Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловБиология
Դեյտերսի կորիզի վեստիբուլա-տեկտալ և վեստիբուլա-թալամիկ փոխհարաբերությունների նեյրոնային մեխանիզմները
Աշխատությունը նվիրված է կենտրոնական նյարդային համակարգում հավասարակշռության, տարածական կողմնորոշման և շարժումների կարգավորման հետ կապված նեյրոնային մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով Դեյտերսի կորիզի մասնակցությամբ ձևավորվող նյարդային կապերին։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են վեստիբուլյար համակարգից ստացվող ազդակների մշակման և հետագա փոխանցման առանձնահատկությունները դեպի միջին ուղեղի տեկտալ կառույցներ և թալամուս՝ բացահայտելու համար տարբեր նյարդային կենտրոնների միջև տեղեկատվության փոխանակման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Դեյտերսի կորիզի նեյրոնների ֆունկցիոնալ հատկություններին, դրանց գրգռման և արգելակման մեխանիզմներին, ինչպես նաև տարբեր ուղղություններով ընթացող նյարդային ազդակների փոխազդեցությանը։ Քննության են առնվում վեստիբուլյար ազդակների տարածման ուղիները և դրանց ազդեցությունը այն նեյրոնային համակարգերի վրա, որոնք մասնակցում են մարմնի դիրքի պահպանմանը, շարժումների համակարգմանը, տեսողական ու շարժողական արձագանքների համաձայնեցմանը և տարածական տեղեկատվության մշակմանը։ Վերլուծվում են նեյրոնների էլեկտրական ակտիվության փոփոխությունները տարբեր գրգռիչների ազդեցության պայմաններում, պատասխանների ժամանակային բնութագրերը և տարբեր կենտրոնների միջև առաջացող ակտիվացնող ու արգելակող փոխհարաբերությունները։ Կարևորվում է վեստիբուլյար, տեկտալ և թալամիկ համակարգերի համատեղ գործունեությունը, որի շնորհիվ հավասարակշռության օրգաններից ստացվող տեղեկատվությունը կարող է ինտեգրվել զգայական և շարժողական այլ ազդակների հետ։ Ուսումնասիրվում են նաև նյարդային ազդակների համակցման, փոխադարձ ազդեցության և կենտրոնական մշակման առանձնահատկությունները՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել բարդ շարժողական ու դիրքային ռեակցիաների նյարդաֆիզիոլոգիական հիմքերի մասին։ Փորձարարական տվյալների վերլուծությունը կարող է նպաստել տարբեր նեյրոնային ուղիների ֆունկցիոնալ նշանակության և դրանց միջև գոյություն ունեցող կապերի բացահայտմանը։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի նեյրոֆիզիոլոգիայի և զգայական համակարգերի ֆիզիոլոգիայի համար՝ խորացնելով պատկերացումները հավասարակշռության պահպանման, շարժումների համակարգման և տարածական կողմնորոշման գործընթացներում ուղեղի տարբեր բաժինների փոխկապակցված գործունեության վերաբերյալ։
Обновлено. 2026-09-29
Лингвистика
Ժամանակակից հայոց լեզու
Գիրքը ներառում է՝ հայոց լեզվի հնչյունաբանության (ֆոնետիկա) և ձևաբանության (մորֆոլոգիա) հիմունքները, բառագիտության և բառապաշարի առանձնահատկությունները, շարահյուսական կառուցվածքները և նախադասությունների տեսակները, լեզվի զարգացման օրինաչափությունները և նորմերը, գրական հայերենի կանոնների համակարգված ներկայացում։ Այն օգտակար է՝ բուհերի լեզվաբանական ֆակուլտետների ուսանողների համար, հայոց լեզվի ուսուցիչների և մասնագետների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գիտելիքները հայերեն լեզվի վերաբերյալ։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը համարվում է հիմնարար աղբյուր՝ ժամանակակից հայոց լեզվի տեսական և գործնական ուսումնասիրության համար։
Обновлено. 2026-09-20
История
Կենսագրական բառարան
Գիրքը կենսագրական տեղեկատու բնույթի աշխատություն է, որը նպատակ ունի մեկտեղելու և համակարգված ներկայացնելու տարբեր ժամանակաշրջաններում ու հասարակական-մշակութային միջավայրերում գործունեություն ծավալած անձանց կյանքի և գործունեության վերաբերյալ կենսագրական տեղեկությունները։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու անհատների կենսագրական ուղուն, կրթությանը, մասնագիտական կայացմանը, հասարակական դիրքին, ստեղծագործական կամ գիտական գործունեությանը և պատմական ու մշակութային կյանքում ունեցած դերակատարությանը։ Կենսագրական բառարանին բնորոշ կառուցվածքը ենթադրում է տեղեկությունների այբբենական կամ թեմատիկ դասակարգում, հակիրճ ու փաստական ներկայացում, ինչպես նաև անձանց վերաբերյալ կարևոր տվյալների համադրություն, ինչը հեշտացնում է անհրաժեշտ տեղեկությունների որոնումն ու օգտագործումը։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկություններից է անհատական կենսագրությունների միջոցով պատմական և հասարակական գործընթացների բացահայտման հնարավորությունը․ յուրաքանչյուր անձի կյանքի ուղին դիտարկվում է ոչ միայն որպես առանձին կենսագրական պատմություն, այլև որպես իր ժամանակաշրջանի կրթական, գիտական, գրական, մշակութային կամ հասարակական զարգացումների արտահայտություն։ Այսպիսի բառարանները կարևոր դեր ունեն ազգային և համաշխարհային պատմամշակութային ժառանգության պահպանման, նշանավոր ու մասնագիտական տարբեր ոլորտներում ներդրում ունեցած անձանց հիշատակի արժևորման և կենսագրական գիտելիքի համակարգման գործում։ Դրանք հնարավորություն են տալիս բացահայտելու անհատների միջև գոյություն ունեցող պատմական, մասնագիտական և մտավոր կապերը, պատկերացում կազմելու տարբեր սերունդների գործունեության շարունակականության մասին և ավելի ամբողջականորեն ընկալելու հասարակության զարգացման մեջ անհատական նախաձեռնության ու ստեղծագործական աշխատանքի նշանակությունը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել պատմությամբ, մշակութաբանությամբ, գրականագիտությամբ, գիտության պատմությամբ և կենսագրական ուսումնասիրություններով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների, հետազոտողների, դասախոսների ու տեղեկատու նյութերից օգտվող մասնագետների համար՝ ծառայելով որպես կենսագրական տեղեկությունների որոնման, ուսումնասիրությունների նախապատրաստման և հետագա գիտական աշխատանքի օժանդակ աղբյուր։
Обновлено. 2026-11-18
Другие предметы
Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги юным (1986, Փետրվար, թիվ 2)
Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։
Обновлено. 2026-09-13
Литература
Վարպետը և Մարգարիտան
Միխայիլ Բուլգակովի այս ստեղծագործությունը 20-րդ դարի ռուս գրականության ամենանշանավոր և բազմաշերտ վեպերից է, որտեղ իրականությունն ու երևակայությունը, պատմությունն ու առասպելը, սերը, բարոյականությունը և փիլիսոփայական խորհրդածությունը միահյուսվում են յուրահատուկ գեղարվեստական ամբողջության մեջ։ Վեպի գործողությունները հիմնականում ծավալվում են Մոսկվայում, որտեղ խորհրդավոր օտարականի՝ Վոլանդի և նրա տարօրինակ ուղեկիցների հայտնվելը խախտում է քաղաքի սովորական կյանքը՝ բացահայտելով հասարակության կեղծավորությունը, ագահությունը, վախկոտությունը, պաշտոնամոլությունը և բարոյական անկումը։ Վոլանդը, որն իր կերպարով մարմնավորում է սատանայական ուժի և գերբնական աշխարհի խորհրդավոր ներկայությունը, իր շրջապատի հետ հայտնվում է մարդկանց առօրյա միջավայրում և ստեղծում մի շարք արտասովոր ու հաճախ երգիծական իրավիճակներ։ Նրա միջամտությունների միջոցով բացահայտվում են մարդկային բնավորության թաքնված կողմերը, իսկ հասարակական հարաբերությունների արտաքին պատկերի հետևում երևում են շահամոլությունը, սնափառությունը, կեղծ բարեպաշտությունն ու իրական արժեքների կորուստը։ Մոսկովյան իրադարձություններին զուգահեռ վեպում զարգանում է մեկ այլ՝ պատմական և աստվածաբանական հարթություն, որը կապված է Պոնտացի Պիղատոսի և Յեշուա Հա-Նոցրիի պատմության հետ։ Հեղինակը գեղարվեստական ինքնատիպ մեկնաբանությամբ անդրադառնում է Հիսուս Քրիստոսի կերպարի ավետարանական ավանդույթին՝ ներկայացնելով ճշմարտության, իշխանության, խղճի, վախի և բարոյական պատասխանատվության բարդ փոխհարաբերությունները։ Պիղատոսի ներքին հակասությունները, նրա առջև կանգնած բարոյական ընտրությունը և սեփական որոշման հետևանքների գիտակցումը վեպի փիլիսոփայական առանցքային թեմաներից են։ Այս պատմական շերտը ոչ միայն լրացնում է հիմնական պատումը, այլև ստեղծագործությանը հաղորդում է համամարդկային նշանակություն՝ հարցադրելով, թե ինչ գին կարող է ունենալ ճշմարտությունից հրաժարվելը և որքան դժվար է մարդուն պահպանել իր բարոյական համոզմունքները իշխանության, վախի ու հասարակական ճնշման պայմաններում։ Վեպի մյուս կենտրոնական թեման սերն է, որը մարմնավորվում է Վարպետի և Մարգարիտայի հարաբերություններում։ Վարպետը ստեղծագործող մարդ է, որի գրական աշխատանքը բախվում է ժամանակի գաղափարական ու հասարակական միջավայրի անհանդուրժողականությանը։ Նրա ստեղծագործական ճգնաժամը, հալածանքներն ու հոգեկան տառապանքը բացահայտում են արվեստագետի և հասարակության բարդ հարաբերությունները, ինչպես նաև ստեղծագործական ազատության ու անհատի ինքնարտահայտման իրավունքի խնդիրը։ Մարգարիտան ներկայացվում է որպես սիրող, հավատարիմ և վճռական կին, որը հանուն իր սիրո պատրաստ է անցնելու մարդկային և գերբնական աշխարհի սահմանները։ Նրա կերպարի միջոցով հեղինակը բացահայտում է սիրո ուժը, անձնազոհությունը, ներքին ազատությունը և այն գաղափարը, որ իսկական նվիրվածությունը կարող է հաղթահարել նույնիսկ ամենածանր փորձությունները։ Վեպի գեղարվեստական կառուցվածքը առանձնանում է մի քանի սյուժետային և ժամանակային շերտերի համադրությամբ, միստիկական իրադարձությունների, երգիծանքի, ֆանտաստիկայի, ռոմանտիկ սիրո և փիլիսոփայական խորհրդածությունների ներդաշնակ միավորմամբ։ Բուլգակովը վարպետորեն կիրառում է գրոտեսկը, հեգնանքը, սարկազմը, խորհրդանշական պատկերները և հակադրությունները՝ ստեղծելով մի աշխարհ, որտեղ ծիծաղելին ու ողբերգականը, իրականն ու անիրականը մշտապես փոխներթափանցում են։ Վոլանդի և նրա ուղեկիցների միջոցով ծավալվող երգիծական դրվագները բացահայտում են խորհրդային հասարակության վարչական համակարգի, մշակութային միջավայրի և մարդկային հարաբերությունների արատները, իսկ միստիկական պատումը հնարավորություն է տալիս հեղինակին անդրադառնալու բարու և չարի բնույթին, արդարության սահմաններին, ճշմարտության արժեքին և մարդու հոգևոր ազատությանը։ Ստեղծագործության կարևոր գաղափարներից է այն համոզմունքը, որ չարը միշտ չէ, որ հանդես է գալիս ակնհայտ և միանշանակ ձևով, իսկ բարին ու չարը մարդկային կյանքի բարդ հարաբերություններում հաճախ բացահայտվում են հակասական իրավիճակների միջոցով։ Վեպը նաև բարձրացնում է արվեստի անմահության և ստեղծագործական ազատության հարցը՝ ընդգծելով, որ իսկական ստեղծագործությունը չի կարող ամբողջությամբ ոչնչացվել հասարակական ճնշման, գրաքննության կամ ժամանակավոր մոռացության միջոցով։ «Ձեռագրերը չեն այրվում» հայտնի գաղափարը դարձել է ստեղծագործության հիմնական խորհրդանիշներից մեկը՝ արտահայտելով արվեստի հոգևոր ուժի, ստեղծագործողի ներքին ազատության և ճշմարտության պահպանման գաղափարը։ Պատմական և մշակութային առումով վեպը սերտորեն կապված է 20-րդ դարի խորհրդային հասարակության իրականության, գաղափարական վերահսկողության, գրաքննության և մտավորականության առջև ծառացած սահմանափակումների հետ։ Բուլգակովը գերբնականի և երգիծանքի միջոցով ստեղծում է իր ժամանակաշրջանի հասարակական կյանքի խորքային քննադատություն՝ միաժամանակ դուրս գալով կոնկրետ պատմական միջավայրի սահմաններից և անդրադառնալով մարդկային գոյության համընդհանուր խնդիրներին։ Ստեղծագործության բազմաշերտությունը հնարավորություն է տալիս այն մեկնաբանելու տարբեր տեսանկյուններից՝ որպես սիրո պատմություն, հասարակական երգիծանք, փիլիսոփայական վեպ, աստվածաբանական խորհրդածություն և արվեստագետի ճակատագրի մասին պատմություն։ Այն ընթերցողին ստիպում է խորհել ճշմարտության և կեղծիքի, հավատքի և կասկածի, ազատության և իշխանության, սիրո և անձնազոհության, բարոյական ընտրության և մարդկային պատասխանատվության մասին։ Վեպի ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է ինչպես նրա արտասովոր սյուժետային զարգացումներով և գեղարվեստական հարուստ աշխարհով, այնպես էլ գաղափարական խորությամբ ու տարբեր ժամանակներում նորովի ընկալվելու հնարավորությամբ։ Այն կարևոր տեղ է զբաղեցնում համաշխարհային գրականության մեջ և հետաքրքրում է ռուս գրականության, փիլիսոփայության, գրականագիտության, մշակույթի պատմության ուսումնասիրողներին, ինչպես նաև այն ընթերցողներին, որոնք գնահատում են բազմաշերտ սյուժեով, խորհրդանշական պատկերներով, սուր երգիծանքով և խորքային մարդկային հարցադրումներով ստեղծագործությունները։
Обновлено. 2026-11-17
История
Նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի օրացույց 1973: Հունվար, փետրվար, մարտ
Հրատարակությունը տեղեկատու-օրացույց է, որը ներկայացնում է 1973 թվականի հունվար, փետրվար և մարտ ամիսների ընթացքում նշվող և հիշատակվող կարևոր ու հիշարժան տարեթվերը, իրադարձություններն ու տարելիցները։ Այն կազմված է որպես արագ կողմնորոշվելու և տեղեկություն ստանալու հարմար միջոց՝ մեկտեղելով պատմական, մշակութային, հասարակական, գիտական և այլ բնույթի նշանակալի ամսաթվեր։ Նյութը հնարավորություն է տալիս յուրաքանչյուր ամսվա կտրվածքով հետևելու տարբեր ժամանակաշրջաններին վերաբերող կարևոր իրադարձությունների տարեդարձերին, նշանավոր անձանց ծննդյան կամ մահվան տարեթվերին և պատմամշակութային նշանակություն ունեցող այլ հիշատակի օրերի։ Հրատարակության կառուցվածքը նպաստում է ամսաթվերի համակարգված ներկայացմանը և դրանք համապատասխան իրադարձությունների ու անձանց հետ կապելուն՝ դարձնելով այն գործնական տեղեկատու ինչպես մասնագիտական, այնպես էլ ընդհանուր հետաքրքրությունների շրջանակում օգտագործելու համար։ Նման օրացույցային ժողովածուն արժեքավոր է հատկապես պատմական հիշողության պահպանման, մշակութային ժառանգության հանրահռչակման և տարբեր ոլորտներում կարևոր տարեդարձերի ու հիշատակի օրերի վերաբերյալ տեղեկատվության արագ որոնման տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանների, մշակութային և կրթական հաստատությունների աշխատակիցներին, ուսուցիչներին, դասախոսներին, պատմաբաններին, մատենագետներին, լրագրողներին, հետազոտողներին, ուսանողներին և այն ընթերցողներին, ովքեր հետաքրքրված են նշանավոր իրադարձությունների ու անհատների տարեգրությամբ։
Обновлено. 2026-09-22