Հայ սոցիոլոգիայի կայացման առանձնահատկությունները (XIX դարավերջ - XX դարասկիզբ)

Другие предметы

Գիտական և գյուղատնտեսական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Արարատյան հարթավայրի Մասիսի տարածաշրջանում տարածված գերխոնավ հողերի մելիորատիվ վիճակի ուսումնասիրությանը և դրանց բարելավման արդյունավետ միջոցների հիմնավորմանը։ Ուսումնասիրվում են հողերի գերխոնավացման առաջացման հիմնական պատճառները, ստորերկրյա ջրերի մակարդակի և հանքայնացման ազդեցությունը, հողերի ջրաաղային ռեժիմը, ֆիզիկական ու քիմիական հատկությունների փոփոխությունները և դրանց հետևանքները գյուղատնտեսական օգտագործման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոռոգման և դրենաժային համակարգերի աշխատանքին, ավելորդ խոնավության հեռացման պայմաններին, հողերի աղակալման ու երկրորդային ճահճացման հնարավոր գործընթացներին։ Վերլուծվում են տարածքի բնական, հողային և ջրաբանական պայմանները, ինչպես նաև մարդու տնտեսական գործունեության ազդեցությունը հողերի մելիորատիվ վիճակի վրա։ Քննարկվում են դրենաժային ցանցի արդյունավետության բարձրացման, ստորերկրյա ջրերի մակարդակի կարգավորման, ոռոգման ռեժիմների կատարելագործման և հողերի բերրիության պահպանման հնարավոր միջոցառումները։ Կարևորվում է հողային և ջրային ռեսուրսների համակցված կառավարումը՝ գյուղատնտեսական տարածքների արդյունավետ օգտագործման և հողերի հետագա վատթարացումը կանխելու նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հողագետների, մելիորացիայի մասնագետների, գյուղատնտեսների, ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Лингвистика

Արդի արևելահայերենի ուսումնական քերականական բառարան աշխատությունը ուսումնական լեզվաբանական ձեռնարկ է, որը նպատակ ունի համակարգված ձևով ներկայացնելու արդի արևելահայերենի քերականական կառուցվածքները և բառապաշարի քերականական կիրառությունները՝ օգնելով սովորողներին ճիշտ օգտագործել լեզվի ձևաբանական և շարահյուսական կանոնները, այն ընդգրկում է խոսքի մասերի մանրամասն նկարագրություն, հոլովման և խոնարհման համակարգեր, բառերի ձևաբանական փոփոխություններ, շարադասական կառուցվածքներ, ինչպես նաև հաճախ հանդիպող լեզվական սխալների բացատրություններ և դրանց ճիշտ կիրառման օրինակներ, գիրքը միաժամանակ ծառայում է որպես բառարան և ուսումնական ուղեցույց՝ հնարավորություն տալով արագ գտնել քերականական տեղեկություններ և դրանք կիրառել թե՛ գրավոր, թե՛ բանավոր խոսքում, ինչպես նաև զարգացնել լեզվական ճշգրտությունը և գրագիտությունը ժամանակակից հայերենում։

География

Աշխատությունը նվիրված է Armenia գետային համակարգերի ջրային ռեժիմի փուլերի համակողմանի ուսումնասիրությանը և դրանց կանխատեսման գիտական մեթոդների մշակմանը։ Գրքում վերլուծվում են գետերի հոսքի սեզոնային և երկարաժամկետ փոփոխությունները, դրանց վրա ազդող կլիմայական, օրգանոգեն և անտրոպոգեն գործոնները, ինչպես նաև հիդրոլոգիական ցիկլի առանձնահատկությունները տարբեր տարածաշրջաններում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ջրային ռեժիմի փուլերի դասակարգման սկզբունքները՝ ներառյալ բարձր ջրատվության, ցածր ջրատվության և սելային գործընթացների դինամիկան՝ ընդգծելով դրանց փոխկապակցվածությունը տեղումների, ձնհալքի և գոլորշացման գործընթացների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մաթեմատիկական մոդելավորման և վիճակագրական վերլուծության մեթոդներին, որոնք կիրառվում են ջրային հոսքերի կանխատեսման և ռիսկերի գնահատման համար։ Քննարկվում են նաև ջրային ռեսուրսների կառավարման, ջրօգտագործման արդյունավետության և ջրային անվտանգության ապահովման խնդիրները՝ կայուն զարգացման համատեքստում։ Աշխատությունը նախատեսված է հիդրոլոգների, բնապահպանների, ջրային ռեսուրսների մասնագետների և շրջակա միջավայրի հետազոտողների համար։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է քրոնիկական կոնքային ցավերով պացիենտների վերարտադրողական համակարգի վիճակի համալիր ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով ցավային համախտանիշի և վերարտադրողական ֆունկցիայի տարբեր ցուցանիշների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Հետազոտության շրջանակում քրոնիկական ցավը ներկայացվում է որպես բազմագործոն խնդիր, որի ձևավորմանը կարող են մասնակցել գինեկոլոգիական, հորմոնային, նյարդաբանական, բորբոքային և հոգեբանական գործոններ։ Ուշադրություն է դարձվում վերարտադրողական համակարգի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկություններին, դաշտանային ցիկլի բնույթին, հորմոնային կարգավորմանը և վերարտադրողական առողջության ընդհանուր ցուցանիշներին։ Կարևորվում է ցավի տևողության, ինտենսիվության և կլինիկական առանձնահատկությունների համադրումը լաբորատոր ու գործիքային հետազոտությունների տվյալների հետ՝ հնարավոր օրինաչափությունները բացահայտելու նպատակով։ Առանձին ուշադրություն կարող է հատկացվել ձվարանների ֆունկցիոնալ վիճակին, հիպոթալամուս-հիպոֆիզ-ձվարանային համակարգի կարգավորիչ մեխանիզմներին և դրանց հնարավոր փոփոխություններին երկարատև ցավային վիճակների պայմաններում։ Քննվում են նաև կոնքի օրգանների քրոնիկական հիվանդությունների և վերարտադրողական ֆունկցիայի խանգարումների միջև հնարավոր կապերը՝ հաշվի առնելով, որ նման ախտանշանները կարող են ունենալ տարբեր ծագում և յուրաքանչյուր դեպքում պահանջում են անհատական կլինիկական գնահատում։ Հետազոտական կարևոր ուղղություն է տարբեր գործոնների համակցված ազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ միայն մեկ ցուցանիշով քրոնիկական կոնքային ցավի պատճառներն ու հետևանքները գնահատելը հաճախ բավարար չէ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև կյանքի որակի, ընդհանուր ինքնազգացողության և երկարատև ցավային համախտանիշի սոցիալ-հոգեբանական ազդեցությանը՝ դրանք դիտարկելով վերարտադրողական առողջության ընդհանուր համատեքստում։ Կլինիկական և լաբորատոր տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու ցավային համախտանիշի և վերարտադրողական համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի փոխհարաբերությունների մասին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գինեկոլոգիայի, վերարտադրողական բժշկության, էնդոկրինոլոգիայի և ցավի կլինիկական ուսումնասիրության մոտեցումները՝ նպաստելով քրոնիկական կոնքային ցավերով պացիենտների վերարտադրողական առողջության առանձնահատկությունների գիտական ըմբռնմանը։

Химия

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է մոնոցիկլային և բիցիկլային պիրիմիդինների քիմիայի ոլորտում իրականացված հետազոտություններին՝ լուսաբանելով դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները, սինթեզի մեթոդները և քիմիական հատկությունները։ Գրքում ներկայացվում են պիրիմիդինային միացությունների ստացման տարբեր ուղիներ, դրանց փոխակերպումների օրինաչափությունները և ռեակցիոնունակության առանձնահատկությունները՝ հիմնված փորձարարական տվյալների և տեսական վերլուծությունների վրա։ Հեղինակը մանրամասն ուսումնասիրում է տարբեր փոխարինիչների ազդեցությունը պիրիմիդինային համակարգերի հատկությունների վրա, ինչպես նաև բիցիկլային կառուցվածքների ձևավորման մեխանիզմները և դրանց քիմիական վարքագիծը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև այս միացությունների կիրառական նշանակությունը, մասնավորապես դեղագործական քիմիայի, կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի սինթեզի և նոր ֆունկցիոնալ նյութերի մշակման ոլորտներում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է հետերոցիկլային միացությունների քիմիայի զարգացման գործում՝ ներկայացնելով արժեքավոր գիտական տվյալներ ինչպես հիմնարար, այնպես էլ կիրառական հետազոտությունների համար։ Գիրքը նախատեսված է քիմիկոսների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների, բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների և օրգանական սինթեզի ու դեղագործական քիմիայի բնագավառներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է մրցակցային միջավայրի ձևավորման, շուկայական գերիշխանության սահմանափակման և մենաշնորհային երևույթների պետական կարգավորման տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը Հայաստանի պայմաններում։ Հետազոտության առանցքում մրցակցությունն է՝ որպես շուկայական տնտեսության գործունեության կարևոր մեխանիզմ, որը կարող է նպաստել արտադրողականության բարձրացմանը, նորարարությունների տարածմանը, ապրանքների և ծառայությունների տեսականու ընդլայնմանը և տնտեսավարող սուբյեկտների արդյունավետության աճին։ Քննվում են շուկայի կենտրոնացվածության, գերիշխող դիրքի, տնտեսական մրցակցության սահմանափակման և շուկա մուտք գործելու խոչընդոտների հետ կապված խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն իրավիճակներին, երբ առանձին տնտեսավարող սուբյեկտների շուկայական ուժը կարող է ազդել մրցակցային հարաբերությունների բնականոն զարգացման վրա։ Դիտարկվում են պետական կարգավորման տնտեսական և կազմակերպական մեխանիզմները, որոնց նպատակը մրցակցության համար հավասար պայմանների ձևավորումն ու հակամրցակցային վարքագծի սահմանափակումն է։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բնական մենաշնորհների առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ որոշ ոլորտներում տեխնոլոգիական կամ ենթակառուցվածքային պայմանները կարող են սահմանափակել բազմաթիվ մրցակիցների արդյունավետ գործունեության հնարավորությունը։ Այդ համատեքստում քննարկվում են պետության կարգավորիչ դերի, հանրային շահի, սպառողների պաշտպանության և տնտեսավարող սուբյեկտների գործունեության համար կանխատեսելի պայմանների ապահովման փոխհարաբերությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է նաև շուկաների կառուցվածքի գնահատումը, տնտեսական կենտրոնացման պատճառների բացահայտումը և մրցակցային քաղաքականության արդյունավետության վերլուծությունը։ Անդրադարձ է կատարվում փոքր և միջին ձեռնարկությունների գործունեության պայմաններին, շուկա մուտք գործելու հնարավորություններին և վարչական կամ տնտեսական խոչընդոտների ազդեցությանը մրցակցության զարգացման վրա։ Պետական միջամտությունը դիտարկվում է որպես հավասարակշռման խնդիր, որի դեպքում անհրաժեշտ է մի կողմից կանխել մրցակցությունը սահմանափակող երևույթները, իսկ մյուս կողմից՝ չստեղծել շուկայի բնական զարգացմանը խոչընդոտող ավելորդ սահմանափակումներ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մրցակցության տեսության, շուկաների կառուցվածքի, պետական տնտեսական կարգավորման և ինստիտուցիոնալ տնտեսագիտության մոտեցումները՝ ներկայացնելով մրցակցային քաղաքականության ձևավորման ու մենաշնորհային երևույթների կարգավորման հիմնական տեսական և կիրառական խնդիրները։