական և իմաստային առանձնահատկությունների համալիր ուսումնասիրությանը՝ հայերենի համապատասխան կառուցվածքների հետ զուգադրական վերլուծության միջոցով։ Հետազոտության կենտրոնում գործողության և դրա մասնակիցների միջև քերականական հարաբերությունների արտահայտման միջոցներն են, ինչպես նաև այն լեզվական մեխանիզմները, որոնց օգնությամբ տարբերակվում են ներգործական, կրավորական, անդրադարձ և փոխադարձ հարաբերություններ արտահայտող բայական կառույցները։ Ձևաբանական մակարդակում քննվում են բայահիմքին միացող համապատասխան քերականական ցուցիչների գործառույթները, դրանց համակցելիությունը և բայի կառուցվածքի վրա ունեցած ազդեցությունը։ Շարահյուսական տեսանկյունից ուսումնասիրվում են ենթակայի, խնդրի և գործողության այլ մասնակիցների դերերի փոփոխությունները՝ պարզելու համար, թե բայի սեռային ձևափոխություններն ինչպես են վերակազմավորում նախադասության անդամների միջև հարաբերությունները։ Իմաստաբանական վերլուծության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում գործողության կատարողի, կրողի, շահառուի և այլ իմաստային դերերի արտահայտմանը, ինչպես նաև այն դեպքերին, երբ նույն ձևաբանական կառուցվածքը համատեքստից կախված կարող է ձեռք բերել տարբեր գործառական նշանակություններ։ Հայերենի հետ զուգադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու երկու լեզուների միջև ինչպես կառուցվածքային ընդհանրությունները, այնպես էլ էական տարբերությունները՝ հատկապես բայական սեռի քերականականացման եղանակների և շարահյուսական դրսևորումների առումով։ Կարևորվում են այն դեպքերը, երբ մի լեզվում ձևաբանական միջոցներով արտահայտվող հարաբերությունը մյուսում կարող է փոխանցվել շարահյուսական, բառային կամ համակցված միջոցներով։ Նման համեմատությունը նպաստում է նաև թուրքերենից հայերեն և հակառակ ուղղությամբ թարգմանության ընթացքում առաջացող քերականական համապատասխանությունների ավելի հստակ ընկալմանը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել ժամանակակից գրավոր և խոսակցական լեզվից ընտրված օրինակների դասակարգում՝ ըստ կառուցվածքի, իմաստի և հաղորդակցական գործառույթի։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ձևաբանության, շարահյուսության, իմաստաբանության և զուգադրական լեզվաբանության մոտեցումները՝ երկու լեզուների բայական համակարգերի կառուցվածքային և գործառական առանձնահատկությունները համակարգված կերպով բացահայտելու նպատակով։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է մարքեթինգի համալիրի և կառավարման կազմակերպական կառուցվածքների արդյունավետության ուսումնասիրությանը ՀՀ սննդի արդյունաբերության օրինակով՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ոլորտի ձեռնարկությունների մրցունակության և զարգացման վրա ազդող հիմնական կառավարչական ու մարքեթինգային գործոնները։ Գրքում ուսումնասիրվում են մարքեթինգային գործունեության կազմակերպման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, շուկայի ուսումնասիրության, սպառողների պահանջարկի բացահայտման, ապրանքային քաղաքականության, գնագոյացման, իրացման և առաջխաղացման գործընթացները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մարքեթինգի համալիրի առանձին բաղադրիչների փոխկապակցվածությանը և դրանց արդյունավետ կառավարման անհրաժեշտությանը՝ սննդի արդյունաբերության առանձնահատկությունները հաշվի առնելով։ Աշխատության շրջանակում վերլուծվում են նաև ձեռնարկությունների կառավարման կազմակերպական կառուցվածքները, դրանց ձևավորման սկզբունքները, կառավարչական լիազորությունների և պատասխանատվության բաշխումը, ստորաբաժանումների փոխգործակցությունը և կառավարման համակարգի ճկունությունը։ ՀՀ սննդի արդյունաբերության նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն խնդիրներն ու սահմանափակումները, որոնք կարող են նվազեցնել ձեռնարկությունների մարքեթինգային և կառավարչական գործունեության արդյունավետությունը, ինչպես նաև ներկայացնելու դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում շուկայական միջավայրի փոփոխություններին հարմարվելու, սպառողների պահանջարկի արագ արձագանքման, արտադրանքի մրցունակության բարձրացման և ձեռնարկությունների կայուն զարգացման հարցերին։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառվել սննդի արդյունաբերության ձեռնարկություններում մարքեթինգային կառավարման կատարելագործման, կազմակերպական կառուցվածքների օպտիմալացման, շուկայական դիրքերի ամրապնդման և կառավարման արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել մարքեթինգի և կառավարման մասնագետներին, սննդի արդյունաբերության ոլորտի ղեկավարներին, տնտեսագետներին, ձեռնարկատերերին, հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Информатика

Կիրառական մաթեմատիկայի և կառավարման տեսության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է գծային ոչ ստացիոնար կառավարման համակարգերի կայունության և կայունացվելիության խնդիրների ուսումնասիրմանը՝ դիֆերենցիալ ձևափոխությունների մեթոդների կիրառմամբ։ Քննության են առնվում ժամանակից կախված պարամետրերով դինամիկական համակարգերի մաթեմատիկական մոդելները, դրանց վարքի գնահատման և կառավարման հիմնական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգերի կայունության պայմանների որոշմանը, արտաքին ազդեցությունների և սկզբնական պայմանների նկատմամբ դրանց արձագանքի վերլուծությանը, ինչպես նաև համապատասխան կառավարման միջոցով պահանջվող դինամիկական հատկությունների ապահովմանը։ Վերլուծվում են դիֆերենցիալ ձևափոխությունների կիրառման հնարավորությունները դիֆերենցիալ հավասարումների համակարգերի հետազոտման, հաշվարկային ընթացակարգերի պարզեցման և լուծումների կառուցման գործընթացում։ Քննարկվում են նաև հետադարձ կապով կառավարման ձևավորման, համակարգի կայունացման և կառավարման պարամետրերի ընտրության մաթեմատիկական մոտեցումները։ Մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս համակարգված կերպով ուսումնասիրելու ոչ ստացիոնար համակարգերի դինամիկան և մշակելու դրանց կայուն աշխատանքն ապահովող կառավարման միջոցներ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ավտոմատ կառավարման տեսության, կիրառական մաթեմատիկայի, դինամիկական համակարգերի և մաթեմատիկական մոդելավորման ոլորտների հետազոտողների ու մասնագետների համար։

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է Հայկական ԽՍՀ-ում շենքերի փայտե կոնստրուկցիաների վնասման և քայքայման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով տեղական կլիմայական, երկրաբանական, շինարարական և շահագործման պայմանները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել փայտե կառուցվածքային տարրերի վնասման հիմնական պատճառները, դրանց զարգացման օրինաչափությունները և շենքերի կրողունակության ու շահագործման հուսալիության վրա ունեցած ազդեցությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել փայտե ծածկերը, հեծանները, սյուները, տանիքի կառուցվածքները, միջհարկային տարրերը և այլ փայտյա մասեր, որոնք երկարատև շահագործման ընթացքում ենթարկվում են խոնավության, ջերմաստիճանի փոփոխությունների, կենսաբանական գործոնների և մեխանիկական ազդեցությունների։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փայտանյութի խոնավացմանը, փտման գործընթացներին, սնկային և կենսաբանական վնասումներին, միջատների ազդեցությանը, ինչպես նաև փայտի չորացման կամ խոնավության փոփոխության հետևանքով առաջացող ճաքերին, ձևախախտումներին և ամրության նվազմանը։ Աշխատությունում կարևոր տեղ է զբաղեցնում վնասվածքների կապը շենքերի կառուցվածքային և շահագործման պայմանների հետ։ Ուսումնասիրվում են ջրամեկուսացման և օդափոխության թերությունները, տանիքների և ջրահեռացման համակարգերի անսարքությունները, փայտե տարրերի՝ խոնավ միջավայրում գտնվելու տևողությունը, ինչպես նաև կառուցման ընթացքում թույլ տրված տեխնոլոգիական սխալները։ Հայաստանի պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն կարող են ունենալ կլիմայական գոտիների տարբերությունները, տեղումների քանակը, ջերմաստիճանային տատանումները և շենքերի տեղադրության առանձնահատկությունները, որոնք տարբեր կերպ են ազդում փայտե կոնստրուկցիաների պահպանվածության վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են իրականացվել վնասված կառուցվածքների տեսողական և գործիքային զննություններ, նյութի ֆիզիկական ու մեխանիկական հատկությունների գնահատում և վնասման աստիճանի դասակարգում։ Կարևոր խնդիր է նաև տարբերել փայտի բնական ծերացման հետևանքները շահագործման կամ արտաքին միջավայրի ազդեցությամբ առաջացած վտանգավոր վնասվածքներից։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ փայտե կոնստրուկցիաների տեխնիկական վիճակի գնահատման չափանիշներին և այն մեթոդներին, որոնց միջոցով հնարավոր է որոշել դրանց հետագա շահագործման, վերականգնման, ամրացման կամ փոխարինման անհրաժեշտությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կանխարգելիչ միջոցառումներին՝ փայտանյութի պաշտպանությանը խոնավությունից և կենսաբանական վնասումներից, կառուցվածքների ճիշտ օդափոխությանը, պաշտպանիչ նյութերի կիրառմանը և պարբերական տեխնիկական զննությունների կազմակերպմանը։ Ուսումնասիրության գործնական նշանակությունն այն է, որ վնասման պատճառների ժամանակին հայտնաբերումը հնարավորություն է տալիս կանխել փայտե կրող տարրերի հետագա քայքայումը, նվազեցնել վերանորոգման ծախսերը և բարձրացնել շենքերի շահագործման անվտանգությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել շինարարական ինժեներներին, կոնստրուկտորներին, տեխնիկական վիճակի գնահատման մասնագետներին, վերականգնման ոլորտի մասնագետներին, ինչպես նաև շինարարության և ճարտարապետության համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը փայտե կոնստրուկցիաների վնասումը դիտարկում է որպես փոխկապակցված ֆիզիկական, կենսաբանական, կլիմայական և շահագործման գործոնների արդյունք՝ նպատակ ունենալով բացահայտել Հայաստանի պայմաններում դրանց բնորոշ վնասման ձևերը, գնահատել դրանց վտանգավորության աստիճանը և հիմնավորել կանխարգելման, վերականգնման ու ամրացման առավել արդյունավետ մոտեցումները։

Экономика

Տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է տարածաշրջանային տնտեսական ինտեգրման պայմաններում Հայաստանի Հանրապետության մրցակցային առավելությունների իրացման հիմնախնդիրների և դրանց արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը՝ Եվրասիական տնտեսական միության օրինակով։ Քննության են առնվում տարածաշրջանային տնտեսական ինտեգրման տեսական հիմքերը, միջազգային տնտեսական համագործակցության հիմնական ձևերը և անդամ պետությունների մրցունակության ձևավորման գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկություններին, արտադրական ներուժին, արտահանման հնարավորություններին, մարդկային կապիտալին և միջազգային շուկաներում մրցակցային դիրքերի ամրապնդման նախադրյալներին։ Վերլուծվում են Եվրասիական տնտեսական միության շրջանակներում ապրանքների, ծառայությունների, կապիտալի և աշխատուժի ազատ տեղաշարժի տնտեսական հնարավորությունները, ինչպես նաև ինտեգրացիոն գործընթացների ազդեցությունը Հայաստանի արտաքին առևտրի և ներդրումային գործունեության վրա։ Քննարկվում են նաև անդամ պետությունների միջև տնտեսական համագործակցության զարգացման խոչընդոտները, շուկաների հասանելիության խնդիրները, տեխնիկական կարգավորման առանձնահատկությունները և մրցակցային առավելությունների իրացման սահմանափակումները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Հայաստանի արտահանման կառուցվածքի կատարելագործման, արտադրանքի մրցունակության բարձրացման, նորարարական գործունեության խթանման և տնտեսական մասնագիտացման հնարավոր ուղղությունները։ Անդրադարձ է կատարվում պետական տնտեսական քաղաքականության, տարածաշրջանային համագործակցության մեխանիզմների և գործարար միջավայրի բարելավման նշանակությանը երկրի մրցակցային ներուժի զարգացման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել միջազգային տնտեսագիտության, տարածաշրջանային ինտեգրման, արտաքին տնտեսական հարաբերությունների և տնտեսական քաղաքականության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է նախադպրոցական տարիքի երեխաների հարթաթաթության պայմաններում բուժական ֆիզիկական կուլտուրայի կիրառման մանկավարժական և վերականգնողական սկզբունքների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում երեխայի հենաշարժական համակարգի տարիքային առանձնահատկությունները, ոտնաթաթի կամարների ձևավորումը, շարժողական զարգացման օրինաչափությունները և ֆիզիկական վարժությունների դերն են՝ որպես համալիր վերականգնողական աշխատանքի բաղադրիչ։ Քննվում են հարթաթաթության հիմնական դրսևորումները, ոտնաթաթի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների ազդեցությունը քայլքի, մարմնի հավասարակշռության, շարժումների համակարգման և ստորին վերջույթների ծանրաբեռնվածության բաշխման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նախադպրոցական տարիքում ֆիզիկական ակտիվության կազմակերպման առանձնահատկություններին՝ հաշվի առնելով երեխաների շարժողական կարողությունները, զարգացման մակարդակը և վարժությունների նկատմամբ հետաքրքրությունը պահպանելու անհրաժեշտությունը։ Ուսումնասիրվում են բուժական ֆիզիկական կուլտուրայի ծրագրերի կառուցման ընդհանուր սկզբունքները, դրանց հաջորդականությունը և երեխայի ֆունկցիոնալ վիճակին համապատասխանեցնելու մոտեցումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ոտնաթաթի և ստորին վերջույթների մկանային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի, շարժումների կոորդինացիայի, հավասարակշռության և ճիշտ շարժողական սովորությունների զարգացման գնահատումը։ Դիտարկվում է խաղային տարրերի կիրառման նշանակությունը, քանի որ նախադպրոցական տարիքում շարժողական առաջադրանքների հետաքրքիր և հասանելի կազմակերպումը նպաստում է երեխայի ակտիվ մասնակցությանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել ֆիզիկական զարգացման և ոտնաթաթի ֆունկցիոնալ վիճակի ցուցանիշները վերականգնողական աշխատանքի տարբեր փուլերում՝ կիրառվող մեթոդիկայի արդյունավետությունը գնահատելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ծնողների, մանկավարժների և համապատասխան առողջապահական մասնագետների համագործակցության կարևորությանը, քանի որ երեխայի շարժողական ռեժիմի հետևողական կազմակերպումը պահանջում է անհատական մոտեցում և մասնագիտական գնահատում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բուժական ֆիզիկական կուլտուրայի, մանկական վերականգնողական բժշկության, ֆիզիկական դաստիարակության և հենաշարժական համակարգի զարգացման վերաբերյալ մոտեցումները՝ նախադպրոցականների շարժողական առողջության պահպանման և ֆունկցիոնալ հնարավորությունների բարելավման նպատակով։