Հայ լեզվաբանության պատմություն. Հատոր 1 (սկզբից մինչև մեր օրերը)

Экономика

Աշխատավարձի ձևերի և համակարգերի արդյունավետ կիրառումը պայմանավորված է այնպիսի կազմակերպական, տնտեսական և իրավական պայմաններով, որոնք ապահովում են աշխատուժի արդար վարձատրություն, աշխատանքի արտադրողականության աճ և ձեռնարկության ընդհանուր արդյունավետության բարձրացում։ Աշխատավարձի հիմնական ձևերն են ժամանակային և գործային (piece-rate) համակարգերը, ինչպես նաև դրանց համակցված տարբերակները, որոնց ճիշտ ընտրությունը կախված է արտադրության բնույթից, տեխնոլոգիական մակարդակից և աշխատանքի չափելիությունից։ Ժամանակային համակարգը առավել արդյունավետ է այն դեպքերում, երբ աշխատանքի արդյունքը դժվար է չափել քանակապես, իսկ գործային համակարգը կիրառվում է այնտեղ, որտեղ հնարավոր է հստակ գնահատել կատարված աշխատանքի ծավալը և որակը։ Արդյունավետ կիրառման կարևոր պայմաններից են աշխատանքի նորմավորման հստակ համակարգի առկայությունը, արդար և թափանցիկ գնահատման չափանիշները, արտադրողականության և որակի վերահսկման մեխանիզմները, ինչպես նաև աշխատավարձի կապը աշխատանքի արդյունքի հետ, ինչը խթանում է աշխատողների մոտիվացիան։ Բացի այդ, անհրաժեշտ է ապահովել ֆինանսական կայունություն և ձեռնարկության վճարունակություն, որպեսզի աշխատավարձի վճարումները լինեն կանոնավոր և ժամանակին, ինչպես նաև հաշվի առնել սոցիալական երաշխիքները և նվազագույն աշխատավարձի պետական կարգավորումը։ Կարևոր պայման է նաև մարդկային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման համակարգի առկայությունը, որը ներառում է վերապատրաստում, աշխատանքի գնահատում և կարիերայի աճի հնարավորություններ։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է կրկնակի ռինոպլաստիկայի խնդիրներին՝ դեմքի էսթետիկ վիրաբուժության համատեքստում, և ուսումնասիրում է նախկինում կատարված քթի վիրահատությունից հետո ձևավորված կառուցվածքային, ֆունկցիոնալ և էսթետիկ փոփոխությունների շտկման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կենտրոնում կրկնակի վիրահատության պլանավորման, նախնական գնահատման, քթի անատոմիական կառուցվածքների վերականգնման և դեմքի ընդհանուր համամասնությունների հետ ներդաշնակ արդյունքի հասնելու հարցերն են։ Աշխատությունը կարևորում է այն հանգամանքը, որ կրկնակի միջամտությունը սովորաբար ավելի բարդ է, քան առաջնային վիրահատությունը, քանի որ նախորդ վիրահատությունը կարող է փոփոխել հյուսվածքների կառուցվածքը, առաջացնել սպիական փոփոխություններ, նվազեցնել սեփական աճառային հյուսվածքի առկայությունը և սահմանափակել վիրաբուժական շտկման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել նախկին միջամտության արդյունքների գնահատման մեթոդները, քթի արտաքին ձևի և ներքին կառուցվածքների առանձնահատկությունները, շնչառական ֆունկցիայի հնարավոր խանգարումները, ինչպես նաև պացիենտի ակնկալիքների և վիրաբուժական հնարավորությունների համապատասխանեցման խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում քթի հենարանային կառուցվածքի վերականգնմանը, դեֆորմացիաների շտկմանը և անհրաժեշտ հյուսվածքային նյութի ընտրությանը՝ հաշվի առնելով յուրաքանչյուր կլինիկական իրավիճակի առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև դեմքի ընդհանուր էսթետիկ համամասնությունների գնահատմանը, քանի որ քթի ձևը պետք է դիտարկվի ոչ թե մեկուսացված, այլ դեմքի մյուս կառուցվածքների հետ փոխկապակցված։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նախավիրահատական պլանավորումը, որը ներառում է կլինիկական զննում, նախորդ միջամտությունների արդյունքների վերլուծություն, հնարավոր ռիսկերի գնահատում և սպասվող արդյունքի իրատեսական սահմանների սահմանում։ Ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել պլաստիկ և վերականգնողական վիրաբուժության մասնագետների համար՝ որպես կրկնակի ռինոպլաստիկայի բարդությունների, վերականգնողական մոտեցումների և էսթետիկ արդյունքների գնահատման վերաբերյալ մասնագիտական նյութ։ Այն նաև ընդգծում է անհատականացված մոտեցման կարևորությունը, քանի որ կրկնակի վիրահատության յուրաքանչյուր դեպք պայմանավորված է նախկին միջամտության բնույթով, հյուսվածքների վիճակով, առկա դեֆորմացիաներով և պացիենտի նպատակներով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է կրկնակի ռինոպլաստիկան որպես բազմակողմանի և տեխնիկապես բարդ վիրաբուժական ուղղություն՝ ուսումնասիրելով դրա էսթետիկ և ֆունկցիոնալ խնդիրները, նախավիրահատական գնահատման սկզբունքները, վերականգնողական հնարավորությունները և դեմքի ներդաշնակության ապահովման նշանակությունը։

История

Աշխատությունը նվիրված է բրոնզի դարի Սինտաշտայի և Պետրովկայի հնագիտական մշակույթների ռազմական գործի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ փորձարարական հնագիտության մեթոդների կիրառմամբ։ Դիտարկվում են Եվրասիական տափաստաններում բնակված հնագույն հասարակությունների ռազմական կազմակերպման սկզբունքները, սպառազինության տեսակները, մարտական տեխնիկայի զարգացման մակարդակը և ռազմական գործունեության դերը հասարակական հարաբերությունների ձևավորման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հնագիտական պեղումների ընթացքում հայտնաբերված զենքերի, մարտակառքերի, ձիասարքերի և ռազմական նշանակության այլ առարկաների կառուցվածքային ու գործառական առանձնահատկություններին։ Քննարկվում են բրոնզե և քարե զենքերի պատրաստման տեխնոլոգիաները, դրանց կիրառման հնարավորությունները, մարտակառքերի կառուցվածքն ու շարժունակությունը, ինչպես նաև ձիերի օգտագործման նշանակությունը ռազմական գործողություններում։ Անդրադարձ է կատարվում փորձարարական վերակառուցումների միջոցով հնագույն սպառազինության արդյունավետության, տեխնիկական հնարավորությունների և կիրառման եղանակների գնահատմանը։ Ուսումնասիրվում են նաև ռազմական ավանդույթների արտացոլումը թաղման ծեսերում, հնագիտական գտածոների մեկնաբանության խնդիրները և ռազմական տեխնոլոգիաների ազդեցությունը բրոնզի դարի հասարակությունների զարգացման վրա։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հնագետների, պատմաբանների, ռազմական պատմության մասնագետների, մշակութաբանների և Եվրասիայի բրոնզի դարի հնագիտական մշակույթներով հետաքրքրվող հետազոտողների ու ուսանողների համար։

История

Հայկական լեռնաշխարհը Հին Արևելքի Ք.ա. III հազարամյակի և II հազարամյակի առաջին կեսի գրավոր աղբյուրներում. Գիրք I աշխատությունը գիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն պատմության վերակառուցմանը Հին Արևելքի գրավոր աղբյուրների հիման վրա՝ ընդգրկելով Ք.ա. III հազարամյակի և II հազարամյակի առաջին կեսի ժամանակաշրջանը, որտեղ մանրամասն քննության են առնվում շումերական, աքքադական, էբլայական և այլ հինարևելյան քաղաքակրթությունների սեպագրային տվյալները, որոնցում հիշատակվում են Հայկական լեռնաշխարհի տարածքները, տեղանունները, բնակչության խմբերը և հարակից քաղաքական միավորումները, գիրքը փորձում է համադրել տարբեր աղբյուրներից ստացված տեղեկությունները՝ վեր հանելով տարածաշրջանի պատմական դերը Հին Արևելքի տնտեսական և քաղաքական համակարգերում, ինչպես նաև ցույց տալով, թե ինչպես են արտաքին աղբյուրները ձևավորում Հայաստանի հնագույն պատմության գիտական պատկերացումը, միաժամանակ այն կարևոր աղբյուրագիտական հիմք է հայագիտության և հին պատմության ուսումնասիրության համար՝ ապահովելով փաստերի քննադատական վերլուծություն և համեմատական մոտեցում։

Литература

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Ջիվանու բանաստեղծական ժառանգության համակողմանի քննությանը՝ բացահայտելով նրա ստեղծագործության թեմատիկ, գաղափարական, գեղարվեստական և լեզվաոճական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հայ աշուղական և ժողովրդական բանաստեղծության զարգացման մեջ նրա ունեցած նշանակալի դերը։ Ջիվանին՝ Սերովբե Լևոնյան, 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի հայ աշուղական արվեստի ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է, որի ստեղծագործությունը միավորում է ժողովրդական բանաստեղծության կենսունակ ավանդույթները, հասարակական մտածողությունը, փիլիսոփայական խորհրդածությունները և ազգային ինքնագիտակցության արտահայտությունները։ Նրա բանաստեղծական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ոչ միայն հեղինակի անհատական ստեղծագործական աշխարհի, այլև իր ժամանակաշրջանի հայ հասարակության հոգևոր, սոցիալական և մշակութային խնդիրների մասին։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից մեկը Ջիվանու ստեղծագործության թեմատիկ բազմազանության ուսումնասիրությունն է։ Նրա երգերում և բանաստեղծություններում առանձնահատուկ տեղ ունեն հայրենիքի, ժողովրդի, աշխատանքի, արդարության, մարդկային արժանապատվության, բարոյականության, ընկերության և սիրո թեմաները։ Բանաստեղծը հաճախ անդրադառնում է հասարակական անհավասարությանը, աղքատությանը, անարդարությանը և մարդկային արատներին՝ դրանք ներկայացնելով քննադատական ու երբեմն երգիծական տեսանկյունից։ Այդ պատճառով նրա ստեղծագործությունը միայն քնարական ինքնարտահայտություն չէ, այլև հասարակական իրականության նկատմամբ ակտիվ վերաբերմունքի ձև։ Ջիվանու բանաստեղծական աշխարհի առանձնահատկություններից է ժողովրդական իմաստության լայն կիրառությունը։ Նրա ստեղծագործություններում հաճախ հանդիպում են առածանման ձևակերպումներ, խրատական մտքեր, բարոյական եզրահանգումներ և խոսակցական դարձվածքներ, որոնք բանաստեղծական խոսքը մոտեցնում են ժողովրդական բանահյուսությանը։ Այս հատկանիշը նրա ստեղծագործությունները դարձրել է լայնորեն ընկալելի և նպաստել դրանց տարածմանը ժողովրդական միջավայրում։ Միաժամանակ ժողովրդական լեզվի օգտագործումը չի նշանակում պարզունակություն․ Ջիվանին կարողանում է առօրյա խոսքի միջոցով ձևակերպել սոցիալական, բարոյական և փիլիսոփայական բարդ գաղափարներ։ Նրա ստեղծագործության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում երգիծանքը։ Ջիվանին քննադատում է կեղծավորությունը, ագահությունը, տգիտությունը, պաշտոնամոլությունը և սոցիալական անարդարությունը՝ հաճախ օգտագործելով հումոր, հակադրություն, սրամտություն և չափազանցություն։ Երգիծական մոտեցումը նրա ստեղծագործություններում ոչ միայն զվարճանքի միջոց է, այլև հասարակական քննադատության գործիք։ Բանաստեղծը ծիծաղի միջոցով բացահայտում է մարդկային և հասարակական բացասական երևույթները՝ ընթերցողին կամ ունկնդրին մղելով դրանց նկատմամբ քննադատական վերաբերմունքի։ Ջիվանու ժառանգության կարևոր բաղադրիչ է նաև փիլիսոփայական-խրատական քնարերգությունը։ Կյանքի իմաստի, մարդկային ճակատագրի, բարու և չարի, ժամանակի անցողիկության, գիտելիքի ու բարոյականության մասին նրա մտորումները հաճախ արտահայտվում են պարզ, հիշվող և աֆորիստիկ ձևակերպումներով։ Նրա ստեղծագործություններում մարդը ներկայացվում է որպես բարոյական ընտրության առջև կանգնած էակ, որի արժեքը որոշվում է ոչ թե միայն սոցիալական դիրքով կամ նյութական հարստությամբ, այլև ազնվությամբ, աշխատասիրությամբ, գիտելիքով և մարդկային վերաբերմունքով։ Հայրենասիրական թեման նույնպես կարևոր տեղ ունի Ջիվանու ստեղծագործական ժառանգության մեջ։ Հայրենիքի և ժողովրդի նկատմամբ սերը նրա մոտ հաճախ զուգորդվում է ազգային արժանապատվության, կրթության, ինքնաճանաչման և հասարակական համերաշխության գաղափարների հետ։ Նա ոչ միայն արտահայտում է հայրենասիրական զգացումներ, այլև ձգտում է մատնանշել այն ներքին խնդիրները, որոնք խոչընդոտում են ժողովրդի առաջընթացին։ Այդ պատճառով նրա հայրենասիրությունը հաճախ ունի նաև ինքնաքննադատական բնույթ։ Ջիվանու ստեղծագործական լեզուն և ոճը սերտորեն կապված են աշուղական ավանդույթի հետ։ Նրա բանաստեղծությունները բնորոշվում են երաժշտականությամբ, ռիթմական ճկունությամբ, պարզ և պատկերավոր բառապաշարով, երկխոսական ու պատմողական ձևերի կիրառմամբ։ Բանաստեղծական խոսքում համադրվում են գրական հայերենի և ժողովրդական խոսքի տարրերը, ինչի շնորհիվ ստեղծագործությունները ձեռք են բերում անմիջականություն և կենդանի հնչողություն։ Երաժշտական կատարողականության հետ կապված այս առանձնահատկությունը կարևոր է նաև Ջիվանու ստեղծագործությունների տարածման տեսանկյունից, քանի որ նրա բազմաթիվ գործեր ընկալվել են ոչ միայն որպես գրավոր գրականություն, այլև որպես երգային մշակույթի մաս։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է Ջիվանու ստեղծագործության կապը նախորդ և ժամանակակից աշուղական ավանդույթների հետ։ Նա ժառանգել է աշուղական արվեստի ձևերն ու արտահայտչամիջոցները, սակայն դրանք հարմարեցրել է իր ժամանակի հասարակական և գեղարվեստական պահանջներին։ Այդ պատճառով նրա ստեղծագործությունը կարելի է դիտարկել որպես ավանդական աշուղական մշակույթի և նոր ժամանակների հայ գրական մտածողության միջև կապող օղակ։ Ջիվանու ժառանգության նշանակությունը հատկապես մեծ է այն պատճառով, որ նրա ստեղծագործություններում արտացոլվել են 19-րդ դարի երկրորդ կեսի և 20-րդ դարի սկզբի հայ հասարակության բազմաթիվ խնդիրներ։ Նրա բանաստեղծություններում կարելի է տեսնել ժամանակաշրջանի սոցիալական հարաբերությունների, ժողովրդի կենցաղի, բարոյական պատկերացումների, հասարակական հակասությունների և ազգային ձգտումների գեղարվեստական արտացոլումը։ Այս առումով նրա ժառանգությունը միաժամանակ գրական, բանահյուսական և պատմամշակութային արժեք ունի։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարևոր է Ջիվանու ստեղծագործական անհատականությունը, նրա գեղարվեստական մտածողությունը և հայ աշուղական մշակույթի զարգացման գործում ունեցած դերը բացահայտելու համար։ Այն կարող է հետաքրքրել հայ գրականության պատմությամբ, աշուղական արվեստով, բանահյուսությամբ և 19-րդ դարի հայ մշակույթով զբաղվող գրականագետներին, մշակութաբաններին, բանահավաքներին, հետազոտողներին, դասախոսներին, ուսանողներին և ընթերցողներին։

Лингвистика

Գիրքը ընդգրկում է՝ վանկի ընդհանուր լեզվաբանական բնութագիրը, հայերենի վանկային կառուցվածքի առանձնահատկությունները, հնչույթների համակցման օրենքները և դրանց ազդեցությունը վանկավորման վրա, վանկի դերը արտասանության, շեշտադրության և խոսքի հոսունության մեջ, հայերեն հնչույթաբանության տեսական վերլուծություն՝ հիմնված լեզվական նյութի վրա։ Այն օգտակար է՝ լեզվաբանության և հայագիտության ուսանողների համար, գիտական աշխատողների և հետազոտողների համար, ինչպես նաև հայերենի հնչույթաբանական կառուցվածքով հետաքրքրվող մասնագետների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը նպաստում է հայերենի հնչույթաբանական համակարգի, մասնավորապես վանկային կառուցվածքի խորքային և համակարգված ըմբռնմանը։