Հայ մտավորականության ավանդը քրդական մշակույթի և պատմության ուսուսնասիրման գործում (1850-1990թթ.)

Информатика

Գիտատեխնիկական և կրթական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է սովորողների գիտելիքների ստուգման համար կիրառվող թեստերի որակի գնահատման մեթոդների մշակմանը և այդ գործընթացն ավտոմատացնող ծրագրային համակարգի ստեղծմանը։ Ուսումնասիրվում են թեստային առաջադրանքների արդյունավետությունը բնութագրող հիմնական չափանիշները, հարցերի բարդության աստիճանը, տարբերակիչ կարողությունը, արդյունքների հուսալիությունը և գնահատման օբյեկտիվությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թեստավորման արդյունքում ստացված տվյալների հավաքագրմանը, մշակմանը և վիճակագրական վերլուծությանը, որոնց միջոցով հնարավոր է բացահայտել անարդյունավետ, չափազանց հեշտ կամ չափազանց բարդ առաջադրանքները և գնահատել ամբողջ թեստի համապատասխանությունը նախատեսված ուսումնական նպատակներին։ Քննարկվում են թեստային արդյունքների համեմատման, գնահատականների ձևավորման և սովորողների գիտելիքների մակարդակի որոշման մեթոդական մոտեցումները։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է ծրագրային համակարգի նախագծումը, որը հնարավորություն է տալիս ավտոմատացնել թեստերի ստեղծման, անցկացման, արդյունքների պահպանման, մշակման և որակական ցուցանիշների հաշվարկման գործընթացները։ Դիտարկվում են համակարգի կառուցվածքը, տվյալների կազմակերպման սկզբունքները և թեստերի վերաբերյալ վերլուծական տեղեկատվության ներկայացման հնարավորությունները։ Մշակված մոտեցումները կարող են նպաստել գիտելիքների գնահատման գործընթացի ճշգրտության և արդյունավետության բարձրացմանը, ինչպես նաև կրթական հաստատություններում էլեկտրոնային թեստավորման համակարգերի կատարելագործմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կրթական տեխնոլոգիաների մասնագետների, ծրագրավորողների, մանկավարժների, թեստավորման համակարգեր մշակողների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Сельское хозяйство

Աշխատությունը նվիրված է կաթիլային ոռոգման համակարգերի նախագծման, կազմակերպման և արդյունավետ կիրառման հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության բնակլիմայական, հողային և գյուղատնտեսական առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում ջրային ռեսուրսների խնայողաբար օգտագործման, մշակաբույսերի ջրապահովվածության բարելավման և ոռոգման գործընթացի արդյունավետության բարձրացման խնդիրներն են։ Քննվում են կաթիլային ոռոգման տեխնոլոգիայի ընդհանուր սկզբունքները, ջրի նպատակային և հավասարաչափ մատակարարման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև համակարգի հիմնական կառուցվածքային տարրերի փոխկապակցված աշխատանքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ոռոգման ռեժիմի ընտրությանը՝ հաշվի առնելով մշակաբույսերի կենսաբանական պահանջները, հողի ջրաֆիզիկական հատկությունները, տեղումների քանակը, օդի ջերմաստիճանը, գոլորշիացումը և տեղանքի բնական պայմանները։ Ուսումնասիրվում են ջրի բաշխման արդյունավետության, հողի խոնավության պահպանման և բույսերի արմատային գոտում անհրաժեշտ ջրային պայմանների ձևավորման հարցերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում համակարգերի շահագործման ընթացքում առաջացող տեխնիկական խնդիրների ուսումնասիրությունը՝ կապված ջրի որակի, ֆիլտրման, խողովակաշարերի և ջրամատակարարման տարրերի աշխատանքի կայունության հետ։ Դիտարկվում են նաև տեղանքի ռելիեֆի և ջրի հասանելի ճնշման ազդեցությունները համակարգի աշխատանքի և ոռոգման հավասարաչափության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել ավանդական և ջրախնայող ոռոգման եղանակների տեխնիկական, տնտեսական և ագրոնոմիական առանձնահատկությունները՝ գնահատելով դրանց համապատասխանությունը տարբեր գյուղատնտեսական պայմաններին։ Անդրադարձ է կատարվում կաթիլային ոռոգման ներդրման տնտեսական նպատակահարմարությանը, սկզբնական ներդրումների և հետագա շահագործման ծախսերի հարաբերակցությանը, աշխատանքի կազմակերպմանը և ջրային ռեսուրսների կառավարման արդյունավետությանը։ Կարևորվում է նաև տեխնոլոգիայի կիրառման բնապահպանական նշանակությունը՝ հողերի ջրային ռեժիմի ավելի նպատակային կառավարման և սահմանափակ ջրային պաշարների արդյունավետ օգտագործման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ոռոգման ճարտարագիտության, հողագիտության, ագրոնոմիայի և ջրային տնտեսության մոտեցումները՝ Հայաստանի գյուղատնտեսական պայմաններին համապատասխան կաթիլային ոռոգման համակարգերի կիրառման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները բացահայտելու նպատակով։

История

Այս աշխատությունը նվիրված է գալեշների ժողովրդական հավատալիքների, ավանդույթների և հոգևոր մշակույթի բազմակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են նրանց աշխարհընկալման առանձնահատկությունները, բնության, գերբնական ուժերի, ընտանիքի և համայնքային կյանքի հետ կապված պատկերացումները, ինչպես նաև ժողովրդական ծեսերն ու սովորույթները, որոնք ձևավորվել և պահպանվել են սերնդեսերունդ։ Հեղինակը վերլուծում է ժողովրդական հավատալիքների կապը առօրյա կյանքի, աշխատանքային գործունեության, տոնական ավանդույթների, բուժական և պաշտպանական սովորույթների հետ՝ անդրադառնալով նաև առասպելաբանական կերպարներին, սնահավատություններին և խորհրդանշական պատկերացումներին։ Ուսումնասիրությունը հիմնված է ազգագրական նյութերի, բանավոր պատմությունների և դաշտային հետազոտությունների վրա, ինչը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել տվյալ համայնքի մշակութային ինքնության և հոգևոր ժառանգության մասին։ Գիրքը հետաքրքիր և արժեքավոր աղբյուր է ազգագրության, բանահյուսության, մշակութաբանության, պատմության և ժողովրդական մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

История

Այս աշխատությունը նվիրված է Անիի հնությունների թանգարանի (Անիյսկի հնությունների թանգարան) 1915 թվականի հաշվետվությանը՝ որպես Կովկասի և Արևմտյան Հայաստանի հնագիտական ուսումնասիրությունների կարևոր աղբյուր, որը փաստագրում է Անիի միջնադարյան քաղաքատեղիում իրականացված պեղումների արդյունքները և թանգարանի գիտական գործունեությունը տվյալ տարվա ընթացքում։ Отчёт Анийского музея древностей за 1915 год Աշխատությունում ներկայացվում են հնագիտական գտածոների մանրամասն նկարագրություններ՝ ներառյալ ճարտարապետական մնացորդներ, քանդակներ, խեցեղեն, արձանագրություններ և կենցաղային իրեր, որոնք հայտնաբերվել են Անիի ավերակներում և հարակից տարածքներում՝ բացահայտելով քաղաքի միջնադարյան մշակույթի բազմաշերտ պատկերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պեղումների կազմակերպման պայմաններին, որոնք իրականացվել են դժվար պատմական շրջանում՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում, ինչը զգալիորեն բարդացրել է գիտական աշխատանքների ընթացքը, բայց միևնույն ժամանակ չի խոչընդոտել նյութերի հավաքագրմանը և փաստագրմանը։ Գրքում ընդգծվում է նաև Նիկոլայ Մառի ղեկավարած գիտական դպրոցի դերը Անիի ուսումնասիրության մեջ, որի շրջանակներում ձևավորվել է նոր մոտեցում հայ միջնադարյան հնագիտության նկատմամբ՝ համադրելով լեզվաբանական, պատմական և հնագիտական մեթոդները։ Աշխատությունը ծառայում է որպես կարևոր սկզբնաղբյուր Անիի քաղաքային կյանքի, ճարտարապետության և մշակութային ժառանգության վերականգնման համար՝ նպաստելով տարածաշրջանի պատմության ավելի ամբողջական գիտական ընկալմանը։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է հեղուկ բյուրեղներում կողմնորոշման, հիդրոդինամիկական և լուսահիդրոդինամիկական երևույթների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությամբ առաջացող օպտիկական ոչ գծայնությունների ֆիզիկական մեխանիզմների բացահայտմանը։ Դիտարկվում են հեղուկ բյուրեղների կառուցվածքային և ֆիզիկական առանձնահատկությունները, մոլեկուլների կողմնորոշման կարգավորվածությունը, արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ դրանց զգայունությունը և օպտիկական հատկությունների փոփոխության օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էլեկտրամագնիսական դաշտերի, լուսային ճառագայթման և հեղուկի հոսքերի ազդեցությամբ մոլեկուլային կողմնորոշման փոփոխություններին, ինչպես նաև այդ գործընթացների փոխկապակցվածությանը։ Քննարկվում են հեղուկ բյուրեղներում լույսի տարածման, բեկման ցուցչի փոփոխության, օպտիկական անիզոտրոպիայի և ոչ գծային օպտիկական արձագանքի ձևավորման մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում հիդրոդինամիկական անկայունությունների, լուսային դաշտով հարուցվող հոսքերի, կողմնորոշման դեֆորմացիաների և դրանց հետևանքով առաջացող օպտիկական երևույթների տեսական ու փորձարարական հետազոտման մեթոդներին։ Կարևորվում են հեղուկ բյուրեղների ոչ գծային օպտիկական հատկությունների կառավարման հնարավորությունները և դրանց կիրառական նշանակությունը ֆոտոնիկայի, օպտոէլեկտրոնիկայի, լուսային մոդուլյատորների և օպտիկական տեղեկատվության մշակման համակարգերի զարգացման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկոսների, օպտիկայի մասնագետների, հեղուկ բյուրեղների հետազոտողների, նյութագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

География

Աշխատությունը նվիրված է Արարատյան գոգավորության արտեզյան ավազանի ջրաղային հաշվեկշռի ձևավորման, փոփոխության և կարգավորման հիդրոերկրաբանական ու բնապահպանական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են տարածաշրջանի երկրաբանական կառուցվածքը, կլիմայական պայմանները, ստորերկրյա ջրերի ձևավորման աղբյուրները, սնման և բեռնաթափման գործընթացները, ինչպես նաև ջրային պաշարների տարածական բաշխման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտեզյան ջրերի քիմիական կազմին, հանքայնացման աստիճանին, լուծված աղերի տեղաշարժին և ջրային ու աղային բաղադրիչների փոխկապակցված փոփոխություններին։ Ուսումնասիրվում են ստորերկրյա ջրերի բնական շրջանառության, ոռոգման, ջրահեռացման և տնտեսական գործունեության ազդեցությունները ավազանի ջրաղային ռեժիմի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում ջրատար հորիզոնների փոխազդեցությանը, ջրերի մակարդակների տատանումներին, աղակալման գործընթացներին և ջրային ռեսուրսների որակական փոփոխությունների հնարավոր պատճառներին։ Կարևորվում են ջրաղային հաշվեկշռի քանակական գնահատման, հիդրոերկրաբանական դիտարկումների, ջրաքիմիական հետազոտությունների և հաշվարկային մեթոդների կիրառման հարցերը։ Դիտարկվում են ստորերկրյա ջրերի շահագործման արդյունավետության բարձրացման, ջրային պաշարների պահպանության, հողերի երկրորդային աղակալման կանխարգելման և գյուղատնտեսական ջրօգտագործման բարելավման հնարավորությունները։ Աշխատությունն ընդգծում է բնական և մարդածին գործոնների համատեղ ազդեցության գնահատման անհրաժեշտությունը՝ տարածաշրջանի ջրային համակարգերի կայուն կառավարման նպատակով։ Այն կարող է օգտակար լինել հիդրոերկրաբանների, հիդրոլոգների, երկրաբանների, ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետների, բնապահպանների, հողագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։