Հայաստանի ազգային գրադարանի 2018 թ. ծրագիրը

Литература

Սոցիալ-հոգեբանական արձակ պատմվածք է, որտեղ հեղինակը պատկերում է մարդկային խոցելիությունը, կյանքի դժվարությունների ազդեցությունը անհատի վրա և հասարակության վերաբերմունքը թույլ կամ հաշմանդամ դարձած մարդու նկատմամբ։ Գործի կենտրոնում է մի կերպար, որը ֆիզիկական սահմանափակման պատճառով ստիպված է շարժվել հենակներով, և հենց այդ վիճակը դառնում է ոչ միայն արտաքին դժվարության, այլ նաև հոգեբանական փորձության աղբյուր։ Նար-Դոսը մանրամասն ներկայացնում է հերոսի ներաշխարհը՝ նրա ամոթի, ինքնազգացողության, արժանապատվության և հասարակության կողմից ընդունվելու կամ մերժվելու զգացումները։ Ստեղծագործության միջոցով բացահայտվում է նաև հասարակության վերաբերմունքը նման մարդկանց նկատմամբ՝ երբեմն կարեկցող, երբեմն անտարբեր կամ նույնիսկ դաժան, ինչը ուժեղացնում է սոցիալական քննադատության շերտը։ Գործում կարևոր է նաև մարդու ներքին ուժի գաղափարը՝ ցույց տալով, որ ֆիզիկական սահմանափակումը չի ոչնչացնում մարդու արժանապատվությունը կամ ներքին արժեքը։ Լեզուն պարզ է, իրականիստական և հոգեբանական նուրբ դիտարկումներով հագեցած, ինչը Նար-Դոսի ոճին բնորոշ է։

Литература

Այս գիրքը ներկայացնում է Hrant Matevosyan-ի ստեղծագործական աշխարհը՝ ընդգրկելով նրա արձակ գործերի բնորոշ թեմաները, ոճը և գաղափարական խորությունը։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ են զբաղեցնում գյուղական կյանքի իրականությունը, մարդու և բնության փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև անհատի ներաշխարհի բարդ ու հակասական վիճակները։ Մաթևոսյանի արձակը առանձնանում է լեզվական հարստությամբ, հոգեբանական նրբությամբ և պատկերավոր մտածողությամբ՝ հաճախ համադրելով առօրյա իրականությունը և փիլիսոփայական ենթատեքստը։ Գրքում ընդգծվում են նաև սոցիալական փոփոխությունների ազդեցությունը գյուղական համայնքների վրա և մարդու ներքին պայքարը ավանդույթի ու փոփոխության միջև։ Նրա գործերը համարվում են ժամանակակից հայ արձակի կարևորագույն էջերից մեկը՝ ձևավորելով նոր գեղարվեստական մտածողություն և խորացնելով հայ գրականության հոգեբանական ուղղությունը։

Биология

Այս աշխատությունը նվիրված է ԴՆԹ-ի և խաչաձև կապեր պարունակող սինթետիկ պոլիմերների կառուցվածքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ մոլեկուլային կազմակերպվածության, տարածական կառուցվածքի և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների փոխկապակցվածության տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում ԴՆԹ-ն դիտարկվում է որպես բարդ կենսապոլիմեր, որի կառուցվածքն ու հատկությունները պայմանավորված են նուկլեոտիդային շղթաների փոխազդեցությամբ, ջրածնային կապերով, էլեկտրաստատիկ ուժերով և մոլեկուլի տարածական կազմակերպմամբ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խաչաձև կապերի ձևավորմանը և դրանց ազդեցությանը պոլիմերային շղթաների շարժունակության, ճկունության, կայունության և ընդհանուր կառուցվածքային կազմակերպվածության վրա։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել ինչպես ԴՆԹ-ի բնական կառուցվածքային առանձնահատկությունները, այնպես էլ խաչաձև կապեր պարունակող սինթետիկ պոլիմերների մոդելային համակարգերը, ինչը հնարավորություն է տալիս համեմատել կենսաբանական և արհեստական պոլիմերների վարքը։ Քննարկվում են պոլիմերային շղթաների միջև առաջացող կապերի տեսակները, դրանց տարածական բաշխումը և խտության փոփոխության ազդեցությունը նյութի մակրոսկոպիկ ու մոլեկուլային հատկությունների վրա։ Կարևորվում է այն հարցը, թե խաչաձև կապերի առկայությունն ինչպես է փոխում պոլիմերի կոնֆորմացիոն վիճակները, կառուցվածքային կայունությունը և արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ արձագանքը։ ԴՆԹ-ի դեպքում նման ուսումնասիրությունները կարող են առնչվել նաև մոլեկուլի կառուցվածքային վնասումների, շղթաների միջև կապերի առաջացման և դրանց կենսաբանական հետևանքների հետ։ Սինթետիկ պոլիմերների ուսումնասիրությունը, իր հերթին, հնարավորություն է տալիս հասկանալու խաչաձև կապակցված նյութերի կառուցվածք-հատկություն հարաբերությունները և մշակելու կանխատեսելի հատկություններով նոր պոլիմերային համակարգեր։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել մոլեկուլային մոդելավորման, սպեկտրոսկոպիական, ֆիզիկաքիմիական և կառուցվածքային վերլուծության մեթոդներ՝ մոլեկուլների տարածական կազմակերպվածությունն ու փոխազդեցությունները բնութագրելու համար։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ կենսապոլիմերների կառուցվածքի և ֆունկցիայի, ԴՆԹ-ի կայունության, պոլիմերային նյութերի հատկությունների և խաչաձև կապակցված համակարգերի կիրառական հնարավորությունների ավելի խոր ըմբռնման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել կենսաֆիզիկոսների, կենսաքիմիկոսների, քիմիկոսների, նյութագետների, պոլիմերների ֆիզիկայի մասնագետների, մոլեկուլային կենսաբանների, հետազոտողների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Технология

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է կապիչ չպարունակող (բեսցեմենտային) բետոնների տեխնոլոգիական մշակման և ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հիմնված բնական և արհեստական լցանյութերի վրա, մասնավորապես՝ հրաբխային ալյումոսիլիկատային հումքից ստացված հատիկավոր փրփրապակու կիրառմամբ։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են նման կոմպոզիտային նյութերի կառուցվածքագոյացման առանձնահատկությունները, ամրության ձևավորման մեխանիզմները, ջերմա- և ձայնամեկուսիչ հատկությունները, ինչպես նաև դրանց կախվածությունը լցանյութի ֆրակցիոն կազմից և տեխնոլոգիական մշակման պայմաններից։ Աշխատությունում դիտարկվում են հրաբխային ծագման հումքի վերամշակման հնարավորությունները, դրա էկոլոգիական և տնտեսական արդյունավետությունը շինարարական նյութերի արտադրության մեջ, ինչպես նաև էներգախնայող և կայուն շինարարության սկզբունքների համատեքստում կիրառման հեռանկարները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր սերնդի թեթև բետոնների կառուցվածքային կայունությանը, ծակոտկենության կարգավորմանը և երկարաժամկետ շահագործման ընթացքում դրանց վարքագծին։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է ատամի էմալի մակերեսի կառուցվածքային և գործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը պարոդոնտի տարբեր վիճակների պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում ատամի կարծր հյուսվածքների և դրանք շրջապատող պարոդոնտային հյուսվածքների միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունն է՝ ուշադրություն դարձնելով այն փոփոխություններին, որոնք կարող են արտահայտվել էմալի մակերեսային կառուցվածքում, ֆիզիկական հատկություններում և արտաքին միջավայրի ազդեցությունների նկատմամբ կայունության մեջ։ Քննության են առնվում առողջ պարոդոնտի և տարբեր ախտաբանական վիճակների դեպքում էմալի մակերեսի համեմատական բնութագրերը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց միջև հնարավոր օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում էմալի միկրոկառուցվածքին, մակերեսային ամբողջականությանը, հանքայնացման վիճակին և բերանի խոռոչի միջավայրի հետ փոխազդեցության առանձնահատկություններին։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել կառուցվածքային դիտարկումների և ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշների համադրում՝ պարզելու համար, թե պարոդոնտային հյուսվածքների վիճակի փոփոխություններն ինչպիսի հարաբերակցություն կարող են ունենալ էմալի մակերեսի բնութագրերի հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բերանի խոռոչի տեղային միջավայրի դերը, քանի որ թքի հատկությունները, ատամնափառի ձևավորումը, հանքային հավասարակշռությունը և հյուսվածքային վիճակը կարող են փոխկապակցված լինել ատամի մակերեսային շերտի առանձնահատկությունների հետ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս կառուցվածքային տվյալները դիտարկել գործառական նշանակության տեսանկյունից՝ գնահատելով էմալի պաշտպանական հատկությունների և պարոդոնտի վիճակի միջև հնարավոր կապերը։ Համեմատական մոտեցումը կարող է նպաստել տարբեր կլինիկական խմբերում դիտվող փոփոխությունների համակարգմանը և դրանց ախտորոշիչ նշանակության գիտական գնահատմանը։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել նաև էմալի մակերեսի փոփոխությունների և պարոդոնտային գործընթացների արտահայտվածության միջև հնարավոր հարաբերություններին՝ առանց դրանք միանշանակ պատճառահետևանքային կապ համարելու։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ստոմատոլոգիայի, պարոդոնտոլոգիայի, ատամի կարծր հյուսվածքների մորֆոլոգիայի և կլինիկական հետազոտության մոտեցումները՝ նպաստելով էմալի ու պարոդոնտային հյուսվածքների փոխհարաբերությունների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը։

Лингвистика

Անգլերեն լեզու ոլորտի «Անգլերեն լեզվի շտեմարան 2»-ը սովորաբար միջին մակարդակի ուսումնական վարժությունների հավաքածու է, որը նախատեսված է A2–B1 անցումային փուլում գտնվող սովորողների համար՝ նպատակ ունենալով ամրապնդել արդեն ձեռք բերված հիմնական գիտելիքները և զարգացնել լեզվական կիրառական հմտությունները, այստեղ ընդգրկվում են ավելի ընդարձակ քերականական թեմաներ՝ ժամանակաձևերի կիրառում, հարցական և ժխտական կառուցվածքների բարդացում, նախդիրների ճիշտ օգտագործում, ինչպես նաև բառապաշարի ընդլայնում առօրյա, կրթական և հասարակական թեմաներով, շտեմարանում սովորաբար առկա են ընթերցանության առաջադրանքներ, կարճ տեքստերի ընկալում, լսողական վարժություններ, գրավոր խոսքի պարզ ձևեր՝ նամակներ, նկարագրություններ և կարճ շարադրություններ, ինչպես նաև խոսակցական իրավիճակներ, որոնք օգնում են սովորողին ավելի վստահ հաղորդակցվել, այս մակարդակի հիմնական նպատակը լեզվի կիրառման ավելի ազատություն ապահովելն է և նախապատրաստել սովորողին ավելի բարձր մակարդակի՝ որտեղ նա կկարողանա հասկանալ և արտահայտվել ավելի բարդ իրավիճակներում։