Հայաստանի աշխարհագրական հնախոսություն․ երկրորդ հատոր

Педагогика

Այս մանկավարժական-մեթոդական ուսումնասիրությունը նվիրված է իրավագիտական ուղղվածությամբ անգլերեն լեզվի դասընթացի շրջանակում ուսանողների մեդիակոմպետենցիայի ձևավորման խնդիրներին և արդյունավետ ուսուցման մեթոդների մշակմանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում է մեդիակոմպետենցիայի էությունը՝ որպես տեղեկատվության քննադատական ընկալման, վերլուծության, գնահատման և ստեղծման կարողությունների ամբողջություն, ինչպես նաև դրա դերը ժամանակակից կրթական միջավայրում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է իրավագիտական տեքստերի և մեդիա աղբյուրների կիրառման հնարավորությունները անգլերեն լեզվի դասավանդման գործընթացում՝ նպատակ ունենալով զարգացնել ուսանողների մասնագիտական բառապաշարը, իրավական մտածողությունը և հաղորդակցական հմտությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղեկատվական հոսքերի վերլուծության, կեղծ տեղեկատվության ճանաչման, իրավական բովանդակությամբ մեդիա նյութերի մեկնաբանման և քննադատական մտածողության զարգացման մեթոդներին։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են նաև ուսուցման ինտերակտիվ մոտեցումներ՝ դեպքերի վերլուծություն, դերային խաղեր, նախագծային աշխատանքներ և թվային կրթական հարթակների օգտագործում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել իրավագիտական կրթության որակի բարձրացմանը և ուսանողների մեդիագրագիտության զարգացմանը՝ ապահովելով նրանց ավելի արդյունավետ ներգրավվածություն ժամանակակից տեղեկատվական միջավայրում։ Աշխատությունը նախատեսված է լեզվաբանների, իրավագիտության դասախոսների, մանկավարժների, մեթոդիստների և ուսանողների համար։

Биология

Այս աշխատանքը նվիրված է սինովիալ հեղուկում ադենոզինդեզամինազայի (adenosine deaminase) ցիտրուլինացված ձևերի հայտնաբերմանը և դրանց նույնականացմանը որպես նոր աուտոանտիգեն ռևմատոիդ արթրիտի դեպքում՝ նպատակ ունենալով բացահայտել հիվանդության իմունաբանական մեխանիզմների նոր կողմերը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է սպիտակուցների հետթարգմանական փոփոխությունների, մասնավորապես ցիտրուլինացման գործընթացի դերը աուտոիմուն պատասխանների ձևավորման մեջ, ինչպես նաև դրա կապը հոդային բորբոքային գործընթացների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սինովիալ հեղուկի կենսաքիմիական վերլուծությանը, որտեղ գնահատվում են ադենոզինդեզամինազայի փոփոխված ձևերի առկայությունը և դրանց իմունոգեն հատկությունները։ Աշխատությունը վերլուծում է նաև ցիտրուլինացված սպիտակուցների դերը որպես հնարավոր կենսամարկերներ՝ ռևմատոիդ արթրիտի վաղ ախտորոշման և հիվանդության ընթացքի մոնիթորինգի համար։ Ստացված տվյալները կարող են նպաստել աուտոիմուն հիվանդությունների պաթոգենեզի ավելի խոր ըմբռնմանը և նոր ախտորոշիչ ու թերապևտիկ մոտեցումների մշակմանը։

Политология

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքական փաստարկման ուսումնասիրությանը՝ որպես քաղաքական հաղորդակցության, հանրային համոզման և քաղաքական դիրքորոշումների ձևավորման կարևոր գործիք։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են քաղաքական խոսքում փաստարկների կառուցման, ներկայացման և ընկալման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց արդյունավետության վրա ազդող տրամաբանական, հռետորական, հոգեբանական և սոցիալական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքական գործիչների, կուսակցությունների, հասարակական կազմակերպությունների և այլ քաղաքական դերակատարների կողմից կիրառվող հիմնավորման ռազմավարություններին։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել փաստարկի կառուցվածքը, թեզի և հիմնավորումների փոխհարաբերությունը, ապացույցների օգտագործումը, հակափաստարկների ներկայացումը և տարբեր տեսակի տրամաբանական ու հռետորական հնարքների կիրառումը քաղաքական բանավեճերում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում քաղաքական խոսքի առանձնահատկություններին, որտեղ փաստարկման արդյունավետությունը հաճախ պայմանավորված է ոչ միայն տրամաբանական հիմնավորվածությամբ, այլև խոսողի հեղինակությամբ, լսարանի արժեքային համակարգով, հույզերով և տվյալ քաղաքական իրավիճակի առանձնահատկություններով։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև քաղաքական բանավեճերի, նախընտրական քարոզարշավների, խորհրդարանական ելույթների, լրատվամիջոցների և հանրային քննարկումների ընթացքում կիրառվող փաստարկման ձևերին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է քաղաքական փաստարկման և մանիպուլյատիվ հաղորդակցության սահմանների բացահայտումը, ինչպես նաև այն մեխանիզմների վերլուծությունը, որոնց միջոցով փաստարկները կարող են ազդել հանրային կարծիքի և քաղաքական վարքագծի վրա։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև քարոզչական տեխնիկաները, հռետորական ազդեցությունը, քաղաքական շրջանակավորումը և տեղեկատվության ընտրովի ներկայացումը։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել քաղաքական հաղորդակցության մեխանիզմների, հանրային կարծիքի ձևավորման և քաղաքական բանավեճերի կառուցվածքի ավելի խոր ըմբռնմանը։ Հետազոտությունը կարող է ունենալ ինչպես տեսական, այնպես էլ գործնական նշանակություն՝ քաղաքական խոսքի վերլուծության, ընտրական հաղորդակցության, հանրային բանավեճերի և քննադատական մտածողության զարգացման ոլորտներում։ Այն կարող է հետաքրքրել քաղաքագետներին, փիլիսոփաներին, տրամաբաններին, քաղաքական հաղորդակցության մասնագետներին, լրագրողներին, սոցիալական հոգեբաններին, քաղաքական խորհրդատուներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

Информатика

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է բնական լեզվի մշակման և մեքենայական թարգմանության ոլորտում կիրառվող UNL (Universal Networking Language) լեզվից բնական լեզու տրանսֆորմացիայի կանոնների ընդլայնման և ճշգրտման համար նախատեսված ավտոմատացված համակարգի մշակմանը։ Աշխատությունում ներկայացվում են տրանսֆորմացիոն կանոնների ձևավորման, խմբագրման, ստուգման և կատարելագործման մեխանիզմները, որոնք նպաստում են մեքենայական թարգմանության որակի բարձրացմանը և լեզվաբանական ռեսուրսների արդյունավետ կառավարմանը։ Հեղինակը դիտարկում է կանոնահենք լեզվային համակարգերի կառուցվածքը, ավտոմատացման սկզբունքները, ծրագրային ճարտարապետությունը և բնական լեզվի քերականական ու իմաստաբանական առանձնահատկությունների հաշվառման մեթոդները՝ առաջարկելով գործնական լուծումներ բազմալեզու տեղեկատվական համակարգերի զարգացման համար։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում համակարգչային լեզվաբանության, արհեստական բանականության, մեքենայական թարգմանության, ծրագրային ապահովման և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտների հետազոտողների, դասախոսների և մասնագետների համար։

Лингвистика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է քերականության տրամաբանական հիմքերի ուսումնասիրությանը Ալ-Ֆարաբիի լեզվափիլիսոփայական հայացքների շրջանակում՝ դրանք դիտարկելով նաև տիպաբանական տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության կենտրոնում լեզվի և տրամաբանության փոխհարաբերությունն է, մասնավորապես՝ այն հարցը, թե ինչպես կարող են տրամաբանական կատեգորիաները, մտածողության կառուցվածքը և դատողության ձևերը արտահայտվել քերականական համակարգում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են Ալ-Ֆարաբիի պատկերացումները լեզվի, խոսքի, քերականության և տրամաբանության փոխկապակցվածության վերաբերյալ, ինչպես նաև այն տեսական սկզբունքները, որոնց միջոցով հնարավոր է բացատրել քերականական երևույթների կառուցվածքային հիմքերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քերականական և տրամաբանական կատեգորիաների հարաբերակցությանը, լեզվական ձևերի ու իմաստների փոխկապակցվածությանը և տարբեր լեզուների կառուցվածքային առանձնահատկությունների համեմատական դիտարկմանը։ Տիպաբանական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել քերականական համակարգերի ընդհանրություններն ու տարբերությունները և պարզել, թե որքանով են տրամաբանական ու իմաստային հարաբերությունները դրսևորվում տարբեր լեզվական կառուցվածքներում։ Աշխատությունը միավորում է լեզվաբանության, տրամաբանության և միջնադարյան փիլիսոփայության ուսումնասիրության մեթոդները՝ փորձելով ներկայացնել Ալ-Ֆարաբիի գիտական ժառանգության այն կողմերը, որոնք առնչվում են լեզվի կառուցվածքի և մտածողության ձևերի փոխհարաբերությանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել նաև լեզվաբանական մտքի պատմության տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս հասկանալու միջնադարյան արաբամուսուլմանական փիլիսոփայական ավանդույթի ազդեցությունը քերականական և տրամաբանական գաղափարների զարգացման վրա։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, փիլիսոփաներին, տրամաբաններին, արևելագիտությամբ զբաղվող մասնագետներին, լեզվաբանական տիպաբանության հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և հետազոտողներին։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է նախադպրոցական տարիքի երեխաների հուզազգացմունքային ոլորտի զարգացման գործում գեղարվեստական գործունեության նշանակության և հոգեբանամանկավարժական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են վաղ մանկության շրջանում հույզերի, զգացմունքների, երևակայության, գեղագիտական ընկալման և ինքնարտահայտման կարողությունների ձևավորման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նկարչության, ծեփագործության, երաժշտության, թատերական խաղերի և ստեղծագործական այլ զբաղմունքների ազդեցությանը երեխայի հուզական զարգացման, ինքնաճանաչման և շրջապատի հետ հաղորդակցման վրա։ Քննարկվում են գեղարվեստական գործունեության միջոցով դրական հուզական փորձառության ձևավորման, զգացմունքների ճանաչման և արտահայտման, ապրումակցման ու հուզական ինքնակարգավորման զարգացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նախադպրոցական կրթական միջավայրի կազմակերպման, մանկավարժի ուղղորդող դերի, երեխաների անհատական և տարիքային առանձնահատկությունների հաշվառման, ինչպես նաև ստեղծագործական ազատության ապահովման սկզբունքներին։ Կարևորվում են գեղարվեստական դաստիարակության մեթոդների կիրառումը, երեխայի նախաձեռնողականության խրախուսումը, խաղային և ստեղծագործական առաջադրանքների համադրումը, ընտանիքի ու նախադպրոցական հաստատության համագործակցությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել նախադպրոցական կրթության մասնագետների, դաստիարակների, մանկավարժների, մանկական հոգեբանների, գեղարվեստական դաստիարակության ոլորտի հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։