Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Biology

    Կենսաբանական ակտիվ նյութերի ազդեցությունը ազատ ռադիկալային գործընթացների և թաղանթային կառույցների վրա

    Գրքում ուսումնասիրվում է կենսաբանական ակտիվ նյութերի ազդեցությունը ազատ ռադիկալային գործընթացների և բջջային թաղանթային կառույցների վրա, վերլուծվում են օքսիդատիվ սթրեսի ձևավորման մեխանիզմները և դրանց կապը բջջային մեմբրանների լիպիդային պերօքսիդացման հետ, ներկայացվում են հակաօքսիդանտ համակարգերի դերը ազատ ռադիկալների չեզոքացման գործընթացներում, դիտարկվում են կենսաբանական ակտիվ միացությունների՝ վիտամինների, ֆենոլային միացությունների և այլ բնական հակաօքսիդանտների ազդեցությունը բջջային կառուցվածքների կայունության վրա, ուսումնասիրվում են թաղանթային սպիտակուցների և լիպիդային շերտերի ֆունկցիոնալ փոփոխությունները օքսիդատիվ գործոնների ազդեցությամբ, կիրառվում են փորձարարական և սպեկտրոսկոպիկ մեթոդներ՝ բջջային մակարդակում ընթացող գործընթացների գնահատման համար, աշխատանքը համադրում է տեսական կենսաքիմիան և կիրառական բիոֆիզիկան՝ նպատակ ունենալով բացահայտել կենսաբանական ակտիվ նյութերի պաշտպանիչ դերը բջջային համակարգերում և դրանց հնարավոր կիրառությունները բժշկության ու կենսատեխնոլոգիայի ոլորտներում։

    Updated: 2026-09-04
    Կենսաբանական ակտիվ նյութերի ազդեցությունը ազատ ռադիկալային գործընթացների և թաղանթային կառույցների վրա
    Online

    Religion

    Բողոքական քարոզչության վերաբերյալ որոշ հարցերին տրված պատասխանները․ Կոստանդնուպոլսի պատրիարքական փոխանորդ արքեպիսկոպոս Մոնսինյոր Հասունի նամակի թարգմանությունը

    Հրատարակությունը վերաբերում է XIX դարի քրիստոնեական համայնքների միջև դավանաբանական քննարկումներին և բողոքականության վերաբերյալ առաջադրված հարցերին տրված պատասխաններին։ Վերնագրի համաձայն՝ գրքում ներկայացված է Կոստանդնուպոլսի կաթոլիկ եկեղեցական շրջանակների հետ կապված բարձրաստիճան հոգևորականի՝ Մոնսինյոր Հասունի նամակը, որը թարգմանվել է ընթերցողների համար։ Նյութի կենտրոնում բողոքական քարոզչության, քրիստոնեական հավատքի մեկնաբանության և տարբեր դավանանքների միջև առկա տարաձայնությունների հարցերն են։ XIX դարում Օսմանյան կայսրության հայ համայնքներում կաթոլիկ և բողոքական ուղղությունների տարածումը, դրանց նկատմամբ վերաբերմունքը և եկեղեցական ինքնության շուրջ քննարկումները կարևոր տեղ էին զբաղեցնում կրոնական ու հասարակական կյանքում։ Նման հրապարակումները նպատակ ունեին ներկայացնելու որոշակի դավանաբանական դիրքորոշումներ, պարզաբանելու վիճարկվող հարցեր և ընթերցողին ծանոթացնելու տարբեր եկեղեցական շրջանակների փաստարկներին։ Նամակի թարգմանական ձևաչափը նաև ցույց է տալիս, թե ինչպես էին այլալեզու կրոնական նյութերը հասանելի դառնում հայերեն ընթերցողին։ Հրատարակությունը արժեքավոր է հայ կրոնական գրականության պատմության, կաթոլիկության և բողոքականության միջև աստվածաբանական բանավեճերի, ինչպես նաև XIX դարի Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքների հոգևոր ու հասարակական կյանքի ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-10-29
    Բողոքական քարոզչության վերաբերյալ որոշ հարցերին տրված պատասխանները․ Կոստանդնուպոլսի պատրիարքական փոխանորդ արքեպիսկոպոս Մոնսինյոր Հասունի նամակի թարգմանությունը
    Online

    Economics

    Հիփոթեքային վարկավորման շուկայի ձևավորման հիմնախնդիրները ՀՀ-ում (բնակարանային շուկայի օրինակով)

    Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հիփոթեքային վարկավորման շուկայի ձևավորման և զարգացման տնտեսական, ֆինանսական ու կազմակերպական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ բնակարանային շուկայի առանձնահատկությունների օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում հիփոթեքային վարկավորման և բնակելի անշարժ գույքի շուկայի փոխադարձ կապն է, քանի որ բնակարանների պահանջարկը, առաջարկը, գների մակարդակը և բնակչության վճարունակությունը անմիջականորեն կապված են երկարաժամկետ վարկային ռեսուրսների հասանելիության հետ։ Ուսումնասիրվում են հիփոթեքային համակարգի ձևավորման հիմնական նախադրյալները, ֆինանսական կազմակերպությունների մասնակցությունը, վարկավորման պայմանների կառուցվածքը և բնակարան ձեռք բերելու նպատակով երկարաժամկետ ֆինանսավորման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բնակչության եկամուտների, անշարժ գույքի արժեքի, տոկոսադրույքների, վարկի մարման ժամկետների և սկզբնական վճարի հարաբերակցությանը՝ որպես հիփոթեքային վարկերի հասանելիությունը պայմանավորող հիմնական գործոնների։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև հիփոթեքային շուկային բնորոշ վարկային, տոկոսադրույքային, իրացվելիության և գրավադրված գույքի արժեքի փոփոխության հետ կապված ռիսկերը։ Կարևոր ուղղություն է բնակարանային շուկայի գնային գործընթացների և հիփոթեքային վարկավորման ծավալների փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ վարկային միջոցների հասանելիության ընդլայնումը կարող է ազդել բնակարանների պահանջարկի վրա, իսկ գների փոփոխությունները՝ վարկառուների ֆինանսական հնարավորությունների և գրավի արժեքի վրա։ Առանձին նշանակություն ունի անշարժ գույքի գնահատման համակարգը, որի արժանահավատությունը կարևոր է ինչպես վարկ տրամադրող կազմակերպության ռիսկերի կառավարման, այնպես էլ վարկառուի շահերի պաշտպանության համար։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ հիփոթեքային վարկերի վերաֆինանսավորման, երկրորդային հիփոթեքային շուկայի զարգացման և երկարաժամկետ ֆինանսական ռեսուրսների ներգրավման հնարավորություններին՝ որպես շուկայի կայուն զարգացման պայմանների։ Քննության առարկա կարող են լինել նաև բնակարանային ֆինանսավորման պետական ծրագրերը և դրանց հնարավոր ազդեցությունը բնակչության տարբեր խմբերի համար բնակարան ձեռք բերելու ֆինանսական հասանելիության վրա։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բանկային գործի, ֆինանսական շուկաների, անշարժ գույքի տնտեսագիտության և բնակարանային ֆինանսավորման մոտեցումները՝ բացահայտելով Հայաստանում հիփոթեքային վարկավորման շուկայի ձևավորման հիմնական խոչընդոտներն ու դրա հետագա զարգացման տնտեսական նախադրյալները։

    Updated: 2026-09-27
    Հիփոթեքային վարկավորման շուկայի ձևավորման հիմնախնդիրները ՀՀ-ում (բնակարանային շուկայի օրինակով)
    Online

    History

    Լոռի Բերդ, հատոր 3․ ուշ բրոնզեդարյան դամբարաններ

    Աշխատությունը նվիրված է Լոռի Բերդ հնագիտական հուշարձանի տարածքում ուսումնասիրված ուշ բրոնզեդարյան դամբարաններին և դրանց գիտական հետազոտության արդյունքներին։ Լոռի Բերդը Հայաստանի հնագույն պատմության ուսումնասիրության կարևոր հնագիտական կենտրոններից է, որի նյութերը հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու հյուսիսային Հայաստանի հնագույն բնակչության կյանքի, հասարակական հարաբերությունների, թաղման սովորույթների և նյութական մշակույթի առանձնահատկությունների մասին։ Դամբարանային հուշարձանների ուսումնասիրությունը հնագիտության կարևոր ուղղություններից է, քանի որ թաղման կառույցները, թաղման ծեսերի հետքերը, ուղեկցող իրերն ու հնագիտական համալիրը պարունակում են տեղեկություններ տվյալ ժամանակաշրջանի աշխարհայացքի, սոցիալական կազմակերպման, արհեստների զարգացման և մշակութային կապերի վերաբերյալ։ Ուշ բրոնզի դարաշրջանի դամբարանների հետազոտությունը նպաստում է Հայաստանի տարածքում այդ ժամանակաշրջանի բնակչության պատմական զարգացման, թաղման ավանդույթների և ծիսական պատկերացումների ուսումնասիրությանը։ Հրատարակությունը կարևոր է դամբարանների կառուցվածքային առանձնահատկությունների, հնագիտական նյութերի դասակարգման, գտածոների համեմատական քննության և դրանց պատմամշակութային նշանակության բացահայտման տեսանկյունից։ Նման ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս համադրելու տարբեր հնավայրերից ստացված տվյալները, պարզաբանելու տարածաշրջանային մշակութային ընդհանրություններն ու տարբերությունները և ճշգրտելու ուշ բրոնզի դարաշրջանի հնագիտական հուշարձանների ժամանակագրական ու մշակութային բնութագրերը։ Աշխատությունն արժեքավոր է նաև հնագիտական սկզբնաղբյուրների պահպանման և գիտական շրջանառության մեջ դնելու առումով, քանի որ դամբարանային համալիրների փաստագրումն ու մանրամասն ուսումնասիրությունը կարևոր հիմք են հետագա հետազոտությունների համար։ Այն նախատեսված է հնագետների, պատմաբանների, մարդաբանների, հնագույն հասարակությունների և թաղման ծեսերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև Հայաստանի բրոնզի դարաշրջանի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գիտական հետազոտություններում, բուհական դասընթացներում և Հայաստանի հնագիտական ժառանգության ուսումնասիրության ու պահպանության աշխատանքներում։

    Updated: 2026-10-25
    Լոռի Բերդ, հատոր 3․ ուշ բրոնզեդարյան դամբարաններ
    Online

    Biology

    Протекторное действие гипоталамических пролиномбогатых пептидов, кардиоактивных гликопротеинов и змеиных ядов при нейродегенерации травматического токсического генеза

    Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է հիպոթալամիկ պրոլինով հարուստ պեպտիդների, կարդիոակտիվ գլիկոպրոտեինների և օձերի թույների ազդեցության ուսումնասիրությանը նեյրոդեգեներատիվ գործընթացների պայմաններում, որոնք առաջանում են տրավմատիկ կամ տոքսիկ ազդեցությունների հետևանքով։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել նշված կենսաբանական ակտիվ նյութերի հնարավոր պաշտպանիչ ազդեցությունը նյարդային հյուսվածքի վրա և պարզել դրանց ազդեցության հետ կապված կենսաքիմիական ու ֆիզիոլոգիական մեխանիզմները։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նյարդային բջիջների վնասման գործընթացները, բջջային նյութափոխանակության փոփոխությունները, օքսիդատիվ սթրեսը, նեյրոնների ֆունկցիոնալ վիճակը և վնասումից հետո տեղի ունեցող վերականգնողական կամ հարմարվողական գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր կենսաակտիվ միացությունների համեմատական ազդեցությանը՝ դրանց հնարավոր նեյրոպրոտեկտոր հատկությունները բացահայտելու և նյարդային համակարգի վնասման դեպքում արդյունավետության գնահատման նպատակով։ Հետազոտությունը կարող է ներառել փորձարարական մոդելների կիրառում, կենսաքիմիական և ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների ուսումնասիրություն, ինչպես նաև վնասված նյարդային հյուսվածքի ֆունկցիոնալ փոփոխությունների գնահատում։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է նաև տարբեր ծագում ունեցող ակտիվ նյութերի ազդեցության հնարավոր մեխանիզմների բացահայտումը և դրանց փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը նեյրոդեգեներացիայի գործընթացների հետ։ Ստացված արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ նեյրոկենսաբանության և նեյրոֆարմակոլոգիայի հիմնարար հետազոտությունների համար՝ նպաստելով նյարդային հյուսվածքի վնասման մեխանիզմների ավելի խորքային ըմբռնմանը և ապագայում նեյրոպրոտեկտոր ազդեցությամբ նոր կենսաակտիվ նյութերի ուսումնասիրմանը։

    Updated: 2026-09-17
    Протекторное действие гипоталамических пролиномбогатых пептидов, кардиоактивных гликопротеинов и змеиных ядов при нейродегенерации травматического токсического генеза
    Online

    Biology

    Некоторые аспекты регуляции активности поли(АЛФ-рибозо) полимеразы-- в ядрах клеток печени крыс

    Աշխատությունը նվիրված է առնետների լյարդի բջիջների կորիզներում պոլի(ԱԴՖ-ռիբոզո) պոլիմերազա-1 ֆերմենտի ակտիվության կարգավորման առանձին մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Այս ֆերմենտը կարևոր դեր ունի ԴՆԹ-ի վնասմանն ու վերականգնմանը բջջի արձագանքում, քանի որ մասնակցում է պոլի(ԱԴՖ-ռիբոզ) շղթաների ձևավորմանը և դրանով կապված մի շարք կորիզային գործընթացների կարգավորմանը։ Աշխատանքի թեման վերաբերում է այն հարցին, թե ինչպիսի ներքին և արտաքին գործոնների ազդեցությամբ կարող է փոխվել ֆերմենտի ակտիվությունը և ինչպես են այդ փոփոխությունները կապված լյարդի բջիջներում ընթացող կենսաքիմիական գործընթացների հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ֆերմենտի ակտիվության կարգավորման ընդհանուր սկզբունքների բացահայտումը։ Ֆերմենտների ակտիվությունը բջջում կարող է փոփոխվել տարբեր մեխանիզմներով՝ ակտիվացնողների կամ արգելակիչների ազդեցությամբ, կովալենտ ձևափոխություններով, բջջային միջավայրի փոփոխությամբ կամ ֆերմենտի քանակի կարգավորմամբ։ Ուսումնասիրվող ֆերմենտի դեպքում առանձնահատուկ նշանակություն ունի նրա կապը ԴՆԹ-ի վնասման և վերականգնման համակարգերի հետ։ Բջջի ԴՆԹ-ի ամբողջականության խախտումը կարող է առաջացնել մի շարք ազդանշանային գործընթացներ, որոնց արդյունքում փոխվում է կորիզային ֆերմենտների գործունեությունը։ Պոլի(ԱԴՖ-ռիբոզ)ի ձևավորումը կարող է ազդել տարբեր կորիզային սպիտակուցների գործունեության և փոխազդեցությունների վրա՝ դրանով իսկ նպաստելով ԴՆԹ-ի վերականգնման գործընթացների կազմակերպմանը։ Աշխատության մեջ լյարդի բջիջների ընտրությունը նույնպես ունի կենսաբանական նշանակություն։ Լյարդը նյութափոխանակության կենտրոնական օրգաններից է և առանձնանում է օքսիդացման, թունազերծման, սպիտակուցների սինթեզի և բազմաթիվ այլ գործընթացների բարձր ակտիվությամբ։ Այդ պատճառով լյարդի բջիջների կորիզային ֆերմենտային համակարգերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու բջջի նյութափոխանակային վիճակի և գենետիկական նյութի պահպանման մեխանիզմների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել այն գործոնները, որոնք բարձրացնում կամ նվազեցնում են պոլիմերազի ակտիվությունը, ինչպես նաև տարբեր պայմաններում ֆերմենտի արձագանքի բնույթը։ Այսպիսի մոտեցումը թույլ է տալիս տարբերակել ուղղակի ակտիվացնող կամ արգելակող ազդեցությունները և այն փոփոխությունները, որոնք առաջանում են բջջի ընդհանուր ֆիզիոլոգիական վիճակի փոփոխության հետևանքով։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև ֆերմենտի ակտիվության գնահատման մեթոդաբանությունը։ Ֆերմենտային ակտիվությունը սովորաբար բնութագրվում է համապատասխան ռեակցիայի արագությամբ՝ հաշվի առնելով ստանդարտ պայմանները, սուբստրատի առկայությունը և այլ գործոններ։ Այդպիսի փորձարարական մոտեցումները հնարավորություն են տալիս քանակապես համեմատել տարբեր պայմաններում ստացված արդյունքները և բացահայտել ուսումնասիրվող ֆերմենտային համակարգի կարգավորման օրինաչափությունները։ Աշխատության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև կորիզային սպիտակուցների և ԴՆԹ-ի փոխազդեցությունների նշանակությունը։ Քանի որ ԴՆԹ-ն կորիզում գտնվում է սպիտակուցների հետ բարդացված վիճակում, դրա վնասման կամ կառուցվածքային փոփոխության դեպքում անհրաժեշտ է բազմաթիվ սպիտակուցների համակարգված մասնակցություն։ Այդ գործընթացներում ֆերմենտների ակտիվության արագ և նպատակային փոփոխությունը կարևոր է բջջի գենետիկական կայունության պահպանման համար։ Հետազոտության գիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ ֆերմենտի կարգավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը կարող է ընդլայնել պատկերացումները ԴՆԹ-ի վերականգնման և բջջի վնասման նկատմամբ արձագանքի կենսաքիմիական հիմքերի վերաբերյալ։ Պոլի(ԱԴՖ-ռիբոզ)ի նյութափոխանակությունը կապված է նաև սպիտակուցների կովալենտ ձևափոխության հետ, իսկ նման ձևափոխությունները բջջում ֆերմենտների գործունեության կարգավորման կարևոր մեխանիզմներից են։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ ոչ միայն հիմնարար կենսաքիմիայի, այլև բժշկակենսաբանական հետազոտությունների համար, քանի որ ԴՆԹ-ի վնասման և վերականգնման մեխանիզմների խանգարումները կապված են տարբեր պաթոլոգիական գործընթացների, այդ թվում՝ բջջային ծերացման և ուռուցքային վերափոխումների հետ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է լյարդի բջիջների կորիզներում պոլի(ԱԴՖ-ռիբոզ) պոլիմերազա-1-ի ակտիվության կարգավորման հետ կապված կենսաքիմիական գործընթացների ուսումնասիրություն՝ ուշադրություն դարձնելով ֆերմենտի ակտիվությունը պայմանավորող գործոններին, դրա կապին ԴՆԹ-ի վերականգնման գործընթացների հետ և բջջի կորիզային համակարգերի բնականոն գործունեության մեջ ունեցած դերին։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել կենսաքիմիկոսներին, մոլեկուլային կենսաբաններին, բջջային կենսաբանության և ֆերմենտաբանության մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան ոլորտների հետազոտողներին և ուսանողներին։

    Updated: 2026-08-24
    Некоторые аспекты регуляции активности поли(АЛФ-рибозо) полимеразы-- в ядрах клеток печени крыс