Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանության սահմանադրական կարգավորման հիմնախնդիրները

Другие предметы

Հրատարակությունը ներկայացնում է Հայաստանի գլխավոր գրադարանային հաստատության 2018 թվականի համար նախատեսված աշխատանքների համակարգված պլանը՝ արտացոլելով տարվա ընթացքում իրականացվելիք մասնագիտական, կազմակերպական, գիտական, մշակութային և տեղեկատվական գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Ծրագրային փաստաթղթի առանցքային նշանակությունը գրադարանի տարբեր ստորաբաժանումների աշխատանքների համակարգումն է, տարեկան առաջնահերթությունների սահմանումը և ազգային գրադարանային հավաքածուի պահպանման, համալրման ու հանրային օգտագործման հետ կապված խնդիրների կազմակերպումը։ Այն ընդգրկում է գրադարանային ֆոնդերի համալրման և մշակման, գրականության հաշվառման, պահպանության, մատենագիտական աշխատանքների, ընթերցողների սպասարկման և տեղեկատվական ծառայությունների զարգացման հետ կապված աշխատանքներ։ Կարևոր ուղղություն է ազգային տպագիր ժառանգության հավաքագրումը, ուսումնասիրումը և հանրայնացումը, ինչպես նաև գրադարանային նյութերի մատչելիության ընդլայնումը։ Ծրագրային գործունեության մեջ նշանակալի տեղ կարող են զբաղեցնել թվային տեխնոլոգիաների կիրառումը, էլեկտրոնային շտեմարանների զարգացումը, գրադարանային նյութերի թվայնացումը և տեղեկատվության որոնման ժամանակակից միջոցների կատարելագործումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում գիտամեթոդական և մատենագիտական գործունեությանը, մասնագիտական հրատարակությունների պատրաստմանը, գրադարանային ոլորտի աշխատակիցների հետ փորձի փոխանակմանը և մասնագիտական կարողությունների զարգացմանը։ Մշակութային և հանրային գործունեությունը ներառում է գրքին, գրականությանը, նշանավոր հեղինակներին և հիշարժան իրադարձություններին նվիրված միջոցառումների կազմակերպում, ցուցադրություններ, հանդիպումներ և գրադարանային շաբաթվա շրջանակում իրականացվող նախաձեռնություններ։ 2018 թվականի գործունեության վերաբերյալ պահպանված նյութերը վկայում են, որ տարվա առաջին կիսամյակում գրադարանում կազմակերպվել էին բազմաթիվ միջոցառումներ, այդ թվում՝ Սիամանթոյի և Զապել Եսայանի հոբելյաններին, Ազգային գրադարանային շաբաթին և Գիրք նվիրելու օրվան առնչվող նախաձեռնություններ։ Ծրագիրը կարևոր է նաև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի գրադարանային կառավարման և մշակութային քաղաքականության ուսումնասիրության սկզբնաղբյուր, քանի որ հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հաստատության տարեկան նպատակների, աշխատանքի կազմակերպման տրամաբանության և զարգացման առաջնահերթությունների մասին։ Ընդհանուր առմամբ այն գործնական և տեղեկատվական նշանակություն ունեցող փաստաթուղթ է, որն արտացոլում է ազգային գրադարանի դերը գրավոր մշակութային ժառանգության պահպանման, մատենագիտական տեղեկատվության կազմակերպման, ընթերցանության խթանման և հասարակությանը գրադարանային ու տեղեկատվական ծառայություններ մատուցելու գործում։

Политология

Հրատարակությունը ներկայացնում է Ազգային ժողովի տասնհինգերորդ նիստի ընթացքի արձանագրությունը՝ պահպանելով ժողովական քննարկումների և պաշտոնական գործունեության գրավոր վավերագրությունը։ Ատենագրությունները կարևոր պատմական սկզբնաղբյուրներ են, քանի որ արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանի ազգային կառավարման և հասարակական ինքնակազմակերպման գործընթացները, ժողովի մասնակիցների դիրքորոշումները, քննարկվող հարցերը և ընդունվող որոշումների ընթացքը։ Դրանք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու հայ համայնքային կառույցների գործունեությունը, ազգային ներկայացուցչական մարմինների աշխատանքային սկզբունքները, վարչական ու կազմակերպական խնդիրները և հասարակական կյանքի տարբեր ոլորտներին առնչվող հարցադրումները։ Նման փաստաթղթերը կարևոր նշանակություն ունեն նաև ժողովական մշակույթի, պաշտոնական հաղորդակցության, որոշումների ձևակերպման և ազգային հաստատությունների գործառույթների ուսումնասիրության համար։ Հրատարակության վավերագրական բնույթը թույլ է տալիս այն դիտարկել ոչ միայն որպես ժողովի առանձին նիստի արձանագրություն, այլև որպես ժամանակաշրջանի հասարակական-քաղաքական պատմության ուսումնասիրության նյութ։ Այն արժեքավոր է 19-րդ դարի Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի կազմակերպական կյանքի, Ազգային ժողովի գործունեության և հայ ազգային հաստատությունների պատմության հետազոտողների համար։

История

Ռուբեն Վարդանյանի գիտական աշխատությունը նվիրված է Կիլիկիայի հայկական թագավորության դրամագիտական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով Լևոն I Մեծագործի կառավարման ժամանակաշրջանի և այդ շրջանի դրամների վրա։ Այն «Հայաստանի հայկական դրամների սիլլոգե» մատենաշարի առաջին հատորն է և կարևոր ներդրում է հայկական դրամագիտության, միջնադարյան պետականության պատմության ու պատմական նյութական մշակույթի ուսումնասիրման բնագավառում։ Աշխատության հիմնական առարկան կիլիկյան հայկական դրամներն են, որոնք դիտարկվում են ոչ միայն որպես դրամաշրջանառության միջոցներ, այլև որպես պատմական սկզբնաղբյուրներ՝ տեղեկություններ հաղորդելով թագավորական իշխանության, պետական խորհրդանիշների, արքայական տիտղոսների, պատկերագրական ավանդույթների և ժամանակաշրջանի մշակութային կապերի մասին։ Դրամների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական ու տնտեսական պատմության վերակազմության համար, քանի որ դրանց վրա պահպանված պատկերները, արձանագրությունները, դիմանկարներն ու խորհրդանշական տարրերը կարող են բացահայտել իշխանության ներկայացման ձևերը և արքունական մշակույթի առանձնահատկությունները։ Լևոն Մեծագործի կառավարման շրջանը Կիլիկիայի հայկական պատմության առանցքային փուլերից է․ 1198 թվականին նրա թագադրումը նշանավորեց իշխանապետության վերածումը թագավորության և հայկական պետականության միջազգային դիրքի ամրապնդումը։ Այդ պատմական միջավայրում դրամահատությունը կապված էր պետական ինքնուրույնության, արքայական հեղինակության և տնտեսական հարաբերությունների զարգացման հետ։ Հատորի գիտական արժեքը պայմանավորված է դրամագիտական նյութի համակարգված ներկայացմամբ, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրողներին համեմատել դրամների տեսակները, պատկերագրական հատկանիշները և արձանագրությունները, ինչպես նաև դրանք համադրել պատմական այլ տվյալների հետ։ Հայերեն և անգլերեն լեզուներով նյութերի ներկայացումը նպաստում է աշխատության օգտագործմանը ինչպես հայաստանյան, այնպես էլ միջազգային գիտական շրջանակներում։ Գիրքը կարևոր աղբյուր է դրամագետների, պատմաբանների, հնագետների, թանգարանային մասնագետների և միջնադարյան հայկական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով Կիլիկիայի հայկական թագավորության պատմական ժառանգության ճանաչմանը, պահպանմանը և գիտական շրջանառությանը։

История

Այս ռեֆերատը վերաբերում է մարդու ծագմանը և նրա զարգացման պատմական ու կենսաբանական գործընթացներին, որոնք բացատրվում են էվոլյուցիայի տեսության շրջանակում։ Մարդու ծագումը գիտականորեն կապվում է կենդանի օրգանիզմների երկարատև զարգացման հետ, որի ընթացքում բնական ընտրության, ժառանգական փոփոխությունների և հարմարվողականության ազդեցությամբ աստիճանաբար ձևավորվել են ժամանակակից մարդու նախնիները։ Էվոլյուցիոն գործընթացի ընթացքում առանձնանում են մարդու նախամարդկային փուլերը, երբ հոմինիդները աստիճանաբար զարգացրել են ուղիղ քայլվածք, ձեռքի ավելի կատարելագործված օգտագործում և ուղեղի ծավալի աճ, ինչը կարևոր դեր է ունեցել մտածողության և գործիքների կիրառման զարգացման մեջ։ Մարդու ձևավորման պատմության մեջ կարևոր փուլ են համարվում նաև սոցիալական վարքագծի ձևավորումը, լեզվի առաջացումը և համագործակցային կյանքի զարգացումը, որոնք նպաստել են մարդկային հասարակության ստեղծմանը։ Գիտական մոտեցումների համաձայն՝ ժամանակակից մարդը՝ Homo sapiens-ը, ձևավորվել է երկարատև էվոլյուցիոն գործընթացի արդյունքում՝ Աֆրիկայում, որտեղից էլ հետագայում տարածվել է աշխարհի տարբեր տարածաշրջաններ։ Մարդու ծագման ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն կենսաբանական տեսանկյունից, այլ նաև մշակութային և սոցիալական զարգացման ընկալման համար, քանի որ այն ցույց է տալիս, թե ինչպես են կենսաբանական փոփոխությունները կապվել մտածողության, մշակույթի և հասարակության ձևավորման հետ։ Այսպիսով, մարդու ծագումը ներկայացնում է բարդ և բազմափուլ գործընթաց, որը միավորում է կենսաբանությունը, մարդաբանությունը և պատմական զարգացումը մեկ ընդհանուր գիտական պատկերում։

История

Մենագրությունը նվիրված է Հայոց ցեղասպանության ընթացքում Օսմանյան կայսրության մուսուլման բնակչության մասնակցության, զանգվածային բռնությունների ձևավորման և իրականացման գործընթացների պատմական ու հասարակագիտական ուսումնասիրությանը։ Աշխատության կենտրոնում զանգվածների վարքագծի, հասարակական մասնակցության և բռնությունների կազմակերպման ու տարածման մեխանիզմների քննությունն է։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու ցեղասպանական քաղաքականության իրականացման ընթացքում պետական իշխանության, տեղական վարչական կառույցների և հասարակության տարբեր խմբերի փոխհարաբերությունները՝ ուշադրություն դարձնելով նաև անհատական ու խմբային գործողությունների դերին։ Մուսուլման բնակչության մասնակցության հարցը քննարկվում է Օսմանյան կայսրության քաղաքական, սոցիալական և պատմական միջավայրի համատեքստում՝ փորձելով բացահայտել զանգվածային բռնությունների առաջացմանը նպաստած պայմաններն ու գործոնները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից են հասարակական մոբիլիզացիան, խմբային ինքնության ազդեցությունը, բռնության օրինականացման և արդարացման ձևերը, ինչպես նաև իշխանության ու հասարակության փոխազդեցությունը ցեղասպանական գործընթացում։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է Հայոց ցեղասպանության պատմության և դրա հասարակական մեխանիզմների ուսումնասիրության մեջ։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, ցեղասպանագետների, սոցիոլոգների, մարդաբանների, քաղաքագետների, ուսանողների և Օսմանյան կայսրության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Религия

Թուրքերեն վերնագիրն արտահայտում է խոսքի պարզության, մատչելիության և հասկանալի հաղորդակցության հիմնական սկզբունքը՝ միտքն այնպես ներկայացնել, որ դիմացինը կարողանա այն հեշտությամբ ընկալել։ «Էօյլէ սատէ սէօյլէ քի գօլայճա անկլայայըմ» արտահայտությունը ժամանակակից թուրքերեն ուղղագրությամբ կարելի է ներկայացնել որպես «Öyle sade söyle ki kolayca anlayayım», որը հայերեն նշանակում է «Այնպես պարզ ասա, որ հեշտությամբ հասկանամ»։ Վերնագրի ձևակերպումը մատնանշում է լեզվի գործնական կիրառության և հաղորդակցության արդյունավետության կարևորությունը՝ շեշտադրելով պարզ, անմիջական ու ընկալելի խոսքի անհրաժեշտությունը։ Այս մոտեցման հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ հաղորդակցությունը հաջողված է ոչ միայն այն դեպքում, երբ խոսողը կարողանում է արտահայտել իր միտքը, այլև երբ ունկնդիրը կարողանում է առանց ավելորդ դժվարության հասկանալ փոխանցվող բովանդակությունը։ Խոսքի պարզությունը պահանջում է բառերի նպատակահարմար ընտրություն, մտքերի տրամաբանական դասավորություն, ավելորդ բարդություններից խուսափում և հաղորդակցական իրավիճակին համապատասխան արտահայտվելու կարողություն։ Վերնագրի հակիրճ ու խոսակցական բնույթը ստեղծում է անմիջական դիմումի տպավորություն և հաղորդում գործնական նպատակադրում՝ լեզուն դիտարկելով որպես մարդկանց միջև հասկացողություն հաստատելու միջոց։ Այսպիսի ձևակերպումը կարող է առնչվել լեզվի ուսուցման, բանավոր հաղորդակցության, խոսքի մշակույթի և օտար լեզվի գործնական յուրացման խնդիրներին, որոնցում առանձնահատուկ կարևորություն ունի առօրյա իրավիճակներում հասկանալի արտահայտվելու կարողությունը։ Լեզվական հաղորդակցության տեսանկյունից պարզությունը չի նշանակում մտքի բովանդակային աղքատացում կամ արտահայտչականության սահմանափակում։ Ընդհակառակը, պարզ խոսքը ենթադրում է սեփական միտքը ճշգրիտ հասկանալու, էականը երկրորդականից տարբերակելու և այն համապատասխան լեզվական միջոցներով ներկայացնելու հմտություն։ Վերնագրում արտահայտված սկզբունքը կարևոր է նաև կրթական միջավայրում, որտեղ գիտելիքի արդյունավետ փոխանցումը կախված է բացատրության մատչելիությունից, լեզվական նյութի ճիշտ կազմակերպումից և սովորողի ընկալման առանձնահատկությունները հաշվի առնելուց։ Այն կարող է դիտարկվել որպես լեզվական պարզության և հաղորդակցական նպատակահարմարության կարևորության արտահայտություն՝ ընդգծելով, որ խոսքի արժեքը պայմանավորված է ոչ միայն նրա ձևով, այլև հասկացված լինելու կարողությամբ։ Կոստանդնուպոլսի հայ տպագրական միջավայրում թուրքերեն վերնագրով հրատարակության առկայությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև քաղաքի բազմալեզու մշակութային կյանքի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Օսմանյան ժամանակաշրջանի Կոստանդնուպոլիսը տարբեր լեզուներով խոսող համայնքների, կրթական ավանդույթների և տպագրական գործունեության կարևոր կենտրոն էր, որտեղ լեզուները գործածվում էին բազմազան հասարակական ու մշակութային միջավայրերում։ Թուրքերենով նյութերի հրատարակումը կարող էր ծառայել տարբեր լեզվական խմբերի հաղորդակցական պահանջներին և արտացոլել լեզվի գործնական կիրառության նկատմամբ առկա հետաքրքրությունը։ Այս հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել օսմանյան շրջանի լեզվական ու տպագրական մշակույթով, թուրքերենի պատմական գրավոր ձևերով, լեզվի ուսուցման ավանդույթներով և պարզ հաղորդակցության սկզբունքներով զբաղվող ընթերցողներին ու հետազոտողներին։