Հայաստան: Երկրագիտական- հայագիտական տարեգիրք: Գրականության մատենագիտական ցանկ 1963

Лингвистика

Լեզվաբանական և արաբագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ավանդական արաբական լեզվաբանության մեջ անվանական նախադասության տեսական մեկնաբանության, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և քերականական նկարագրության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում արաբերենի դասական քերականական համակարգի ձևավորման պատմական նախադրյալները, միջնադարյան արաբ քերականագետների շարահյուսական պատկերացումները և անվանական ու բայական նախադասությունների տարբերակման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անվանական նախադասության հիմնական բաղադրիչներին՝ ենթակային և ստորոգյալին, դրանց քերականական հարաբերություններին, շարադասությանը և նախադասության իմաստային ամբողջականության ապահովման միջոցներին։ Վերլուծվում են անվանական նախադասության կառուցվածքային տարատեսակները, ստորոգման եղանակները, որոշյալության և անորոշության դրսևորումները, ինչպես նաև քերականական համաձայնության ու հոլովական ձևավորման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են ավանդական արաբական քերականության մեջ կիրառվող հասկացություններն ու տերմինները, տարբեր քերականագիտական դպրոցների մոտեցումները և շարահյուսական երևույթների մեկնաբանության տեսական հակասությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Բասրայի և Քուֆայի քերականագիտական ավանդույթների նշանակությունը, դասական արաբերենի լեզվական նյութի վերլուծության սկզբունքները և քերականական կանոնների համակարգման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում անվանական նախադասության ուսումնասիրության կարևորությանը արաբերենի շարահյուսական կառուցվածքի բացահայտման, ավանդական և ժամանակակից լեզվաբանական մոտեցումների համադրման ու արաբական լեզվագիտական մտքի պատմության գնահատման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել արաբագիտության, ընդհանուր և պատմական լեզվաբանության, շարահյուսության, սեմական լեզվագիտության և միջնադարյան քերականագիտական ուսմունքների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Лингвистика

Լեզվաբանական, գործաբանական և թվային հաղորդակցության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անգլերեն պերսուազիվ՝ համոզիչ հաղորդակցության լեզվագործաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը առցանց էլեկտրոնային խնդրագրերի համատեքստում։ Քննության են առնվում համոզիչ խոսքի լեզվական կազմակերպման սկզբունքները, հաղորդակցական նպատակները և հասցեատիրոջ դիրքորոշման ու վարքագծի վրա ազդեցություն գործելու խոսքային մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էլեկտրոնային խնդրագրերի կառուցվածքին, դրանցում կիրառվող փաստարկման ռազմավարություններին և հանրային աջակցություն ձևավորելու նպատակով օգտագործվող լեզվական միջոցներին։ Վերլուծվում են բառային ընտրության, գնահատողական արտահայտությունների, հուզական երանգավորման, կոչերի և ճարտասանական հարցերի գործառույթները համոզիչ հաղորդակցության իրականացման գործընթացում։ Քննարկվում են խոսքային ակտերի, հաղորդակցական մտադրությունների, ենթատեքստային իմաստների և հասցեատիրոջ հետ փոխազդեցության գործաբանական առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել անգլերեն առցանց խնդրագրերի վերնագրերը, հիմնավորումները, պահանջները և գործողության կոչերը՝ դրանց լեզվաոճական ու հաղորդակցական արդյունավետության տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում հեղինակային դիրքորոշման արտահայտմանը, վստահելիության ձևավորմանը, փաստարկների տրամաբանական կառուցմանը և հուզական ներգործության լեզվական եղանակներին։ Կարևորվում է թվային միջավայրի ազդեցությունը համոզիչ հաղորդակցության ձևերի, տեքստերի կառուցվածքի և հանրային մասնակցության լեզվական կազմակերպման վրա։ Աշխատանքը կարող է նպաստել պերսուազիվ դիսկուրսի լեզվագործաբանական օրինաչափությունների բացահայտմանը, առցանց հաղորդակցության ռազմավարությունների համակարգմանը և անգլերեն թվային տեքստերի վերլուծության մեթոդների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել անգլերենի գործաբանության, խոսույթի վերլուծության, հաղորդակցական լեզվաբանության, թվային հռետորաբանության և մեդիալեզվաբանության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Медицина

Բրոնխիալ ասթման երեխաների մոտ հանդիսանում է շնչառական համակարգի քրոնիկական հիվանդություն, որի հիմնական առանձնահատկությունն է բրոնխների հիպերռեակտիվությունը և կրկնվող շնչահեղձության նոպաները, որոնք առաջանում են տարբեր արտաքին (ալերգեններ՝ փոշի, ծաղկափոշի, սննդային կամ դեղորայքային նյութեր, վիրուսներ) և ներքին (գենետիկ նախատրամադրվածություն, իմունային համակարգի առանձնահատկություններ, շնչուղիների վարակներ) գործոնների ազդեցությամբ, ինչի արդյունքում զարգանում է բրոնխների սպազմ, լորձաթաղանթի այտուց և խորխի ավելացում՝ դժվարացնելով օդի անցումը և առաջացնելով արտաշնչական շնչահեղձություն։ Երեխաների շրջանում այս հիվանդությունը առանձնապես հաճախ է հանդիպում, հատկապես քաղաքային բնակավայրերում, ինչպիսիք են Երևանը, ինչը պայմանավորված է նաև օդի աղտոտվածությամբ, կենցաղային ալերգենների բարձր կոնցենտրացիայով և վարակային գործոնների հաճախակի ազդեցությամբ։ Հիվանդության կլինիկական պատկերը սովորաբար սկսվում է վաղ տարիքում՝ 1-7 տարեկանների շրջանում, երբ նկատվում են ալերգիկ ռինիտի նշաններ, նոպայաձև հազ կամ շնչառության թեթև դժվարացում, իսկ նոպայի ժամանակ երեխայի մոտ զարգանում է արտահայտված արտաշնչական հևոց, սուլող շնչառություն, երկար արտաշնչում, հաճախ նաև վախի զգացում, անհանգստություն և մարմնի հարկադիր դիրք, իսկ ծանր դեպքերում կարող է առաջանալ ցիանոզ, թթվածնային քաղց և շնչառական անբավարարություն։ Հիվանդության ընթացքը կարող է լինել տարբեր՝ թեթև, միջին կամ ծանր, և ժամանակի ընթացքում որոշ երեխաների մոտ նվազում է, իսկ մյուսների մոտ պահպանվում կամ սրվում է, հատկապես եթե չկանխարգելվեն ալերգենների հետ շփումները կամ չիրականացվի համապատասխան բուժում, որը ներառում է ինչպես նոպայի արագ դադարեցում բրոնխալայնիչ միջոցներով, այնպես էլ երկարաժամկետ վերահսկող բուժում՝ բորբոքման նվազեցման և նոր նոպաների կանխման նպատակով։ Բացի այդ, երեխաների մոտ հաճախ նկատվում է բազմապատճառային սենսիբիլիզացիա, այսինքն՝ միաժամանակ մի քանի ալերգենների նկատմամբ գերզգայնություն, ինչը բարդացնում է հիվանդության կառավարումը և պահանջում է անհատական մոտեցում յուրաքանչյուր երեխայի դեպքում, ներառյալ ալերգենի հայտնաբերումն ու հնարավորինս դրա բացառումը, ինչպես նաև պարբերական բժշկական հսկողություն մանկաբույժի և թոքաբանի կողմից։

Технология

Աշխատանքը նվիրված է էներգաանկախ հիշողության տարրերի մշակմանը և հետազոտմանը՝ կիսահաղորդչային և ֆեռոէլեկտրական կառուցվածքների կիրառմամբ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել այնպիսի հիշողության տարրերի կառուցվածքային և ֆիզիկական սկզբունքները, որոնք կարող են պահպանել գրանցված տեղեկատվությունը նույնիսկ արտաքին սնուցման բացակայության պայմաններում։ Աշխատանքի շրջանակում դիտարկվում են կիսահաղորդչային նյութերի և ֆեռոէլեկտրական շերտերի հատկությունները, դրանց փոխազդեցությունը և տեղեկատվության գրանցման ու պահպանման համար համապատասխան ֆիզիկական մեխանիզմների կիրառման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆեռոէլեկտրական նյութերի բևեռացման կայունությանը, արտաքին էլեկտրական դաշտի ազդեցությամբ դրանց վիճակի փոփոխությանը և այդ վիճակների օգտագործմանը որպես թվային տեղեկատվության պահպանման միջոց։ Կիսահաղորդչային կառուցվածքների հետ նման նյութերի համադրումը հնարավորություն է տալիս ձևավորելու հիշողության տարրեր, որոնց աշխատանքային բնութագրերը կարող են ներառել արագ գրանցում, ցածր էներգասպառում, բազմակի վերագրանցման հնարավորություն և տեղեկատվության երկարատև պահպանում։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել հիշողության տարրերի էլեկտրական բնութագրերը, շեմային պարամետրերը, գրանցման և ջնջման գործընթացները, տեղեկատվության պահպանման կայունությունը, ցիկլային դիմացկունությունը և ջերմաստիճանի ազդեցությունը։ Կարևոր ուղղություն է նաև կառուցվածքային պարամետրերի և տեխնոլոգիական պայմանների օպտիմալացումը՝ սարքերի հուսալիությունն ու աշխատանքային արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով։ Հետազոտությունը կարող է ներառել ինչպես տեսական մոդելավորում, այնպես էլ փորձարարական ուսումնասիրություններ, որոնց միջոցով գնահատվում են մշակված տարրերի հիմնական տեխնիկական և ֆիզիկական ցուցանիշները։ Էներգաանկախ հիշողության տեխնոլոգիաների զարգացումը կարևոր է ժամանակակից միկրոէլեկտրոնիկայի համար, քանի որ դրանք կիրառելի են համակարգիչների, ներկառուցված համակարգերի, շարժական սարքերի, արդյունաբերական ավտոմատացման և այլ թվային սարքավորումների մեջ, որտեղ անհրաժեշտ է տեղեկատվության պահպանում առանց մշտական սնուցման։ Աշխատանքը կարող է նպաստել նոր սերնդի հիշողության սարքերի կառուցվածքային և տեխնոլոգիական լուծումների կատարելագործմանը՝ միաժամանակ համադրելով կիսահաղորդչային և ֆեռոէլեկտրական նյութերի առավելությունները։ Այն կարող է հետաքրքրել միկրոէլեկտրոնիկայի ինժեներներին, կիսահաղորդչային ֆիզիկոսներին, նյութագետներին, էլեկտրոնային սարքերի մշակմամբ զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան տեխնիկական ուղղությունների ուսանողներին։

История

Աշխատությունը նվիրված է ասորիների դեմ իրականացված զանգվածային բռնությունների, կոտորածների և տեղահանությունների ուսումնասիրությանը Օսմանյան կայսրությունում և Իրանի թյուրքաբնակ շրջաններում 19-րդ դարի վերջից մինչև 20-րդ դարի առաջին քառորդը։ Գրքում ներկայացվում են այդ իրադարձությունների պատմական նախադրյալները, քաղաքական և ռազմական համատեքստը, ինչպես նաև տարածաշրջանային իշխանությունների և զինված խմբավորումների դերակատարությունը բռնությունների ծավալման գործում։ Հեղինակը վերլուծում է ասորական բնակչության դեմ ուղղված գործողությունների փուլերը, դրանց աշխարհագրական տարածվածությունը, զոհերի սոցիալ-մշակութային կորուստները և բնակչության տեղահանման հետևանքները։ Աշխատության մեջ օգտագործվում են պատմական աղբյուրներ, դիվանագիտական փաստաթղթեր, ականատեսների վկայություններ և հետազոտական գրականություն, ինչը հնարավորություն է տալիս ներկայացնել իրադարձությունների բազմաշերտ և համակողմանի պատկեր։ Քննարկվում են նաև միջազգային արձագանքները, տարածաշրջանային քաղաքականության ազդեցությունը և պատմական հիշողության ձևավորման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է Մերձավոր Արևելքի պատմության, ցեղասպանությունների և զանգվածային բռնությունների ուսումնասիրության ոլորտների համար՝ նպաստելով պատմական արդարության և հիշողության պահպանման գիտական մոտեցումների զարգացմանը։

Право

Դատաստանագիրք միջնադարյան հայ իրավական կարևոր հուշարձան է, որտեղ Սմբատ Սպարապետը համակարգել և ձևակերպել է ժամանակի իրավական նորմերն ու դատավարական կարգավորումները։ Ստեղծագործությունը ներկայացնում է քաղաքացիական, քրեական և դատավարական իրավունքի հիմնական սկզբունքները՝ արտացոլելով միջնադարյան հայկական հասարակության իրավական մտածողությունն ու պետական կառավարման առանձնահատկությունները։ Գրքում մանրամասն նկարագրվում են հանցագործությունների տեսակները, պատիժների համակարգը, գույքային հարաբերությունները, ընտանեկան իրավունքի որոշ կանոններ և դատական գործընթացների ընթացակարգերը։ Աշխատությունը կարևոր դեր է ունեցել հայկական իրավական ավանդույթի ձևավորման և զարգացման մեջ՝ ծառայելով որպես իրավական կարգավորման համակարգված աղբյուր։ Այն նաև արժեքավոր պատմական վկայություն է միջնադարյան Հայաստանի սոցիալ-քաղաքական կառուցվածքի և իրավական մշակույթի մասին։