Ещё в разделе История

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    Медицина

    Тактика хирургического лечения хронических запоров

    Այս գիրքը նվիրված է քրոնիկական փորկապությունների վիրաբուժական բուժման մարտավարության ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով կոլոպրոկտոլոգիայի կարևոր խնդիրներից մեկը։ Աշխատանքում վերլուծվում են հիվանդության առաջացման պատճառները, ախտորոշման առանձնահատկությունները, բուժման տարբեր մոտեցումները և վիրաբուժական միջամտությունների ընտրության սկզբունքները։ Գրքում քննարկվում են հիվանդների նախավիրահատական գնահատման մեթոդները, կիրառվող վիրաբուժական տեխնիկաները, բուժման արդյունավետության գնահատումը և հետվիրահատական վերականգնման առանձնահատկությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել վիրաբույժների, կոլոպրոկտոլոգների, գաստրոէնտերոլոգների, բժշկական հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և մարսողական համակարգի հիվանդությունների բուժմամբ հետաքրքրվող մասնագետների համար։

    Обновлено. 2026-08-31
    Тактика хирургического лечения хронических запоров
    Онлайн

    История

    Արաբական խալիֆայության և Բյուզանդիայի փոխհարաբերությունների պատմությունից Օմայյանների դարաշրջանում (661–750 թթ.)

    Աշխատությունը նվիրված է վաղ միջնադարի երկու խոշորագույն քաղաքական և քաղաքակրթական ուժերի՝ Արաբական խալիֆայության և Բյուզանդական կայսրության միջև ձևավորված հարաբերությունների պատմական ուսումնասիրությանը՝ Օմայյանների հարստության կառավարման ժամանակաշրջանում։ Այս ժամանակահատվածը Մերձավոր Արևելքի, Միջերկրական ավազանի և Առաջավոր Ասիայի քաղաքական պատմության կարևորագույն փուլերից է, երբ արաբական նվաճումների արդյունքում ձևավորված խալիֆայությունը վերածվեց հզոր աշխարհակալ պետության և դարձավ Բյուզանդիայի գլխավոր քաղաքական ու ռազմական հակառակորդներից մեկը։ Ուսումնասիրության առանցքում երկու պետությունների միջև ծավալված քաղաքական, ռազմական և դիվանագիտական հարաբերություններն են, որոնք էական ազդեցություն ունեցան տարածաշրջանի ուժերի հարաբերակցության, սահմանների ձևավորման և միջպետական կապերի զարգացման վրա։ Օմայյանների իշխանության հաստատումից հետո Արաբական խալիֆայությունը շարունակեց իր տարածքային ընդարձակումը՝ բախվելով Բյուզանդական կայսրության ռազմական դիմադրությանը և միաժամանակ ձևավորելով փոխհարաբերությունների տարբեր ձևեր նրա հետ։ Այս հարաբերությունները բնորոշվում էին ոչ միայն ռազմական հակամարտություններով, արշավանքներով և սահմանային բախումներով, այլև քաղաքական բանակցություններով, ժամանակավոր զինադադարներով, դիվանագիտական շփումներով և փոխադարձ ազդեցություններով։ Հատուկ նշանակություն ունի երկու պետությունների սահմանային տարածքների ուսումնասիրությունը, քանի որ հենց այդ շրջաններում էին առավել ցայտուն դրսևորվում նրանց քաղաքական և ռազմական շահերի բախումները։ Արաբա-բյուզանդական հարաբերությունների պատմությունը կարևոր է նաև Հայաստանի և հարակից երկրների պատմության տեսանկյունից, քանի որ հայկական տարածքները գտնվում էին երկու տերությունների քաղաքական ու ռազմավարական հետաքրքրությունների հատման գոտում և հաճախ դառնում էին նրանց հակամարտությունների, դիվանագիտական պայմանավորվածությունների ու տարածքային քաղաքականության անմիջական ազդեցության կրողը։ Հետևաբար, այս ժամանակաշրջանի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Հայաստանի քաղաքական դրության, տարածաշրջանային զարգացումների և արաբական ու բյուզանդական իշխանությունների միջև ձևավորված հարաբերությունների ազդեցության մասին։ Աշխատանքի պատմագիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն անդրադառնում է ոչ միայն երկու կայսրությունների միջև տեղի ունեցած իրադարձություններին, այլև դրանց հիմքում ընկած քաղաքական նպատակներին, ռազմավարական հաշվարկներին և պատմական գործընթացներին։ Թեման հնարավորություն է տալիս դիտարկելու վաղ միջնադարյան միջազգային հարաբերությունների առանձնահատկությունները, աշխարհաքաղաքական մրցակցության դրսևորումները և տարբեր կրոնական ու մշակութային միջավայրեր ներկայացնող պետությունների փոխազդեցությունը։ Գրականագիտական և պատմագիտական տեսանկյունից ուսումնասիրությունը կարևոր է արաբա-բյուզանդական հարաբերությունների վերաբերյալ գիտելիքների խորացման, Օմայյանների ժամանակաշրջանի քաղաքական պատմության ընկալման և միջնադարյան Մերձավոր Արևելքի պատմական գործընթացների համակողմանի ուսումնասիրման համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում միջնադարյան պատմությամբ, արաբագիտությամբ, բյուզանդագիտությամբ, հայագիտությամբ և միջազգային հարաբերությունների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների ու ընթերցողների համար՝ նպաստելով տարածաշրջանի պատմական զարգացումների և երկու խոշոր քաղաքակրթական կենտրոնների փոխհարաբերությունների ավելի խորքային ըմբռնմանը։

    Обновлено. 2026-11-20
    Արաբական խալիֆայության և Բյուզանդիայի փոխհարաբերությունների պատմությունից Օմայյանների դարաշրջանում (661–750 թթ.)
    Онлайн

    Религия

    Իբրահիմ ալ-Հալաբիի «Ծովերի միաձուլում» աշխատության ազդեցությունը հանաֆիական կրոնաիրավական դպրոցի զարգացման պատմության վրա․ ձեռագրերի համեմատական վերլուծություն

    Աշխատությունը նվիրված է օսմանյան շրջանի իսլամական իրավագիտության կարևորագույն ներկայացուցիչներից մեկի՝ Իբրահիմ ալ-Հալաբիի (Իբրահիմ իբն Մուհամմադ ալ-Հալաբի) իրավագիտական ժառանգության, մասնավորապես նրա հայտնի «Մուլթաքա ալ-Աբհուր» աշխատության ուսումնասիրությանը և հանաֆիական կրոնաիրավական դպրոցի պատմական զարգացման վրա դրա ունեցած ազդեցության բացահայտմանը։ Հեղինակը կենտրոնանում է այն հանգամանքի վրա, թե ինչպես է այս իրավագիտական երկը նպաստել հանաֆիական իրավական ավանդույթի համակարգմանը, մեկնաբանմանը և հետագա սերունդներին փոխանցմանը՝ դառնալով իսլամական իրավունքի ուսումնասիրման ու կիրառման կարևոր աղբյուրներից մեկը։ Աշխատության առանցքային թեման հանաֆիական իրավունքի տեսական դրույթների և գործնական կիրառության փոխհարաբերությունն է, ինչպես նաև իրավագիտական հեղինակավոր աշխատությունների դերը կրոնաիրավական դպրոցի կայացման և շարունակական զարգացման գործընթացում։ «Մուլթաքա ալ-Աբհուր»-ը համադրում է հանաֆիական իրավունքի տարբեր հեղինակավոր աղբյուրներում ներկայացված դրույթները՝ դրանք ներկայացնելով համակարգված և համեմատաբար ամբողջական ձևով, ինչի շնորհիվ այն նշանակալի տեղ է զբաղեցրել իսլամական իրավագիտության պատմության մեջ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է աշխատության ձեռագրային ավանդույթի քննությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր ձեռագրերի միջև առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները, տեքստային առանձնահատկությունները, փոխանցման հնարավոր փոփոխությունները և բնագրի պահպանման պատմությունը։ Ձեռագրերի համեմատական վերլուծությունը կարևոր մեթոդաբանական նշանակություն ունի ոչ միայն երկի տեքստային պատմությունը վերակազմելու, այլև դրա տարածման աշխարհագրության, գիտական շրջանառության և տարբեր ժամանակաշրջաններում ունեցած ընկալման ուսումնասիրության համար։ Հատուկ ուշադրության է արժանի այն հարցը, թե ինչպես է աշխատությունը նպաստել հանաֆիական իրավական դրույթների միասնականացմանը, դրանց մեկնաբանական ավանդույթի ամրապնդմանը և իրավագիտական գիտելիքի փոխանցմանը կրթական ու գիտական միջավայրերում։ Ուսումնասիրությունը միաժամանակ ներկայացնում է միջնադարյան և վաղ նոր ժամանակաշրջանի իսլամական իրավագիտության զարգացման պատմական ու մտավոր միջավայրը՝ ընդգծելով իրավական դպրոցների, գիտնականների և ձեռագրային ժառանգության փոխկապակցվածությունը։ Այն կարևոր նշանակություն ունի արաբագիտական, օսմանագիտական և իսլամագիտական հետազոտությունների համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու հանաֆիական իրավական մտքի զարգացման ընթացքը, իրավագիտական դասական երկերի հեղինակությունը և դրանց ազդեցությունը հետագա դարերի կրոնաիրավական պրակտիկայի վրա։ Աշխատությունը արժեքավոր է նաև ձեռագրագիտության տեսանկյունից՝ ցույց տալով, որ պատմական իրավագիտական ստեղծագործությունների ուսումնասիրությունը պահանջում է ոչ միայն դրանց գաղափարական բովանդակության քննություն, այլև պահպանված ձեռագրերի մանրակրկիտ համադրում և տեքստաբանական վերլուծություն։ Այն կարող է հետաքրքրել իսլամական իրավունքի պատմությամբ, հանաֆիական մազհաբի ձևավորմամբ ու զարգացմամբ, արաբական գիտական ժառանգությամբ, օսմանյան մտավոր մշակույթով և արևելյան ձեռագրերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին ու ընթերցողներին։

    Обновлено. 2026-11-19
    Իբրահիմ ալ-Հալաբիի «Ծովերի միաձուլում» աշխատության ազդեցությունը հանաֆիական կրոնաիրավական դպրոցի զարգացման պատմության վրա․ ձեռագրերի համեմատական վերլուծություն
    Онлайн

    Технология

    Разработка и исследование двухбарьерных фотоприемны структур на основе n-CdTe

    Աշխատությունը նվիրված է n տիպի կադմիումի տելուրիդի հիմքով երկպատնեշային ֆոտոընդունիչ կառուցվածքների մշակման և դրանց ֆիզիկական ու ֆոտոէլեկտրական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում կիսահաղորդչային կառուցվածքներում երկու պոտենցիալային պատնեշների ձևավորման ազդեցությունն է լիցքակիրների տեղափոխման, լուսային ճառագայթման կլանման և էլեկտրական ազդանշանի առաջացման գործընթացների վրա։ Կադմիումի տելուրիդը դիտարկվում է որպես օպտոէլեկտրոնային կիրառությունների համար հետաքրքրություն ներկայացնող կիսահաղորդչային նյութ, որի էներգետիկ և օպտիկական հատկությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու տարբեր տիպի լուսազգայուն կառուցվածքներ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննության առնվել կառուցվածքի էներգետիկ գոտիական պատկերը, միջերեսներում առաջացող պոտենցիալային պատնեշների հատկությունները և դրանց ազդեցությունը էլեկտրոնների ու խոռոչների տեղափոխման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել մթնային և լուսավորված պայմաններում դիտվող հոսանքալարման բնութագրերին, սպեկտրային լուսազգայունությանը, ֆոտոհոսքի ձևավորման առանձնահատկություններին և սարքի աշխատանքը բնութագրող այլ ֆոտոէլեկտրական ցուցանիշներին։ Երկու պատնեշների առկայությունը կարող է էական ազդեցություն ունենալ լիցքակիրների բաժանման և տեղափոխման մեխանիզմների վրա, ուստի դրանց փոխազդեցության ուսումնասիրությունը կարևոր է կառուցվածքի ընդհանուր ֆիզիկական վարքը հասկանալու համար։ Հետազոտության մեջ կարող են դիտարկվել նաև ջերմաստիճանի, կիրառված էլեկտրական դաշտի և ընկնող ճառագայթման հատկությունների ազդեցությունները ֆոտոընդունիչ արձագանքի վրա։ Փորձարարական տվյալների համադրումը կիսահաղորդիչների ֆիզիկայի տեսական պատկերացումների հետ հնարավորություն է տալիս պարզաբանելու գերակշռող հաղորդականության և ֆոտոգեներացված լիցքակիրների տեղափոխման մեխանիզմները։ Առանձին նշանակություն ունի կառուցվածքային պարամետրերի և լուսազգայունության միջև կապի ուսումնասիրությունը, ինչը կարող է նպաստել ֆոտոընդունիչների բնութագրերի նպատակային կատարելագործման գիտական հիմքերի ձևավորմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կիսահաղորդիչների ֆիզիկայի, պինդ մարմնի էլեկտրոնիկայի, ֆոտոէլեկտրոնիկայի և նյութագիտության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել կադմիումի տելուրիդի հիմքով երկպատնեշային կառուցվածքների ֆոտոէլեկտրական հատկությունները և դրանց կիրառական հնարավորությունները օպտոէլեկտրոնային սարքերում։

    Обновлено. 2026-09-27
    Разработка и исследование двухбарьерных фотоприемны структур на основе n-CdTe
    Онлайн

    Религия

    Ծիսարան, որը կոչվում է Մաշտոց

    Հայ առաքելական եկեղեցու ծիսական ժառանգության կարևորագույն գրքերից մեկը՝ այս աշխատությունը պարունակում է եկեղեցական խորհուրդների, սրբազան արարողությունների և հոգևոր կարգերի կատարման համար անհրաժեշտ աղոթքները, ծիսական հրահանգներն ու ավանդական արարողակարգերը։ Մաշտոցը Հայ եկեղեցու պաշտամունքային գրականության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունեցող ծիսամատյան է, որը նախատեսված է հոգևորականների գործնական ծառայության համար և ապահովում է եկեղեցական արարողությունների կանոնավոր, միասնական ու ավանդությանը համապատասխան կատարումը։ Դրա բովանդակային նշանակությունը կապված է մարդու կյանքի տարբեր հանգրվաններում եկեղեցու հոգևոր ներկայության, քրիստոնեական խորհուրդների կատարման և հավատացյալ համայնքի ծիսական կյանքի կազմակերպման հետ։ Այս տեսակի ծիսարաններում ընդգրկված են մկրտության, դրոշմի, պսակի, ձեռնադրության, օծման, օրհնության և այլ եկեղեցական արարողությունների կարգեր, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր աստվածաբանական խորհուրդը, աղոթական բովանդակությունն ու ծիսական նշանակությունը։ Աշխատության հիմքում ընկած է քրիստոնեական այն համոզմունքը, որ եկեղեցական խորհուրդներն ու արարողությունները հավատացյալի հոգևոր կյանքի անբաժանելի մասն են՝ ուղեկցելով նրան կյանքի կարևոր իրադարձությունների ընթացքում և արտահայտելով Աստծո շնորհին հաղորդակից լինելու ձգտումը։ Ծիսական նյութի համակարգված ներկայացումը կարևոր է ոչ միայն արարողությունների գործնական կատարման, այլև Հայ եկեղեցու դավանաբանական ու պաշտամունքային ավանդությունների պահպանման տեսանկյունից։ Ծիսարանի լեզուն, աղոթական շարադրանքը և արարողակարգային ձևակերպումները արտացոլում են հայ եկեղեցական գրականության բազմադարյա զարգացումը, հոգևոր մտածողության առանձնահատկությունները և քրիստոնեական աստվածաբանության հայերեն արտահայտման հարուստ ավանդույթը։ Այն միաժամանակ վկայում է եկեղեցական կյանքի կազմակերպվածության, հոգևորականության ծառայության կանոնակարգման և տարբեր եկեղեցական կենտրոններում ծիսական միասնականությունը պահպանելու ձգտման մասին։ Հատուկ նշանակություն ունի այս հրատարակության կապը Ղարաբաղի թեմական եկեղեցական միջավայրի հետ։ Շուշիում հոգևոր առաջնորդի հովանավորությամբ ծիսական գրքի տպագրությունը վկայում է տարածաշրջանում Հայ առաքելական եկեղեցու հաստատութենական, կրթական և մշակութային գործունեության զարգացման մասին։ Այն արտահայտում է նաև տեղական հոգևոր կենտրոնների կարևոր դերը հայերեն գրքի տարածման, եկեղեցական գիտելիքի պահպանման և ազգային-կրոնական ինքնության ամրապնդման գործում։ 19-րդ դարի հայ հասարակական ու մշակութային կյանքում եկեղեցական գրքերի հրատարակությունը կարևոր միջոց էր՝ ապահովելու հոգևոր ծառայության շարունակականությունը և տարբեր համայնքներում ավանդական ծեսերի պատշաճ իրականացումը։ Այս առումով գիրքը արժեքավոր է ոչ միայն որպես կրոնական գործածության ձեռնարկ, այլև որպես պատմամշակութային վկայություն՝ արտացոլելով Շուշիի և Ղարաբաղի հայության հոգևոր կյանքի, տեղական տպագրական գործունեության ու եկեղեցական հաստատությունների պատմության կարևոր կողմերը։ Այն նշանակալի սկզբնաղբյուր է հայ ծիսագիտության, եկեղեցական պատմության, աստվածաբանության, հայ հոգևոր մշակույթի, Ղարաբաղի պատմության և 19-րդ դարի հայկական տպագրության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել հոգևորականներին, աստվածաբաններին, հայագետներին, պատմաբաններին, բանասերներին և հայ հին գրքի հավաքածուներով զբաղվող մասնագետներին՝ որպես Հայ եկեղեցու ծիսական ժառանգության և Շուշիի հայկական հոգևոր-մշակութային կյանքի արժեքավոր հուշարձան։

    Обновлено. 2026-11-12
    Ծիսարան, որը կոչվում է Մաշտոց
    Онлайн

    Медицина

    Ամուսնության գաղտնիքը կամ ամուսնական կյանքի ուղեցույց ամուսնացածների և ամուսնանալ պատրաստվողների համար

    Գ. Պաղտասարյանի աշխատությունը նվիրված է ամուսնական կյանքին և նախատեսված է ինչպես ամուսնացած զույգերի, այնպես էլ ամուսնության պատրաստվող անձանց համար։ Այն անդրադառնում է ընտանիքի կազմավորման, ամուսինների փոխհարաբերությունների և համատեղ կյանքի կազմակերպման հարցերին՝ ամուսնությունը դիտարկելով որպես անձնական, ընտանեկան և հասարակական նշանակություն ունեցող կարևոր իրադարձություն։ Վերնագրում ընդգծված «առաջնորդի» գաղափարը մատնանշում է ընթերցողին գործնական խորհուրդներ և ուղղորդում տրամադրելու նպատակը։ Նմանատիպ գրականությունը 19-րդ դարի հայ հասարակական միջավայրում նպաստում էր ընտանիքի, ամուսնական պարտականությունների, փոխադարձ հարգանքի, վստահության և պատասխանատվության վերաբերյալ պատկերացումների տարածմանը։ Ամուսնական կյանքը ներկայացվում է ոչ միայն որպես երկու անձանց միություն, այլև որպես փոխադարձ հոգատարության, համատեղ որոշումների և ընտանեկան կայունության վրա հիմնված հարաբերություն։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև պատմական տեսանկյունից՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու ժամանակաշրջանի ընտանեկան բարքերի, ամուսնության վերաբերյալ հասարակական պատկերացումների և բարոյական դաստիարակության գրականության առանձնահատկությունները։ Այն արժեքավոր նյութ է հայ ընտանեկան մշակույթի, հասարակական կյանքի և 19-րդ դարի հայ բարոյախոսական գրականության ուսումնասիրության համար։

    Обновлено. 2026-10-31
    Ամուսնության գաղտնիքը կամ ամուսնական կյանքի ուղեցույց ամուսնացածների և ամուսնանալ պատրաստվողների համար