Հայաստանի գազամատակարարման համակարգի կառավարման բարելավումը ժամանակակից պայմաններում

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է արևելահայերենի քերականական համակարգում բայի ժամանակի և գործողության կերպի հասկացությունների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով այն բանին, թե ինչպես են այս քերականական կատեգորիաները մեկնաբանվել տարբեր ժամանակաշրջանների հայերենագիտական աշխատություններում։ Հետազոտության հիմնական նպատակը ժամանակի և կերպի վերաբերյալ տեսական պատկերացումների զարգացման ընթացքի բացահայտումն է, դրանց սահմանումների, դասակարգումների և փոխհարաբերությունների համեմատական քննությունը։ Աշխատության մեջ բայը դիտարկվում է որպես այնպիսի խոսքի մաս, որի քերականական համակարգում ժամանակն ու կերպը կարևոր դեր ունեն գործողության կամ դրության ժամանակային հարաբերությունն ու ընթացքային բնույթը արտահայտելու գործում։ Ժամանակի կատեգորիան կապված է գործողության՝ խոսելու պահի կամ մեկ այլ ժամանակային կետի նկատմամբ ունեցած հարաբերության հետ, մինչդեռ կերպը բնութագրում է գործողության ընթացքը, ամբողջականությունը, տևականությունը, կրկնվող կամ ավարտված լինելը և այլ առանձնահատկություններ։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է պարզել, թե հայ քերականագետներն ինչպես են սահմանազատել այս երկու կատեգորիաները և ինչպիսի հարաբերություն են տեսել դրանց միջև։ Տարբեր քերականական աշխատություններում ժամանակի և կերպի սահմանումները միշտ չէ, որ նույնական են եղել․ երբեմն դրանք ներկայացվել են որպես միմյանցից հստակորեն տարանջատված քերականական կատեգորիաներ, իսկ որոշ մոտեցումներում դրանց արտահայտման միջոցներն ու իմաստային դրսևորումները փոխկապակցվել են։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հետևել այդ տեսական պատկերացումների ձևավորմանն ու փոփոխությանը՝ սկսած արևելահայ քերականագիտական ավանդույթի վաղ շրջանի աշխատություններից մինչև ավելի ուշ լեզվաբանական ուսումնասիրություններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բայի ժամանակաձևերի համակարգին և այն հարցին, թե ինչպիսի ձևաբանական միջոցներով են արևելահայերենում արտահայտվում ներկա, անցյալ և ապառնի ժամանակային հարաբերությունները։ Միաժամանակ քննվում են այն դեպքերը, երբ նույն ժամանակաձևը կարող է ունենալ տարբեր իմաստային կամ խոսքային կիրառություններ, և երբ ժամանակային նշանակությունը պայմանավորվում է ոչ միայն բայական ձևով, այլև համատեքստով, մակբայներով կամ այլ լեզվական միջոցներով։ Կերպի ուսումնասիրության ժամանակ ուշադրության կենտրոնում են գործողության ընթացքային և ավարտական բնութագրերը։ Հայերենում կերպային իմաստները կարող են արտահայտվել տարբեր ձևերով՝ բայական ձևերի, օժանդակ բայերի, բառային միջոցների և համատեքստային հարաբերությունների միջոցով, ինչի պատճառով դրանց տեսական սահմանումը բարդ խնդիր է։ Աշխատությունը կարևորում է նաև ժամանակի և կերպի փոխազդեցությունը․ նույն գործողությունը կարող է միաժամանակ բնութագրվել թե՛ իր ժամանակային դիրքով, թե՛ ընթացքի կամ ավարտվածության առանձնահատկությամբ, և բայական ձևերի մեկնաբանության համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել այդ երկու չափումները միասին։ Հետազոտության մեջ քերականական աշխատությունների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ոչ միայն տարբեր հեղինակների մոտեցումների ընդհանրությունները, այլև նրանց միջև եղած տարաձայնությունները՝ կապված տերմինաբանության, կատեգորիաների սահմանների և բայական ձևերի դասակարգման հետ։ Այսպիսի մոտեցումը կարևոր է արևելահայերենի քերականական նկարագրության պատմությունը հասկանալու համար, քանի որ ժամանակի և կերպի վերաբերյալ պատկերացումների փոփոխությունը կապված է նաև ընդհանուր լեզվաբանական տեսությունների զարգացման հետ։ Աշխատության արժեքը հատկապես ընդգծվում է նրանով, որ այն համադրում է պատմական-քերականական և տեսական լեզվաբանական մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են հայերենագետները փորձել նկարագրել բայական համակարգի ամենաբարդ հատվածներից մեկը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի պատմությամբ, արևելահայերենի քերականությամբ, ձևաբանությամբ և ընդհանուր լեզվաբանությամբ զբաղվող մասնագետների, դասախոսների, ուսուցիչների, ուսանողների և հետազոտողների համար։

Математика

Այս գիրքը նվիրված է կոմպոզիտային բազմաշերտ կառուցվածքով նյութերի ուսումնասիրությանը և դրանց կիրառությանը պարամետրական գործընթացներում՝ ներկայացնելով ժամանակակից նյութագիտության և ինժեներական մեթոդների կարևոր ուղղություններից մեկը։ Այն անդրադառնում է տարբեր բաղադրիչներից կազմված բարդ նյութական համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկություններին, ֆիզիկական հատկություններին և գործնական կիրառություններին՝ բացահայտելով դրանց հնարավորությունները տարբեր տեխնիկական ոլորտներում։ Գրքում քննարկվում են բազմաշերտ կոմպոզիտների ձևավորման սկզբունքները, մեխանիկական և ֆիզիկական բնութագրերը, ինչպես նաև այն մեթոդները, որոնց միջոցով հնարավոր է կառավարել նյութերի վարքագիծը փոփոխվող պայմաններում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նյութագետների, ինժեներների, հետազոտողների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրվում են առաջատար նյութերով, կառուցվածքային համակարգերի նախագծմամբ և նորարարական տեխնոլոգիաների զարգացմամբ։

История

Պատմագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության քաղաքական կյանքի ուսումնասիրությանը 1918 թվականի մայիսից մինչև 1919 թվականի մայիս ընկած ժամանակահատվածում՝ Անդրկովկասում և հայկական սփյուռքում հրատարակվող մամուլի նյութերի հիման վրա։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են ժամանակաշրջանի թերթերն ու պարբերականները ներկայացրել նորաստեղծ հայկական պետականության ձևավորումը, իշխանության մարմինների գործունեությունը, ներքաղաքական գործընթացները, հասարակական տրամադրությունները և պետության առջև ծառացած քաղաքական խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում անկախության հաստատումից հետո պետական կառավարման համակարգի ձևավորմանը, քաղաքական ուժերի գործունեությանը, խորհրդարանական կյանքին, ներքին հակասություններին և երկրի սոցիալ-քաղաքական իրավիճակին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր տարածաշրջաններում հրատարակվող հայկական մամուլի դիրքորոշումների և իրադարձությունների մեկնաբանությունների համեմատությանը՝ հնարավորություն տալով բացահայտել միևնույն քաղաքական գործընթացների լուսաբանման տարբեր մոտեցումները։ Մամուլի հրապարակումները դիտարկվում են ոչ միայն որպես ժամանակաշրջանի իրադարձությունների մասին տեղեկատվության աղբյուր, այլև որպես հասարակական և քաղաքական մտքի արտահայտման կարևոր միջոց։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս մամուլի փաստական նյութերի միջոցով առավել ամբողջական պատկերացում կազմել հայկական պետականության առաջին տարվա քաղաքական զարգացումների, հասարակական քննարկումների և ժամանակի քաղաքական միջավայրի մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, մամուլի պատմության և աղբյուրագիտության մասնագետների, հայագիտությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Право

Աշխատությունը նվիրված է Եվրոպական միության սահմանադրական զարգացման հիմնական միտումների և ինստիտուցիոնալ կառուցվածքի ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով իրավական ու քաղաքական կարգի ձևավորման գործընթացներին։ Հետազոտության կենտրոնում Եվրամիության՝ որպես յուրահատուկ վերազգային քաղաքական և իրավական միավորի զարգացման առանձնահատկություններն են, ինչպես նաև դրա ինստիտուտների փոխհարաբերությունների, լիազորությունների և իրավական կարգավիճակի փոփոխությունները։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում է այն գործընթացը, որի միջոցով եվրոպական ինտեգրման խորացումը հանգեցրել է ընդհանուր իրավական և ինստիտուցիոնալ համակարգի աստիճանական ձևավորմանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Եվրամիության հիմնական կառույցների՝ Եվրոպական խորհրդի, Եվրոպական հանձնաժողովի, Եվրոպական խորհրդարանի, Եվրոպական միության խորհրդի և Եվրոպական միության դատարանի դերերին ու փոխհարաբերություններին։ Քննարկվում են իշխանությունների և իրավասությունների բաշխման, ինստիտուցիոնալ հավասարակշռության, որոշումների կայացման և ժողովրդավարական լեգիտիմության հարցերը, ինչպես նաև անդամ պետությունների և վերազգային կառույցների միջև լիազորությունների սահմանազատման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ եվրոպական ինտեգրման տարբեր փուլերին և այն իրավական փոփոխություններին, որոնք ձևավորել են ժամանակակից եվրոպական իրավակարգը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում սահմանադրականացման գործընթացին՝ որպես այնպիսի զարգացման, որի շրջանակում Եվրամիության հիմնարար պայմանագրերը, իրավական սկզբունքները, դատարանի նախադեպային իրավունքը և ինստիտուցիոնալ պրակտիկան աստիճանաբար ձեռք են բերել սահմանադրական նշանակություն։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել նաև ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների անհրաժեշտությունը, որոշումների կայացման արդյունավետության բարձրացման խնդիրները, անդամ պետությունների շահերի և ընդհանուր եվրոպական նպատակների հավասարակշռումը, ինչպես նաև Եվրամիության կառավարման համակարգի լեգիտիմության և հաշվետվողականության հարցերը։ Այս տեսանկյունից ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Եվրամիության իրավական բնույթի, ինստիտուցիոնալ զարգացման և ժամանակակից եվրոպական քաղաքական կարգի կառուցվածքի վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սահմանադրական և միջազգային իրավունքի մասնագետների, եվրոպական իրավունքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, քաղաքագետների, իրավաբանական ֆակուլտետների ուսանողների և եվրոպական ինտեգրման գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է Վայոց ձորի աբորիգեն՝ տեղական ծագում ունեցող, քիչ տարածված խաղողի սորտերից և կլոններից բնական գինիների ստացման տեխնոլոգիայի կատարելագործմանը։ Հետազոտության հիմքում Հայաստանի այս կարևոր գինեգործական տարածաշրջանի խաղողի տեղական գենետիկական ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործման և դրանցից բարձրարժեք գինիների արտադրության հնարավորությունների ուսումնասիրությունն է։ Աշխատության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում Վայոց ձորի քիչ տարածված սորտերի և կլոնների խաղողի տեխնոլոգիական հատկություններին, հասունացման առանձնահատկություններին, քիմիական կազմին և գինեգործական ներուժին։ Ուսումնասիրվում են բնական գինիների արտադրության տարբեր փուլերը՝ խաղողի հումքի ընտրությունից և վերամշակումից մինչև խմորման, հնեցման և պատրաստի արտադրանքի ձևավորման գործընթացները՝ նպատակ ունենալով կատարելագործել կիրառվող տեխնոլոգիական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի խաղողի սորտային առանձնահատկությունների և ստացվող գինու որակական ցուցանիշների միջև կապի բացահայտումը, քանի որ տեղական սորտերի ճիշտ ընտրությունը և մշակման համապատասխան պայմանները կարող են նպաստել գինու ինքնատիպ համային, բույրային և ֆիզիկաքիմիական հատկանիշների առավել լիարժեք դրսևորմանը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել բնական խմորման գործընթացների, մանրէաբանական ակտիվության, շաքարների և թթուների փոխակերպման, սպիրտի ձևավորման և այլ տեխնոլոգիական ցուցանիշների ուսումնասիրություն։ Կարևոր ուղղություն է նաև գինու որակի կայունության բարձրացումը՝ հնարավորինս պահպանելով տեղական հումքի բնական և սորտային առանձնահատկությունները։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել Վայոց ձորի քիչ տարածված խաղողի սորտերի պահպանմանը, դրանց արտադրական նշանակության բարձրացմանը և հայկական գինեգործության տեղական առանձնահատկությունների զարգացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել գինեգործների, խաղողագործների, սննդի տեխնոլոգների, գյուղատնտեսության ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների, գինու արտադրությամբ զբաղվող կազմակերպությունների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է անգլալեզու կայքերում զբոսաշրջային դիսկուրսի լեզվական և արտալեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել, թե ինչ լեզվական միջոցներով են զբոսաշրջային կայքերը ներկայացնում ուղղությունները, տեսարժան վայրերը, մշակութային ժառանգությունը, ծառայություններն ու ճանապարհորդական փորձառությունները, ինչպես նաև ուսումնասիրել այն ոչ լեզվական գործոնները, որոնք մասնակցում են տեղեկատվության ընկալման և զբոսաշրջային գրավչության ձևավորման գործընթացին։ Աշխատության մեջ զբոսաշրջային դիսկուրսը դիտարկվում է որպես մասնագիտացված հաղորդակցական համակարգ, որտեղ տեղեկատվական գործառույթը միահյուսվում է գովազդային և համոզիչ ազդեցության հետ։ Լեզվական մակարդակում ուշադրություն է դարձվում բառապաշարի ընտրությանը, տերմինաբանությանը, նկարագրական և գնահատողական բառերի կիրառությանը, բայաձևերին, ածականներին, մոդալ կառույցներին, դարձվածքներին և այլ լեզվական միջոցներին, որոնց միջոցով ընթերցողի մոտ ձևավորվում է որոշակի պատկերացում առաջարկվող վայրի կամ ծառայության մասին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև այն, թե ինչպես է լեզուն ստեղծում դրական հուզական ֆոն, ընդգծում բացառիկությունը, հարմարավետությունը, գեղեցկությունը, անվտանգությունը կամ արկածային փորձառությունը և այդպիսով ազդում պոտենցիալ զբոսաշրջիկի ընտրության վրա։ Արտալեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը ներառում է կայքերի կառուցվածքը, լուսանկարների և տեսանյութերի դերը, էջի տեսողական ձևավորումը, գունային լուծումները, քարտեզները, պատկերանշանները, ինտերակտիվ տարրերը և այլ միջոցներ, որոնք լրացնում են տեքստային հաղորդագրությունը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են լեզվական և տեսողական բաղադրիչները փոխկապակցվում և միասին ձևավորում զբոսաշրջային հաղորդագրության ամբողջական բովանդակությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում կայքերի նպատակային լսարանին և հաղորդակցության ռազմավարություններին, քանի որ անգլալեզու զբոսաշրջային հարթակները հաճախ ուղղված են տարբեր մշակութային և լեզվական միջավայրերից օգտվողների։ Այդ պատճառով ուսումնասիրվում են նաև մշակութային հղումները, կարծրատիպային պատկերացումները, տեղանքի բրենդավորումը և այն մեթոդները, որոնց միջոցով տվյալ ուղղությունը ներկայացվում է որպես գրավիչ և նախընտրելի։ Աշխատությունը կարևոր է ոչ միայն տեսական լեզվաբանական տեսանկյունից, այլև կիրառական առումով, քանի որ ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել զբոսաշրջային կայքերի բովանդակության մշակման, թարգմանության, գովազդային հաղորդակցության և միջազգային լսարանի համար արդյունավետ տեղեկատվական նյութերի ստեղծման գործընթացում։